freedom-or-copyright.html - en to nl translation catalogue (27 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Freedom or Copyright? - GNU Project - Free Software Foundation
nl: Vrijheid of auteursrecht? - GNU-project - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Freedom&mdash;or Copyright?
nl: Vrijheid&mdash;of auteursrecht?

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
nl: door Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>This essay addresses how the principles of software freedom apply in some cases to other works of authorship and art. It's included here since it involves the application of the ideas of free software.</em>
nl: <em>Dit betoog bekijkt hoe de principes van softwarevrijheid zijn toe te passen op andere werken zoals schrijverschap en kunst. We nemen het hier op omdat het gaat over het toepassen van de idee&euml;n van vrije software.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright was established in the age of the printing press as an industrial regulation on the business of writing and publishing.  The aim was to encourage the publication of a diversity of written works.  The means was to require publishers to get the author's permission to publish recent writings.  This enabled authors to get income from publishers, which facilitated and encouraged writing.  The general reading public received the benefit of this, while losing little: copyright restricted only publication, not the things an ordinary reader could do.  That made copyright arguably a beneficial system for the public, and therefore arguably legitimate.
nl: Het auteursrecht was ingesteld ten tijde van de drukpers, als een industri&euml;le regeling voor schrijven en publiceren. Het doel daarvan was om het aantal publicaties van geschreven werk te vergroten. Het systeem bestond eruit dat uitgevers toestemming moesten krijgen van auteurs om hun recente werken te publiceren. Auteurs kregen hun inkomen van de uitgevers, waarmee het schrijverschap werd gefaciliteerd en aangemoedigd. Het lezende publiek profiteerde hiervan, terwijl het maar een beetje inleverde: auteursrecht beperkte alleen de publicatie, niet wat een gewone lezer kon doen. Het auteursrecht was dus duidelijk een voordelig systeem voor burgers, en goed te rechtvaardigen.

note: type: Content of: <div><p>
en: Well and good&mdash;back then.
nl: Alles goed en wel&mdash;destijds.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now we have a new way of distributing information: computers and networks.  Their benefit is that they facilitate copying and manipulating information, including software, musical recordings, books, and movies.  They offer the possibility of unlimited access to all sorts of data&mdash;an information utopia.
nl: Tegenwoordig hebben we een nieuwe manier voor het verspreiden van informatie: computers en netwerken. Het grote voordeel is dat je hiermee informatie kunt kopi&euml;ren en wijzigen, waaronder software, muziekopnamen, boeken en films. Dat zorgt voor onbeperkte toegang tot allerlei vormen van gegevens&mdash;een informatie-utopie.

note: type: Content of: <div><p>
en: One obstacle stood in the way: copyright.  Readers and listeners who made use of their new ability to copy and share published information were technically copyright infringers.  The same law which had formerly acted as a beneficial industrial regulation on publishers had become a restriction on the public it was meant to serve.
nl: Er was &eacute;&eacute;n obstakel: auteursrecht. Lezers en luisteraars die hun nieuwe mogelijkheden gebruikten om gepubliceerde werken te kopi&euml;ren en te delen waren technisch gezien in overtreding van het auteursrecht. Diezelfde wet die voorheen diende als voordelige industri&euml;le regulering van uitgevers, werd nu een beperking voor het publiek voor wie het juist bedoeld was.

note: type: Content of: <div><p>
en: In a democracy, a law that prohibits a popular and useful activity is usually soon relaxed. Not so where corporations have political power.  The publishers' lobby was determined to prevent the public from taking advantage of the power of their computers, and found copyright a handy weapon.  Under their influence, rather than relaxing copyright rules to suit the new circumstances, governments made them stricter than ever, imposing harsh penalties on the practice of sharing.  The latest fashion in supporting the publishers against the citizens, known as &ldquo;three strikes,&rdquo; is to cut off people's Internet connections if they share.
nl: Binnen een democratie wordt een beperking op populaire en nuttige bezigheden snel versoepeld. Maar niet wanneer bedrijven politieke macht hebben. De uiterst machtige uitgeverslobby wilde kostte wat kost de mogelijkheden van computers voor de samenleving wegnemen en vond in het auteursrecht een sterk wapen. Onder druk van de uitgevers werd het auteursrecht niet versoepeld maar juist aangehaald voor de nieuwe situatie en maakten overheden dit recht strenger dan ooit, met harde straffen voor diegenen die ze betrapten op het delen van informatie. De nieuwste trend in het steunen van de uitgevers tegen de bevolking, bekend als &ldquo;three strikes&rdquo;, is mensen van het internet afsluiten wanneer ze delen.

note: type: Content of: <div><p>
en: But that wasn't the worst of it.  Computers can be powerful tools of domination when software suppliers deny users the control of the software they run.  The publishers realized that by publishing works in encrypted format, which only specially authorized software could view, they could gain unprecedented power: they could compel readers to pay, and identify themselves, every time they read a book, listen to a song, or watch a video.  That is the publishers' dream: a pay-per-view universe.
nl: Maar dat was nog niet het ergste. Computers kunnen een machtig wapen zijn wanneer softwareleveranciers kunnen bepalen wat mensen met hun software kunnen doen. De uitgevers hadden uitgevogeld dat zij werken konden publiceren in een versleuteld formaat, zodat mensen het alleen konden openen met bepaalde goedgekeurde software. Dit geeft ze ongehoorde macht: ze kunnen lezers dwingen te betalen en zich te identificeren, ieder keer dat ze een boek lezen, een lied luisteren of een video bekijken. Dat is de natte droom van elke uitgever: een universum waarin wordt betaald per keer.

note: type: Content of: <div><p>
en: The publishers gained US government support for their dream with the Digital Millennium Copyright Act of 1998.  This law gave publishers power to write their own copyright rules, by implementing them in the code of the authorized player software.  Under this practice, called Digital Restrictions Management, or DRM, even reading or listening without authorization is forbidden.
nl: De uitgevers kregen de Amerikaanse overheid achter zich voor hun droom met de Digital Millennium Copyright Act van 1998. Deze wet geeft uitgevers de macht om hun eigen auteursrechtenregels te schrijven, door ze te verwerken in de code van een toegestaan afspeelprogramma. Met het digitaal beheer van beperkingen (Digital Restrictions Management, DRM) dat ze gebruiken, is zelfs lezen of luisteren zonder toestemming verboden.

note: type: Content of: <div><p>
en: We still have the same old freedoms in using paper books and other analog media.  But if e-books replace printed books, those freedoms will not transfer.  Imagine: no more used book stores; no more lending a book to your friend; no more borrowing one from the public library&mdash;no more &ldquo;leaks&rdquo; that might give someone a chance to read without paying.  No more purchasing a book anonymously with cash&mdash;you can only buy an e-book with a credit card.  That is the world the publishers want to impose on us.  If you buy the Amazon Kindle (we call it <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">the Swindle</a>)  or the Sony Reader (we call it the Shreader for what it threatens to do to books), you pay to establish that world.
nl: We hebben nog steeds de oude vrijheden met papieren boeken en andere analoge media. Maar wanneer elektronische boeken de gedrukte exemplaren gaan vervangen zullen de vrijheden niet meekomen. Stel je voor: geen tweedehands boekenzaak meer; nooit meer een boek aan je vrienden uitlenen; nooit meer lenen van de openbare bibliotheek&mdash;geen &ldquo;gaten&rdquo; meer waardoor je iemand de kans zou kunnen geven iets toch te lezen zonder betalen. D&aacute;t is de wereld die de uitgevers aan ons op willen leggen. Als je de Amazon Kindle koopt (wij noemen het <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">de Swindle</a>) of de Sony Reader (wij noemen het de Shredder vanwege wat het met boeken doet), betaal je mee aan die wereld.

note: type: Content of: <div><p>
en: The Swindle even has an Orwellian back door that can be used to erase books remotely.  Amazon demonstrated this capability by erasing copies, purchased from Amazon, of Orwell's book 1984.  Evidently Amazon's name for this product reflects the intention to burn our books.
nl: De Swindle heeft zelfs een Orwelliaanse achterdeur die wordt gebruikt om boeken op afstand te wissen. Amazon gebruikte deze mogelijkheid door exemplaren van <em>1984</em> door Orwell, gekocht bij Amazon, te wissen. Het is duidelijk dat de naam die Amazon aan dit product geeft laat zien dat het de bedoeling is om onze boeken te verbranden.

note: type: Content of: <div><p>
en: Public anger against DRM is slowly growing, held back because propaganda expressions such as &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html">protect authors</a>&rdquo; and &ldquo;<a href="/philosophy/not-ipr.html">intellectual property</a>&rdquo; have convinced readers that their rights do not count.  These terms implicitly assume that publishers deserve special power in the name of the authors, that we are morally obliged to bow to them, and that we have wronged someone if we see or hear anything without paying for permission.
nl: Maatschappelijke woede tegen DRM groeit langzaam maar zeker, tegengehouden doordat lezers zich laten overtuigen door propagandatermen als &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html">auteurs beschermen</a>&rdquo; en &ldquo;<a href="/philosophy/not-ipr.html">intellectueel eigendom</a>&rdquo;, alsof hun rechten niet tellen. Deze termen wekken de suggestie dat uitgevers speciale macht verdienen uit naam van de auteurs, dat we moreel verplicht zijn om voor ze te buigen, en dat we iemand onheus bejegenen als we iets zien of horen zonder te betalen.

note: type: Content of: <div><p>
en: The organizations that profit most from copyright legally exercise it in the name of the authors (most of whom gain little).  They would have you believe that copyright is a natural right of authors, and that we the public must suffer it no matter how painful it is.  They call sharing &ldquo;piracy,&rdquo; equating helping your neighbor with attacking a ship.
nl: De organisaties die het meest profiteren van auteursrecht, gebruiken het wettelijk uit naam van de auteurs (van wie de meesten weinig verdienen). Zij willen je laten geloven dat auteursrecht een natuurlijk recht van auteurs is, en dat de bevolking moet lijden ongeacht hoe pijnlijk het is. Ze noemen delen &ldquo;piraterij&rdquo;, waarmee zij je naasten helpen gelijkstellen aan het enteren van een schip.

note: type: Content of: <div><p>
en: They also tell us that a War on Sharing is the only way to keep art alive.  Even if true, it would not justify the policy; but it isn't true.  Public sharing of copies is likely to increase the sales of most works, and decrease sales only for big hits.
nl: Zij vertellen ons ook dat alleen de Strijd tegen het Delen kunst nog levend kan houden. Zelfs als dat waar is, is dat geen rechtvaardiging. Maar het is niet eens waar. Het delen van kopie&euml;n verhoogt de verkoopcijfers van de meeste werken; alleen voor de allergrootste hits is dat niet het geval.

note: type: Content of: <div><p>
en: Bestsellers can still do well without forbidding sharing.  Stephen King got hundreds of thousands of dollars selling an unencrypted e-book serial with no obstacle to copying and sharing.  (He was dissatisfied with that amount and called the experiment a failure, but it looks like a success to me.)  Radiohead made millions in 2007 by inviting fans to copy an album and pay what they wished, while it was also shared on peer-to-peer networks.  In 2008, <a href="https://boingboing.net/2008/03/05/nine-inch-nails-made.html"> Nine Inch Nails released an album with permission to share copies</a> and made $750,000 in a few days.
nl: Bestsellers doen het nog steeds goed zonder dat delen verboden is. Stephen King verdiende honderdduizenden dollars door het verkopen van een niet-versleuteld e-boek dat mensen konden kopi&euml;ren en delen. (Hij was zelf niet tevreden met dat bedrag en noemde het experiment een mislukking, maar mij lijkt het een succes.) In 2007 verdiende Radiohead miljoenen door fans aan te moedigen het album te kopi&euml;ren en te betalen wat ze er voor over hadden, terwijl het ook werd gedeeld op peer-to-peer-netwerken. In 2008 <a href="https://boingboing.net/2008/03/05/nine-inch-nails-made.html"> publiceerde Nine Inch Nails een album met toestemming om kopie&euml;n te delen</a> en verdiende $750,000 in een paar dagen.

note: type: Content of: <div><p>
en: The possibility of success without oppression is not limited to bestsellers.  Many artists of various levels of fame now make an adequate living through <a href="https://www.techdirt.com/2010/01/25/future-music-business-models-those-who-are-already-there/">voluntary support</a>: donations and merchandise purchases of their fans.  Kevin Kelly estimates the artist need only find around <a href="https://kk.org/thetechnium/1000-true-fans/"> 1,000 true fans</a>.
nl: Niet alleen bestsellers kunnen succesvol worden zonder repressie. Vele artiesten met verschillende populariteit verdienen nu een aardige boterham met <a href="https://www.techdirt.com/2010/01/25/future-music-business-models-those-who-are-already-there/">vrijwillige ondersteuning</a>: donaties en spullen die fans kunnen kopen. Kevin Kelly schat dat een artiest slechts <a href="https://kk.org/thetechnium/1000-true-fans/"> 1000 echte fans</a> hoeft te vinden.

note: type: Content of: <div><p>
en: When computer networks provide an easy anonymous method for sending someone a small amount of money, without a credit card, it will be easy to set up a much better system to support the arts.  When you view a work, there will be a button you can press saying, &ldquo;Click here to send the artist one dollar.&rdquo; Wouldn't you press it, at least once a week?
nl: Als het met computernetwerken mogelijk wordt om iemand anoniem een klein bedrag te sturen, zonder creditcard, zal het mogelijk zijn om een veel beter systeem in te stellen om de kunsten te steunen. Als je een bepaald werk bekijkt zal er een knop zijn waarop je kan klikken met de tekst: &ldquo;Klik hier om de artiest &eacute;&eacute;n euro te geven&rdquo;. Zou je er niet minstens &eacute;&eacute;n keer per week op drukken?

note: type: Content of: <div><p>
en: Another good way to support music and the arts is with <a href="/philosophy/dat.html">tax funds</a>&mdash;perhaps a tax on blank media or on Internet connectivity.  The state should distribute the tax money entirely to the artists, not waste it on corporate executives.  But the state should not distribute it in linear proportion to popularity, because that would give most of it to a few superstars, leaving little to support all the other artists.  I therefore recommend using a cube-root function or something similar.  With linear proportion, superstar A with 1,000 times the popularity of a successful artist B will get 1,000 times as much money as B.  With the cube root, A will get 10 times as much as B.  Thus, each superstar gets a larger share than a less popular artist, but most of the funds go to the artists who really need this support.  This system will use our tax money efficiently to support the arts.
nl: Een andere goede manier om muziek en de kunsten te steunen is door middel van <a href="/philosophy/dat.html">belastingfondsen</a>&mdash;wellicht een belasting op opslagmedia of op internetverbindingen. De overheid zou dat belastinggeld geheel onder de artiesten moeten verdelen, niet aan bedrijfsdirecteuren. De overheid moet het niet proportioneel aan de populariteit verdelen, omdat we daarmee het meeste kwijt zijn aan een paar supersterren, wat weinig overlaat voor alle andere artiesten. Daarom raad ik een wortelfunctie of iets soortgelijks aan. Met lineaire proporties zou superster A 1000 keer zo veel geld krijgen als succesvol artiest B als A 1000 keer zo populair is als B. Met de vierkantswortel krijgt A 10 keer zo veel als B. Elke superster krijgt dus een groter gedeelte dan een minder populaire artiest, maar het meeste gaat naar de artiesten die deze steun echt nodig hebben. Dit systeem ondersteunt de kunsten op effici&euml;nte wijze met ons belastinggeld.

note: type: Content of: <div><p>
en: The <a href="https://stallman.org/mecenat/global-patronage.html">Global Patronage</a> proposal combines aspects of those two systems, incorporating mandatory payments with voluntary allocation among artists.
nl: Het voorstel <a href="https://stallman.org/mecenat/global-patronage.html">Global Patronage</a> combineert aspecten van deze twee systemen, waaronder verplichte betalingen en vrijwillige donaties voor artiesten.

note: type: Content of: <div><p>
en: To make copyright fit the network age, we should legalize the noncommercial copying and sharing of all published works, and prohibit DRM.  But until we win this battle, you must protect yourself: don't buy any products with DRM unless you personally have the means to break the DRM.  Never use a product designed to attack your freedom unless you can nullify the attack.
nl: Om het auteursrecht geschikt te maken voor het netwerktijdperk, moeten we het niet-commercieel kopi&euml;ren en delen van alle gepubliceerde werken legaliseren, en DRM verbieden. Totdat we deze strijd winnen moet je jezelf beschermen: koop geen producten met DRM tenzij jij zelf de DRM kan omzeilen. Gebruik nooit een product dat is ontworpen om jouw vrijheid af te nemen tenzij je het weer terug kunt krijgen.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
nl: Gelieve algemene vragen over FSF &amp; GNU te sturen naar <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Er zijn ook nog <a href="/contact/">andere manieren om in contact te komen</a> met de FSF. Foute links en andere correcties graag sturen aan <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
nl: We doen ons best om goede vertalingen te maken maar staan altijd open voor verbeteringen. Suggesties, op- en aanmerkingen sturen aan: <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p> <p>Zie <a href="/server/standards/README.translations.html"> Translations README</a> voor informatie over het onderhoud van vertalingen op deze website.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
nl: Deze pagina is uitgebracht onder de <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 4.0 Internationaal licentie</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
nl: <strong>Vertaling:</strong> <a href="//savannah.gnu.org/projects/www-nl">www-nl</a>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
nl: Bijgewerkt:
