copyright-and-globalization.html - en to tr translation catalogue (154 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Copyright and Globalization in the Age of Computer Networks - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Bilgisayar Ağları Çağında Telif Hakları ve Küreselleşme - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Copyright and Globalization in the Age of Computer Networks
tr: Bilgisayar Ağları Çağında Telif Hakları ve Küreselleşme

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The following is an edited transcript from a speech given at <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr> in the Communications Forum on Thursday, April 19, 2001.
tr: Aşağıdaki metin <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr> İletişim Forumunda 19 Nisan 2001 Perşembe günü 17:00 - 19:00 saatleri arasında yapılan konuşmanın düzenlenmiş çözümlemesidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>DAVID THORBURN, moderator</b>: Our speaker today, Richard Stallman, is a legendary figure in the computing world, and my experience in trying to find a respondent to share the podium with him was instructive.  One distinguished MIT professor told me that Stallman needs to be understood as a charismatic figure in a biblical parable&mdash;a kind of Old Testament anecdote-lesson.  &ldquo;Imagine,&rdquo; he said, &ldquo;a Moses or a Jeremiah&mdash;better a Jeremiah.&rdquo; And I said, &ldquo;Well, that's very admirable.  That sounds wonderful.  It confirms my sense of the kind of contribution he has made to the world.  Then why are you reluctant to share the podium with him?&rdquo; His answer: &ldquo;Like Jeremiah or Moses, he would simply overwhelm me.  I won't appear on the same panel him, but if you asked me to name five people alive in the world who have truly helped us all, Richard Stallman would be one of them.&rdquo;
tr: <b>DAVID THORBURN, yönetici</b>: Bugünkü konuşmacımız, Richard Stallman, bilgisayar dünyasında efsanevi bir şahsiyettir ve kürsüyü onunla paylaşmak için muhatap bulma çalışmalarındaki tecrübem öğreticiydi. Seçkin bir MIT profesörü bana, Stallman’ın Kutsal Kitaba ait (bir çeşit Eski Vasiyetname anekdot-dersindeki) bir hikayedeki karizmatik bir şahsiyet olarak anlaşılması gerektiğini söylemişti. &ldquo;Bir Musa ya da Yeremya, daha çok bir Yeremya hayal edin&rdquo; dedi. Ben de &ldquo;Evet, bu çok hayranlık duyulacak bir şey.&rdquo; Kulağa harika geliyor. Dünyaya yaptığı katkı bana oldukça önemli geliyor. O zaman sahneyi onunla paylaşma konusunda niçin isteksizsin?&rdquo; Yanıtı şu şekildeydi: &ldquo;Yeremya veya Musa gibi, beni kolayca yenecektir. Onunla aynı panelde bulunmayacağım ama hepimize gerçekten deyardım etmiş olan dünyadaki yaşayan beş kişinin isimlerini soracak olursanız, Richard Stallman onlardan biri olurdu.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>RICHARD STALLMAN</b>: I should [begin by explaining why I have refused to allow this Forum to be web cast], in case it wasn't clear fully what the issue is: The software they use for web broadcasting requires the user to download certain software in order to receive the broadcast.  That software is not free software.  It's available at zero price but only as an executable, which is a mysterious bunch of numbers.
tr: <b>RICHARD STALLMAN</b>: Konunun ne olduğunun açık olmaması durumunda, bu forumun niçin internet yayını şeklinde olmasını reddettiğimi açıklayarak başlayayım: İnternet yayını için kullandıkları yazılım, kullanıcının yayını almak için belirli yazılımları indirmesini gerektirmektedir. Söz konusu yazılım özgür yazılım değildir. Sıfır fiyata sahiptir ancak yalnızca çalıştırılabilir biçimdedir, başka bir deyişle, gizemli bir sayı dizisinden ibarettir.

note: type: Content of: <div><p>
en: What it does is secret.  You can't study it; you can't change it; and you certainly can't publish it in your own modified version.  And those are among the freedoms that are essential in the definition of &ldquo;free software.&rdquo;
tr: Ne yaptığı gizlidir. Bu yazılımı çalıştıramazsınız, değiştiremezsiniz ve kesinlikle kendi değiştirilmiş sürümünüzü yayınlayamazsınız. Ve bunlar, &ldquo;özgür yazılım&rdquo;ın tanımı için önemli özgürlükler arasındadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So if I am to be an honest advocate for free software, I can hardly go around giving speeches, then put pressure on people to use nonfree software.  I'd be undermining my own cause.  And if I don't show that I take my principles seriously, I can't expect anybody else to take them seriously.
tr: Bu nedende, özgür yazılım için dürüst bir savunucu olacaksam, konuşmalar yapıp daha sonra özgür olmayan yazılımı kullanmaları için insanlara baskı yapamam. Kendi sunduğum gerekçeleri baltalıyor olurum. İlkelerimi ciddi bir şekilde ele aldığımı göstermezsem, başka hiç kimsenin bunları ciddi bir şekilde ele almasını bekleyemem.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, this speech is not about free software.  After I'd been working on the free software movement for several years and people started using some of the pieces of the GNU operating system, I began getting invited to give speeches [at which] &hellip; people started asking me: &ldquo;Well, how do the ideas about freedom for software users generalize to other kinds of things?&rdquo;
tr: Ancak, bu konuşma özgür yazılım hakkında değildir. Yıllarca özgür yazılım hareketi üzerinde çalıştıktan ve insanlar GNU işletim sisteminin bazı parçalarını kullanmaya başladıktan sonra, insanların bana şu soruyu sormaya başladığı konuşmaları yapmak için davet edilmeye başlandım: &ldquo;Yazılım kullanıcıları için olan fikirler nasıl diğer şeylere için de genelleştirilir?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: And, of course, people asked silly questions like, &ldquo;Well, should hardware be free?&rdquo; &ldquo;Should this microphone be free?&rdquo;
tr: Ve tabi ki, insanlar şu gibi aptalca soruları da sordular: &ldquo;Donanım da özgür olmalı mıdır?&rdquo; &ldquo;Bu mikrofon da özgür olmalı mıdır?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, what does that mean? Should you be free to copy it and change it? Well, as for changing it, if you buy the microphone, nobody is going to stop you from changing it.  And as for copying it, nobody has a microphone copier.  Outside of <cite>Star Trek</cite>, those things don't exist.  Maybe some day there'll be nanotechnological analyzers and assemblers, and it really will be possible to copy a physical object, and then these issues of whether you're free to do that will start being really important.  We'll see agribusiness companies trying to stop people from copying food, and that will become a major political issue, if that technological capability will ever exist.  I don't know if it will; it's just speculation at this point.
tr: Bu ne anlama gelmektedir? Bu, kopyalama ve değiştirme hakkına sahip olmanız gerektiği anlamına mı gelmektedir? Değiştirme söz konusu olduğunda, mikrofonu satın alırsanız, kimse değiştirmenize engel olmayacaktır. Kopyalama söz konusu olduğunda, mikrofon zaten kopyalanabilir bir şey değildir. <cite>Uzay Yolu</cite> filminin dışında, bu gibi şeyler gerçek hayatta olamaz. Belki bir gün, nano-teknik analizörler ve assembler'lar var olacaktır ve fiziksel bir nesnenin kopyalanması mümkün olacaktır ve o zaman bu gibi fiziksel nesnelerin kopyalanıp kopyalanmaması hususu önemli olmaya başlayacaktır. İnsanların gıdaları kopyalamasını engellemeye çalışan tarım işi yapan firmaları göreceksiniz ve bu teknolojik özellik var olacak olursa, bu, büyük bir politik konu olacaktır. Bunun olup olmayacağını bilmiyorum; bu, yalnızca şu andaki bir tahmindir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But for other kinds of information, you can raise the issue because any kind of information that can be stored on a computer, conceivably, can be copied and modified.  So the ethical issues of free software, the issues of a user's right to copy and modify software, are the same as such questions for other kinds of published information.  Now I'm not talking about private information, say, personal information, which is never meant to be available to the public at all.  I'm talking about the rights you should have if you get copies of published things where there's no attempt to keep them secret.
tr: Ancak diğer bilgi tipleri için, bu konu genişletilebilir çünkü bir bilgisayarda saklanabilen her türlü bilgi kopyalanabilir ve değiştirilebilir. Bu nedenle, özgür yazılımın etik hususları ve kullanıcıların yazılımı kopyalama ve değiştirme hakkı hususları, yayınlanan diğer bilgi tiplerine ilişkin sorularla aynıdır. Örneğin, kişisel bilgiler gibi özel bilgiler hakkında konuşmuyorum, bu gibi bilgilerin kamuya hiçbir zaman açılmaması gerekir. Gizli tutulması gerekmeyen yayınlanan şeylerin kopyalarına sahip olması durumunda  sahip olmanız gereken haklardan bahsediyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: In order to explain my ideas on the subject, I'd like to review the history of the distribution of information and of copyright.  In the ancient world, books were written by hand with a pen, and anybody who knew how to read and write could copy a book about as efficiently as anybody else.  Now somebody who did it all day would probably learn to be somewhat better at it, but there was not a tremendous difference.  And because the copies were made one at a time, there was no great economy of scale.  Making ten copies took ten times as long as making one copy.  There was also nothing forcing centralization; a book could be copied anywhere.
tr: Konu üzerindeki fikirlerimi açıklamak için, bilginin dağıtılmasının ve telif hakkının tarihini özetlemek istiyorum. Eski dünyada, kitaplar kalemle ve elle yazılmaktaydı ve okuma yazmayı bilen herkes mümkün olabildiğince bu kitapları kopyalayabiliyorlardı. Bunu tüm gün yapan birileri, bu konuda daha iyi olmayı bir şekilde öğrenirdi ancak diğerleri ile aralarında devasa bir fark yoktu. Kopyalar her bir kerede bir tane yapıldığı için, büyük bir ekonomik ölçek yoktu. On tane kopyanın hazırlanması bir tane kopyanın hazırlanmasının on katı zaman alıyordu. Ayrıca bir merkezileştirme zorlaması da yoktu, bir kitap herhangi bir yerde kopyalanabilirdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now because of this technology, because it didn't force copies to be identical, there wasn't in the ancient world the same total divide between copying a book and writing a book.  There are things in between that made sense.  They did understand the idea of an author.  They knew, say, that this play was written by Sophocles but in between writing a book and copying a book, there were other useful things you could do.  For instance, you could copy a part of a book, then write some new words, copy some more and write some new words and on and on.  This was called &ldquo;writing a commentary&rdquo;&mdash;that was a common thing to do&mdash;and these commentaries were appreciated.
tr: Bu teknolojiden dolayı, kopyaların birbiriyle tamamen aynı olması zorunlu olmadığı için, eski dünyada, bir kitabın kopyalanması ile yazılması arasında aynı toplam fark yoktu. Arada anlamlı olan şeyler vardır. Yazarın fikrini anlıyorlardı, örneğin bu oyunun Sofokles tarafından yazılmış olduğunu biliyorlardı ancak bir kitabın yazılmasıyla kopyalanması arasında yapabileceğiniz başka yararlı şeyler vardı. Örneğin, bir kitabın bir parçasını kopyalayıp daha sonra bazı yeni sözcükler ve daha sonra bazı yeni sözcükler yazabiliyordunuz. Bu &ldquo;bir yorum yazılması&rdquo; olarak adlandırılmaktaydı. Bu yaygın bir şeydi ve bu yorumlar takdir görüyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: You could also copy a passage out of one book, then write some other words, and copy a passage from another book and write some more and so on, and this was making a compendium.  Compendia were also very useful.  There are works that are lost but parts of them survived when they were quoted into other books that got to be more popular than the original.  Maybe they copied the most interesting parts, and so people made a lot of copies of these, but they didn't bother copying the original because it wasn't interesting enough.
tr: Bir kitaptan bir pasaj kopyalayıp daha sonra bazı başka sözcükler yazıp ve başka bir kitaptan bir pasaj kopyalayıp ve daha sonra biraz daha bir şeyler yazıp kopyalama yapabilirdiniz, böylece kısa ve detaylı bir özet oluşturabilirdiniz. Kısa ve detaylı özetler çok da yararlıydı. Kaybolan bazı çalışmalar vardır ancak diğer kitaplarda bu kitapların alıntıları mevcuttur, bu kitaplar orijinalden daha popüler olmuştur. Belki de bunun nedeni en ilginç kısımların alınmasıdır. İnsanlar bunların çok sayıda kopyasını oluşturmuştur ancak orijinali kopyalamakla uğraşmamışlardır çünkü orijinali yeterince ilginç değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now as far as I can tell, there was no such thing as copyright in the ancient world.  Anyone who wanted to copy a book could copy the book.  Later on, the printing press was developed and books started to be copied on the printing press.  Now the printing press was not just a quantitative improvement in the ease of copying.  It affected different kinds of copying unevenly because it introduced an inherent economy of scale.  It was a lot of work to set the type and much less work to make many identical copies of the page.  So the result was that copying books tended to become a centralized, mass-production activity.  Copies of any given book would probably be made in only a few places.
tr: Şimdiye kadar anlatabildiklerimle, eski dünyada telif hakkı diye bir şey yoktu. Bir kitabı kopyalamak isteyen herkes, kitabı kopyalayabiliyordu. Daha sonra, matbaacılık gelişti ve kitaplar matbaada kopyalanmaya başlandı. Öyleyse, matbaa tipi kopyalama, yalnızca kopyalamanın kolaylaşmasındaki niceliksel bir gelişme değildi. Farklı kopyalama çeşitlerini farklı bir şekilde etkiledi çünkü ekonomik açıdan gelişme sağladı. Yazıyı ayarlamak büyük bir çalışma ve sayfanın özdeş kopyalarını oluşturmak daha kolay bir çalışmaydı. Sonuçta kitapların kopyalanması merkezileşmiş, büyük hacimli bir üretim çalışması haline gelmiştir. Belirli herhangi bir kitabın kopyaları genellikle yalnızca birkaç yerde yapılmaktaydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: It also meant that ordinary readers couldn't copy books efficiently.  Only if you had a printing press could you do that.  So it was an industrial activity.
tr: Bu ayrıca sıradan okuyucuların kitapları etkin bir şekilde kopyalamadığı anlamına da gelmekteydi, eğer bir matbaaya sahipseniz bunu yapabilirdiniz. Bu nedenle bu, endüstriyel bir eylemdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now for the first few centuries of printing, printed books did not totally replace hand-copying.  Hand-copied books were still made, sometimes by rich people and sometimes by poor people.  The rich people did this to get an especially beautiful copy that would show how rich they were, and poor people did it because maybe they didn't have enough money to buy a printed copy but they had the time to copy a book by hand.  As the song says, &ldquo;Time ain't money when all you got is time.&rdquo;
tr: Matbaanın ilk birkaç yüzyılında, baskılı kitaplar elle kopyalamanın yerine tamamen geçmemiştir. Elle kopyalanan kitaplar hâlâ yapılmaktaydı, bazen zengin insanlar ve bazen de fakir insanlar tarafından bu yapılmaktaydı. Zengin insanlar bunu yapmaktaydı çünkü özellikle çok güzel olan bir kopyayla ne kadar zengin olduklarını göstereceklerdi ve fakir insanlar bunu yapmaktaydı çünkü baskılı bir kopyayı alacak kadar paraları yoktu ancak elle kopyalama yapacak kadar vakitleri vardı. Şarkıda da söylendiği gibi, &ldquo;Tek sahip olduğunuz şey vakitse, vakit nakit değildir.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: So hand-copying was still done to some extent.  I think it was in the 1800s that printing actually got to be cheap enough that even poor people could afford printed books if they were literate.
tr: Bu nedenle, elle kopyalama belirli bir dereceye kadar hâlâ yapılmaktaydı. Sanırım 1800'li yıllarda baskılı kitaplar, okuryazar fakir insanların bile satın alabilecekleri kadar ucuzladı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now copyright was developed along with the use of the printing press and given the technology of the printing press, it had the effect of an industrial regulation.  It didn't restrict what readers could do; it restricted what publishers and authors could do.  Copyright in England was initially a form of censorship.  You had to get government permission to publish the book.  But the idea has changed.  By the time of the U.S. Constitution, people came to a different idea of the purpose of copyright, and I think that that idea was accepted in England as well.
tr: Böylelikle telif hakkı matbaayla birlikte gelişti ve matbaa teknolojisiyle endüstriyel düzenin etkisine sahip oldu. Okuyucuların yapabileceklerini kısıtlamadı; yayıncıları ve yazarları kısıtladı. İngiltere’deki telif hakkı başlangıçta bir sansür biçimindeydi. Kitabı yayınlamak için hükümetten izin almanız gerekiyordu. Ancak zamanla bu fikir değişti. A.B.D. Anayasası zamanında, insanlar, farklı bir telif hakkı amacı fikrine ulaştı ve zannediyorum ki, bu fikir İngiltere’de de kabul gördü.

note: type: Content of: <div><p>
en: For the U.S. Constitution it was proposed that authors should be entitled to a copyright, a monopoly on copying their books.  This proposal was rejected.  Instead, a crucially different proposal was adopted which is that, for the sake of promoting progress, Congress could optionally establish a copyright system that would create these monopolies.  So the monopolies, according to the U.S. Constitution, do not exist for the sake of those who own them; they exist for the sake of promoting the progress of science.  The monopolies are handed out to authors as a way of modifying their behavior to get them to do something that serves the public.
tr: AB.D. Anayasası için, yazarların bir telif hakkı ile yetkilendirilmesi önerildi, bu, kitaplarının kopyalanması üzerindeki bir tekeldi. Bu öneri reddedildi. Bunun yerine çok daha farklı bir öneri benimsendi, bu öneri şuydu: ilerlemenin devam etmesi için, Kongre, bu tekelleri yaratacak bir telif hakkı sistemi kurabilirdi. Bu nedenle A.B.D. anayasasına göre tekeller, sahiplerinin iyiliği için değil, bilimin ilerlemesi için varlardı. Tekeller, halka hizmet eden bir şeyler yapma yönünde davranışlarını iyileştirmeleri için yazarlara verildi.

note: type: Content of: <div><p>
en: So the goal is more written and published books which other people can then read.  And this is believed to contribute to increased literary activity, increased writing about science and other fields, and society then learns through this.  That's the purpose to be served.  The creation of private monopolies was a means to an end only, and the end is a public end.
tr: Yani amaç, insanların okuyabilmesi için daha fazla kitabın yazılması ve basılmasıydı. Ve bu [telif hakkının] edebi etkinliği artırmaya ve bilimsel alanda ve diğer alanlardaki yazıların artmasına katkıda bulunduğuna ve toplumun da bundan bir şeyler öğrendiğine inanıldı. Hizmet edilecek olan amaç da budur. Özel tekellerin oluşturulması yalnızca bir amaca ilişkin bir araçtır ve bu nihai hedef halka ilişkin bir hedeftir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now copyright in the age of the printing press was fairly painless because it was an industrial regulation.  It restricted only the activities of publishers and authors.  Well, in some strict sense, the poor people who copied books by hand may have been infringing copyright, too.  But nobody ever tried to enforce copyright against them because it was understood as an industrial regulation.
tr: Matbaa çağındaki telif hakkı temelde zararsızdı çünkü bu, endüstriyel bir düzenlemeydi. Telif hakkı o zamanlar yalnızca yayıncıların ve yazarların etkinliklerini kısıtlamaktaydı. Katı bir anlamda, bir bakıma elle kitapları kopyalayan fakir insanlar da telif hakkını çiğniyorlardı. Ancak hiç kimse hiçbir zaman telif hakkını onlara dayatmamıştı çünkü telif hakkı endüstriyel bir düzenleme olarak anlaşılmaktaydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright in the age of the printing press was also easy to enforce because it had to be enforced only where there was a publisher, and publishers, by their nature, make themselves known.  If you're trying to sell books, you've got to tell people where to come to buy them.  You don't have to go into everybody's house to enforce copyright.
tr: Matbaa çağındaki telif hakkının uygulanması da kolaydı, çünkü telif hakkı yayıncı ve yayıncıların var olduğu zamanlarda uygulanmalıydı ve yapı olarak yayıncılar, kendilerini görünür hale getirirler. Kitap satıyorsanız, insanlara kitapları nereden alabileceklerini söylemeniz gereklidir. Telif hakkını dayatmak için, herkesin evine girmeniz gerekmez.

note: type: Content of: <div><p>
en: And, finally, copyright may have been a beneficial system in that context.  Copyright in the U.S. is considered by legal scholars as a trade, a bargain between the public and authors.  The public trades away some of its natural rights to make copies, and in exchange gets the benefit of more books' being written and published.
tr: Son olarak, telif hakkı söz konusu bu bağlamda yararlı bir sistem olmuş olabilir. A.B.D.’deki çok bilgili kimseler tarafından telif hakkı bir ticaret olarak görülmektedir, halkla yayıncılar arasındaki bir pazarlıktır. Kamu, kopyalamak için doğal haklarından bazılarını verir ve bu alışverişin sonunda, çıkarı, daha fazla sayıda kitabın yazılması ve yayınlanması olur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, is this an advantageous trade? Well, when the general public can't make copies because they can only be efficiently made on printing presses&mdash;and most people don't own printing presses&mdash;the result is that the general public is trading away a freedom it is unable to exercise, a freedom that is of no practical value.  So if you have something that is a byproduct of your life and it's useless and you have the opportunity to exchange it for something else of any value, you're gaining.  So that's why copyright may have been an advantageous trade for the public in that time.
tr: Şimdi, bu avantajlı bir alışveriş midir? Kamu kopyalama yapamadığı için, bu yalnızca matbaalarda etkin bir şekilde yapıldığından dolayı ve birçok insanın kendi matbaası olmadığından dolayı, bunların sonucunda, kamu, uygulayamadığı bir özgürlüğü feda etmektedir, bu özgürlüğün pratikte bir değeri yoktur. Hayatınız için bir yan ürün olan bir şeye sahipseniz ve bu şey yararsızsa ve bu şeyi herhangi bir değere sahip olan başka bir şeyle değiştirme olanağınız varsa, o zaman kazanmaktasınızdır. Bu, telif hakkının o zamanlar avantajlı bir ticaret olabilmesinin nedenidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But the context is changing, and that has to change our ethical evaluation of copyright.  Now the basic principles of ethics are not changed by advances in technology; they're too fundamental to be touched by such contingencies.  But our decision about any specific question is a matter of the consequences of the alternatives available, and the consequences of a given choice may change when the context changes.  That is what is happening in the area of copyright law because the age of the printing press is coming to an end, giving way gradually to the age of the computer networks.
tr: Ancak bu bağlam değişmektedir ve bu telif hakkına ilişkin etik değerlendirmemizi değiştirmelidir. Şimdi, etiğin temel ilkeleri, teknolojideki ilerlemelerle değişmemektedir; bu gibi beklenmedik durumlarla değiştirilmeyecek kadar temeldirler. Ancak herhangi bir belirli soru hakkındaki kararımız, mevcut alternatiflerin sonuçlarıyla ilgilidir ve bağlam değiştiğinde, belirli bir tercihin sonuçları değişebilir. Telif hakkı kanunu alanında da bu durum gerçekleşmektedir çünkü matbaa çağı sona ermektedir, artık yavaş yavaş bilgisayar ağların ın çağı gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Computer networks and digital information technology are bringing us back to a world more like the ancient world where anyone who can read and use the information can also copy it and can make copies about as easily as anyone else could make them.  They are perfect copies and they're just as good as the copies anyone else could make.  So the centralization and economy of scale introduced by the printing press and similar technologies is going away.
tr: Bilgisayar ağları ve dijital bilgi teknolojisi bizi eski dünya gibi bir dünyaya doğru götürmektedir, eski dünyada bilgiyi okuyabilen ve kullanabilen herkes aynı zamanda kopyalayabiliyordu ve herkes gibi kolayca kopyalarını oluşturabiliyordu. Günümüzde oluşturulan kopyalar mükemmel kopyalardır ve bunlar, başka herhangi birinin yapabileceği kadar iyi kopyalardır. Böylece merkezileşme ve matbaa ile devreye giren ekonomi ölçeği ve benzer teknolojiler artık devam etmeyecektir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And this changing context changes the way copyright law works.  You see, copyright law no longer acts as an industrial regulation; it is now a Draconian restriction on a general public.  It used to be a restriction on publishers for the sake of authors.  Now, for practical purposes, it's a restriction on a public for the sake of publishers.  Copyright used to be fairly painless and uncontroversial.  It didn't restrict the general public.  Now that's not true.  If you have a computer, the publishers consider restricting you to be their highest priority.  Copyright was easy to enforce because it was a restriction only on publishers who were easy to find and what they published was easy to see.  Now the copyright is a restriction on each and everyone of you.  To enforce it requires surveillance&mdash;an intrusion&mdash;and harsh punishments, and we are seeing these being enacted into law in the U.S. and other countries.
tr: Bu değişen bağlam, telif hakkı kanununun çalışma şeklini değiştirmektedir. Gördüğünüz gibi, telif hakkı kanunu artık endüstriyel bir düzenleme olarak işlev görmemektedir; artık kamu üzerinde kötü bir kısıtlayıcı etkisi vardır. Telif hakkı, yazarların çıkarlarını korumak için yayıncılar üzerinde bir kısıtlamaydı. Şimdi ise, pratik amaçlar için, yayıncıların çıkarlarını korumak için kamu üzerindeki bir kısıtlamadır. Eskiden halkı kısıtlamamaktaydı. Şimdi ise [günümüzde] bu doğru değildir. Bir bilgisayarınız varsa, yayıncılar, sizi, onların en yüksek önceliğine göre kısıtlamaktadır. Telif hakkının dayatılması kolaydı çünkü telif hakkı yayıncılar üzerindeki bir kısıtlamaydı ve yayıncıların bulunması kolaydı ve ne yayınladıkları kolayca görülebilmekteydi. Şimdi ise, telif hakkı her biriniz ve hepiniz için bir kısıtlamadır. Telif hakkının dayatılması, gözetim, zorla denetim ve ciddi cezalandırmaları gerektirmektedir ve ABD’de ve diğer ülkelerde bunlara ilişkin yasaların çıkarıldığını görmekteyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: And copyright used to be, arguably, an advantageous trade for the public to make because the public was trading away freedoms it couldn't exercise.  Well, now it can exercise these freedoms.  What do you do if you have been producing a byproduct which was of no use to you and you were in the habit of trading it away and then, all of a sudden, you discover a use for it? You can actually consume it, use it.  What do you do? You don't trade at all; you keep some.  And that's what the public would naturally want to do.
tr: Telif hakkı halkın yaptığı avantajlı bir alışverişti çünkü kamu, yaşayamadığı özgürlükleri feda etmekteydi. Ancak şimdi kamu bu özgürlükleri yaşayabilmektedir. Size hiçbir yararı olmayan bir yan ürün üretmekte olsaydınız ve bu ürünü satsaydınız ve daha sonra aniden, bu ürün için bir kullanım alanı keşfetseydiniz ne yapardınız? Gerçekte bu ürünü harcayabilir, kullanabilirsiniz. Ne yaparsınız? Hepsini alışverişte kullanmazsınız; birazını elinizde tutarsınız. Ve halkın doğal olarak yapmak istediği şey de budur.

note: type: Content of: <div><p>
en: That's what the public does whenever it's given a chance to voice its preference; it keeps some of this freedom and exercises it.  Napster is a big example of that, the public deciding to exercise the freedom to copy instead of giving it up.  So the natural thing for us to do to make copyright law fit today's circumstances is to reduce the amount of copyright power that copyright owners get, to reduce the amount of restriction that they place on the public and to increase the freedom that the public retains.
tr: Tercihini duyurabilme şansına sahip olduğunda, halkın yaptığı da budur; bu özgürlüğün bir kısmını saklar ve bir kısmını da kullanır. Napster buna ilişkin büyük bir örnektir, kamu, vazgeçmek yerine kopyalama özgürlüğünü uygulamaya karar vermiştir. Telif hakkı kanununun günümüzün şartlarına uyum sağlamasını sağlamak için yapacağımız en doğal şey, telif hakkı sahiplerinin aldığı telif hakkı gücünü azaltmaktır: kamu üzerine getirdikleri kısıtlamaların miktarını azaltmak ve halkın sahip olduğu özgürlüğü artırmaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: But this is not what the publishers want to do.  What they want to do is exactly the opposite.  They wish to increase copyright powers to the point where they can remain firmly in control of all use of information.  This has led to laws that have given an unprecedented increase in the powers of copyright.  Freedoms that the public used to have in the age of the printing press are being taken away.
tr: Ancak yayıncıların yapmak istediği şey bu değildir. Yapmak istedikleri, bunun tam olarak zıddıdır. Yayıncılar, bilginin tüm kullanımının kontrollerinde kalabildiği noktaya kadar telif hakkı güçlerini artırmak istemektedir. Bu, telif hakkı gücünde örneği görülmemiş bir artış sağlayan kanunlara neden olmuştur. Matbaa zamanında halkın sahip olmuş olduğu özgürlükler alınmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, let's look at e-books.  There's a tremendous amount of hype about e-books; you can hardly avoid it.  I took a flight in Brazil and in the in-flight magazine, there was an article saying that maybe it would take 10 or 20 years before we all switched to e-books.  Clearly, this kind of campaign comes from somebody paying for it.  Now why are they doing that? I think I know.  The reason is that e-books are the opportunity to take away some of the residual freedoms that readers of printed books have always had and still have&mdash;the freedom, for instance, to lend a book to your friend or borrow it from the public library or sell a copy to a used bookstore or buy a copy anonymously, without putting a record in the database of who bought that particular book.  And maybe even the right to read it twice.
tr: Örneğin, e-kitaplara bakalım. E-kitaplar hakkında güçlükle kaçınabileceğiniz çokça aldatmaca vardır. Brezilya’ya gidiyor olduğum bir uçuş sırasında uçaktaki bir dergide, 10 ya da 20 yıl sonra hepimizin e-kitaplara geçeceğine dair bir makale vardı. Açık bir şekilde, bu tip bir kampanya, bunun için yatırım yapan biri tarafından yapılmaktadır. Bunu niçin yapıyorlar? Bildiğinizi zannediyorum. Bunun nedeni, e-kitapların, baskılı kitapların okuyucularının geçmişte ve hâlâ sahip oldukları özgürlüklerin bazılarını alma olasılığına sahip olmasıdır, bu özgürlükler, örneğin, kitabınızı bir arkadaşınıza ödünç verme özgürlüğü, halk kütüphanesinden kitap alma özgürlüğü ya da kullanılmış kitap satma özgürlüğü ya da söz konusu belirli kitabı kimin aldığına ilişkin veri tabanında bir kayıt bırakmaksızın bir kopyayı satın alma özgürlüğü. Ve belki de bir kitabı iki defa okuma özgürlüğü.

note: type: Content of: <div><p>
en: These are freedoms that the publishers would like to take away, but they can't do this for printed books because that would be too obvious a power-grab and would raise an outcry. So they have found an indirect strategy: First, they obtain the legislation to take away these freedoms for e-books when there are no e-books; so there's no controversy.  There are no pre-existing users of e-books who are accustomed to their freedoms and will defend them.  That they obtained with the Digital Millennium Copyright Act in 1998.  Then they introduce e-books and gradually get everybody to switch from printed books to e-books and eventually the result is, readers have lost these freedoms without ever having an instant when those freedoms were being taken away and when they might have fought back to retain them.
tr: Bunlar, yayıncıların almak istedikleri özgürlüklerdir ancak bunu baskılı kitaplar için yapamazlar çünkü bu çok açık bir şekilde hak gaspı olacak ve bir kamu muhalefetine neden olacaktır. Bu nedenle doğrudan olmayan bir strateji bulmuşlardır. İlk olarak, hiçbir e-kitabın olmadığı durumda, e-kitaplar için bu özgürlüklerin alınmasına ilişkin kanunları elde ederler; bu nedenle hiçbir tartışma yoktur. E-kitapların özgürlüklerine alışmış ve onları savunacak olan eski kullanıcıları yoktur. Bunu, 1998 yılındaki Dijital Milenyum Telif Hakkı Hareketi ile elde ettiler. Daha sonra e-kitapları devreye soktular ve yavaş yavaş herkesin baskılı kitaplardan e-kitaplara geçmesini sağladılar ve sonuçta, okuyucular, farkına varmadan ve kaybetmemek için savaşmadan bu özgürlükleri kaybettiler.

note: type: Content of: <div><p>
en: We see at the same time efforts to take away people's freedom in using other kinds of published works.  For instance, movies that are on DVDs are published in an encrypted format that used to be secret&mdash;it was meant to be secret&mdash;and the only way the movie companies would tell you the format, so that you could make a DVD player, was if you signed a contract to build certain restrictions into the player, with the result that the public would be stopped even from fully exercising their legal rights.  Then a few clever programmers in Europe figured out the format of DVDs and they wrote a free software package that would read a DVD.  This made it possible to use free software on top of the GNU+Linux operating system to watch the DVD that you had bought, which is a perfectly legitimate thing to do.  You ought to be able to do that with free software.
tr: İnsanların özgürlüğünü ellerinden almak için aynı zamanda benzer çabaların diğer yayın tiplerinde de olduğunu görmekteyiz. Örneğin, DVD’ler sır olan, sır olması planlanan, şifreli biçimde yayınlanmaktadır, böylece player üzerinde belirli kısıtlamaları oluşturmak için bir sözleşme imzaladıysanız, bir DVD player yapabilirsiniz, sonuçta kamu, yasal haklarını bile kullanmaktan tamamen mahrum edilmektedir. Bu durum karşısında, Avrupa’daki birkaç zeki yazılımcı, DVD’lerin biçimini anlamış ve DVD okuyabilen bir özgür yazılım paketi yazmıştır. Bu, satın almış olduğunuz DVD’yi seyretmek için GNU+Linux işletim sisteminin üstünde özgür bir yazılımın kullanılmasını mümkün kılmıştır, bu yapılması tamamen yasal olan bir şeydir. Bunu özgür yazılım kullanarak yapabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: But the movie companies objected and they went to court.  You see, the movie companies used to make a lot of films where there was a mad scientist and somebody was saying, &ldquo;But, Doctor, there are some things Man was not meant to know.&rdquo; They must have watched their own films too much because they came to believe that the format of DVDs is something that Man was not meant to know.  And they obtained a ruling for total censorship of the software for playing DVDs.  Even making a link to a site where this information is legally available outside the U.S. has been prohibited.  An appeal has been made against this ruling.  I signed a friend-of-the-court brief in that appeal, I'm proud to say, although I'm playing a fairly small role in that particular battle.
tr: Ancak film şirketleri bu duruma karşı çıkmış ve mahkemeye gitmiştir. Film şirketlerinin çılgın bir bilim adamının olduğu ve birilerinin “Ama Doktor, İnsanların bilmemesi gereken bazı şeyler var” dediği çok sayıda filmi gördünüz. Kendi filmlerini çok fazla seyretmiş olmalılar ki DVD’lerin biçimlerinin insanların bilmemesi gereken bir şey olduğuna inanmaktadırlar. Ve DVD’lerin oynatılmasına ilişkin yazılımın sansürü için resmi bir karar elde ettiler. Bu bilginin yasal olarak ulaşılabilir olduğu A.B.D.’nin dışındaki siteye link kurulması bile yasaklanmıştır. Bu resmi karara karşı yüksek mahkemeye başvurulmuştur. Söz konusu yüksek mahkemede mahkeme dostu bir dava özeti imzaladım, gururla söyleyebilirim ki, söz konusu savaşta oldukça küçük bir rolüm var.

note: type: Content of: <div><p>
en: The U.S. government intervened directly on the other side.  This is not surprising when you consider why the Digital Millennium Copyright Act was passed in the first place.  The reason is the campaign finance system that we have in the U.S., which is essentially legalized bribery where the candidates are bought by business before they even get elected.  And, of course, they know who their master is&mdash;they know whom they're working for&mdash;and they pass the laws to give business more power.
tr: ABD hükümeti doğrudan diğer tarafa müdahale etmiştir. Bu, Dijital Milenyum Telif Hakkı Hareketi’nin ilk sırada geçtiğini göz önüne aldığımızda şaşırtıcı değildir. Bunun nedeni, A.B.D.’deki seçim kampanyalarının finans sistemidir, bu sistem, adayların seçilmeden önce şirketler tarafından satın alındıkları yasal bir rüşvet sistemidir. Ve tabi ki, sahiplerinin kim olduğunu bilmektedirler, kimin için çalıştıklarını ve şirkete daha fazla güç sağlamak için kanunları kime yönelik yaptıklarını bilmektedirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: What will happen with that particular battle, we don't know.  But meanwhile Australia has passed a similar law and Europe is almost finished adopting one; so the plan is to leave no place on earth where this information can be made available to people.  But the U.S.  remains the world leader in trying to stop the public from distributing information that's been published.
tr: Söz konusu savaşta neler olacağını bilmiyoruz. Bu arada, Avustralya benzer bir kanunu yürürlüğe koymuştur ve Avrupa, bir tanesini kabul etmek üzeredir; bu nedenle, plan, dünya üzerinde bu bilginin insanlara sunulabildiği bir yer bırakmamaktır. Ancak A.B.D. yayınlanmış olan bilginin dağıtılmasının önlenmesi çalışmalarında dünya lideri olmayı sürdürmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The U.S. though is not the first country to make a priority of this.  The Soviet Union treated it as very important.  There this unauthorized copying and redistribution was known as <i>samizdat</i> and to stamp it out, they developed a series of methods: First, guards watching every piece of copying equipment to check what people were copying to prevent forbidden copying.  Second, harsh punishments for anyone caught doing forbidden copying. You could be sent to Siberia.  Third, soliciting informers, asking everyone to rat on their neighbors and co-workers to the information police.  Fourth, collective responsibility&mdash;You! You're going to watch that group! If I catch any of them doing forbidden copying, you are going to prison.  So watch them hard.  And, fifth, propaganda, starting in childhood to convince everyone that only a horrible enemy of the people would ever do this forbidden copying.
tr: Ancak, ABD bunun öncülüğünü yapan ilk ülke değildir. Sovyetler Birliği, bu hususu çok önemli olarak görmüştür. Orada, izinsiz kopyalama ve yeniden dağıtım <i>samizdat</i> (ç.n.: yasadışı, yeraltı basın ) olarak biliniyordu ve bunu bastırmak için, bir düzine yöntem geliştirdiler: İlk olarak, yasak kopyalamayı önlemek için insanların neyi kopyaladıklarını kontrol etmek amacıyla her bir kopyalama cihazı parçasını izleyen nöbetçiler mevcuttu. İkinci olarak, yasak kopyalamayı yapan herkes için ciddi cezalar vardı, örneğin yasak kopyalama yapanları Sibirya’ya gönderilebilirdiniz. Üçüncü yöntem muhbirliğe yönelmek, herkesin komşularını ve işbirliği yaptıkları insanları bilgi polisine ihbar etmesini istemekti. Dördüncü olarak, sorumluluk verme yöntemi: “Sen! Sen şu grubu izleyeceksin! Herhangi birini yasak kopyalama yaparken yakalarsam, hapse gideceksin. Bu yüzden onları iyi izle.” Ve beşinci olarak, çocuklukta başlayan, bu yasak kopyalamayı yapmanın insanlık için korkunç bir düşmanlık olduğunu anlatan propaganda.

note: type: Content of: <div><p>
en: The U.S. is using all of these measures now.  First, guards watching copying equipment.  Well, in copy stores, they have human guards to check what you copy.  But human guards to watch what you copy in your computer would be too expensive; human labor is too expensive.  So they have robot guards.  That's the purpose of the Digital Millennium Copyright Act.  This software goes in your computer; it's the only way you can access certain data and it stops you from copying.
tr: A.B.D. bu önlemlerin tümünü şimdi kullanmaktadır. İlk olarak, nöbetçiler kopyalama cihazlarını izlemektedir. Kopyalama mağazalarında, kopyaladığınız şeyi kontrol eden nöbetçiler mevcuttur. Ancak bilgisayarınızda neyi kopyaladığını izleyen nöbetçi insanlar pahalıya mal olmaktadır; işçilik pahalıdır. Bu nedenle robot nöbetçileri kullanmaktadırlar. Bu, Dijital Milenyum Telif Hakkı Hareketi’nin hedefidir. Bu yazılım bilgisayarınıza girer; belirli verilere erişmenizin tek yolu budur ve kopyalama yapmanızı önler.

note: type: Content of: <div><p>
en: There's a plan now to introduce this software into every hard disk, so that there could be files on your hard disk that you can't even access except by getting permission from some network server to access the file.  And to bypass this software or even tell other people how to bypass it is a crime.
tr: Şimdi bu yazılımı her hard diske sokmak için bir plan mevcuttur, böylece birtakım İnternete bağlı sunuculardan izin almadan erişemeyeceğiniz bazı dosyalar hard diskinizde mevcut olacaktır. Ve bu yazılımı atlamak ve hatta diğer insanlara nasıl atlatılacağını açıklamak bile bir suç teşkil etmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Second, harsh punishments.  A few years ago, if you made copies of something and handed them out to your friends just to be helpful, this was not a crime; it had never been a crime in the U.S.  Then they made it a felony, so you could be put in prisons for years for sharing with your neighbor.
tr: İkinci olarak ciddi cezalar mevcuttur. Birkaç yıl öncesine kadar, bir şeylerin kopyasını yaptıysanız ve yalnızca yararlı olmak adına bu kopyaları arkadaşlarınıza verdiyseniz, bu bir suç değildi; A.B.D.’de bu hiçbir zaman bir suç olmamıştı. Daha sonra bunu ağır bir suç yaptılar, komşunuzla paylaşım yaptığınız için yıllarca hapse girebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Third, informers.  Well, you may have seen the ads on TV, the ads in the Boston subways asking people to rat on their co-workers to the information police, which officially is called the Software Publishers Association.
tr: Üçüncü olarak muhbirler mevcuttur. Televizyondaki ve Boston metrosundaki reklamlarda görmüş olabilirsiniz, bu reklamlarda, çalışma arkadaşlarınızı istihbarat polisine gammazlamanız istenmektedir, bu istihbarat polisi resmi olarak Yazılım Yayıncıları Birliği şeklinde adlandırılmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: And fourth, collective responsibility.  In the U.S., this has been done by conscripting Internet service providers, making them legally responsible for everything their customers post.  The only way they can avoid always being held responsible is if they have an invariable procedure to disconnect or remove the information within two weeks after a complaint.  Just a few days ago, I heard that a clever protest site criticizing City Bank for some of its nasty policies was disconnected in this way.  Nowadays, you don't even get your day in court; your site just gets unplugged.
tr: Ve dördüncü olarak, toplu sorumluluk mevcuttur. A.B.D.’de İnternet hizmet sağlayıcıları yükümlülük altına alınara bu gerçekleştirilmektedir, müşterilerinin yolladığı her şeyden yasal olarak sorumlu hale gelmişlerdir. Her zaman sorumlu tutulmaktan kurtulmalarının tek yolu, bir şikayetten sonra iki hafta içinde bilgiyi kaldırmak ya da bağlantıyı kesmek için değişmez bir prosedür sahibi olmalarıdır. Yalnızca birkaç gün önce, bazı kötü politikalarından dolayı City Bank'ı eleştiren bir muhalif sitenin erişiminin kesildiğini duydum. Şimdilerde, mahkemelerle uğraşmak yerine yalnızca sitenizin bağlantısı kesilmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And, finally, propaganda, starting in childhood.  That's what the word &ldquo;pirate&rdquo; is used for.  If you'll think back a few years, the term &ldquo;pirate&rdquo; was formerly applied to publishers that didn't pay the author.  But now it's been turned completely around.  It's now applied to members of the public who escape from the control of the publisher.  It's being used to convince people that only a nasty enemy of the people would ever do this forbidden copying.  It says that &ldquo;sharing with your neighbor is the moral equivalent of attacking a ship.&rdquo; I hope that you don't agree with that and if you don't, I hope you will refuse to use the word in that way.
tr: Ve son olarak, çocukluktan başlayan propaganda mevcuttur. Bu, “korsan” sözcüğünün kullanım amacıdır. Birkaç yıl öncesini düşünürseniz, “korsan”, yazarına ücret ödemeyen yayıncılara verilen isimdi. Ancak şimdi, tanım tamamen tersine döndü. Şimdi bu sözcük, yayıncının kontrolünden kaçan vatandaşlar için kullanılmaktadır. Ancak insanlığa düşman olan bir kimsenin bu yasak kopyalamayı yapacağını insanlara inandırmak için kullanılmaktadır. “Komşunuzla paylaşmak bir gemiye saldırmanın ahlaken eş değeridir.” Umarım ki, siz de böyle düşünmüyorsunuzdur ve düşünmüyorsanız, kelimeyi bu şekilde kullanmayı reddedersiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: So the publishers are purchasing laws to give themselves more power.  In addition, they're also extending the length of time the copyright lasts.  The U.S. Constitution says that copyright must last for a limited time, but the publishers want copyright to last forever.  However, getting a constitutional amendment would be rather difficult, so they found an easier way that achieves the same result.  Every 20 years they retroactively extend copyright by 20 years.  So the result is, at any given time, copyright nominally lasts for a certain period and any given copyright will nominally expire some day.  But that expiration will never be reached because every copyright will be extended by 20 years every 20 years; thus no work will ever go into the public domain again.  This has been called &ldquo;perpetual copyright on the installment plan.&rdquo;
tr: Yayıncılar kanunların kendilerine daha fazla güç sağlamasını istemektedir. Ayrıca, yayıncılar, telif hakkının süresini de uzatmaya çalışıyorlar. A.B.D. Anayasası, telif hakkının belirli bir süreye sahip olması gerektiğini söylemektedir ancak yayıncılar telif hakkının sonsuza kadar sürmesini istemektedir. Buna rağmen, anayasal bir değişikliğin sağlanması zor olacaktır, bu nedenle, aynı sonucu sağlayan daha kolay bir yol bulmuşlardır. Her 20 yılda bir, önceki yayınları kapsayacak şekilde telif hakkını 20 yıl uzatırlar. Dolayısıyla, sonuç, herhangi belirli bir zamanda, telif hakkının nominal olarak belirli bir periyot boyunca sürmesi ve belirli bir telif hakkının bir gün sona ermesidir. Ancak bu sona erme zamanına hiçbir zaman ulaşılamayacaktır çünkü her 20 yılda bir telif hakkı 20 yıl uzatılacaktır; bu nedenle hiçbir çalışma yeniden halka sunulmayacaktır. Bu, &ldquo;taksit usülü kalıcı telif hakkı&rdquo; olarak adlandırılmıştır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The law in 1998 that extended copyright by 20 years is known as the &ldquo;Mickey Mouse Copyright Extension Act&rdquo; because one of the main sponsors of this law was Disney.  Disney realized that the copyright on Mickey Mouse was going to expire, and they don't want that to ever happen because they make a lot of money from that copyright.
tr: Telif hakkını 20 yıl uzatan 1998 yılındaki kanun “Mickey Mouse Telif Hakkı Uzatma Hareketi”1 olarak bilinmektedir çünkü bu kanunun ana sponsorlarından biri de Disney’dir. Disney, Mickey Mouse üzerindeki telif hakkının sona ereceğini fark etmiştir ve telif hakkından çok para kazandıkları için, bunun meydana gelmesini istememiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now the original title of this talk was supposed to be &ldquo;Copyright and Globalization.&rdquo; If you look at globalization, what you see is that it's carried out by a number of policies which are done in the name of economic efficiency or so-called free-trade treaties, which really are designed to give business power over laws and policies.  They're not really about free trade.  They're about a transfer of power: removing the power to decide laws from the citizens of any country who might conceivably consider their own interests and giving that power to businesses who will not consider the interests of those citizens.
tr: Aslında bu konuşmanın orijinal başlığı, “Telif Hakkı ve Küreselleşme” olmalıdır. Küreselleşmeye bakacak olursanız, göreceğiniz şey, küreselleşmenin ekonomik etkinlik ya da gerçekte kanunlara ve politikalara göre şirketlere güç kazandırmak için tasarlanmış özgür-ticaret anlaşmaları adına gerçekleştirilen bazı politikalar tarafından gerçekleştirildiğidir. Bunlar, gerçekten de özgür ticaret hakkında değildir. Bunlar, gücün aktarılması hakkındadır: kanunlara karar vermek için herhangi bir ülkenin, kendi çıkarlarını akla yatkın bir şekilde değerlendirebilen vatandaşlarından gücün alınması ve bu gücün bu vatandaşların çıkarlarını düşünmeyen işlere verilmesi hakkındadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Democracy is the problem in their view, and these treaties are designed to put an end to the problem.  For instance, <abbr title="North American Free Trade Agreement">NAFTA</abbr> actually contains provisions, I believe, allowing companies to sue another government to get rid of a law that they believe is interfering with their profits in the other country.  So foreign companies have more power than citizens of the country.
tr: Görüşlerine göre, demokrasi problemdir ve bu anlaşmalar, problemi sona erdirmek için planlanmıştır. Örneğin, <abbr title="North American Free Trade Agreement">NAFTA</abbr>, şirketler başka bir ülkenin hükümetinin şirketlerinin karlarına zarar verdiğini düşündükleri bir kanunda kurtulmak için onlara dava açmalasına izin veren hükümler içeriyor. Böylelikle yabancı firmalar, ülkenin vatandaşlarından daha fazla güce sahiptir.

note: type: Content of: <div><p>
en: There are attempts being made to extend this beyond NAFTA.  For instance, this is one of the goals of the so-called free trade area of the Americas, to extend this principle to all the countries in South America and the Caribbean as well, and the multilateral agreement on investment was intended to spread it to the whole world.
tr: Bunun NAFTA'nın ötesine uzanması için girişimler mevcuttur. Örneğin, bu ilkeyi, Güney Amerika'daki ve Karayipler'deki tüm ülkelere genişletmek Amerika'nın özgür ticaret alanının hedeflerinden biridir ve çok uluslu bir ticari anlaşma, bunu tüm dünyaya yaymayı hedeflemektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: One thing we've seen in the '90s is that these treaties begin to impose copyright throughout the world, and in more powerful and restrictive ways.  These treaties are not free-trade treaties.  They're actually corporate-controlled trade treaties being used to give corporations control over world trade, in order to eliminate free trade.
tr: 1990’larda gördüğümüz bir şey, bu anlaşmaların dünya genelinde, daha güçlü ve kısıtlayıcı şekillerde telif hakkını dayatmaya başlaması olmuştur. Bu anlaşmalar, özgür ticaret anlaşmaları değildir. Bunlar gerçekte, özgür ticareti ortadan kaldırmak için, şirketlere dünyadaki ticaret üzerinde kontrol yetkisi veren anlaşmalardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: When the U.S. was a developing country in the 1800s, the U.S. did not recognize foreign copyrights.  This was a decision made carefully, and it was an intelligent decision.  It was acknowledged that for the U.S.  to recognize foreign copyrights would just be disadvantageous, that it would suck money out and wouldn't do much good.
tr: A.B.D. 1800’lerde gelişmekte olan bir ülke iken, yabancı telif haklarını tanımadı. Bu, dikkatli bir şekilde varılan akıllıca bir karardı. A.B.D.’nin yabancı telif haklarını tanımasının dezavantajlı bir şey olduğu, paranın dışarı gideceği ve iyi bir sonuç vermeyeceği bilinmekteydi.

note: type: Content of: <div><p>
en: The same logic would apply today to developing countries but the U.S.  has sufficient power to force them to go against their interests.  Actually, it's a mistake to speak of the interests of countries in this context.  In fact, I'm sure that most of you have heard about the fallacy of trying to judge the public interest by adding up everybody's wealth.  If working Americans lost $1 billion and Bill Gates gained $2 billion, would Americans generally be better off? Would this be good for America? Or if you look only at the total, it looks like it's good.  However, this example really shows that the total is the wrong way to judge because Bill Gates really doesn't need another $2 billion, but the loss of the $1 billion by other people who don't have as much to start with might be painful.
tr: Aynı mantık bugün gelişmekte olan ülkeler için de geçerlidir ancak A.B.D. bu ülkeleri kendi çıkarlarının aksine hareket etmeleri için zorlayacak yeterli güce sahiptir. Aslında, bu bağlamda ülkelerin çıkarlarının konuşulması bir hatadır. Nitekim toplumun kazancını herbir kişinin kendi zenginliğini toplayarak değerlendiren hileli düşünceli eminim hepiniz duymuşsunuzdur. Çalışan Amerikalılar $1 milyar kaybetse ve Bill Gates $2 milyar kazansa, genel olarak Amerikalılar daha iyi duruma mı gelir? Bu Amerika için iyi olur mu? Toplama bakarsanız, bu iyiymiş gibi görünmektedir. Ancak, bu örnek gerçekten de değerlendirme için toplama bakmanın hatalı bir yol olduğunu göstermektedir çünkü Bill Gates gerçekte $2 milyara daha ihtiyaç duymamaktadır ancak diğer insanlar için $1 milyarlık bir kayıp kötü olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, in a discussion about any of these trade treaties, when you hear people talk about the interests of this country or that country, what they're doing, within each country, is adding up everybody's income.  The rich people and the poor people are being added up.  So it's actually an excuse to apply that same fallacy to get you to ignore the effect on the distribution of wealth within the country and whether the treaty is going to make that more uneven, as it has done in the U.S.
tr: Bu ticaret anlaşmalarının herhangi biri hakkındaki bir açıklamada, insanların şu ya da bu ülkenin kazancı hakkında konuştuğunu duyduğunuzda, her bir ülkede yaptıkları şey, herkesin gelirini toplamaktır. Zengin insanlar ve fakir insanların gelirleri toplanmaktadır. Bu nedenle, aslında bu hileli mantığı orada da uygulamak ve bunun zenginliğin ülke içindeki dağılıma etkisini ve bu anlaşmanın bunu A.B.D.’de olduğu gibi daha da kötüye götürüp götürmeyeceğini görmezken gelmek için bir bahanedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So it's really not the U.S. interest that is being served by enforcing copyright around the world.  It's the interests of certain business owners, many of whom are in the U.S. and some of whom are in other countries.  It doesn't, in any sense, serve the public interest.
tr: Yani dünya genelinde telif hakkının zorlanması ile A.B.D.’nin çıkarlarına gerçekten de hizmet edilmemektedir. Telif hakkının dayatılması belirli şirket sahiplerinin çıkarınadır, bu şirket sahiplerinin birçoğu A.B.D.’dedir ve bazıları da başka ülkelerdedir. Bu, herhangi bir anlamda halkın çıkarına değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But what would make sense to do? If we believe in the goal of copyright stated, for instance in the U.S. Constitution, the goal of promoting progress, what would be intelligent policies to use in the age of the computer network? Clearly, instead of increasing copyright powers, we have to pull them back so as to give the general public a certain domain of freedom where they can make use of the benefits of digital technology, make use of their computer networks.  But how far should that go? That's an interesting question because I don't think we should necessarily abolish copyright totally.
tr: Ama bunu yapmanın ne anlamı vardır? İfade edildiği şekliyle telif hakkının amacına inanıyorsak, örneğin, A.B.D. Anayasasında, ilerlemenin desteklenmesi gibi, internet çağında hangi akıllıca politikalar kullanılacaktır? Açık bir şekilde, artan telif hakkı gücünün yerine, halka, internetin ve dijital teknolojinin faydalarını kullanabilecekleri belirli bir özgürlük bölgesi sunmamız için, onları geri çekmemiz gereklidir. Ancak bu ne kadar ileri gitmelidir? Bu, ilginç bir sorudur çünkü telif hakkını toplamda mutlaka yürürlükten kaldırmamız gerektiğini düşünmüyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: The idea of trading some freedoms for more progress might still be an advantageous trade at a certain level, even if traditional copyright gives up too much freedom.  But in order to think about this intelligently, the first thing we have to recognize is, there's no reason to make it totally uniform.  There's no reason to insist on making the same deal for all kinds of work.
tr: Her ne kadar telif hakları çok fazla özgürlüğü alıyor olsa da; daha fazla ilerleme için bazı özgürlüklerden vazgeçilmesi fikri belli seviyelerde hala avantajlı olabilir. Ancak, bunu akıllıca düşünmek için, fark etmemiz gereken ilk şey, bunu, tamamen tek biçimli hale getirmemiz için bir gerekçe olmamasıdır. Tüm çalışma tipleri için, aynı pazarlığın yapılması üzerinde ısrar etmek için bir neden yoktur.

note: type: Content of: <div><p>
en: In fact, that already isn't the case because there are a lot of exceptions for music.  Music is treated very differently under copyright law.  But the arbitrary insistence on uniformity is used by the publishers in a certain clever way.  They pick some peculiar special case and they make an argument that, in that special case, it would be advantageous to have this much copyright.  And then they say that for uniformity's sake, there has to be this much copyright for everything.  So, of course, they pick the special case where they can make the strongest argument, even if it's a rather rare special case and not really very important overall.
tr: Gerçekte zaten günümüzde durum bu şekilde değildir çünkü müzik için birçok istisnai durum mevcuttur. Müzik, telif hakkı kanunu altında çok farklı bir şekilde değerlendirilmektedir. Ancak tek biçimlilik üzerindeki keyfi ısrar, yayıncılar tarafından akıllı bir şekilde kullanılmaktadır. Yayıncılar, sıra dışı özel bir durumu alır ve söz konusu bu özel durumda, telif hakkına sahip olmanın avantajlı olacağı iddiasında bulunurlar. Daha sonra, tek biçimliliğin korunması için, her şey için şu kadar telif hakkının olması gerektiğini söylerler. Tabi ki, bu nedenle bu, daha çok, nadir bir özel durum olsa ve gerçekte toplamda çok önemli olmasa bile, en güçlü tezi kurabilecekleri özel durumu alırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: But maybe we should have that much copyright for that particular special case.  We don't have to pay the same price for everything we buy.  A thousand dollars for a new car might be a very good deal.  A thousand dollars for a container of milk is a horrible deal.  You wouldn't pay the special price for everything you buy in other areas of life.  Why do it here?
tr: Ancak belki de söz konusu belirli bir özel durum için bu kadar çok telif hakkı olmalıdır. Satın aldığımız her şey için aynı ücreti ödemek zorunda değiliz. Yeni bir araba için bin dolar iyi bir pazarlık olabilir. Bir kap süt için ise bin dolar korkunç kötü bir pazarlıktır. Hayatın diğer alanlarında satın aldığınız her şey için özel bir fiyat ödemeyecektiniz. O zaman niçin burada ödüyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: So we need to look at different kinds of works, and I'd like to propose a way of doing this.
tr: Farklı iş tiplerine bakmamız gereklidir ve size bunu yapmanın bir yolunu önereceğim.

note: type: Content of: <div><p>
en: This includes recipes, computer programs, manuals and textbooks, reference works like dictionaries and encyclopedias.  For all these functional works, I believe that the issues are basically the same as they are for software and the same conclusions apply.  People should have the freedom even to publish a modified version because it's very useful to modify functional works.  People's needs are not all the same.  If I wrote this work to do the job I think needs doing, your idea as a job you want to do may be somewhat different.  So you want to modify this work to do what's good for you.
tr: Bu, reçeteleri, bilgisayar programlarını, klavuzları ve kitapları, sözlük ve ansiklopedi gibi referans çalışmaları içermektedir. Tüm bu fonksiyonel çalışmalar için meselenin, yazılım için olanlarla aynı olduğuna ve aynı sonuçların geçerli olduğuna inanmaktayım. İnsanlar, değiştirilmiş bir sürümün yayınlanması için bile özgürlüğe sahip olmalıdır çünkü fonksiyonel çalışmaların değiştirilmesi çok yararlıdır. İnsanların ihtiyaçları her zaman aynı değildir. Bu kitabı, yapılması gereken bir işi yapmak için yazarsam, yapmak istediğiniz bir işe ilişkin fikriniz farklı olabilir. Böylece sizin için iyi olanı yapmak için bu çalışmayı değiştirmek istersiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: At that point, there may be other people who have similar needs to yours, and your modified version might be good for them.  Everybody who cooks knows this and has known this for hundreds of years.  It's normal to make copies of recipes and hand them out to other people, and it's also normal to change a recipe.  If you change the recipe and cook it for your friends and they like eating it, they might ask you, &ldquo;Could I have the recipe?&rdquo; Then maybe you'll write down your version and give them copies.  That is exactly the same thing that we much later started doing in the free-software community.
tr: Bu noktada, sizinkilere benzer ihtiyaçları olan başka insanlar olabilir ve değiştirilmiş sürümünuz onlar için yararlı olabilir. Yemek pişirmeyi bilen herkes bunu bilmektedir ve yüzlerce yıldır bunu bilmektedir. Yemek tariflerinin kopyalarının hazırlanması ve bunların başka insanlara sunulması normaldir ve bir yemek tarifinin değiştirilmesi de normaldir. Yemek tarifini değiştirir ve arkadaşlarınız için yemek pişirirseniz ve yemekten zevk alırlarsa, size “Yemeğin tarifini verir misin?” diye sorarlar. O zaman sürümünuzu yazıp arkadaşlarınıza kopyaları verebilirsiniz. Bu, özgür yazılım topluluğunda yaptığımız şeyin aynısıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So that's one class of work.  The second class of work is works whose purpose is to say what certain people think.  Talking about those people is their purpose.  This includes, say, memoirs, essays of opinion, scientific papers, offers to buy and sell, catalogues of goods for sale.  The whole point of those works is that they tell you what somebody thinks or what somebody saw or what somebody believes.  To modify them is to misrepresent the authors; so modifying these works is not a socially useful activity.  And so verbatim copying is the only thing that people really need to be allowed to do.
tr: Bu nedenle bu, işin bir kategorisidir.  İkinci iş kategorisi amacı, belirli insanların ne düşündüğünü söylemek olan çalışmalardır. Onların amacı, bu insanlar hakkında konuşmaktır. Bu, örneğin, yaşam öykülerini, fikirsel yazıları, bilimsel makaleleri, alış ve satış tekliflerini, satış malı kataloglarını içermektedir. Bu çalışmaların temel noktası, birilerinin ne düşündüğünü, ne gördüğünü ya da neye inandığını söylemeleridir. Bunları değiştirmek, yazarları yanlış bir şekilde sunacaktır; bu nedenle bunların değiştirilmesi, sosyal açıdan yararlı bir eylem değildir. Bu nedenle, insanların yapmasına izin verilmesi gereken tek şey birebir kopyalamadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The next question is: Should people have the right to do commercial verbatim copying? Or is noncommercial enough? You see, these are two different activities we can distinguish, so that we can consider the questions separately&mdash;the right to do noncommercial verbatim copying and the right to do commercial verbatim copying.  Well, it might be a good compromise policy to have copyright cover commercial verbatim copying but allow everyone the right to do noncommercial verbatim copying.  This way, the copyright on the commercial verbatim copying, as well as on all modified versions&mdash;only the author could approve a modified version&mdash;would still provide the same revenue stream that it provides now to fund the writing of these works, to whatever extent it does.
tr: Sonraki soru şudur: İnsanların ticari birebir kopyalama yapma hakkı olmalı mıdır? Ya da ticari olmayan birebir kopyalama yeterli midir? Gördüğünüz gibi, bunlar, ayırt edebileceğimiz iki farklı eylemdir, böylece soruları da ayrı olarak değerlendirebiliriz, ticari olmayan birebir kopyalama yapma hakkı ve ticari birebir kopyalama yapma hakkı. Telif hakkının ticari birebir kopyalamayı kapsaması ancak herkese ticari olmayan birebir kopyalama hakkının verilmesi iyi bir uzlaşı olabilir. Bu şekilde, değiştirilmiş tüm sürümlerde olduğu gibi, ticari birebir kopyalama üzerindeki telif hakkı, yalnızca yazarın değiştirilmiş bir sürümü onaylayabildiği, hangi dereceye kadar olursa olsun, bu çalışmaların yazılmasına destek olmak için şimdi sağladığıyla aynı geliri sağlayacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: By allowing the noncommercial verbatim copying, it means the copyright no longer has to intrude into everybody's home.  It becomes an industrial regulation again, easy to enforce and painless, no longer requiring draconian punishments and informers for the sake of its enforcement.  So we get most of the benefit&mdash;and avoid most of the horror&mdash;of the current system.
tr: Ticari olmayan birebir kopyalamaya izin verilmesi, telif hakkının artık bundan sonra herkesin evine girmesinin gerekli olmadığı anlamına gelmektedir. Telif hakkı yeniden endüstriyel bir düzenleme haline gelir, dayatılması kolaydır ve problemsizdir, ağır cezaları ve dayatılması için muhbirleri gerektirmez. Bu nedenle, mevcut sistemin yararının çoğunu alır ve kötü tarafının çoğunu bırakırız.

note: type: Content of: <div><p>
en: The third category of works is aesthetic or entertaining works, where the most important thing is just the sensation of looking at the work.  Now for these works, the issue of modification is a very difficult one because on the one hand, there is the idea that these works reflect the vision of an artist and to change them is to mess up that vision.  On the other hand, you have the fact that there is the folk process, where a sequence of people modifying a work can sometimes produce a result that is extremely rich.  Even when you have artists' producing the works, borrowing from previous works is often very useful.  Some of Shakespeare's plays used a story that was taken from some other play.  If today's copyright laws had been in effect back then, those plays would have been illegal.
tr: Üçüncü iş kategorisi,  estetik ya da eğlence işleridir, burada en önemli şey, çalışmanın incelenmesinin duyumsanmasıdır. Şimdi bu çalışmalar için, modifikasyon hususu çok zor bir husustur çünkü bir tarafta, bu çalışmaların bir sanatçının görüşünü yansıttığı fikri vardır ve bunları değiştirmek söz konusu görüşü bozmak etmektir. Diğer taraftan, toplumsal bilgi birikiminin mevcut olduğu gerçeği söz konusudur, burada, bir çalışmayı değiştiren insanlar, oldukça zengin olan bir sonuç üretir. Çalışma üreten sanatçılarınız olsa bile, önceki çalışmalardan bir şeyler almak genelde çok yararlıdır. Shakespeare’in oyunlarından bazıları, başka bir oyundan alınmış bir hikayeyi kullanmıştır. Günümüzün telif hakkı kanunları o zamandan beri yürürlükte olsaydı, o zaman bu oyunlar yasa dışı olurdu.

note: type: Content of: <div><p>
en: So it's a hard question what we should do about publishing modified versions of an aesthetic or an artistic work, and we might have to look for further subdivisions of the category in order to solve this problem.  For example, maybe computer game scenarios should be treated one way; maybe everybody should be free to publish modified versions of them.  But perhaps a novel should be treated differently; perhaps for that, commercial publication should require an arrangement with the original author.
tr: Estetik ya da sanatsal bir çalışmanın değiştirilmiş sürümlerinin yayınlanması konusunda ne yapmamız gerektiği zor bir sorudur ve bu problemi çözmek için, kategorinin ilâve alt bölümlerine bakmamız gerekli olabilir. Örneğin, belki de bilgisayar oyun senaryoları bir şekilde değerlendirilmelidir; belki de herkes, bunların değiştirilmiş sürümlerini yayınlamakta özgür olmalıdır. Ama belki de, bir roman farklı bir şekilde değerlendirilmelidir; belki de bu yüzden, ticari yayınlar, asıl yazarla bir düzenleme yapılmasını gerektirmelidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now if commercial publication of these aesthetic works is covered by copyright, that will give most of the revenue stream that exists today to support the authors and musicians, to the limited extent that the present system supports them, because it does a very bad job.  So that might be a reasonable compromise, just as in the case of the works which represent certain people.
tr: Bu estetik çalışmaların ticari olarak yayınlanması telif hakkı tarafından kapsanırsa bu, günümüzdeki mevcut gelir akışının çoğunluğunun, şu anda mevcut sistem tarafından sınırlı bir ölçekte desteklenen,  [mevcut sistem] çok kötü bir iş yapmaktadır, yazarlara ve müzisyenlere verilmesini sağlayacaktır  Bu nedenle bu, nu tip işlerde bulunan insanlara iltifatta bulunulduğu bir durummuş gibi mantıklı bir uzlaşma olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If we look ahead to the time when the age of the computer networks will have fully begun, when we're past this transitional stage, we can envision another way for the authors to get money for their work.  Imagine that we have a digital cash system that enables you to get money for your work.
tr: İnternet çağının başlamış olduğu bu çağa baktığımızda,  geçişsel aşamayı atlarsak, yazarların çalışmaları için para kazanabilecekleri başka bir yolu gözümüzde canlandırabiliriz. Çalışmalarınız için para alabileceğiniz dijital bir para sisteminin olduğunu hayal edin.

note: type: Content of: <div><p>
en: Imagine that we have a digital cash system that enables you to send somebody else money through the Internet; this can be done in various ways using encryption, for instance.  And imagine that verbatim copying of all these aesthetic works is permitted.  But they're written in such a way that when you are playing one or reading one or watching one, a box appears on the side of your screen that says, &ldquo;Click here to send a dollar to the author,&rdquo; or the musician or whatever.  And it just sits there; it doesn't get in your way; it's on the side.  It doesn't interfere with you, but it's there, reminding you that it's a good thing to support the writers and the musicians.
tr: İnternet üzerinden başka birine para göndermenizi sağlayan dijital bir para sisteminin de olduğunu hayal edin; bu, örneğin, şifreleme gibi çeşitli yöntemler kullanılarak gerçekleştirilebilir. Ve bu estetik çalışmaların birebir kopyalamasına izin verildiğini hayal edin. Ancak bu çalışmalar, öyle bir şekilde yazılmıştır ki, birini seyrederken, okurken ya da oynatırken, ekranın bir köşesinde bir kutu ortaya çıkmakta ve “Yazara ya da müzisyene bir dolar göndermek için buraya tıklayın” yazısı ekranda görünmektedir. Ve bu yazı ekranda öylece durmaktadır; yolunuza çıkmaz; kenardadır. Sizi meşgul etmez ancak oradadır, size yazarları ve müzisyenleri desteklemenin iyi bir şey olduğunu söyler.

note: type: Content of: <div><p>
en: So if you love the work that you're reading or listening to, eventually you're going to say, &ldquo;Why shouldn't I give these people a dollar? It's only a dollar.  What's that? I won't even miss it.&rdquo; And people will start sending a dollar.  The good thing about this is that it makes copying the ally of the authors and musicians.  When somebody e-mails a friend a copy, that friend might send a dollar, too.  If you really love it, you might send a dollar more than once and that dollar is more than they're going to get today if you buy the book or buy the CD because they get a tiny fraction of the sale.  The same publishers that are demanding total power over the public in the name of the authors and musicians are giving those authors and musicians the shaft all the time.
tr: Okuduğunuz ya da dinlediğiniz çalışmayı severseniz, sonunda şunu diyeceksiniz: “Bu insanlara neden bir dolar vermeyeyim ki? Yalnızca bir dolar. Bu nedir ki? Bir şey kaybetmiş olmam.” Ve insanlar bir dolar göndermeye başlayacaktır. Bunun iyi yanı, kopyalamayı yazarların ya da müzisyenlerin dostu yapmasıdır. Birisi bir arkadaşına e-posta ile bir kopya gönderince, o arkadaş da bu kişilere bir dolar gönderebilir. Gönderilen şeyi gerçekten de severseniz, birden fazla kereler birer dolar gönderebilirsiniz ve bu miktarlar, sanatçının kitabını ya da CD’sini alırsanız sanatçının kazanacağından daha fazla olacaktır çünkü sanatçılar satıştan az kâr etmektedirler. Yazarlar ve müzisyenler adına kamu üzerinde güç talep eden aynı yayıncılar, yazarlara ve müzisyenlere küçük bir kâr oranı vermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: I recommend you read Courtney Love's article in <cite>Salon</cite> magazine, an article about pirates that plan to use musicians' work without paying them.  These pirates are the record companies that pay musicians 4% of the sales figures, on the average.  Of course, the very successful musicians have more clout.  They get more than 4% of their large sales figures, which means that the great run of musicians who have a record contract get less than 4% of their small sales figures.
tr: Size Courtney Love’ın <cite>Salon</cite> dergisindeki yazısını okumanızı tavsiye ederim, bu yazı, müzisyenlere para ödemeden onların çalışmalarını kullanmayı planlayan korsanlar hakkındadır. Bu korsanlar, ortalama olarak müzisyenlere satış ücretlerinin % 4’ünü veren müzik şirketleridir. Tabi ki, çok başarılı müzisyenler daha fazla ücret alır. Çok başarılı müzisyenler büyük satış ücretlerinin % 4’ünden daha fazlasını alırlar, bu da, bir plak anlaşmasına sahip müzisyenlerin büyük çoğunluğunun küçük satış ücretlerinin % 4’ünden daha azını aldıkları anlamına gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Here's the way it works: The record company spends money on publicity and they consider this expenditure as an advance to the musicians, although the musicians never see it.  So nominally when you buy a CD, a certain fraction of that money is going to the musicians, but really it isn't.  Really, it's going to pay back the publicity expenses, and only if the musicians are very successful do they ever see any of that money.
tr: Sistemin çalışması şu şekildedir: Müzik firması reklama para harcar ve bu masrafı, müzisyenlerin ilerlemesi için bir araç olarak değerlendirir, ancak müzisyen bunun yararını hiçbir zaman görmez. Bu nedenle bir CD satın aldığınızda, bu paranın belirli bir oranı müzisyene gidecek gibi görünmektedir ancak gerçekte gitmez. Gerçekte, bu para reklam giderlerine gider ve müzisyenler ancak çok başarılı oldukları zaman söz konusu paranın bir kısmına sahip olur.

note: type: Content of: <div><p>
en: The musicians, of course, sign their record contracts because they hope they're going to be one of those few who strike it rich.  So essentially a rolling lottery is being offered to the musicians to tempt them.  Although they're good at music, they may not be good at careful, logical reasoning to see through this trap.  So they sign and then probably all they get is publicity.  Well, why don't we give them publicity in a different way, not through a system that's based on restricting the public and a system of the industrial complex that saddles us with lousy music that's easy to sell.  Instead, why not make the listener's natural impulse to share the music they love the ally of the musicians? If we have this box that appears in the player as a way to send a dollar to the musicians, then the computer networks could be the mechanism for giving the musicians this publicity, the same publicity which is all they get from record contracts now.
tr: Tabi ki, müzisyenler albüm sözleşmelerini, zengin ve başarılı olmuş müzisyenlerden biri olma umuduyla imzalar. Bu nedenle, aslında müzisyenleri çekmek için onlara bir piyango benzeri tuzak teklif edilmektedir. Müzikte iyi olsalar bile, bu tuzağı görme konusunda dikkatli ve mantıklı olamayabilirler. Bu nedenle anlaşmayı imzalarlar ve daha sonra kendileri için tek sağlanan şey reklamdır. Niçin onların halkın kısıtlanmasını esas alan ve satışı kolay olan kötü müziği bize sunan endüstriyel bir sistem ile değil de başka bir şekilde reklam yapmalarını sağlamıyoruz? Bunun yerine, dinleyicilerin, sevdikleri müzik topluluklarının müziklerini paylaşmasını doğal tepkisini dinlemiyoruz? Müzik çalarlarda müzisyenlere bir dolar göndermek için bu kutu ortaya çıksa, o zaman internet, müzisyenlere bu reklamı sağlayan mekanizma olabilir, bu da zaten kayıt sözleşmelerinden sağladıklarıyla aynı reklamdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: We have to recognize that the existing copyright system does a lousy job of supporting musicians, just as lousy as world trade does of raising living standards in the Philippines and China.  You have these enterprise zones where everyone works in a sweatshop and all of the products are made in sweatshops.  I knew that globalization was a very inefficient way of raising living standards of people overseas.  Say, an American is getting paid $20 an hour to make something and you give that job to a Mexican who is getting paid maybe six dollars a day, what has happened here is that you've taken a large amount of money away from an American worker, given a tiny fraction, like a few percents, to a Mexican worker and given back the rest to the company.  So if your goal is to raise the living standards of Mexican workers, this is a lousy way to do it.
tr: Mevcut telif hakkı sistemi, müzisyenleri destekleme işini kötü bir şekilde yapmaktadır, bu tıpkı dünya ticaretinin Filipinler’deki ve Çin’deki yaşam standartlarını yükseltme çalışması gibi kötüdür. Herkesin çalışma şartları kötü olan bir işyerinde çalıştığı ve tüm ürünlerin, çalışma şartlarının kötü olduğu işyerlerinde yapıldığı bu “yatırım kuşakları”na sahipsiniz. Küreselleşme, deniz aşırı ülkelerdeki insanların yaşam standartlarını yükseltmenin etkin olmayan bir yoludur. Örneğin, bir Amerikalının bir işi yapmak için saatte yirmi dolar aldığını ve aynı işi günde belki de altı dolar alan bir Meksikalıya verdiğinizi düşünün, burada olan şey, Amerikan işçisinden büyük miktarda para almak, bunun küçük bir oranını Meksikalı işçiye vermek ve geri kalanını firmaya vermektir. Bu nedenle, hedefiniz Meksikalı işçilerin yaşam standartlarını yükseltmekse bu, bunu yapmanın kötü bir yoludur.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's interesting to see how the same phenomenon is going on in the copyright industry, the same general idea.  In the name of these workers who certainly deserve something, you propose measures that give them a tiny bit and really mainly prop up the power of corporations to control our lives.
tr: Aynı olgunun, telif hakkı endüstrisinde de aynen nasıl devam ettiğini görmek ilginçtir. Kesinlikle bir şeyler hak eden bu işçiler adına, onlara küçük bir miktar veren ölçüleri önermektesiniz ve gerçekte hayatlarımızı kontrol etmek için şirketlerin gücünü desteklemektesiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you're trying to replace a very good system, you have to work very hard to come up with a better alternative.  If you know that the present system is lousy, it's not so hard to find a better alternative; the standard of comparison today is very low.  We must always remember that when we consider issues of copyright policy.
tr: Bunun yerine çok iyi bir sistemi koymaya çalışıyorsanız, daha iyi bir alternatif haline gelmek için çok çalışmanız gerekmektedir. Mevcut sistemin kötü olduğunu biliyorsanız, daha iyi bir alternatif bulmanız çok zor değildir; günümüzde karşılaştırmanın standardı çok düşüktür. Telif hakkı politikası hususlarını değerlendirirken, bunu her zaman aklımızda tutmalıyız.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I think I've said most of what I want to say.  I'd like to mention that tomorrow is Phone-In Sick Day in Canada.  Tomorrow is the beginning of a summit to finish negotiating the free trade area of the Americas to try to extend corporate power throughout additional countries, and a big protest is being planned for Quebec.  We've seen extreme methods being used to smash this protest.  A lot of Americans are being blocked from entering Canada through the border that they're supposed to be allowed to enter through at any time.
tr: Böylece söylemek istediğim şeylerin çoğunu söylemiş olduğumu düşünüyorum. Yarın Kanada’da “Hasta Günü” Televizyon Programı var. Yarın, Amerika Özgür Ticaret bölgesini yeni ülkelere genişletme çalışmalarını nihayetlendirmek için yapılan zirvenin ilk günü. ve Quebec'de büyük bir protesto planmakta. Bu protestoları engellemek için olağanüstü yöntemlerin metotların kullanılmakta olduğunu gördük. Birçok Amerikalı normal zamanda girmelerine izin verildiği sınırdan Kanada’ya giremez hale geldi.

note: type: Content of: <div><p>
en: On the flimsiest of excuses, a wall has been built around the center of Quebec to be used as a fortress to keep protesters out.  We've seen a large number of different dirty tricks used against public protest against these treaties.  So whatever democracy remains to us after government powers have been taken away from democratically elected governors and given to businesses and to unelected international bodies, whatever is left after that may not survive the suppression of public protest against it.
tr: Protestocuları dışarıda tutmak için Quebec’in merkezi etrafında büyük bir kale olarak kullanılmak üzere bir duvar inşa edildi. Bu anlaşmalara karşın halkın protestosuna karşı çok sayıda farklı kirli oyun gördük. Hükümetin sahip olduğu güçlerin, demokratik bir biçimde seçilmiş olan yöneticilerden alınıp şirket sahiplerine ve atanmış uluslararası kurumlara verildikten sonra bize kalan demokrasi her neyse, buna karşı olan halk protestosunun baskısından arta kalan da odur.

note: type: Content of: <div><p>
en: I've dedicated 17 years of my life to working on free software and allied issues.  I didn't do this because I think it's the most important political issue in the world.  I did it because it was the area where I saw I had to use my skills to do a lot of good.  But what's happened is that the general issues of politics have evolved, and the biggest political issue in the world today is resisting the tendency to give business power over the public and governments.  I see free software and the allied questions for other kinds of information that I've been discussing today as one part of that major issue.  So I've indirectly found myself working on that issue.  I hope I contribute something to the effort.
tr: Hayatımın on yedi yılını özgür yazılım üzerine çalışarak geçirdim. Bunu, dünyadaki en önemli politik husus olduğu için yapmadım. Bu alanı, iyi birşeyler yapmak için yeteneklerimi kullanmam gerektiğini gördüğüm için bunu yaptım. Ancak politikanın genel hususları gelişti ve günümüzde dünyadaki en büyük politik mesele, şirketlere halkın ve hükümetlerin üstünde güç verme eğilimine karşı gelmek oldu. Özgür yazılımı ve bugün açıklamakta olduğum diğer bilgi tipleri için birleşik sorunları söz konusu büyük meselenin bir parçası olarak görüyorum. Bu nedenle, kendimi doğrudan olmayan bir şekilde bu husus üzerinde çalışırken buldum. Umarım ki, çalışmaya benim de bir katkım olmuştur.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>RESPONSE</b>:
tr: <b>YANIT</b>:

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>THORBURN</b>: We'll turn to the audience for questions and comments in a moment.  But let me offer a brief general response.  It seems to me that the strongest and most important practical guidance that Stallman offers us has two key elements.  One is the recognition that old assumptions about copyright, old usages of copyright are inappropriate; they are challenged or undermined by the advent of the computer and computer networks.  That may be obvious, but it is essential.
tr: <b>THORBURN</b>: Bir dakika sonra soruları ve yorumları için dinleyicilere döneceğiz. Ama önce kısa bir yanıt vereyim. Bana göre, Stallman’ın bize sunduğu en güçlü ve en önemli açıklayıcı bilgiler iki kilit noktaya sahiptir. İlki, telif hakkına ilişkin eski varsayımların, telif hakkının eski kullanımlarının, uygun olmadığının fark edilmesidir; bilgisayar ve bilgisayar ağlarının gelişmesiyle yıkılmışlardır. Bu açıkça görülebilir basit bir husustur ancak önemlidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Second is the recognition that the digital era requires us to reconsider how we distinguish and weigh forms of intellectual and creative labor.  Stallman is surely right that certain kinds of intellectual enterprises justify more copyright protection than others.  Trying to identify systematically these different kinds or levels of copyright protection seems to me a valuable way to engage with the problems for intellectual work posed by the advent of the computer.
tr: İkincisi, dijital çağın entelektüel ve yaratıcı işçiliğin biçimlerini nasıl ayırt ettiğimizi ve nasıl ağırlıklandırdığımızı yeniden değerlendirmemizi gerektirmektedir. Bu farklı telif hakkı koruma tiplerinin ya da seviyelerinin sistematik olarak tanımlanmaya çalışılması, bilgisayarın gelişimiyle birlikte ortaya çıkan entelektüel çalışmaya ilişkin problemlerle başa çıkmanın değerli bir yolu gibi görünmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But I think I detect another theme that lies beneath what Stallman has been saying and that isn't really directly about computers at all, but more broadly about questions of democratic authority and the power that government and corporations increasingly exercise over our lives.  This populist and anti-corporate side to Stallman's discourse is nourishing but also reductive, potentially simplifying.  And it is also perhaps overly idealistic.  For example, how would a novelist or a poet or a songwriter or a musician or the author of an academic textbook survive in this brave new world where people are encouraged but not required to pay authors.  In other words, it seems to me, the gap between existing practice and the visionary possibilities Stallman speculates about is still immensely wide.
tr: Ancak Stallman’ın söylediklerinin altında yatan başka bir temayı tespit ettiğimi düşünüyorum ve bu tema doğrudan bilgisayarlar hakkında değildir ancak daha geniş anlamda, hükümetin ve kurumların artan bir şekilde hayatlarımız üzerinde uyguladıkları güç ve demokratik otorite hakkındadır. Stallman’ın bu popülist ve birleşmeye karşı tarafı geliştiricidir ancak aynı zamanda da indirgeyici ve potansiyel olarak basitleştiricidir. Ve belki de idealistçidir. Örneğin, bir romancı ya da şair ya da şarkı yazarı ya da bir müzikçi ya da akademik bir kitabın yazarı, insanların yazarlara para ödemek zorunda olmadığı ancak para ödemeye yüreklendirildiği bu yeni cesur dünyada geçimini nasıl sürdürsün? Başka bir deyişle, bana öyle geliyor ki, mevcut uygulama ile Stallman’ın kuramsal olasılıkları arasındaki fark hâlâ oldukça büyüktür.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I'll conclude by asking if Stallman would like to expand a bit on certain aspects of his talk and, specifically, whether he has further thoughts about the way in which what we'll call &ldquo;traditional creators&rdquo; would be protected under his copyright system.
tr: Bu nedenle, Stallman’ın konuşmasının bazı hususlarını açmasını ve spesifik olarak, kendi telif hakkı sistemi altında “geleneksel yaratıcılar” olarak adlandıracağımız yaratıcıları nasıl koruyacağına dair ilâve düşüncelerini anlatmasını isteyerek konuşmamı sonlandırmak istiyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: First of all, I have to point out that we shouldn't use the term &ldquo;protection&rdquo; to describe what copyright does.  Copyright restricts people.  The term &ldquo;protection&rdquo; is a propaganda term of the copyright-owning businesses.  The term &ldquo;protection&ldquo; means stopping something from being somehow destroyed.  Well, I don't think a song is destroyed if there are more copies of it being played more.  I don't think that a novel is destroyed if more people are reading copies of it, either.  So I won't use that word.  I think it leads people to identify with the wrong party.
tr: <b>STALLMAN</b>: Her şeyden önce, telif hakkının yaptığı iş için “koruma” ifadesini kullanmamalıyız. Telif hakkı insanları kısıtlamaktadır. “Koruma” ifadesi, telif hakkı sahibi firmaların kullandığı bir propaganda ifadesidir. “Koruma” ifadesi, bir şeyin bir şekilde zarar görmesinin önlenmesi anlamına gelmektedir. Bir şarkının daha fazla sayıda kopyasının çalınmasının şarkıya zarar vereceğini düşünmüyorum. Bir romanın daha fazla sayıda kopyasının okunmasının da romana zarar vereceğini düşünmüyorum. Bu nedenle bu ifadeyi kullanmayacağım. İnsanların yanlış tarafı korumasına neden olduğunu düşünüyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: Also, it's a very bad idea to think about intellectual property for two reasons: First, it prejudges the most fundamental question in the area which is: How should these things be treated and should they be treated as a kind of property? To use the term &ldquo;intellectual property&rdquo; to describe the area is to presuppose the answer is &ldquo;yes,&rdquo; that that's the way to treat things, not some other way.
tr: Ayrıca “fikri mülkiyet” hakkında düşünülmesi kötü bir fikirdir, bunun iki nedeni var: İlk olarak, alandaki en temel soruya ön yargı ile yaklaşmaktadır, soru şudur: Bu şeylere nasıl yaklaşılmalıdır ve bunlar, mülkiyet çeşidi olarak değerlendirilmeli midir? Alanı tanımlamak için “fikri mülkiyet” ifadesinin kullanılması cevabın “evet” olduğu ön varsayımında bulunmaktır, bu meseleye yaklaşımın yoludur, diğer yol değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Second, it encourages over-generalization.  Intellectual property is a catch-all for several different legal systems with independent origins such as, copyrights, patents, trademarks, trade secrets and some other things as well.  They are almost completely different; they have nothing in common.  But people who hear the term &ldquo;intellectual property&rdquo; are led to a false picture where they imagine that there's a general principle of intellectual property that was applied to specific areas, so they assume that these various areas of the law are similar.  This leads not only to confused thinking about what is right to do, it leads people to fail to understand what the law actually says because they suppose that the copyright law and patent law and trademark law are similar, when, in fact, they are totally different.
tr: İkinci olarak, bu aşırı genelleştirmeyi yüreklendirmektedir. fikri mülkiyet, telif hakları, patentler, ticari markalar, ticaret sırları ve diğer bazı şeyler gibi birbirinden bağımsız kökenlere sahip çeşitli farklı kanunların bir arada bulunduğu bir sepettir. Bunlar neredeyse tamamen farklıdırlar; ortak bir özellikleri yoktur. Ancak “fikri mülkiyet” ifadesini duyan insanlar yanlış bir düşünceye yönlenir, özel alanlara uygulanan, fikri mülkiyete ilişkin genel ilkenin mevcut olduğunu hayal ederler, kanunun bu çeşitli alanlarının benzer olduğunu var sayarlar. Bu, neyin yapılmasının doğru olduğuna ilişkin karışık düşüncelere neden olmakla kalmaz, ayrıca insanların, kanunun gerçekte ne söylediğini anlamakta başarısız olmasına da neden olur çünkü telif hakkı kanununun, patent kanununun ve ticari marka kanununun benzer olduğunu varsayarlar, gerçekte bunlar birbirinden tamamen farklıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So if you want to encourage careful thinking and clear understanding of what the law says, avoid the term &ldquo;intellectual property.&rdquo; Talk about copyrights.  Or talk about patents.  Or talk about trademarks or whichever subject you want to talk about.  But don't talk about intellectual property.  Opinion about intellectual property almost has to be a foolish one.  I don't have an opinion about intellectual property.  I have opinions about copyrights and patents and trademarks, and they're different.  I came to them through different thought processes because those systems of law are totally different.
tr: Bu nedenle, kanunun ne söylediğinin dikkatli bir şekilde düşünülmesini ve açık bir şekilde anlaşılmasını yüreklendirmek istiyorsanız, &ldquo;fikri mülkiyet&rdquo; ifadesini kullanmayın. Telif hakları, patentler, ticari markalar hakkında ya da hangi konu hakkında isterseniz konuşun. Ancak fikri mülkiyet hakkında konuşmayın. fikri mülkiyete ilişkin fikir, aptalca bir fikirdir. Benim fikri mülkiyet hakkında bir fikrim yok. Telif hakları, patentler, ticari markalar hakkında fikirlerim var ve onlar birbirinden farklı. Bunlara farklı düşünce süreçleriyle ulaştım çünkü bu kanun maddeleri, birbirlerinden tamamen farklıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Anyway, I made that digression, but it's terribly important.
tr: Her neyse, bu konu dışı sözü söylemiş oldum, bu benim için çok önemliydi.

note: type: Content of: <div><p>
en: So let me now get to the point.  Of course, we can't see now how well it would work, whether it would work to ask people to pay money voluntarily to the authors and musicians they love.  One thing that's obvious is that how well such a system would work is proportional to the number of people who are participating in the network, and that number, we know, is going to increase by an order of magnitude over a number of years.  If we tried it today, it might fail, and that wouldn't prove anything because with ten times as many people participating, it might work.
tr: Şimdi asıl konumuza gelelim. Tabi ki, insanlardan sevdikleri yazarlar ve müzisyenler için gönüllü olarak para ödemelerini isteme sisteminin ne kadar iyi çalışacağını, şimdi göremeyiz. Açık olan şey şudur ki, bu gibi bir sistemin ne kadar iyi çalışacağı bu ağa kaç kişinin katılacağı ile orantılıdır ve bu sayı, önümüzdeki yıllarda birkaç katına çıkacaktır. Bunu şimdi denersek, başarısız olabiliriz ve bu hiçbir şeyi kanıtlamayacaktır çünkü şimdikinin on katı kadar insan katıldığında sistem çalışabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The other thing is, we do not have this digital cash payment system; so we can't really try it today.  You could try to do something a little bit like it.  There are services you can sign up for where you can pay money to someone&mdash;things like PayPal.  But before you can pay anyone through PayPal, you have to go through a lot of rigmarole and give them personal information about you, and they collect records of whom you pay.  Can you trust them not to misuse that?
tr: Diğer husus ise, bu dijital nakit ödeme sistemine sahip olmamamızdır; bu nedenle bunu gerçekten de bugün deneyemeyiz. Bunun gibi bir şeyleri yapmaya çalışabilirsiniz. Birilerine para ödemek için kullanabileceğiniz hizmetler var, PayPal (İnternet üzerinden çalışan bir çevrimiçi ödeme sistemi) gibi şeyler. Ancak PayPal ile herhangi birine ödeme yapmadan önce, birtakım anlamsız formalitelerden geçmeniz ve kendiniz hakkında kişisel bilgi vermeniz gereklidir ve bu sistemde ödeme yaptığınız kişinin kayıtları toplanır. Bunu kötüye kullanmayacaklarına güvenebilir misiniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: So the dollar might not discourage you, but the trouble it takes to pay might discourage you.  The whole idea of this is that it should be as easy as falling off a log to pay when you get the urge, so that there's nothing to discourage you except the actual amount of money.  And if that's small enough, why should it discourage you.  We know, though, that fans can really love musicians, and we know that encouraging fans to copy and redistribute the music has been done by some bands that were, and are, quite successful like the &ldquo;Grateful Dead.&rdquo; They didn't have any trouble making a living from their music because they encouraged fans to tape it and copy the tapes.  They didn't even lose their record sales.
tr: Bir dolar ödemek sizin cesaretinizi kırmaz ama ödeme yaparken ki sıkıntı sizin cesaretinizi kırabilir. Ödeme yapmak istediğinizde, ödeme yapmak ağaçtan düşmek kadar kolay olmalıdır ve burada sizi paranın miktarından başka vazgeçirecek bir faktör olmamalıdır. Ve paranın miktarı da küçük olduğuna göre, bu sizi niye vazgeçirsin ki? Fanların müzisyenleri gerçekten de sevebildiklerini biliyoruz ve Grateful Death gibi bazı grupların fanlarını müziği kopyalama ve dağıtma konusunda cesaretlendirdiğini biliyoruz. Bu grubun, müzikten para kazanmasında bir sorun olmamıştır çünkü fanlarının müziklerini teybe çekmelerini ve bunları kopyalamalarını cesaretlendirmişlerdir. Satışlarında bir düşme olmamıştır.

note: type: Content of: <div><p>
en: We are gradually moving from the age of the printing press to the age of the computer network, but it's not happening in a day.  People are still buying lots of records, and that will probably continue for many years&mdash;maybe forever.  As long as that continues, simply having copyrights that still apply to commercial sales of records ought to do about as good a job of supporting musicians as it does today.  Of course, that's not very good, but, at least, it won't get any worse.
tr: Matbaadan İnternet çağına yavaş yavaş geçiyoruz ancak bu bir günde olmuyor. İnsanlar hâlâ çok sayıda kaset ya da CD alıyor ve bu durum muhtemelen yıllarca, belki de sonsuza kadar, sürecek. Bu devam ettiği sürece, kaset ya da CD'lerin satışlarına uygulanan telif haklarının olması bugün de olduğu gibi müzisyenleri desteklemeye devam edecek. Tabi ki, bu çok iyi bir durum değil ama en azından durum daha da kötüleşmeyecek.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>DISCUSSION</b>:
tr: <b>TARTIŞMA</b>:

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: [A comment and question about free downloading and about Stephen King's attempt to market one of his novels serially over the web.]
tr: <b>SORU</b>: [İnternetten müzik/film indirme ve Stephen King’in romanlarından birini internet üzerinden pazarlama girişimi1 hakkındaki yorum ve soru.]

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Yes, it's interesting to know what he did and what happened.  When I first heard about that, I was elated.  I thought, maybe he was taking a step towards a world that is not based on trying to maintain an iron grip on the public.  Then I saw that he had actually written to ask people to pay.  To explain what he did, he was publishing a novel as a serial, by installments, and he said, &ldquo;If I get enough money, I'll release more.&rdquo; But the request he wrote was hardly a request.  It brow-beat the reader.  It said, &ldquo;If you don't pay, then you're evil.  And if there are too many of you who are evil, then I'm just going to stop writing this.&rdquo;
tr: <b>STALLMAN</b>: Evet, ne yaptığını ve ne olduğunu duymak ilginç. Bunu ilk duyduğumda mutlu oldum. Düşündüm ki, belki de halkı demir bir yumrukla tutmaya çalışmayan bir dünyayı esas alan bir yaklaşımda bulunuyor. Daha sonra, gördüm ki, Stephen King insanların ödeme yapmalarını istiyor. Bu yaptığını açıklamak için, parça parça seri olarak bir roman yayınlıyordu ve “Yeterince para kazanırsam, daha fazla eser yayınlarım” dedi. Ancak yazma talebi aslında bir talep değildi. Okuyucuyu yıldırmaktaydı. Şunu söylüyordu: &ldquo;Ödeme yapmazsanız o zaman kötüsünüz. Ve sizin gibi kötü insanlar çoğaldıkça, o zaman yazmayı bırakacağım.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, clearly, that's not the way to make the public feel like sending you money.  You've got to make them love you, not fear you.
tr: Evet bu, açık bir şekilde halkın size para gönderme isteğinde olmasını sağlamanın bir yolu değildir. Halkın sizi sevmesini sağlamanız gereklidir, sizden korkmasını değil.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>SPEAKER</b>: The details were that he required a certain percentage&mdash;I don't know the exact percentage, around 90% sounds correct&mdash;of people to send a certain amount of money, which, I believe, was a dollar or two dollars, or somewhere in that order of magnitude.  You had to type in your name and your e-mail address and some other information to get to download it and if that percentage of people was not reached after the first chapter, he said that he would not release another chapter.  It was very antagonistic to the public downloading it.
tr: <b>KONUŞMACI</b>: Belirli bir yüzde istiyordu, kesin yüzdeyi bilmiyorum, % 90 civarı sanırım, insanların belirli bir yüzdesinin belirli bir miktar para göndermesini istiyordu, zannedersem bu para miktarı bir ya da iki dolardı ya da o civarlarda bir şeydi. Eseri indirmeniz için adınızı ve e-posta adresinizi ve bazı başka bilgileri girmeniz gerekiyordu ve birinci bölümden sonra söz konusu kişi yüzdesine ulaşılamazsa, başka bir bölüm yayınlamayacağını söyledi. Eseri indiren insanlara bu çok düşmanca geldi.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: Isn't the scheme where there's no copyright but people are asked to make voluntary donations open to abuse by people plagiarizing?
tr: <b>SORU</b>: Telif hakkının olmadığı ancak insanların gönüllü bağışlar yapmalarının istendiği sistem, aşırma yapan insanların kötüye kullanımlarına açık değil mi?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: No.  That's not what I proposed.  Remember, I'm proposing that there should be copyright covering commercial distribution and permitting only verbatim redistribution noncommercially.  So anyone who modified it to put in a pointer to his website, instead of a pointer to the real author's website, would still be infringing the copyright and could be sued exactly as he could be sued today.
tr: <b>STALLMAN</b>: Hayır. Önerdiğim şey bu değil. Hatırlayın, ticari dağıtımı kapsayan telif hakkını öneriyorum ve yalnızca ticari olmayan birebir yeniden dağıtıma izin veriyorum. Eğer eseri gerçek yazarın İnternet sitesindeki bir bağlantı yerine kendi İnternet sitesindeki bir bağlantıya yönlendirmek için değiştirirse, telif hakkını ihlal etmiş olacaktır ve bugün yargılandığı gibi yargılanabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: I see.  So you're still imagining a world in which there is copyright?
tr: <b>SORU</b>: Anlıyorum. Yani siz hâlâ telif hakkının olduğu bir dünyayı mı hayal ediyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Yes.  As I've said, for those kinds of works.  I'm not saying that everything should be permitted.  I'm proposing to reduce copyright powers, not abolish them.
tr: <b>STALLMAN</b>: Evet. Söylemiş olduğum gibi, en azından bu tip çalışmalar için. Ama her şey için bu durumun geçerli olması gerektiğini söylemiyorum. Telif hakkı güçlerini tamamen ortadan kaldırmayı önermiyorum, yalnızca azaltmayı öneriyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>THORBURN</b>: I guess one question that occurred to me while you were speaking, Richard, and, again, now when you're responding here to this question is why you don't consider the ways in which the computer, itself, eliminates the middle men completely&mdash;in the way that Stephen King refused to do&mdash;and might establish a personal relationship.
tr: <b>THORBURN</b>: Richard, siz konuşurken aklıma gelen bir soruyu sormak istiyorum, Stephen King'in reddettiği şekilde, neden bilgisayarın kendisinin aracıları tamamen ortadan kaldırdığı, kişisel bir ilişkiyi kurabilecek bir yöntemi düşünmüyorsunuz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, they can and, in fact, this voluntary donation is one.
tr: <b>STALLMAN</b>: Evet, aslında olabilir, söz konusu gönüllü bağış bunun bir yoludur.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>THORBURN</b>: You think of that as not involving going through a publisher at all?
tr: <b>THORBURN</b>: Bunu bir yayıncı ile çalışmak olarak mı değerlendiriyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Absolutely not.  I hope it won't, you see, because the publishers exploit the authors terribly.  When you ask the publishers' representatives about this, they say, &ldquo;Well, yes, if an author or if a band doesn't want to go through us, they shouldn't be legally required to go through us.&rdquo; But, in fact, they're doing their utmost to set it up so that will not be feasible.  For instance, they're proposing restricted copying media formats and in order to publish in these formats, you'll have to go through the big publishers because they won't tell anyone else how to do it.  So they're hoping for a world where the players will play these formats, and in order to get anything that you can play on those players, it'll have to come through the publishers.
tr: <b>STALLMAN</b>: Kesinlikle hayır. Umarım ki öyle olmaz çünkü görüyorsunuz ki yayıncılar yazarları çok kötü bir şekilde sömürmektedir. Yayıncıların temsilcilerine bunu sorduğunuzda, şöyle derler: “Evet, bir yazar bizi istemezse, bizimle çalışmak için zorlanamaz.” Ama gerçekte, durumun böyle olmaması için ellerinden geleni yapmaktadırlar. Örneğin, kopyalamanın engellendiği yayın biçimleri önermektedirler ve bu biçimlerde yayın yapmak için, büyük yayıncılardan kabul görmek gereklidir çünkü biçimi kimseye söylemeyeceklerdir. Böylece oynatıcıların bu biçimlerde oynatacağı ve bu oynatıcılar üzerinde oynatabileceğiniz herhangi bir şeyi almak isterseniz, bunun yayıncılar aracılığıyla olacağı bir dünyayı hayal etmektedirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, in fact, while there's no law against an author or a musician publishing directly, it won't be feasible.  There's also the lure of maybe hitting it rich.  They say, &ldquo;We'll publicize you and maybe you'll hit it as rich as the Beatles.&rdquo; Take your pick of some very successful group and, of course, only a tiny fraction of musicians are going to have that happen.  But they may be drawn by that into signing contracts that will lock them down forever.
tr: Bu nedenle, gerçekte, doğrudan yayın yapan bir yazar ya da müzisyene karşı bir kanun yokken, doğrudan yayın gerçekleşemeyecek bir durumdur. Belki de zengin olabilmenin çekiciliği de vardır. Şöyle derler: “Sizi halka tanıtacağız ve belki de Beatles (çok başarılı bir grup) kadar zengin olursunuz” ve tabi ki, çok az sayıda müzisyen bu şansı yakalamaktadır. Ancak bu durum sanatçıları çeker ve kendilerini ömür boyu bağlayan anlaşmalara imza atarlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Publishers tend to be very bad at respecting their contracts with authors.  For instance, book contracts typically have said that if a book goes out of print, the rights revert to the author, and publishers have generally not been very good about living up to that clause.  They often have to be forced.  Well, what they're starting to do now is use electronic publication as an excuse to say that it's never going out of print; so they never have to give the rights back.  Their idea is, when the author has no clout, get him to sign up and from then on, he has no power; it's only the publisher that has the power.
tr: Yayıncılar, yazarlarla yaptıkları anlaşmalara saygı duyma konusunda çok başarısızdırlar. Örneğin, kitap sözleşmeleri tipik olarak şunu ifade eder: Bir kitap matbaadan çıkarsa, hakları yazara devrolur ancak yayıncılar bu maddeye pek uymamaktadır. Genelde bu maddeye uymaları için zorlanmaları gereklidir. Eserin hiçbir zaman matbaadan çıkmadığını ifade etmek için şimdi de elektronik yayına başladıklarını söylerler; bu nedenle haklarını yazarlara hiçbir zaman devretmezler. Yayıncıların fikri şudur: Yazarın hiçbir nüfuzu olmadığında, anlaşma imzalatalım ve ondan sonra hiçbir gücü de kalmasın; yalnızca yayıncının gücü olsun.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: Would it be good to have free licenses for various kinds of works that protect for every user the freedom to copy them in whatever is the appropriate way for that kind of work?
tr: <b>SORU</b>: Çeşitli çalışma tipleri için, söz konusu çalışma tipi için hangi yol uygunsa o yolda kullanıcının kopyalama yapma özgürlüğünü koruyan özgür lisansların olması iyi midir?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, people are working on this.  But for non-functional works, one thing doesn't substitute for another.  Let's look at a functional kind of work, say, a word processor.  Well, if somebody makes a free word processor, you can use that; you don't need the nonfree word processors.  But I wouldn't say that one free song substitutes for all the nonfree songs or that a one free novel substitutes for all the nonfree novels.  For those kinds of works, it's different.  So what I think we simply have to do is to recognize that these laws do not deserve to be respected.  It's not wrong to share with your neighbor, and if anyone tries to tell you that you cannot share with your neighbor, you should not listen to him.
tr: <b>STALLMAN</b>: İnsanlar bunun üzerine çalışıyor. Ancak fonksiyonel olmayan çalışmalar için, bir şey diğerinin yerine geçmez. Fonksiyonel bir çalışma tipine bakalım, örneğin, bir kelime işlemcisini ele alalım. Birileri özgür bir kelime işlemcisi yaparsa, onu kullanabilirsiniz; özgür olmayan kelime işlemcilerine ihtiyacınız kalmaz. Ancak tek bir özgür şarkının özgür olmayan tüm şarkıların yerine geçeceğini ya da tek bir özgür romanın özgür olmayan tüm romanların yerine geçeceğini söyleyemem. Bu çalışma tipleri için durum farklıdır. Bu nedenle basitçe yapmamız gereken şey, bu kanunların saygı duyulmayı hak etmediğini görmemizdir. Komşunuzla eserleri paylaşmanız kötü değildir ve birileri size komşunuzla paylaşım içinde olamayacağınızı söylerse, onu dinlememelisiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: With regard to the functional works, how do you, in your own thinking, balance out the need for abolishing the copyright with the need for economic incentives in order to have these functional works developed?
tr: <b>SORU</b>: Fonksiyonel çalışmalar söz konusu olduğunda, sizin düşüncenize göre, telif hakkının kaldırılmasına ilişkin ihtiyacı bu fonksiyonel çalışmaları geliştirmek için gerekli ekonomik güdülere ilişkin ihtiyaçla nasıl dengeliyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, what we see is, first of all, that this economic incentive is a lot less necessary than people have been supposing.  Look at the free software movement where we have over 100,000 part-time volunteers developing free software.  We also see that there are other ways to raise money for this which are not based on stopping the public from copying and modifying these works.
tr: <b>STALLMAN</b>: Her şeyden önce bu ekonomik güdünün insanların zannettiğinden çok daha az gerekli olduğunu görmekteyiz. Özgür yazılım hareketine bakın, özgür yazılım hareketinde, özgür yazılım geliştiren 100,000’in üzerinde yarı zamanlı çalışan gönüllü var. Ayrıca, insanların bu çalışmaları kopyalamasını ve değiştirmesini engellemeden bunun için para toplamanın başka yolları olduğunu da görmekteyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: That's the interesting lesson of the free software movement.  Aside from the fact that it gives you a way you can use a computer and keep your freedom to share and cooperate with other people, it also shows us that this negative assumption that people would never do these things unless they are given special powers to force people to pay them is simply wrong.  A lot of people will do these things.  Then if you look at, say, the writing of monographs which serve as textbooks in many fields of science except for the ones that are very basic, the authors are not making money out of that.
tr: Bu, özgür yazılım hareketinden çıkarılacak ilginç olan derstir. Bir bilgisayarı kullanabilme ve diğer insanlarla paylaşma ve işbirliği yapma özgürlüğü şansını vermesinin yanı sıra, onlara ödeme yapmaları konusunda insanları zorlayan özel güçlerin var olmaması durumunda hiçbir zaman bu işleri yapmayacakları da yanlıştır. Birçok insan ücret almasa da bu işleri yapacaktır. O zaman örneğin monografilere baktığınızda, yalnızca çok temel olanlar hariç olmak üzere bilimin birçok alanında ders kitabı olarak hizmet veren monografilerde yazar bu işten para kazanmamaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: We now have a free encyclopedia project which is, in fact, a commercial-free encyclopedia project, and it's making progress.  We had a project for a GNU encyclopedia but we merged it into the commercial project when they adopted our license.  In January, they switched to the GNU Free Documentation License for all the articles in their encyclopedia.  So we said, &ldquo;Well, let's join forces with them and urge people to contribute to them.&rdquo; It's called &ldquo;Nupedia,&rdquo; and you can find a link to it, if you look at http://www.gnu.org/encyclopedia.  So here we've extended the community development of a free base of useful knowledge from software to encyclopedia.  I'm pretty confident now that in all these areas of functional work, we don't need that economic incentive to the point where we have to mess up the use of these works.
tr: Şu anda özgür bir ansiklopedi projemiz var ve bu proje gerçekte ticari bir özgür ansiklopedi projesidir ve devam etmektedir. GNU ansiklopedisine ilişkin bir projemiz vardı ancak lisansımızı benimsediklerinde bunu ticari proje ile birleştirdik. Ocak ayında, ansiklopedilerindeki tüm yazılar için GNU Özgür Belgelendirme Lisansına döndüler. Ve biz de şunu ifade ettik: “Onlarla kuvvetlerimizi birleştirelim ve insanları onlara katılmaları için yüreklendirelim.” Bu, NUPEDIA olarak adlandırılmaktadır ve http://www.gnu.org/encyclopedia adresine bakarsanız, buna ilişkin bir bağlantı bulabilirsiniz. Böylece burada özgür bir yararlı bilgi tabanının topluluk gelişimini, yazılımdan ansiklopediye genişlettik. Şu anda tüm bu fonksiyonel çalışma alanlarında bu çalışmalar için ekonomik bir güdüye ihtiyaç duymadığımız için memnunum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>THORBURN</b>: Well, what about the other two categories?
tr: <b>THORBURN</b>: Diğer iki kategori [insanların düşünceleri ve eğlence] hakkında ne düşünüyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: For the other two classes of work, I don't know.  I don't know whether people will write some day novels without worrying about whether they make money from it.  In a post-scarcity society, I guess they would.  Maybe what we need to do in order to reach the post-scarcity society is to get rid of the corporate control over the economy and the laws.  So, in effect, it's a chicken-or-the-egg problem, you know.  Which do we do first? How do we get the world where people don't have to desperately get money except by removing the control by business? And how can we remove the control by business except&mdash;Anyway, I don't know, but that's why I'm trying to propose first a compromise copyright system and, second, the voluntary payment supported by a compromise copyright system as a way to provide a revenue stream to the people who write those works.
tr: <b>STALLMAN</b>: Diğer iki iş kategorisi için, bunu bilmiyorum. İnsanların bu işten para kazanma kaygısı olmaksızın bir gün romanlar yazıp yazmayacağını bilmiyorum. Bolluk içindeki bir toplumda zannediyorum ki olur. Bolluk içindeki topluma ulaşmak için yapmamız gereken şey, ekonomi ve kanunlar üzerindeki kontrolden kurtulmaktır. Bu aslında tavuk mu yumurtadan çıktı yumurta mı tavuktan çıktı problemidir, biliyorsunuz. Hangisini ilk önce yaparız? İnsanların şirketler tarafından kontrol altında tutulmadan, işle kontrollerini kaybetmeleri hariç olmak üzere, insanların para kazanmak zorunda olmadıkları bir dünyayı nasıl sağlarız? Ve kontrolü nasıl ortadan kaldırırız? Bilmiyorum ama bu, ilk olarak uzlaşmacı bir telif hakkı sistemi ve daha sonra ikinci olarak bu çalışmaları yazan kimselere gelir sağlamanın bir yolu olarak uzlaşmalı bir telif hakkı sistemi tarafından desteklenen gönüllü ödemeyi önermeye çalışmamın sebebidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: How would you really expect to implement this compromise copyright system under the chokehold of corporate interests on American politicians due to their campaign-finance system?
tr: <b>SORU</b>: Seçim kampanyalarının finansmanı sisteminden dolayı Amerikalı politikacılar üzerinde ortak çıkarlarınızın gücü ve kontrolü altında bu uzlaşmalı telif hakkı sistemini uygulamayı gerçekten de nasıl umuyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: It beats me.  I wish I knew.  It's a terribly hard problem.  If I knew how to solve that problem, I would solve it and nothing in the world could make me prouder.
tr: <b>STALLMAN</b>: Bu beni üzüyor. Keşke bu sorunun cevabını bilseydim. Bu gerçekten de çok zor bir problem. Bu problemi nasıl çözeceğimi bilseydim, çözerdim ve dünyadaki hiçbir şey, beni daha da onurlu yapamazdı.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>:.  How do you fight the corporate control? Because when you look at these sums of money going into corporate lobbying in the court case, it is tremendous.  I think the DECS case that you're talking about is costing something like a million-and-a-half dollars on the defense side.  Lord knows what it's costing on the corporate side.  Do you have any idea how to deal with these huge sums of money?
tr: <b>QUESTION</b>:.  Şirketlerin kontrolü ile nasıl savaşırsınız? Davalarda şirket lobilerinin sahip oldukları para toplamlarına baktığınızda, çok yüksek olduğunu görürsünüz. Zannediyorum ki, konuştuğunuz DeCSS davası, savunma tarafında 1,5 milyon dolar gibi bir fiyata mal olmaktadır. Şirket tarafından ise ne gibi bir maliyete sahip olduğunu ise Tanrı bilir. Bu gibi yüksek fiyatlarla nasıl başa çıkılacağına dair bir fikriniz var mı?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: I have a suggestion.  If I were to suggest totally boycotting movies, I think people would ignore that suggestion.  They might consider it too radical.  So I would like to make a slightly different suggestion which comes to almost the same thing in the end, and that is, don't go to a movie unless you have some substantial reason to think it's good.  Now this will lead in practice to almost the same result as a total boycott of Hollywood movies.  In extension, it's almost the same but, in intention, it's very different.  Now I've noticed that many people go to movies for reasons that have nothing to do with whether they think the movies are good.  So if you change that, if you only go to a movie when you have some substantial reason to think it's good, you'll take away a lot of their money.
tr: <b>STALLMAN</b>: Bir fikrim var. Filmleri tamamen boykot etmeyi öneriyor olsa idim, zannediyorum ki insanlar bu düşünceyi görmezden geleceklerdir. Bunun çok radikal olduğunu düşünebilirler. Bu nedenle sonuç olarak aynı noktaya varan biraz farklı bir düşüncemi açıklayayım, bu şudur: iyi olduğunu düşünmeniz için geçerli bir sebebiniz yoksa bir filme gitmeyin. Şimdi bu, uygulamada tüm Hollywood filmlerinin boykot edilmesi gibi bir sonuç doğuracaktır. Bu, hemen hemen aynı anlamı taşımaktadır ancak yoğunluk olarak çok farklıdır. İnsanların filmlerin iyi olup olmadığından bağımsız çok sayıda nedenden ötürü sinemaya gittiğini fark ettim. Bu nedenle bunu değiştirirseniz, bir filme yalnızca filmin iyi olduğuna dair geçerli bir fikriniz olduğu için giderseniz, o zaman paradan iyi bir tasarruf sağlarsınız.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>THORBURN</b>: One way to understand all of this discourse today, I think, is to recognize that whenever radical, potentially transforming technologies appear in society, there's a struggle over who controls them.  We today are repeating what has happened in the past.  So from this angle, there may not be a reason for despair, or even pessimism, about what may occur in the longer run.  But, in the shorter term, struggles over the control of text and images, over all forms of information are likely to be painful and extensive.
tr: <b>THORBURN</b>: Zannediyorum ki bugün tüm bu konuşmayı anlamanın bir yolu, toplumda her ne zaman radikal, potansiyel olarak dönüştürücü teknolojiler ortaya çıkarsa, onları kimin kontrol altında tutacağına ilişkin bir mücadelenin olacağını fark etmektir. Bugün geçmişte olan şeyi tekrarlıyoruz. Bu nedenle bu açıdan bakıldığında, uzun vadede olabilecekler için umutsuzluk ya da hatta kötümserlik için bir neden olmayabilir. Ancak kısa vadede, metin ve görüntülerin kontrolüne ilişkin mücadeleler ve tüm bilgi biçimlerine ilişkin mücadeleler sancılı ve yoğun olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: For example, as a teacher of media, my access to images has been restricted in recent years in a way that had never been in place before.  If I write an essay in which I want to use still images, even from films, they are much harder to get permission to use, and the prices charged to use those still images are much higher&mdash;even when I make arguments about intellectual inquiry and the legal category of &ldquo;fair use.&rdquo; So I think, in this moment of extended transformation, the longer-term prospects may, in fact, not be as disturbing as what's happening in the shorter term.  But in any case, we need to understand the whole of our contemporary experience as a renewed version of a struggle over the control of technological resources that is a recurring principle of Western society.
tr: Örneğin, bir medya hocası olarak, görüntülere erişimim, daha önceden hiç olmayan bir şekilde son yıllarda kısıtlanmıştır. Filmlerden bile alabileceğim durağan görüntüleri kullanmak istediğim bir yazı yazarsam, kullanmak için izin alabilmem çok zordur ve bu durağan görüntülerin kullanılması için alınan ücret, &ldquo;adil kullanım&rdquo; yasal hakkı ve entelektüel araştırma hakkında iddialarda bulunduğum zaman çok daha yüksektir. Bu nedenle, bu genişletilmiş dönüşümde, uzun vadeli etkilerin aslında kısa vadede meydana gelen etkile kadar rahatsız edici olmayabileceğini düşünüyorum. Ancak her durumda, Batı toplumunun tekrarlayan bir ilkesi olan teknolojik kaynakların kontrolü üzerindeki mücadelenin yenilenmiş bir sürümü olarak bu tecrübelerin tümünün anlaşılması gereklidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's also essential to understand that the history of older technologies is itself a complicated matter.  The impact of the printing press in Spain, for example, is radically different from its impact in England or in France.
tr: Ayrıca daha eski teknolojilerin karmaşık bir konu olduğunun anlaşılması da önemlidir. Örneğin, matbaanın İspanya’daki etkisi, İngiltere’deki ya da Fransa’daki etkisinden radikal olarak farklıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: One of the things that bothers me when I hear discussions of copyright is that often they start off with, &ldquo;We want a 180-degree change.  We want to do away with any sorts of control.&rdquo; It seems to me that part of what lay under the three categories that were suggested is an acknowledgement that there is some wisdom to copyright.  Some of the critics of the way copyright is going now believe that, in fact, it ought to be backed up and function much more like patent and trademarks in terms of its duration.  I wonder if our speaker would comment on that as a strategy.
tr: <b>SORU</b>: Telif hakkı ile ilgili açıklamaları dinlerken beni rahatsız eden şeylerden biri de genelde şu açıklama ile konuya başlamalarıdır: “180 derecelik bir değişiklik istiyoruz. Her türlü kontrol tipini bırakmak istiyoruz.” Önerilen bu üç kategori altında yatan şeyin bir kısmı, telif haklarında yararlı birşeylerin de olduğuna ilişkin kabuldür. Telif haklarının şimdi gittiği yola ilişkin kritiklerin bazıları, gerçekte, süresi bakımından patent ya da ticari markalar gibi korunması ve çalışması gerektiğine inanmaktadır. Konuşmacımızın bu konuda bir strateji olarak yorum yapıp yapmayacağını merak ediyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: I agree that shortening the time span of copyright is a good idea.  There is absolutely no need in terms of encouraging publication for a possibility of copyrights' lasting as much as 150 years, which, in some cases, it can under present law.  Now the companies were saying that a 75-year copyright on a work made for hire was not long enough to make possible the production of their works.  I'd like to challenge those companies to present projected balance sheets for 75 years from now to back up that contention.  What they really wanted was just to be able to extend the copyrights on the old works, so that they can continue restricting the use of them.  But how you can encourage greater production of works in the 1920s by extending copyright today escapes me, unless they have a time machine somewhere.  Of course, in one of their movies, they had a time machine.  So maybe that's what affected their thinking.
tr: <b>STALLMAN</b>: Telif hakkının ömrünün kısaltılmasının iyi bir fikir olduğunu ben de düşünüyorum. Bir yayının telif haklarının 150 yıl kadar sürmesi olasılığının olmasına ilişkin bir ihtiyacın olduğuna inanmıyorum, mevcut kanuna göre bazı durumlarda telif hakkı gerçekten de 150 yıl kadar olabilmektedir. Şimdi bir çalışma üzerinde 75 yıllık bir telif hakkının, çalışmalarının üretimi için yeterli olmadığını söyleyen firmalar bile vardır. Söz konusu bakış açısını desteklemek için 75 yıllık proje bilanço föyleri sunan bu firmalara karşı çıkıyorum. Gerçekte istedikleri şey, eski çalışmalar üzerindeki telif haklarını genişletebilmek, böylece bu çalışmaların kullanımını kısıtlamaktır. Ancak bir yerlerde bir zaman makineniz yoksa, bugün telif hakkını genişleterek daha fazla çalışmayı nasıl cesaretlendirebileceğinizi bilmiyorum. Tabi ki, filmlerinden birinde bir zaman makinesi de vardı. Belki de düşüncelerini bu zaman makinesi etkilemiş olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: Have you given thought to extending the concept of &ldquo;fair use,&rdquo; and are there any nuances there that you might care to lay out for us?
tr: <b>SORU</b>“Adil kullanım” kavramını genişletmeyi düşündünüz mü ve bize sunabileceğiniz herhangi bir fark var mı?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, the idea of giving everyone permission for noncommercial verbatim copying of two kinds of works, certainly, may be thought of as extending what fair use is.  It's bigger than what's fair use currently. If your idea is that the public trades away certain freedoms to get more progress, then you can draw the line at various, different places.  Which freedoms does the public trade away and which freedoms does the public keep?
tr: <b>STALLMAN</b>: İki iş kategorisi için herkese ticari olmayan birebir kopyalama için izin verilmesi fikri adil kullanımın kapsamının genişletilmesi olarak düşünülebilir. Halen bu, adil kullanımdan daha büyüktür. Halkın daha fazla ilerleme için belirli özgürlükleri verdiğini düşünüyorsanız, o zaman çeşitli farklı yerlerde çizgi çizebilirsiniz. Toplum hangi özgürlükleri verir ve hangilerini vermez?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: To extend the conversation for just a moment, in certain entertainment fields, we have the concept of a public presentation.  So, for example, copyright does not prevent us from singing Christmas carols seasonally but it prevents the public performance.  And I'm wondering if it might be useful to think about instead of expanding fair use to unlimited, noncommercial, verbatim copying, to something less than that but more than the present concept of fair use.
tr: <b>SORU</b>: Konuşmayı yalnızca birkaç dakika için uzatırsak, belirli eğlence alanlarında kamusal yayın kavramına sahibiz. Bu nedenle, örneğin, telif hakkı bizim zaman zaman mutlu Noel şarkıları söylememizi önlemez ancak kamusal gösteriyi engeller. Ve sınırsız olan ve ticari olmayan birebir kopyalamaya ilişkin adil kullanımın genişletilmesi yerine bundan daha az olan ancak adil kullanımın mevcut kavramından daha fazlası olan bir şeylere genişletilmesi hakkında düşünmenin yararlı olup olmayacağını merak etmekteyim.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: I used to think that that might be enough, and then Napster convinced me otherwise because Napster is used by its users for noncommercial, verbatim redistribution.  The Napster server, itself, is a commercial activity but the people who are actually putting things up are doing so noncommercially, and they could have done so on their websites just as easily.  The tremendous excitement about, interest in, and use of Napster shows that that's very useful.  So I'm convinced now that people should have the right to publicly noncommercially, redistributed, verbatim copies of everything.
tr: <b>STALLMAN</b>: Bunun yeterli olabildiğini düşünmekteydim ve daha sonra Napster beni bunun aksi yönde olduğu konusunda ikna etti çünkü Napster, kullanıcıları tarafından ticari olmayan birebir yeniden dağıtım için kullanılmaktadır. Napster sunucusunun kendisi ticari bir eylemdir ancak gerçekte içeriği sağlayan insanlar bunu ticari olmayan bir biçimde yapmaktadır ve internet sitelerinde de oldukça kolay bir şekilde bunu yapabilirler. Napster’in kullanımına ilişkin büyük heyecan ve ilgi bunun çok yararlı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, insanların, her şeyin birebir kopyalarını ticari olmayan bir şekilde yeniden dağıtma hakkına sahip olması gerektiği konusunda ikna oldum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: One analogy that was recently suggested to me for the whole Napster question was the analogy of the public library.  I suppose some of you who have heard the Napster arguments have heard this analogy.  I'm wondering if you would comment on it.  The defenders of people who say Napster should continue and there shouldn't be restrictions on it sometimes say something like this: &ldquo;When folks go into the public library and borrow a book, they're not paying for it, and it can be borrowed dozens of times, hundreds of times, without any additional payment.  Why is Napster any different?&rdquo;
tr: <b>SORU</b>: Tüm Napster sorusu için bana yakın zamanda önerilen bir benzetme, halk kütüphanesi benzetmesiydi. Napster savlarını duyan bazılarının bu benzerliği duymuş olduğunu zannediyorum. Bu konuda yorum yapıp yapmayacağınızı merak ediyorum. Napster’ın devam etmesi ve üzerinde kısıtlamaların olmaması gerektiğini savunan insanlar bazen şu gibi şeyler söylemektedirler: &ldquo;İnsanlar halk kütüphanesine gidip bir kitap ödünç aldığında, bunun için ödeme yapmazlar ve herhangi ilâve bir ödeme olmaksızın onlarca, yüzlerce kere ödünç alabilirler. Napster niçin farklı olsun?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, it's not exactly the same.  But it should be pointed out that the publishers want to transform public libraries into pay-per-use, retail outlets.  So they're against public libraries.
tr: <b>STALLMAN</b>: Bu, tam olarak aynı şey değildir. Ancak yayıncılar halk kütüphanelerini kullanım başına ödeme sistemine dönüştürmek istemektedir. Bu nedenle halk kütüphanelerine de karşıdırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: Can these ideas about copyright suggest any ideas for certain issues about patent law such as making cheap, generic drugs for use in Africa?
tr: <b>SORU</b>: Telif hakları ile ilgili bu fikirler Afrika’da kullanılmak üzere ucuz ve genel ilaçların üretilmesi amacıyla ilgili patent kanunu üzerinde belli hususlar için herhangi bir fikir öne sürebilir mi?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: No, there's absolutely no similarity.  The issues of patents are totally different from the issues of copyrights.  The idea that they have something to do with each other is one of the unfortunate consequences of using the term &ldquo;intellectual property&rdquo; and encouraging people to try to lump these issues together because, as you've heard, I've been talking about issues in which the price of a copy is not the crucial thing.  But what's the crucial issue about making AIDS drugs for Africa? It's the price, nothing but the price.
tr: <b>STALLMAN</b>: Hayır, mutlak olarak bir benzerlik yoktur. Patent hususları telif hakkı hususlarından tamamen farklıdır. Birbirleriyle bir ilgilerinin olduğu fikri “fikri mülkiyet” teriminin kullanılmasının ve insanları bu hususları bir araya toplamak için cesaretlendirmeye çalışmanın kötü sonuçlarından biridir çünkü duyduğunuz gibi, bir kopyanın fiyatının önemli olan şey olmadığı hususlar hakkında konuşmaktayım. Ancak Afrika için AIDS ilaçlarının üretilmesi hakkındaki ana husus nedir? Bu para hususudur, başka bir husus değil, para hususudur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now the issue I've been talking about arises because digital information technology gives every user the ability to make copies.  Well, there's nothing giving us all the ability to make copies of medicines.  I don't have the ability to copy some medicine that I've got.  In fact, nobody does; that's not how they're made.  Those medicines can only be made in expensive factories and they are made in expensive centralized factories, whether they're generic drugs or imported from the U.S.  Either way, they're going to be made in a small number of factories, and the issues are simply how much do they cost and are they available at a price that people in Africa can afford.
tr: Şimdi üzerine konuştuğum husus ortaya çıkar çünkü dijital bilgi teknolojisi her kullanıcıya kopya oluşturma imkanı sunmaktadır. Ancak bize ilaçların kopyalarını oluşturma imkanı sağlayan bir sistem yoktur. Sahip olduğum bir ilacı kopyalama imkanım yoktur. Gerçekte, kimsede bu imkan yoktur; ilaçlar, bu şekilde yapılmazlar. Bu ilaçlar, genel ilaçlar ya da A.B.D.’den ithal edilen ilaçlar olsun olmasın, yalnızca pahalı ve merkezileşmiş fabrikalarda üretilebilir, az sayıdaki fabrikada üretileceklerdir ve buradaki temel husus, maliyetlerinin ne kadar olduğu ve Afrika’daki insanların ödeyebileceği bir fiyatta olup olmadıklarıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So that's a tremendously important issue, but it's a totally different issue.  There's just one area where an issue arises with patents that is actually similar to these issues of freedom to copy, and that is in the area of agriculture.  Because there are certain patented things that can be copies, more or less&mdash;namely, living things.  They copy themselves when they reproduce.  It's not necessarily exact copying; they re-shuffle the genes.  But the fact is, farmers for millennia have been making use of this capacity of the living things they grow to copy themselves.  Farming is, basically, copying the things that you grew and you keep copying them every year.  When plant and animal varieties get patented, when genes are patented and used in them, the result is that farmers are being prohibited from doing this.
tr: Bu nedenle bu, çok önemli ancak tamamen farklı bir husustur. Kopyalama özgürlüğü konularında benzer patentlerle ilgili bir hususun ortaya çıktığı tek bir alan vardır ve bu alan tarım alanıdır. Çünkü kopyaları olan belirli patentli şeyler vardır, bunlar yaşayan şeylerdir. Yeniden ürettikleri zaman kendilerini kopyalarlar. Bunun mutlaka aynen kopyalama olması gerekmez; genleri karıştırırlar. Ancak gerçekte çiftçiler, yetiştirdikleri canlı şeylerin kendilerini kopyalama özelliğini kullanmaktadırlar. Çiftçilik temelde yetiştirdiğiniz şeyleri kopyalamaktır ve bu ürünleri her sene kopyalamaya devam edersiniz. Bitki ve hayvan çeşitleri patentlendiğinde, genler patentlendiğinde ve kullanıldığında, sonuç olarak çiftçiler bunları kullanamaz hale gelir.

note: type: Content of: <div><p>
en: There is a farmer in Canada who had a patented variety growing on his field and he said, &ldquo;I didn't do that deliberately.  The pollen blew, and the wind in those genes got into my stock of plants.&rdquo; And he was told that that doesn't matter; he has to destroy them anyway.  It was an extreme example of how much government can side with a monopolist.
tr: Tarlasında patentli bir ürünün yetiştiği Kanadalı bir çiftçi vardır ve şu ifadede bulunmuştur: &ldquo;Kasıtlı olarak patentli bir ürün yetiştirmedim. Rüzgar esti ve genlerdeki polenler tarlamda ürün verdi&rdquo;. Ancak bu çiftçiye bunun önemli olmadığı anlatıldı; bir şekilde oluşan ürünü yok etmeliydi. Bu örnek, hükümetin bir tekelciye nasıl destek olduğunu göstermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I believe that, following the same principles that I apply to copying things on your computer, farmers should have an unquestioned right to save their seeds and breed their livestock.  Maybe you could have patents covering seed companies, but they shouldn't cover farmers.
tr: Bu nedenle, bilgisayarda bir şeylerin kopyalanması konusunda uygulanan aynı ilkeleri devam ettirerek, çiftçilerin de tohumlarını koruma ve ürünlerini yetiştirme hakkına sahip olması gerektiğini düşünüyorum. Belki de tohum firmalarını kapsayan patentlere sahip olabilirsiniz ancak bunlar, çiftçileri kapsamamalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: There's more to making a model successful than just the licensing.  Can you speak to that?
tr: <b>SORU</b>:  Lisanslamadan daha başarılı bir model vardır. Bunun hakkında konuşabilir misiniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Absolutely.  Well, you know, I don't know the answers.  But part of what I believe is crucial for developing free, functional information is idealism.  People have to recognize that it's important for this information to be free, that when the information is free, you can make full use of it.  When it's restricted, you can't.  You have to recognize that the nonfree information is an attempt to divide them and keep them helpless and keep them down.  Then they can get the idea, &ldquo;Let's work together to produce the information we want to use, so that it's not under the control of some powerful person who can dictate to us what we can do.&rdquo;
tr: <b>STALLMAN</b>: Tabi ki. Bildiğiniz gibi yanıtları bilmiyorum. Ancak özgür ve fonksiyonel bilgi geliştirmek için önemli olduğuna inandığım şey idealizmdir. İnsanların bu bilgilerin özgür olması gerektiğini bilmeleri önemlidir, bilgi özgür olduğunda tam anlamıyla kullanılabilir. Bilgi kısıtlı olduğunda, tam anlamıyla kullanılamaz. Özgür olmayan bilginin bunları bölmek ve yardımsız bırakmak ve kontrol etmek için bir girişim olduğunu fark etmeleri gereklidir. O zaman şu fikre sahip olabilirler: &ldquo;Kullanmak istediğimiz bilgileri oluşturmak için birlikte çalışalım, böylece bize ne yapabileceğimizi dikte eden güçlü birtakım insanların kontrolü altına girmeyelim.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: This tremendously boosts it.  But I don't know how much it will work in various different areas, but I think that in the area of education, when you're looking for textbooks, I think I see a way it can be done.  There are a lot of teachers in the world, teachers who are not at prestigious universities&mdash;maybe they're in high-school; maybe they're in college&mdash;where they don't write and publish a lot of things and there's not a tremendous demand for them.  But a lot of them are smart.  A lot of them know their subjects well and they could write textbooks about lots of subjects and share them with the world and receive a tremendous amount of appreciation from the people who will have learned from them.
tr: Bu, [özgür yazılım topluluğunun gelişimini] büyük ölçüde güçlendirir. Diğer farklı birçok alanda ne kadar işe yarayacağını bilmiyorum ama eğitim alanında, ders kitaplarını düşündüğünüzde bunun yapılabilmesine ilişkin bir yolun olacağını zannediyorum. Dünyada birçok öğretmen vardır, bunların bazıları prestijli olmayan üniversitelerdedir, belki de bazıları lisededir ve onlar için büyük bir talep yoktur. Ancak bu öğretmenlerin birçoğu zekidir. Birçoğu konularını iyi bir şekilde bilmektedir ve çeşitli konular hakkında ders kitapları yazabilir ve dünyayla paylaşabilirler ve bu kitaplardan bilgi öğrenen insanların takdirini kazanabilirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: That's what I proposed.  But the funny thing is, I do know the history of education.  That's what I do&mdash;educational, electronic media projects.  I couldn't find an example.  Do you know of one?
tr: <b>SORU</b>: Önerdiğim şey de bu. Ancak komik olan şey şu ki, ben eğitim tarihini biliyorum. Yaptığım şey bu, eğitimsel, elektronik medya projeleri. Bir örnek bulamadım. Sizin bildiğiniz bir örnek var mı?

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: No, I don't.  I started proposing this free encyclopedia and learning resource a couple of years ago, and I thought it would probably take a decade to get things rolling.  Now we already have an encyclopedia that is rolling.  So things are going faster than I hoped.  I think what's needed is for a few people to start writing some free textbooks.  Write one about whatever is your favorite subject or write a fraction of one.  Write a few chapters of one and challenge other people to write the rest.
tr: <b>STALLMAN</b>: Hayır, yok. Bu özgür ansiklopediyi önermeye ve kaynağını öğrenmeye yıllar önce başladım ve işlerin yürümesini sağlamanın muhtemelen on yıl alacağını düşündüm. Şimdi çalışmakta olan bir ansiklopediye sahibiz. Bu nedenle işler umduğumdan daha iyi bir şekilde devam etmektedir. Zannediyorum ki gerekli olan şey, birkaç insanın birtakım özgür ders kitapları yazmaya başlamasıdır. En çok ilgilendiğiniz konu ile ilgili olarak bir kitap ya da bir bölümünü yazın. Bir kitabın birkaç bölümünü yazın ve diğer insanları geri kalanını yazmaya çağırın.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: Actually what I was looking for is something even more than that.  What's important in your kind of structure is somebody that creates an infrastructure to which everybody else can contribute.  There isn't a K through 12 infrastructure out there in any place for a contribution for materials.
tr: <b>SORU</b>: Gerçekte aradığım şey bundan daha fazlası. Sizin yapı tipinizde önemli olan şey, diğer herkesin katkıda bulunabileceği bir alt yapı sistemi kuran birileridir. Malzemelere ilişkin bir katkı için herhangi bir yerde bir K-üzerinden-12 alt yapı sistemi yoktur.

note: type: Content of: <div><p>
en: I can get information from lots of places but it's not released under free licenses, so I can't use it to make a free textbook.
tr: Birçok yerden bilgi alabilirim ancak bunlar özgür lisanlar altında yayınlanmamıştır, bu nedenle bunu, özgür bir ders kitabı yapmak için kullanamam.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Actually, copyright doesn't cover the facts.  It only covers the way it's written.  So you can learn a field from anywhere and then write a textbook, and you can make that textbook free, if you want.
tr: <b>STALLMAN</b>: Gerçekte, telif hakkı, gerçekleri kapsamaz. Telif hakkı yalnızca kitabın yazılma şeklini kapsar. Bu nedenle, herhangi bir yerden bir alanı öğrenebilir ve daha sonra bir kitap yazabilirsiniz ve isterseniz söz konusu kitabı özgür yapabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>QUESTION</b>: But I can't write by myself all the textbooks that a student needs going through school.
tr: <b>SORU</b>: Ancak okula giden bir öğrencinin ihtiyaç duyduğu tüm kitapları kendim yazamam.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>STALLMAN</b>: Well, it's true.  And I didn't write a whole, free operating system, either.  I wrote some pieces and invited other people to join me by writing other pieces.  So I set an example.  I said, &ldquo;I'm going in this direction.  Join me and we'll get there.&rdquo; And enough people joined in that we got there.  So if you think in terms of, how am I going to get this whole gigantic job done, it can be daunting.  So the point is, don't look at it that way.  Think in terms of taking a step and realizing that after you've taken a step, other people will take more steps and, together, it will get the job done eventually.
tr: <b>STALLMAN</b>: Evet, bu doğru. Ve ben de bütün özgür işletim sistemini yazmadım. Bazı parçalarını yazdım ve diğer parçaları yazarak bana katılmaları için diğer insanları davet ettim. Böylece bir örnek oluşturdum. Şunu dedim: “Bu yönde ilerliyorum. Bana katılırsanız oraya ulaşacağız.” Ve yeterli sayıda insan bu noktaya ulaşmamızda bize katıldı. Bu nedenle bu devasa işi nasıl yapacağım açısından düşünürseniz, bu, korkutucu olabilir. Bu nedenle buradaki ana nokta, olaya bu şekilde bakmamaktır. Şu şekilde düşünün: Siz bir adım atıyorsunuz ve bundan sonra diğer insanlar da adım atıyor ve birlikte sonunda işi bitiriyorsunuz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Assuming that humanity doesn't wipe itself out, the work we do today to produce the free educational infrastructure, the free learning resource for the world, that will be useful for as long as humanity exists.  If it takes 20 years to get it done, so what? So don't think in terms of the size of the whole job.  Think in terms of the piece that you're going to do.  That will show people it can be done, and so others will do other pieces.
tr: İnsanlığın kendisini yok etmeyeceğini varsayarak, özgür eğitim alt yapı sistemini oluşturmak için bugün gösterdiğimiz çaba ve özgür eğitim kaynağı, insanlık dünyada var olduğu sürece yararlı olacaktır. Bunun yapılması 20 yıl bile sürse, ne olur ki? Bu nedenle, tüm işin büyüklüğü açısından düşünmeyin; kendi yapacağınız parçanın büyüklüğü açısından düşünün. Bu, insanlara bunun gerçekleştirilebileceğini gösterecektir, böylece diğerleri diğer parçaları yapacaktır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This speech is published in <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.
tr: Bu konuşma <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Özgür Yazılım, Özgür Toplum: Richard M. Stallman Seçilmiş Yazıları</cite></a> kitabında yayınlanmıştır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong>
    <ul>
    <li>T. E. Kalaycı, 2009, 2019.</li>
    <li>Çiğdem Özşar, 2009.</li>
    <li>Birkan Sarıfakıoğlu, 2009.</li>
    <li>Serkan Çapkan, 2009.</li>
    <li>İzlem Gözükeleş, 2009.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
