network-services-arent-free-or-nonfree.html - en to nl translation catalogue (28 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Network Services Aren't Free or Nonfree; They Raise Other Issues - GNU Project - Free Software Foundation
nl: Netwerkdiensten zijn niet vrij of niet-vrij; hier spelen andere problemen - GNU-project - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Network Services Aren't Free or Nonfree; They Raise Other Issues
nl: Netwerkdiensten zijn niet vrij of niet-vrij; hier spelen andere problemen

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
nl: door <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>Programs and services are different kinds of entities. A program is a work that you can execute; a service is an activity that you might interact with.</em>
nl: <em>Programma's en diensten zijn verschillende dingen. Een programma is een werk dat je kan uitvoeren; een dienst is een activiteit waarmee je een interactie kunt hebben.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: For programs, we make a distinction between free and nonfree (proprietary). More precisely, this distinction applies to a program that you have a copy of: either you <a href="/philosophy/free-sw.html"> have the four freedoms for your copy</a> or you don't.  If you don't, that program does a specific kind of injustice to you, simply because it is nonfree.
nl: Bij programma's maken we onderscheid tussen vrij en niet-vrij (privaat). Om precies te zijn heeft dit onderscheid betrekking op een programma waarvan je een kopie hebt: je <a href="/philosophy/free-sw.html"> hebt de vier vrijheden voor jouw kopie</a> of niet. Zo niet dan doet dat programma je onrecht aan , gewoon omdat het niet-vrij is.

note: type: Content of: <div><p>
en: The copyright holders of a nonfree program can cure that injustice in a simple, clear way: release the same source code under a free software license.  Convincing them to <em>do</em> this may be difficult, but the action itself is straightforward.
nl: De auteursrechthebbenden van een dergelijk niet-vrij programma kunnen dit onrecht eenvoudig oplossen: publiceer de broncode onder een vrije software licentie. Ze <em>overhalen</em> dit te doen kan moeilijk zijn, de daadwerkelijke actie is makkelijk.

note: type: Content of: <div><p>
en: An activity (such as a service) doesn't exist in the form of copies, so it's not possible for a user to have a copy of it, let alone make more copies.  Lacking a copy to modify, the user can't modify it either.  As a result, the four freedoms that define free software don't make sense for services.  It is meaningless to say that the service is &ldquo;nonfree,&rdquo; or that it is &ldquo;free.&rdquo; That distinction makes no sense, for services.
nl: Een activiteit (zoals een dienst) bestaat niet in de vorm van kopie&euml;n, dus is het voor een gebruiker niet mogelijk om er een kopie van te hebben, laat staan om meer kopie&euml;n te maken. Daarom zijn de vier vrijheden die vrije software defini&euml;ren niet van toepassing op diensten.

note: type: Content of: <div><p>
en: That does not mean that the service treats users justly.  Quite the contrary&mdash;many services do wrong to their users, in various ways, and we call them &ldquo;dis-services&rdquo;&mdash;but there is no simple universal fix for this, comparable to that for a nonfree program (to release it as free software so users can run and control their copies and their versions).
nl: Het betekent niet dat de dienst gebruikers goed behandeld. Integendeel&mdash;veel diensten doen hun gebruikers op verschillende manieren onrecht aan. We noemen ze dan ook &ldquo;non-diensten&rdquo;&mdash;maar hier is niet &eacute;&eacute;n simpele oplossing voor zoals bij een privaat programma (het alsnog uitbrengen als vrije software zodat gebruikers zeggenschap hebben over hun eigen kopie&euml;n en versies).

note: type: Content of: <div><p>
en: To use a culinary analogy, my way of cooking can't be a copy of your way of cooking, not even if I learned to cook by watching you. I might have and use a copy of the <em>recipe</em> you use to do your cooking, because a recipe, like a program, is a work and exists in copies, but your recipe is not the same as your way of cooking.  (And neither of those is the same as the food produced by your cooking.)
nl: Om een culinaire vergelijking te maken: mijn kookkunsten kunnen geen kopie zijn van jouw kookkunsten, zelfs niet als ik leerde koken door het van jou af te kijken. Ik zou een kopie van jouw <em>recept</em> kunnen hebben en gebruiken, omdat een recept, net als een programma, een werk is en bestaat in de vorm van kopie&euml;n, maar het recept is niet hetzelfde als het koken zelf. (En geen van beide is hetzelfde als het voedsel dat voortkomt uit het koken.)

note: type: Content of: <div><p>
en: With today's technology, services are often implemented by running programs on computers, but that is not the only way to implement them.  (In fact, there are network services that are implemented by asking human beings to enter responses to questions.) In any case, the implementation is not visible to users of the service, so it has no direct effect on them.
nl: Met de technologie van vandaag worden diensten vaak ge&iuml;mplementeerd door het uitvoeren van programma's op computers, maar dat is niet de enige manier om het te doen. (Er zijn netwerkdiensten die ge&iuml;mplementeerd zijn door mensen die antwoord geven op vragen.) De implementatie is hoe dan ook niet zichtbaar voor de gebruikers van de dienst, dus heeft het geen directe invloed op hen.

note: type: Content of: <div><p>
en: A network service can raise issues of free vs nonfree software for its users through the client software needed to use it. If the service requires using a nonfree client program, use of the service requires ceding your freedom to that program. With many web services, the nonfree software is <a href="/philosophy/javascript-trap.html"> JavaScript code</a> silently installed in the user's browser. The <a href="/software/librejs">GNU LibreJS</a> program makes it easier to refuse to run this nonfree JavaScript code. But the issue of the client software is logically separate from the service as such.
nl: Een netwerkdienst kan voor de gebruikers kwesties oproepen in de zin van vrije/niet-vrije software door middel van de software die de gebruiker nodig heeft om de dienst te gebruiken. Als een dienst een niet-vrij programma aan de zijde van de gebruiker vereist, betekent het gebruiken van die dienst het opgeven van jouw vrijheid aan dat programma. Met veel webdiensten is de niet-vrije software <a href="/philosophy/javascript-trap.html"> JavaScript-code</a> die stilletjes ge&iuml;nstalleerd wordt in de browser van de gebruiker. De add-on <a href="/software/librejs">GNU LibreJS</a> maakt het gemakkelijker om deze niet-vrije JavaScript-code te blokkeren. Maar deze kwestie van gebruikerssoftware is logischerwijs gescheiden van de dienst zelf.

note: type: Content of: <div><p>
en: There is one case where a service is directly comparable to a program: when using the service is equivalent to having a copy of a hypothetical program and running it yourself. In this case, we call it Service as a Software Substitute, or <abbr title="Service as a Software Substitute">SaaSS</abbr> (we coined that to be less vague and general than &ldquo;Software as a Service&rdquo;), and such a service is always a bad thing.  The job it does is the users' own computing, and the users ought to have full control over that.  The way for users to have control over their own computing is to do it by running their own copies of a free program.  Using someone else's server to do that computing implies losing control of it.
nl: Er is één geval waarbij een dienst direct vergelijkbaar is met een programma: wanneer de dienst in principe gelijk staat aan het hebben van een kopie van een hypothetisch programma dat je zelf uitvoert. In dit geval noemen we het Service als Softwarevervanging (<abbr title="Service as a Software Substitute">SaaSS</abbr>) (wat ons een betere omschrijving leek dan &ldquo;Software als een dienst&rdquo;) en een dergelijke dienst is altijd slecht. De taak die het uitvoert is de eigen computeractiviteit van de gebruiker, en de gebruiker zou daar volledige zeggenschap over moeten hebben. De manier waarop gebruikers zeggenschap over hun eigen computeractiviteiten kunnen hebben is door een kopie van een vrij programma te gebruiken. Het gebruikmaken van andermans server om je eigen computeractiviteiten uit te voeren betekent verlies van zeggenschap.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS is equivalent to using a nonfree program with surveillance features and a universal back door, so <a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">you should reject it and replace it with a free program</a> that does the same job.
nl: SaaSS is vergelijkbaar met een niet-vrij programma met spionagefuncties en een universele achterdeur, dus <a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">moet je het afwijzen en vervangen door een vrij programma</a> dat dezelfde taak doet.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, most services' principal functions are communicating or publishing information; they are nothing like running any program yourself, so they are not SaaSS. They could not be replaced by your copy of a program, either; a program running in your own computers, used solely by you and isolated from others, is not communicating with anyone else.
nl: Het hoofddoel van de meeste diensten is echter communicatie of informatie publiceren; dat is onvergelijkbaar met het zelf uitvoeren van een programma, dus zijn zij geen SaaSS. Zij kunnen ook niet worden vervangen door jouw kopie van een programma; een programma dat wordt uitgevoerd op jouw computers, die alleen door jou gebruikt worden, is op zich niet genoeg om te communiceren met andere mensen.

note: type: Content of: <div><p>
en: A non-SaaSS service can mistreat users by doing something specific and unjust to the user.  For instance, it could misuse the data users send it, or collect too much data (surveillance).  It could be designed to mislead or cheat users (for instance, with &ldquo;dark patterns&rdquo;).  It could impose antisocial or unjust usage conditions.  The <a href="https://web.archive.org/web/20090124084811/http://autonomo.us/2008/07/franklin-street-statement/">Franklin Street Statement</a> made a stab at addressing these issues, but we don't have full understanding of them as yet. What's clear is that the issues about a service are <em>different</em> from the issues about a program. Thus, for clarity's sake, it is better not to apply the terms &ldquo;free&rdquo; and &ldquo;nonfree&rdquo; to a service.
nl: Diensten die geen SaaSS zijn kunnen hun gebruikers wel op andere manieren misbruiken. Dingen om op letten zijn onder meer of het de gegevens die jij verstuurt misbruikt, en of het andere gegevens verzamelt. Het zou ontworpen kunnen zijn met het doel gebruikers te misleiden of misbruiken (bijvoorbeeld met &ldquo;dark patterns&rdquo;). Het zou asociale  of of oneerlijke gebruiksvoorwaarden kunnen opleggen. De <a href="https://web.archive.org/web/20090124084811/http://autonomo.us/2008/07/franklin-street-statement/">Franklin Street Statement</a> heeft geprobeerd om deze kwesties aan te kaarten, maar we hier nog te weinig kennis van. Wat in ieder geval wel duidelijk is, is dat de kwesties die komen kijken bij een dienst <em>verschillen</em> van die van een programma. Daarom zijn we duidelijk en noemen we een dienst niet &ldquo;vrij&rdquo; of &ldquo;niet-vrij&rdquo;.

note: type: Content of: <div><p>
en: Let's suppose a service is implemented using software: the server operator has copies of many programs, and runs them to implement the service. These copies may be free software or not. If the operator developed them and uses them without distributing copies, they are free in a trivial sense since every user (there's only one) has the four freedoms.
nl: Neem bijvoorbeeld een dienst die is gemaakt met behulp van software: de serverbeheerder heeft kopie&euml;n van veel programma's, en voert deze uit om de dienst te leveren. Deze kopie&euml;n zijn vrije software of niet. Als de beheerder die software zelf ontwikkeld heeft en gebruikt zonder deze te verspreiden, is deze software vrij, omdat elke gebruiker (er is &eacute;&eacute;n gebruiker) de vier vrijheden heeft.

note: type: Content of: <div><p>
en: If some of them are nonfree, that usually doesn't directly affect users of the service. They are not running those programs; the service operator is running them. In a special situation, these programs can indirectly affect the users of the service: if the service holds private information, users might be concerned that nonfree programs on the server might have back doors allowing someone else to see their data. In effect, nonfree programs on the server require users to trust those programs' developers as well as the service operator. How significant this is in practice depends on the details, including what jobs the nonfree programs do.
nl: Als sommige programma's niet-vrij zijn, heeft dat normaal gesproken geen invloed op de gebruikers van de dienst. Zij voeren die programma's niet uit; alleen de serverbeheerder doet dat. Echter, in de volgende situatie kunnen deze programma's indirect invloed hebben op de gebruikers van de dienst: als de dienst privé-gegevens bewaart, kunnen gebruikers zich zorgen maken dat de niet-vrije programma's op de server een achterdeur kan hebben waarmee iemand anders hun gegevens kan inzien. Daarmee moeten gebruikers van een server met niet-vrije software niet alleen vertrouwen hebben in de serverbeheerder, maar ook in de ontwikkelaars van het programma. Hoe erg dit in de praktijk is, hangt af van details, zoals wat de taak van het niet-vrije programma is.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, the one party that is <em>certainly</em> mistreated by the nonfree programs implementing the service is the server operator herself. We don't condemn the server operator for being at the mercy of nonfree software, and we certainly don't boycott her for this.  Rather, we are concerned for her freedom, as with any user of nonfree software. Given an opportunity, we try to explain how it curtails her freedom, hoping she will switch to free software.
nl: De enige partij die <em>zeker weten</em> wordt misbruikt door de niet-vrije programma's waarmee de dienst is gemaakt, is de serverbeheerder zelf. We veroordelen de serverbeheerder niet omdat hij is overgeleverd aan niet-vrije software en we boycotten hem hier zeker niet voor. We zijn wel bezorgd over de vrijheid van de serverbeheerder, zoals bij elke gebruiker van niet-vrije software. Mocht de mogelijkheid zich voordoen, zullen we uitleggen waarom zijn vrijheid wordt afgenomen, waarbij we hopen dat hij overstapt naar vrije software.

note: type: Content of: <div><p>
en: Conversely, if the service operator runs GNU/Linux or other free software, that's not a virtue that affects you, but rather a benefit for her.  We don't praise or thank her for this; rather we felicitate her for making the wise choice.
nl: Aan de andere kant, als de serverbeheerder GNU/Linux of andere vrije software gebruikt, is dat geen deugd die jou raakt, maar wel een voordeel voor hemzelf. We prijzen hem dan niet aan of bedanken hem, maar we feliciteren hem voor het maken van deze wijze keus.

note: type: Content of: <div><p>
en: If she has developed some software for the service, and released it as free software, that's the point at which we have a reason to thank her. We suggest releasing these programs under the <a href="/licenses/license-recommendations.html">GNU Affero GPL</a>, since evidently they are useful on servers.
nl: Als de serverbeheerder software voor de dienst heeft ontwikkeld, en dat heeft uitgebracht als vrije software, d&aacute;n hebben we een reden om hem te bedanken. We raden aan om deze programma's onder de <a href="/licenses/license-recommendations.html">GNU Affero GPL</a> uit te brengen, omdat die duidelijk nuttig zijn op servers.

note: type: Content of: <div><p>
en: <a href="/licenses/why-affero-gpl.html">Why the Affero GPL?</a>
nl: <a href="/licenses/why-affero-gpl.html">Waarom de Affero GPL?</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: Thus, we don't have a rule that free systems shouldn't use (or shouldn't depend on) services (or sites) implemented with nonfree software. However, they should not depend on, suggest or encourage use of services which are SaaSS; use of SaaSS needs to be replaced by use of free software.  All else being equal, it is good to favor those service providers who contribute to the community by releasing useful free software, and good to favor peer-to-peer communication over server-based centralized communication, for activities that don't inherently require a central hub.
nl: Kortom, we hebben geen regel dat vrije systemen niet gebruik mogen maken of afhankelijk mogen zijn van diensten (of websites) die gemaakt zijn met niet-vrije software. Vrije systemen zouden echter niet afhankelijk mogen zijn van diensten die SaaSS zijn, of het gebruik hiervan aanraden of aanmoedigen. SaaSS zou moeten worden vervangen door vrije software. Voor de rest is het goed om een voorkeur te hebben voor service-providers die een bijdrage leveren aan de gemeenschap door middel van nuttige vrije software, en een voorkeur te hebben voor peer-to-peer-communicatie in plaats van gecentraliseerde communicatie via één server, voor activiteiten die niet per se een centraal punt nodig hebben.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes. type: Content of: <div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*
nl: <strong>Noot van de vertaler</strong><br />
    Dit artikel beschrijft de staat van privacy, democratie en digitale mensenrechten wereldwijd, aan de hand van voorbeelden in de Verenigde Staten. De situatie in Nederland en Belgi&euml; is niet noodzakelijkerwijs beter. Bits of Freedom houdt zich bezig met de situatie in Nederland; bezoek <a href="https://www.bof.nl/">hun website</a> om meer te weten te komen over ontwikkelingen hier

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
nl: Gelieve algemene vragen over FSF &amp; GNU te sturen naar <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Er zijn ook nog <a href="/contact/">andere manieren om in contact te komen</a> met de FSF. Foute links en andere correcties graag sturen aan <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
nl: We doen ons best om goede vertalingen te maken maar staan altijd open voor verbeteringen. Suggesties, op- en aanmerkingen sturen aan: <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p> <p>Zie <a href="/server/standards/README.translations.html"> Translations README</a> voor informatie over het onderhoud van vertalingen op deze website.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
nl: Deze pagina is uitgebracht onder de <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 4.0 Internationaal licentie</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
nl: <strong>Vertaling:</strong> <a href="//savannah.gnu.org/projects/www-nl">www-nl</a>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
nl: Bijgewerkt:
