rms-nyu-2001-transcript.html - en to tr translation catalogue (262 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Free Software: Freedom and Cooperation - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Özgür Yazılım: Özgürlük ve İşbirliği - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Free Software: Freedom and Cooperation
tr: Özgür Yazılım: Özgürlük ve İşbirliği

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
tr: yazan Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Transcript of a speech that was given at New York University in New York, NY, on 29 May 2001.
tr: 29 Mayıs 2001 tarihinde New York'taki New York Üniversitesi'nde yapılan konuşmanın çözümlemesidir.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: A <a href="/philosophy/rms-nyu-2001-transcript.txt">plain text</a> version of this transcript and a <a href="/philosophy/rms-nyu-2001-summary.txt">summary</a> of the speech are also available.
tr: Bu konuşmanın <a href="/philosophy/rms-nyu-2001-transcript.txt">düz metin</a> sürümü ve <a href="/philosophy/rms-nyu-2001-summary.txt">özeti</a> de vardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>URETSKY</strong>: I'm Mike Uretsky.  I'm over at the Stern School of Business.  I'm also one of the Co-Directors of the Center for Advanced Technology.  And, on behalf of all of us in the Computer Science Department, I want to welcome you here.  I want to say a few comments, before I turn it over to Ed, who is going to introduce the speaker.
tr: <strong>URETSKY</strong>: Ben Mike Uretsky. Stern İşletme Fakültesi'ni bitirdim. Ayrıca İleri Teknoloji Merkezi'nin Müdür Yardımcılarından biriyim. Ve Bilgisayar Bilimi Departmanında hepimiz adına, sizlere burada hoş geldiniz demek istiyorum. Size konuşmacıyı takdim edecek olan Ed'e mikrofonu vermeden önce bazı açıklamalarda bulunmak istiyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: The role of a university is a place to foster debate and to have interesting discussions.  And the role of a major university is to have particularly interesting discussions.  And this particular presentation, this seminar falls right into that mold.  I find the discussion of open source particularly interesting.  In a sense &hellip; <i>[Laughter]</i>
tr: Üniversitenin rolü, tartışmaların yapılması için uygun bir alan olması ve ilginç tartışmaların yapılabilmesidir. Ve büyük bir üniversitenin rolü, özellikle ilginç tartışmaların yapılabilmesidir. Ve bu özel sunum, bu seminer bu kalıba girer. Açık kaynak tartışmasını özellikle ilginç buluyorum. Bir anlamda &hellip; <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: I do free software.  Open source is a different movement.  <i>[Laughter] [Applause]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Özgür yazılım yapıyorum. Açık kaynak farklı bir harekettir. <i>[Dinleyiciler güler] [Alkış]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>URETSKY</strong>: When I first started in the field in the '60's, basically software was free.  And we went in cycles.  It became free, and then software manufacturers, in the need to expand their markets, pushed it in other directions.  A lot of the developments that took place with the entry of the PC moved in exactly the same kind of a cycle.
tr: <strong>URETSKY</strong>: 1960'larda ilgili alanda çalışmaya ilk başladığımda, temel olarak yazılım özgürdü. Ve çevrimlere girdik. Özgür hale geldi ve daha sonra pazarlarını genişletme ihtiyacında olan yazılım üreticileri, bunu başka taraflara doğru çektiler. PC'nin girişiyle gerçekleşen birçok hareket, tam olarak da benzer bir çevrim tipinde hareket etti.

note: type: Content of: <div><p>
en: There's a very interesting French philosopher, Pierre Levy, who talks about movement to this direction and who talks about the move into cyberspace as not only relating to technology but also relating to social restructuring, to political restructuring, through a change in the kinds of relationships that will improve the well-being of mankind.  And we're hoping that this debate is a movement in that direction, that this debate is something that cuts across a lot of the disciplines that normally act as solace within the University.  We're looking forward to some very interesting discussions.  Ed?
tr: Pierre Levy adında çok ilginç bir Fransız filozof vardır, bu filozof, insanlığın refahını geliştirecek ilişki tiplerindeki değişim ile, yalnızca teknolojiyle ilgili olarak değil ayrıca sosyal yeniden yapılanma, politik yeniden yapılanma ile ilişkili olarak bu yöne doğru olan hareketten ve siber aleme doğru olan hareketten bahsetmektedir. Ve bu tartışmanın söz konusu yöndeki bir hareket olmasını ve bu tartışmanın, normalde Üniversitede bir teselli gibi olan çok sayıda disiplinin sınırlarının ötesine giden bir şey olmasını umuyoruz. Bazı çok ilginç tartışmaları dört gözle bekliyoruz. Ed?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>SCHONBERG</strong>: I'm Ed Schonberg from the Computer Science Department at the Courant Institute.  Let me welcome you all to this event.  Introducers are usually, and particularly, a useless aspect of public presentations, but in this case, actually, they serve a useful purpose, as Mike easily demonstrated, because an introducer for instance, told him, by making inaccurate comments, can allow him to straighten out and correct and <i>[Laughter]</i> sharpen considerably the parameters of the debate.
tr: <strong>SCHONBERG</strong>: Ben Courant Enstitüsü'ndeki Bilgisayar Bilimi Departmanından Ed Schonberg. Hepinize öncelikle hoş geldiniz demek istiyorum. Giriş konuşmasını yapanlar genellikle ve özellikle halka sunumların yararsız bir kısmını yapanlardır ancak bu durumda, gerçekte yararlı bir amaca hizmet etmektedirler, Mike'ın da kolayca gösterdiği gibi, giriş konuşmasını yapan kişi, örneğin, hatalı açıklamalar yaparak, tartışmanın parametrelerini ciddi ölçüde düzeltebilir ve <i>[Dinleyiciler güler]</i> keskin hale getirebilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, let me make the briefest possible introduction to somebody who doesn't need one.  Richard is the perfect example of somebody who, by acting locally, started thinking globally from problems concerning the unavailability of source code for printer drivers at the AI Lab many years ago.  He has developed a coherent philosophy that has forced all of us to re-examine our ideas of how software is produced, of what intellectual property means, and what the software community actually represents.  Let me welcome Richard Stallman.  <i>[Applause]</i>
tr: Bu nedenle, açıklamaya ihtiyaç duymayan birine anlatır gibi mümkün olan en kısa girişi yapayım. Richard, yıllar önce MIT YZ Laboratuarında yazıcı sürücüleri için kaynak kodunun elverişli olmamasına ilişkin problemlerden küresel olarak düşünen ve yerel hareket eden biri için mükemmel bir örnektir. Yazılımın nasıl oluşturulduğu, hangi fikri mülkiyet araçlarına sahip olduğu ve yazılım topluluğunun gerçekte neyi temsil ettiği fikirlerini yeniden incelemek için hepimizi zorlamış olan bağlı bir felsefe geliştirmiştir. Richard Stallman'a hoş geldiniz demek istiyorum. <i>[Alkış]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Can someone lend me a watch? <i>[Laughter]</i> Thank you.  So, I'd like to thank Microsoft for providing me the opportunity to <i>[Laughter]</i> be on this platform.  For the past few weeks, I have felt like an author whose book was fortuitously banned somewhere.  <i>[Laughter]</i> Except that all the articles about it are giving the wrong author's name, because Microsoft describes the GNU GPL as an open source license, and most of the press coverage followed suit.  Most people, of course just innocently don't realize that our work has nothing to do with open source, that in fact we did most of it before people even coined the term open source.
tr: <strong>STALLMAN</strong>Biri bana bir saat ödünç verebilir mi? <i>[Dinleyiciler güler]</i> Teşekkür ederim. Bu vesileyle, bu platformda olma imkânı verdikleri için Microsoft'a <i>[Dinleyiciler güler]</i> teşekkür ederim. Son birkaç haftadır, kitabı bir yerlerde kazara yasaklanmış olan bir yazar gibi hissediyorum.<i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak buna ilişkin yazıların tümünde yanlış yazarın adı verilmektedir çünkü Microsoft GNU GPL'yi açık kaynaklı bir lisans olarak tanımlamaktadır ve bunu izleyen baskı kapsamının çoğunluğu buna uygundur. Tabi ki, insanların çoğunluğu, çalışmamızın açık kaynakla işinin olmadığını fark etmemektedir, çünkü insanlar açık kaynak ifadesini bulmadan önce işin çoğunu gerçekleştirdik.

note: type: Content of: <div><p>
en: We are in the free software movement, and I'm going to speak about what the free software movement is about, what it means, what we have done, and, because this is partly sponsored by a school of business, I'll say some things more than I usually do about how free software relates to business, and some other areas of social life.
tr: Özgür yazılım hareketindeyiz ve özgür yazılım hareketinin ne hakkında olduğu, ne anlama geldiği, ne yaptığımız üzerine konuşacağım ve bu bir işletme okulu tarafından desteklendiği için, özgür yazılımın işletmeyle nasıl bir ilgisi olduğu hakkında ve sosyal hayatın bazı diğer alanları hakkında bir şeyler söyleyeceğim.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, some of you may not ever write computer programs, but perhaps you cook.  And if you cook, unless you're really great, you probably use recipes.  And, if you use recipes, you've probably had the experience of getting a copy of a recipe from a friend who's sharing it.  And you've probably also had the experience&mdash;unless you're a total neophyte&mdash;of changing a recipe.  You know, it says certain things, but you don't have to do exactly that.  You can leave out some ingredients.  Add some mushrooms, 'cause you like mushrooms.  Put in less salt because your doctor said you should cut down on salt&mdash;whatever.  You can even make bigger changes according to your skill.  And if you've made changes in a recipe, and you cook it for your friends, and they like it, one of your friends might say, &ldquo;Hey, could I have the recipe?&rdquo; And then, what do you do? You could write down your modified version of the recipe and make a copy for your friend.  These are the natural things to do with functionally useful recipes of any kind.
tr: Şimdi, bazılarınız hayatında hiç bilgisayar programı yazmamış olabilir ama belki de yemek pişirdiniz. Ve yemek pişirdiyseniz, çok mükemmel değilseniz, muhtemelen yemek tariflerini kullandınız. Ve yemek tariflerini kullandıysanız, bir arkadaşınızla muhtemelen bir yemek tarifinin kopyasını paylaştınız. Ve tam anlamıyla bir acemi değilseniz, yemek tarifi alışverişi yapmışsınızdır. Yemek tariflerinde belirli şeyler söylenmektedir ancak tam olarak aynı şeyleri yapmanız gerekmez. İçeriklerden bazılarını katmayabilirsiniz. Mantarı sevdiğiniz için biraz mantar ekleyebilirsiniz. Doktorunuz tuzu azaltmanız gerektiğini söylediği için daha az tuz koyabilirsiniz. Yeteneğinize göre daha büyük değişiklikler bile yapabilirsiniz. Ve bir yemek tarifinde değişiklik yaptıysanız ve bu yemek tarifine göre arkadaşlarınıza yemek pişirdiyseniz ve yemeği sevdilerse, size şunu söyleyebilirler: &ldquo;Tarifini bana da verir misin?&ldquo; Ve o zaman ne yaparsınız? Yemek tarifinin değişmiş halini yazıp arkadaşınıza bir kopyasını verebilirsiniz. Bunlar, herhangi bir tipteki işlevsel olarak yararlı yemek tarifleriyle yapabileceğiniz doğal şeylerdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now a recipe is a lot like a computer program.  A computer program's a lot like a recipe: a series of steps to be carried out to get some result that you want.  So it's just as natural to do those same things with computer programs&mdash;hand a copy to your friend.  Make changes in it because the job it was written to do isn't exactly what you want.  It did a great job for somebody else, but your job is a different job.  And after you've changed it, that's likely to be useful for other people.  Maybe they have a job to do that's like the job you do.  So they ask, &ldquo;Hey, can I have a copy?&rdquo; Of course, if you're a nice person, you're going to give a copy.  That's the way to be a decent person.
tr: Şimdi yemek tarifi, bir bilgisayar programına çok benzemektedir. Bir bilgisayar programı yemek tarifine çok benzemektedir: istediğiniz bir sonuca ulaşmak için gerçekleştirilecek bir seri adımdan ibarettir. Bu nedenle, yemek tarifleriyle yaptığınız şeyleri bilgisayar programlarıyla da yapmanız çok doğaldır, örneğin, arkadaşınıza bir kopyasını vermek gibi. Farklı bir işlevi görmesi için bilgisayar programını değiştirebilirsiniz de. Başka biri için iyi bir iş görmüş olabilir ancak sizinki farklı bir iş olabilir. Bu nedenle programı değiştirirsiniz. Ve değiştirdikten sonra, başka insanlar için yararlı olabilir. Belki de sizin yaptığınız işe benzer bir iş için kullanılacaktır. Bu nedenle, şu soruyu sorarlar: &ldquo;Bana bilgisayar programının bir kopyasını verir misin?&rdquo; Tabi ki, kibar bir insan olduğunuz için, bilgisayar programınızın bir kopyasını verirsiniz. Bu, nazik bir insan olmanın yoludur.

note: type: Content of: <div><p>
en: So imagine what it would be like if recipes were packaged inside black boxes.  You couldn't see what ingredients they're using, let alone change them, and imagine if you made a copy for a friend, they would call you a pirate and try to put you in prison for years.  That world would create tremendous outrage from all the people who are used to sharing recipes.  But that is exactly what the world of proprietary software is like.  A world in which common decency towards other people is prohibited or prevented.
tr: Bu nedenle, yemek tariflerinin kara kutular içine yerleştirildiği durumu düşünün. Hangi içerikleri kullandığınızı göremezsiniz ve değiştiremezsiniz ve arkadaşınıza bir kopyasını vermeye kalktığınızda size korsan dendiğini ve yıllarca hapiste yattığınızı düşünün. Böyle bir dünya, yemek tariflerini paylaşmaya alışmış insanlar için büyük bir zulümdür. Ancak özel mülk yazılım dünyasında durum aynen böyledir. Bu, diğer insanlara karşı genel inceliğin olmadığı ya da engellendiği bir dünyadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, why did I notice this? I noticed this because I had the good fortune in the 1970's to be part of a community of programmers who shared software.  Now, this community could trace its ancestry essentially back to the beginning of computing.  In the 1970's, though, it was a bit rare for there to be a community where people shared software.  And, in fact, this was sort of an extreme case, because in the lab where I worked, the entire operating system was software developed by the people in our community, and we'd share any of it with anybody.  Anybody was welcome to come and take a look, and take away a copy, and do whatever he wanted to do.  There were no copyright notices on these programs.  Cooperation was our way of life.  And we were secure in that way of life.  We didn't fight for it.  We didn't have to fight for it.  We just lived that way.  And, as far as we knew, we would just keep on living that way.  So there was free software, but there was no free software movement.
tr: Şimdi bunu neden farkettim? Bunu farkettim çünkü 1970'lerde yazılımı paylaşan bir programcı birliğinin parçası olma şansına ulaşmıştım. Bu topluluğun temelleri bilgisayarın başlangıcına dayanmaktadır. Ancak, 1970'lerde, insanların yazılımı paylaştığı bir topluluk zor bulunan bir şeydi. Ve gerçekte bu uç bir durumdu çünkü çalıştığım laboratuarda, tüm işletim sistemi, topluluğumuz tarafından geliştirilen yazılımdı ve bu yazılımın herhangi bir kısmını herhangi bir kimseyle paylaşmaktaydık. İsteyen herkes gelebiliyor ve bir kopya alabiliyordu ve ne yapmak isterse yapıyordu. Bu programlar üzerinde hiçbir telif hakkı uyarısı yoktu. İşbirliği bizim yaşam biçimimizdi. Ve bu yaşam şeklinde güvendeydik. Bunun için savaşmıyorduk. Bunun için savaşmamız gerekmiyordu. Sadece bu şekilde yaşıyorduk. Ve bildiğimiz kadarıyla, bu şekilde yaşamayı sürdürecektik. Bu nedenle özgür yazılım vardı ama özgür yazılım hareketi yoktu.

note: type: Content of: <div><p>
en: But then our community was destroyed by a series of calamities that happened to it.  Ultimately it was wiped out.  Ultimately, the PDP-10 computer which we used for all our work was discontinued.  And you know, our system&mdash;the Incompatible Timesharing System&mdash;was written starting in the '60's, so it was written in assembler language.  That's what you used to write an operating system in the '60's.  So, of course, assembler language is for one particular computer architecture; if that gets discontinued, all your work turns into dust&mdash;it's useless.  And that's what happened to us.  The 20 years or so of work of our community turned into dust.
tr: Ama daha sonra topluluğumuz çeşitli felaketlerle yıkıldı. Sonunda tamamen yok oldu. Sonunda tüm çalışmalarımız için kullandığımız PDP-10 bilgisayarı1 ortadan kalktı. Sistemimiz olan, Uyumlu Olmayan Zaman Paylaşımlı Sistem, 1960'larda başlayarak yazılmıştı, bu nedenle assembler dilinde yazılmıştı. 1960'larda bir işletim sistemi yazmak için assembler kullanılmaktaydı. Bu nedenle, tabi ki, assembler dili belirli bir bilgisayar mimarisi içindir; bunun devamı gelmezse, tüm çalışmanız boşa gider, işe yaramaz. Ve bizim başımıza da bu geldi. 20 yıllık çalışma boşa gitti.

note: type: Content of: <div><p>
en: But before this happened, I had an experience that prepared me, helped me see what to do, helped prepare me to see what to do when this happened, because at certain point, Xerox gave the Artificial Intelligence Lab, where I worked, a laser printer, and this was a really handsome gift, because it was the first time anybody outside Xerox had a laser printer.  It was very fast, printed a page a second, very fine in many respects, but it was unreliable, because it was really a high-speed office copier that had been modified into a printer.  And, you know, copiers jam, but there's somebody there to fix them.  The printer jammed and nobody saw.  So it stayed jammed for a long time.
tr: Ancak bu durum meydana gelmeden önce, bu durum meydana geldiğinde ne yapacağıma ilişkin olarak beni hazırlayan ve ne yapacağımı görmeme yardımcı olan bir olay oldu çünkü belirli bir noktada, Xerox çalıştığım yer olan Yapay Zeka Laboratuvarına bir lazer yazıcısı hediye etti ve bu hediye gerçekten de güzel bir hediyeydi çünkü Xerox dışında birilerinin bir lazer yazıcısına sahip olduğu ilk durumdu. Bu yazıcı çok hızlıydı, saniyede bir sayfa yazıyordu, birçok anlamda çok iyiydi ancak güvenilir değildi çünkü yüksek hızlı bir kopyalayıcının yazıcı olarak değiştirilmiş biçimiydi. Ve bildiğiniz gibi kopyalayıcılarda sıkışma meydana gelmektedir ancak genelde bu sıkışmayı çözecek birileri bulunur. Yazıcıda sıkışma oldu ve kimse görmedi. Bu nedenle yazıcı uzun süre sorunlu halde kaldı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, we had an idea for how to deal with this problem.  Change it so that whenever the printer gets a jam, the machine that runs the printer can tell our timesharing machine, and tell the users who are waiting for printouts, or something like that, you know, tell them, go fix the printer.  Because if they only knew it was jammed, of course, if you're waiting for a printout and you know that the printer is jammed, you don't want to sit and wait forever, you're going to go fix it.
tr: Biz de bu sorunu çözmek için bir fikir geliştirdik. Sistemi, yazıcı her ne zaman bir sıkışma durumu yaşarsa, yazıcıyı çalıştıran makine zaman paylaşımlı makinemize durumu bildirecek ve çıktı bekleyen kullanıcılara yazıcıdaki problemi çözmelerini söyleyecek bir şekilde değiştirdik. Tabi ki kullanıcılar, bir çıktı bekliyorlarsa ve yazıcıda sıkışma olduğunu biliyorlarsa, sonsuza kadar oturup beklemeyecek ve sorunu çözeceklerdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: But at that point, we were completely stymied, because the software that ran that printer was not free software.  It had come with the printer, and it was just a binary.  We couldn't have the source code; Xerox wouldn't let us have the source code.  So, despite our skill as programmers&mdash;after all, we had written our own timesharing system&mdash;we were completely helpless to add this feature to the printer software.
tr: Ancak bu noktada tamamen felce uğradık çünkü söz konusu yazıcıyı çalıştıran yazılım özgür yazılım değildi. Söz konusu yazılım yazıcı ile birlikte gelmişti ve yalnızca bir ikili dosyaydı. Kaynak kodunu alamamıştık; Xerox, kaynak kodunu bize vermemişti. Bu nedenle, programcılar olarak yetenekli olmamıza rağmen, ne de olsa kendi zaman paylaşımlı sistemimizi yazmıştık, bu özelliği yazıcı yazılımına ekleme konusunda tamamıyla çaresizdik.

note: type: Content of: <div><p>
en: And we just had to suffer with waiting.  It would take an hour or two to get your printout because the machine would be jammed most of the time.  And only once in a while&mdash;you'd wait an hour figuring &ldquo;I know it's going to be jammed. I'll wait an hour and go collect my printout,&rdquo; and then you'd see that it had been jammed the whole time, and in fact, nobody else had fixed it.  So you'd fix it and you'd go wait another half hour.  Then, you'd come back, and you'd see it jammed again&mdash;before it got to your output.  It would print three minutes and be jammed thirty minutes.  Frustration up the whazzoo.  But the thing that made it worse was knowing that we could have fixed it, but somebody else, for his own selfishness, was blocking us, obstructing us from improving the software.  So, of course, we felt some resentment.
tr: Ve beklemek zorundaydık. Çıktımızı almanız bir ya da iki saat sürüyordu çünkü makine çoğu zaman sıkışma yapıyordu. Bir saat bekleyip &ldquo;Sıkışacağını biliyorum. Bir saat bekleyeceğim ve çıktımı alacağım&rdquo; diyorduk ve daha sonra tüm zaman boyunca sıkışmış olduğunu ve gerçekte başka kimsenin tamir etmediğini gördük. Bu nedenle, biz tamir ettik ve yarım saat daha bekledik. Daha sonra, geri döndük ve çıktı haline gelmeden önce yine sıkıştığını gördük. Üç dakika basma işlemi yapıp otuz dakika sıkışmaktaydı. Bu durum hayal kırıklığı yarattı. Ancak daha kötüsü, tamir edebileceğimizi biliyor olmamızdı ancak kendi bencilliği için başka birileri, yazılımı geliştirmemizi önleyerek bizi engellemekteydi. Bu nedenle tabi ki bir miktar küskünlük hissettik.

note: type: Content of: <div><p>
en: And then I heard that somebody at Carnegie Mellon University had a copy of that software.  So I was visiting there later, so I went to his office and I said, &ldquo;Hi, I'm from MIT. Could I have a copy of the printer source code?&rdquo; And he said &ldquo;No, I promised not to give you a copy.&rdquo; <i>[Laughter]</i> I was stunned.  I was so&hellip; I was angry, and I had no idea how I could do justice to it.  All I could think of was to turn around on my heel and walk out of his room.  Maybe I slammed the door.  <i>[Laughter]</i> And I thought about it later on, because I realized that I was seeing not just an isolated jerk, but a social phenomenon that was important and affected a lot of people.
tr: Ve daha sonra Carneige Mellon Üniversitesi'nden birilerinin söz konusu yazılımın bir kopyasını aldığını duydum. Üniversiteyi ziyaret ediyordum, bu nedenle ilgili kimsenin ofisine gittim ve dedim ki: &ldquo;Merhaba, ben MIT'denim. Yazıcı kaynak kodunun bir kopyasını alabilir miyim?&rdquo; O da bana dedi ki: &ldquo;Hayır, kimseye kopya vermemeye söz verdim.&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i> Şaşırmıştım. Aynı zamanda da kızmıştım ve nasıl adil olacağıma ilişkin hiçbir fikrim kalmamıştı. Belki de kapıyı çarptım. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve daha sonra da bu konuyu düşündüm çünkü yalnızca soyutlanmış bir olay değil ayrıca önemli olan ve çok sayıda kimseyi etkileyen sosyal bir fenomen görmekte olduğumu fark ettim.

note: type: Content of: <div><p>
en: This was&mdash;for me&mdash;I was lucky, I only got a taste of it, but other people had to live in this all the time.  So I thought about it at length.  See, he had promised to refuse to cooperate with us&mdash;his colleagues at MIT.  He had betrayed us.  But he didn't just do it to us.  Chances are he did it to you too.  <i>[Pointing at member of audience.]</i> And I think, mostly likely, he did it to you too.  <i>[Pointing at another member of audience.] [Laughter]</i> And he probably did it to you as well.  <i>[Pointing to third member of audience.]</i> He probably did it to most of the people here in this room&mdash;except a few, maybe, who weren't born yet in 1980.  Because he had promised to refuse to cooperate with just about the entire population of the Planet Earth.  He had signed a non-disclosure agreement.
tr: Şanslıydım, çünkü bu durumu yalnızca bir kere yaşadım. Diğer insanlar ise her zaman bu durumla yaşamak zorundalar. Bu nedenle bu konuyu kapsamlı olarak düşündüm. MIT'deki çalışma arkadaşları bizimle işbirliği yapmaktan kaçındı. Bize ihanet etti. Ama bunu yalnızca bize karşı yapmadı. Bunu size de yaptı <i>[Dinleyicilerden birini gösteriyor]</i>. Ve zannediyorum ki, bunu size de yaptı. <i>[Başka bir dinleyiciyi gösteriyor]</i>. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve bunu muhtemelen size de yaptı <i>[Dinleyiciler arasında üçüncü bir dinleyiciyi gösteriyor]</i>. Bunu bu odadaki insanların çoğuna yaptı, belki çok azınıza yapmadı, onlar da zaten 1980'de henüz doğmamış olanlardır. Çünkü Dünya gezegeninin tüm nüfusu ile işbirliği yapmayı reddetmeye söz verdi. Bir gizlilik anlaşması imzaladı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, this was my first, direct encounter with a non-disclosure agreement, and it taught me an important lesson&mdash;a lesson that's important because most programmers never learn it.  You see, this was my first encounter with a non-disclosure agreement, and I was the victim.  I, and my whole lab, were the victims.  And the lesson it taught me was that non-disclosure agreements have victims.  They're not innocent.  They're not harmless.  Most programmers first encounter a non-disclosure agreement when they're invited to sign one.  And there's always some temptation&mdash;some goody they're going to get if they sign.  So, they make up excuses.  They say, &ldquo;Well, he's never going to get a copy no matter what, so why shouldn't I join the conspiracy to deprive him?&rdquo; They say, &ldquo;This is the way it's always done.  Who am I to go against it?&rdquo; They say, &ldquo;If I don't sign this, someone else will.&rdquo; Various excuses to gag their consciences.
tr: Şimdi bu benim bir gizlilik anlaşmasıyla ilk doğrudan karşılaşmamdı ve bu bana önemli bir ders verdi, bu önemli bir dersti çünkü birçok programcı bunu hiçbir zaman öğrenmedi. Bu, benim bir gizlilik anlaşmasıyla ilk karşılaşmamdı ve kurban bendim. Ben ve benim tüm laboratuarım kurbandı. Ve bu bana gizlilik anlaşmalarının kurbanlarının var olduğunu gösterdi. Masum değildiler. Zararsız değildiler. Birçok programcı bir gizlilik anlaşması imzalamaya davet edildiğinde, ilk olarak bir gizlilik anlaşmasıyla karşılaşmaktadır. Ve her zaman istek uyandırıcı bir şey vardır – bu anlaşmayı imzalarlarsa bundan iyi bir sonuç elde edeceklerini düşünürler. Bu nedenle özürler oluştururlar. Şöyle derler: &ldquo;Ne olursa olsun bir kopya alamayacak, bu nedenle onu yoksun bırakmak için niçin bir komploya katılayım?&rdquo; Şöyle derler: &ldquo;Bu, bu işin her zaman yapıldığı yoldur. Buna karşı kime gideyim?&rdquo; Şöyle derler: &ldquo;Bunu ben imzalamazsam başka biri imzalayacak.&rdquo; Vicdanlarını rahatlatmak için çeşitli bahaneler bulurlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: But when somebody invited me to sign a non-disclosure agreement, my conscience was already sensitized.  It remembered how angry I had been, when somebody promised not to help me and my whole lab solve our problem.  And I couldn't turn around and do the exact same thing to somebody else who had never done me any harm.  You know, if somebody asked me to promise not to share some useful information with a hated enemy, I would have said yes.  You know? If somebody's done something bad, he deserves it.  But, strangers&mdash;they haven't done me any harm.  How could they deserve that kind of mistreatment? You can't let yourself start treating just anybody and everybody badly.  Then you become a predator on society.  So I said, &ldquo;Thank you very much for offering me this nice software package.  But I can't accept it in good conscience, on the conditions you are demanding, so I will do without it.  Thank you so much.&rdquo; And so, I have never knowingly signed a non-disclosure agreement for generally useful technical information such as software.
tr: Ama birileri beni bir gizlilik anlaşması imzalamaya çağırdığında, vicdanım zaten duyarlı hale gelmişti. Birisi bana yardım etmemeye söz verdiğinde ne kadar sinirlenmiş olduğumu hatırladım ve laboratuvarım sorunumuzu çözdü. Ve ben ise, bana hiç zarar vermemiş birine aynı şeyi yapamazdım. Birileri benden nefret edilen bir düşmanla bazı yararlı bilgileri paylaşmamam için söz vermemi isteseydi, evet derdim. Birileri kötü bir şeyler yapmışsa, bunu hak etmektedir. Ancak yabancılar – bana hiç zarar vermemişlerdir. Bu gibi bir hatalı muameleyi nasıl hak edebilirler? Herhangi birine ve herkese kötü davranmaya başlayamazsınız. O zaman toplumda yırtıcı bir hayvan haline gelirsiniz. Bu nedenle dedim ki: &ldquo;Bana bu güzel yazılım paketini sunduğunuz için çok teşekkür ederim. Ama talep ettiğiniz şartlarda bu paketi kabul edemem, bu paket olmaksızın çalışacağım. Çok teşekkür ederim.&rdquo; Ve böylece, yazılım gibi genel olarak yararlı teknik bilgi için bir gizlilik anlaşması imzalamadım.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now there are other kinds of information which raise different ethical issues.  For instance, there's personal information.  You know, if you wanted to talk with me about what was happening between you and your boyfriend, and you asked me not to tell anybody&mdash;you know, I could keep&mdash;I could agree to keep that a secret for you, because that's not generally useful technical information.  At least, it's probably not generally useful. <i>[Laughter]</i>
tr: Şimdi farklı etik hususlara ilişkin başka bilgi tipleri vardır. Örneğin, kişisel bilgiler vardır. Kendinizle erkek arkadaşınız arasındaki bir olay hakkında konuşmak isterseniz ve benden bunu kimseye söylemememi isterseniz, bunu sizin için sır olarak saklarım çünkü bu gerçekte yararlı bir teknik bilgi değildir. En azından, muhtemelen genel olarak yararlı değildir. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: There is a small chance&mdash;and it's a possibility though&mdash;that you might reveal to me some marvelous new sex technique, <i>[Laughter]</i> and I would then feel a moral duty <i>[Laughter]</i> to pass it onto the rest of humanity, so that everyone could get the benefit of it.  So, I'd have to put a proviso in that promise, you know? If it's just details about who wants this, and who's angry at whom, and things like that&mdash;soap opera&mdash;that I can keep private for you, but something that humanity could tremendously benefit from knowing, I mustn't withhold.  You see, the purpose of science and technology is to develop useful information for humanity to help people live their lives better.  If we promise to withhold that information&mdash;if we keep it secret&mdash;then we are betraying the mission of our field.  And this, I decided I shouldn't do.
tr: Bana harika yeni bir seks tekniği anlatma olasılığınız da vardır [Dinleyiciler güler] ve o zaman bunu toplumun geri kalanına aktarmayı görev bilirim <i>[Dinleyiciler güler]</i>, böylece tüm insanlar bundan faydalanır. Bu nedenle, söz konusu söze bir şart koymalıyım. Kim neyi ister, kim kime kızgındır ve bu gibi pembe dizi hususları hakkında sizin için gizli tutabileceğim ayrıntılarsa; ancak toplumun bildiği için çok faydalandığı bir husussa, o zaman bu bilgileri saklı tutmamalıyım. Görüyorsunuz, bilimin ve teknolojinin hedefi, insanların hayatlarını daha iyi yaşamaları için insanlık için yararlı bilgiler geliştirmektir. Söz konusu bilgileri saklı tutmaya söz verirsek – gizli tutarsak – o zaman alanımızın misyonuna ihanet ederiz. Ve bunu yapmamaya karar verdim.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, meanwhile my community had collapsed, and that was collapsing, and that left me in a bad situation.  You see, the whole Incompatible Timesharing System was obsolete, because the PDP-10 was obsolete, and so there was no way that I could continue working as an operating system developer the way that I had been doing it.  That depended on being part of the community using the community software and improving it.  That no longer was a possibility, and that gave me a moral dilemma.  What was I going to do? Because the most obvious possibility meant to go against that decision I had made.  The most obvious possibility was to adapt myself to the change in the world.  To accept that things were different, and that I'd just have to give up those principles and start signing non-disclosure agreements for proprietary operating systems, and most likely writing proprietary software as well.  But I realized that that way I could have fun coding, and I could make money&mdash;especially if I did it other than at MIT&mdash;but at the end, I'd have to look back at my career and say, &ldquo;I've spent my life building walls to divide people,&rdquo; and I would have been ashamed of my life.
tr: Ancak bu arada topluluğum çöktü ve bu da beni kötü bir duruma soktu. Görüyorsunuz, tüm Uyumlu olmayan Zaman Paylaşımlı Sistem eskidi çünkü PDP-10 eskiydi ve bu nedenle, eskiden yapmış olduğum gibi bir işletim sistemi geliştiricisi olarak çalışmaya devam etmemin bir yolu yoktu. Bu, topluluğun yazılımını kullanmama ve geliştirmeme, başka bir deyişle topluluğun bir parçası olmama bağlıydı. Bu artık bir ihtimal değildi ve bu da beni törel bir ikileme soktu. Ne yapacaktım? Çünkü en açık ihtimal, vermiş olduğum karara karşı gelmek anlamına geliyordu. En açık ihtimal, dünyadaki değişime kendimi uyarlamaktı. Bir şeylerin farklı olduğunu kabul etmem ve bu ilkeleri bırakmam ve özel mülk işletim sistemleri için gizlilik anlaşmaları imzalamaya başlamam ve muhtemelen özel mülk yazılım yazmam gerekiyordu. Ancak kod yazmaktan zevk aldığımı ve para kazanabileceğimi – özellikle MIT dışında yazarsam – ama sonunda kariyerimde geriye dönüp baktığımda, &ldquo;Hayatımı insanlar arasında duvarlar örmek için harcadım&rdquo; diyeceğimi ve hayatımdan utanç duyacağımı fark ettim.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I looked for another alternative, and there was an obvious one.  I could leave the software field and do something else.  Now I had no other special noteworthy skills, but I'm sure I could have become a waiter.  <i>[Laughter]</i> Not at a fancy restaurant; they wouldn't hire me, <i>[Laughter]</i> but I could be a waiter somewhere.  And many programmers, they say to me, &ldquo;The people who hire programmers demand this, this and this. If I don't do those things, I'll starve.&rdquo; It's literally the word they use.  Well, you know, as a waiter, you're not going to starve.  <i>[Laughter]</i> So, really, they're in no danger.  But&mdash;and this is important, you see&mdash;because sometimes you can justify doing something that hurts other people by saying otherwise something worse is going to happen to me.  You know, if you were <em>really</em> going to starve, you'd be justified in writing proprietary software.  <i>[Laughter]</i> If somebody's pointing a gun at you, then I would say, it's forgivable.  <i>[Laughter]</i> But, I had found a way that I could survive without doing something unethical, so that excuse was not available.  So I realized, though, that being a waiter would be no fun for me, and it would be wasting my skills as an operating system developer.  It would avoid misusing my skills.  Developing proprietary software would be misusing my skills.  Encouraging other people to live in the world of proprietary software would be misusing my skills.  So it's better to waste them than misuse them, but it's still not really good.
tr: Bu nedenle başka bir alternatif aradım ve açık bir alternatif vardı. Yazılım alanını bırakıp başka bir şeyler yapabilirdim. Başka bir özel kayda değer yeteneğe sahip değildim ancak bir garson olabileceğimden emindim. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak şık bir restoranda çalışamazdım; beni işe almazlardı <i>[Dinleyiciler güler]</i> ancak başka bir yerlerde garson olabilirdim. Ve birçok programcı bana şunu dedi: &ldquo;Programcıları işe alan insanlar şunu, şunu ve şunu talep etmektedir. Bu işleri yapmazsam, o zaman açlıktan ölürüm.&rdquo; Kullandıkları sözcükler böyleydi. Garson olarak açlıktan ölmezsiniz. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu nedenle, gerçekte tehlikede değilsiniz. Ancak – ve bu önemlidir, görüyorsunuz – bazen diğer insanlara zarar veren bir şey yaparsınız ve bunu yapmasaydım ben daha çok zarar görecektim diyerek kendinizi haklı çıkartırsınız. <em>Gerçekten</em> de açlıktan ölseniz, özel mülk yazılım yazma konusunda haklısınızdır. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Birileri size silah tutsa, o zaman affedilebilir bir iş yaptığınızı söyleyebilirim. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak etik olmayan bir şeyler yapmayarak yaşantımı sürdürmenin bir yolunu bulmuştum, bu nedenle bir bahane yoktu. Ancak garsonluk yapmanın benim için eğlenceli bir iş olmayacağının farkına vardım, bir işletim sistemi geliştiricisi olarak yeteneklerimi boşa harcamama neden olacaktı. özel mülk yazılım geliştirmek ise yeteneklerimi kötüye kullanmak olurdu. Diğer insanları özel mülk yazılım dünyasında yaşamak için yüreklendirmek yeteneklerimi kötüye kullanmam anlamına gelirdi. Bu nedenle, yeteneklerimi kötüye kullanmak yerine harcamak daha iyidir ancak hâlâ yine de gerçekten de iyi değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So for those reasons, I decided to look for some other alternative.  What can an operating system developer do that would actually improve the situation, make the world a better place? And I realized that an operating system developer was exactly what was needed.  The problem, the dilemma, existed for me and for everyone else because all of the available operating systems for modern computers were proprietary.  The free operating systems were for old, obsolete computers, right? So for the modern computers&mdash;if you wanted to get a modern computer and use it, you were forced into a proprietary operating system.  So if an operating system developer wrote another operating system, and then said, &ldquo;Everybody come and share this; you're welcome to this&rdquo;&mdash;that would give everybody a way out of the dilemma, another alternative.  So I realized that there was something I could do that would solve the problem.  I had just the right skills to be able to do it.  And it was the most useful thing I could possibly imagine that I'd be able to do with my life.  And it was a problem that no one else was trying to solve.  It was just sort of sitting there, getting worse, and nobody was there but me.  So I felt, &ldquo;I'm elected.  I have to work on this.  If not me, who?&rdquo; So I decided I would develop a free operating system, or die trying &hellip; of old age, of course.  <i>[Laughter]</i>
tr: Bu nedenlerden ötürü, başka bir alternatif aramaya karar verdim. Durumu gerçekten de geliştirecek olan bir işletim sistemi geliştiricisi dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek için ne yapabilir? Ve gerçekten de gerekli olanın bir işletim sistemi geliştiricisi olduğunu fark ettim. Problem ve ikilem benim için ve herkes için mevcuttu çünkü modern bilgisayarlara ilişkin mevcut işletim sistemlerinin tümü özel mülkydi. Özgür işletim sistemleri eski, zamanı geçmiş bilgisayarlar içindi, değil mi? Bu nedenle modern bilgisayarlar için – modern bir bilgisayarı alıp kullanmak isterseniz, özel mülk bir işletim sistemi kullanmaya zorlanıyordunuz. Bu nedenle bir işletim sistemi geliştiricisi başka bir işletim sistemi yazar ve daha sonra şunu derse: &ldquo;Herkes gelsin ve bunu paylaşsın; hoş geldiniz&rdquo; – bu, herkese ikilemden bir çıkış yolu, başka bir alternatif sağlayacaktır. Bu nedenle, problemi çözebilecek bir şeyler yapabileceğimi fark ettim. Bunu yapmak için doğru özelliklere sahiptim. Ve bu, hayatımla ilgili yapabileceğimi hayal ettiğim en yararlı şeydi. Ve bu, başka hiç kimsenin çözmeye çalışmadığı bir problemdi. Bu yalnızca orada oturmak ve işlerin kötüye gitmesini seyretmekti ve orada benden başka hiç kimse yoktu. Bu nedenle şöyle hissettim: &ldquo;Ben seçildim. Bu konu üzerinde çalışmam lazım. Ben değilsem kim çalışacak ki?&rdquo; Bu nedenle, özgür bir işletim sistemi geliştirirken ya da geliştirmeye çalışırken...yaşlı bir halde tabi ki ölmeye karar verdim. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: So, of course I had to decide what kind of operating system it should be.  There are some technical design decisions to be made.  I decided to make the system compatible with Unix for a number of reasons.  First of all, I had just seen one operating system that I really loved become obsolete because it was written for one particular kind of computer.  I didn't want that to happen again.  We needed to have a portable system.  Well, Unix was a portable system.  So if I followed the design of Unix, I had a pretty good chance that I could make a system that would also be portable and workable.  And furthermore, why <i>[Tape unclear]</i> be compatible with it in the details.  The reason is, users hate incompatible changes.  If I had just designed the system in my favorite way&mdash;which I would have loved doing, I'm sure&mdash;I would have produced something that was incompatible.  You know, the details would be different.  So, if I wrote the system, then the users would have said to me, &ldquo;Well, this is very nice, but it's incompatible.  It will be too much work to switch.  We can't afford that much trouble just to use your system instead of Unix, so we'll stay with Unix,&rdquo; they would have said.
tr: Tabi ki, bunun nasıl bir işletim sistemi olması gerektiğine karar vermem gerekiyordu. Bazı teknik tasarım kararlarının verilmesi gerekiyordu. Belirli nedenlerden ötürü, sistemi Unix ile uyumlu bir sistem haline getirmeye karar verdim. İlk olarak, gerçekten de sevdiğim bir işletim sisteminin kullanılmaz hale geldiğini gördüm çünkü bu işletim sistemi, belirli bir bilgisayar tipi için yazılmıştı. Bu durumun yeniden meydana gelmesini istemedim. Taşınabilir bir sistemimizin olması gerekiyordu. Unix taşınabilir bir sistemdi. Bu nedenle, Unix'in tasarımını izleseydim, taşınabilir ve çalıştırılabilir bir sistem oluşturma şansına sahip olabilirdim. Ve dahası, <i>[Kayıt anlaşılmıyor]</i> ayrıntıda niçin uyumlu bir sistem olmasın ki? Bunun nedeni, kullanıcıların, uyumlu olmayan değişikliklerden nefret etmesidir. Sistemi en sevdiğim şekilde tasarımlamış olsaydım ki böyle yapmak isterdim, eminim ki – uyumlu olmayan bir şeyler üretmiş olurdum. Ayrıntılar farklı olurdu. Bu nedenle sistemi yazsaydım, o zaman kullanıcılar bana şunu diyeceklerdi: &ldquo;Bu çok güzel, ancak uyumlu değil. Geçiş yapmak için çok fazla çalışma gerekiyor. Unix yerine sizin sisteminizi kullanmamız çok zorlayıcı, bu nedenle Unix'le çalışmaya devam edeceğiz&rdquo;.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, if I wanted to actually create a community where there would be people in it, people using this free system, and enjoying the benefits of liberty and cooperation, I had to make a system people would use, a system that they would find easy to switch to, that would not have an obstacle making it fail at the very beginning.  Now, making the system upward compatible with Unix actually made all the immediate design decisions, because Unix consists of many pieces, and they communicate through interfaces that are more or less documented.  So if you want to be compatible with Unix, you have to replace each piece, one by one, with a compatible piece.  So the remaining design decisions are inside one piece, and they could be made later by whoever decides to write that piece.  They didn't have to be made at the outset.
tr: İçinde insanların, bu özgür sistemi kullanan ve özgürlüğün ve işbirliğinin faydalarının tadını çıkaran insanların olduğu bir topluluk oluşturmak isteseydim, insanların kullanacağı, insanların kolay bir şekilde dönebilecekleri ve başlangıçta başarısız olması için bir engelin olmadığı bir sistem yapmak isterdim. Şimdi ise, sistemi Unix ile uyumlu hale getirmek, tasarım kararlarının tümünü gerçekleştirmiştir çünkü Unix, birçok parçadan oluşmaktadır ve bu parçalar, oldukça iyi bir şekilde klavuzları yazılmış olan ara yüzler üzerinden haberleşmektedir. Bu nedenle, Unix ile uyumlu olmak isterseniz, her bir parçayı birer birer uyumlu bir parça ile değiştirmeniz gereklidir. Bu nedenle, kalan tasarım kararları bir parçanın içindedir ve söz konusu parçayı kim yazmaya karar verirse, o kişi tarafından gerçekleştirilebilir. Başlangıçta gerçekleştirilmeleri gerekmez.

note: type: Content of: <div><p>
en: So all we had to do to start work was find a name for the system.  Now, we hackers always look for a funny or naughty name for a program, because thinking of people being amused by the name is half the fun of writing the program.  <i>[Laughter]</i> And we had a tradition of recursive acronyms, to say that the program that you're writing is similar to some existing program. You can give it a recursive acronym name which says: this one's not the other.  So, for instance, there were many Tico text editors in the '60's and '70's, and they were generally called something-or-other Tico.  Then one clever hacker called his Tint, for Tint Is Not Tico&mdash;the first recursive acronym.  In 1975, I developed the first Emacs text editor, and there were many imitations of Emacs, and a lot of them were called something-or-other Emacs, but one was called Fine, for Fine Is Not Emacs, and there was Sine, for Sine Is Not Emacs, and Eine for Eine Is Not Emacs, and MINCE for Mince Is Not Complete Emacs.  <i>[Laughter]</i> That was a stripped down imitation.  And then, Eine was almost completely rewritten, and the new version was called Zwei, for Zwei Was Eine Initially.  <i>[Laughter]</i>
tr: Çalışmayı başlatmak için tüm yapmamız gereken sistem için bir isim bulmaktı. Şimdi, biz hacker'lar, bir program için her zaman komik ya da haylaz bir isim ararız çünkü programın ismi ile eğlenen insanları düşünmek, programı yazmanın eğlencesinin yarısı kadardır. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve sözcüklerin baş harflerinden oluşan yinelemeli isimleri verme geleneğine sahiptik, bu, yazmakta olduğunuz programın, mevcut bir programa benzer bir isme sahip olduğu anlamına gelmektedir. Programınıza, şunu söyleyen ve sözcüklerin baş harflerinden oluşan (akronim) yinelemeli bir isim verebilirsiniz: bu, diğeri değil. Böylece örneğin, 1960'larda ve 1970'lerde çok sayıda Tico metin editörü vardı ve bunlar genellikle birileri ya da diğerleri TECO olarak adlandırılmaktaydı. Daha sonra akıllı bir hacker bunu Tint olarak adlandırdı çünkü Tint, TECO Değildi – ilk yinelemeli kısaltmaydı. 1975 yılında, ilk Emacs metin editörünü geliştirdim ve Emacs'in birçok taklidi vardı ve bunların birçoğu biri ya da başka Emacs olarak adlandırıldı ancak biri Fine olarak adlandırıldı, çünkü Fine Emacs Değildi ve Sine vardı çünkü Sine Emacs Değildi ve Eine, çünkü Eine Emacs değildi ve MINCE çünkü Mince Tamamen Emacs Değildi. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Daraltılmış bir taklit vardı. Ve Eine daha sonra tamamen yeniden yazıldı ve yeni sürüm Zwei olarak adlandırıldı, Başlangıçta Zwei Eine İdi. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: So I looked for a recursive acronym for Something is not Unix.  And I tried all 26 letters, and discovered that none of them was a word.  <i>[Laughter]</i> Hmm, try another way.  I made a contraction.  That way I could have a three-letter acronym, for Something's not Unix.  And I tried letters, and I came across the word &ldquo;GNU&rdquo;&mdash;the word &ldquo;GNU&rdquo; is the funniest word in the English language.  <i>[Laughter]</i> That was it.  Of course, the reason it's funny is that according to the dictionary, it's pronounced &ldquo;new.&rdquo; You see? And so that's why people use it for a lot of wordplay.  Let me tell you, this is the name of an animal that lives in Africa.  And the African pronunciation had a click sound in it.  <i>[Laughter]</i> Maybe still does.  And so, the European colonists, when they got there, they didn't bother learning to say this click sound.  So they just left it out, and they wrote a &ldquo;G&rdquo; which meant &ldquo;there's another sound that's supposed to be here which we are not pronouncing.&rdquo; <i>[Laughter]</i> So, tonight I'm leaving for South Africa, and I have begged them, I hope they're going to find somebody who can teach me to pronounce click sounds, <i>[Laughter]</i> so that I'll know how to pronounce GNU the correct way, when it's the animal.
tr: Bu nedenle, Bir şeyler Unix değil ("Something's not Unix") için yinelemeli bir kısaltma aradım. Ve 26 harfin tümünü denedim ve hiçbirinin bir sözcük oluşturmadığını fark ettim. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Hım, başka bir yoldan denemeliydim. Bir küçültmeye karar verdim. Bu şekilde, Bir şeyler Unix değil için üç harfli bir kısaltmam oldu. Ve harfleri denedim ve &ldquo;GNU&rdquo; sözcüğüyle karşılaştım, &ldquo;GNU&rdquo; sözcüğü İngilizcedeki en komik sözcüktür. <i>[Dinleyiciler güler]</i> İşte buydu. Tabi ki, komik olmasının nedeni, İngilizce sözlüğe göre &ldquo;"new"&rdquo; (yeni) olarak telaffuz edilmesiydi. İnsanların onu kelime oyunu için kullanmasının nedeni de buydu. Ayrıca size söyleyeyim ki, bu Afrika'da yaşayan bir hayvanın adıdır. Ve Afrika telaffuzu, bu isim üzerinde bir tıklama sesine sahipti. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Belki de hâlâ öyledir. Ve böylece Avrupalı koloniciler, oraya vardıklarında, bu tıklama sesini söylemeyi öğrenmekte sıkıntı çekmediler. Bu nedenle onu orada bıraktılar ve bir &ldquo;G&rdquo; yazdılar, bu da &ldquo;telaffuz etmediğimiz başka bir sesin burada olması gerektiği&rdquo; anlamına gelmekteydi. <i>[Dinleyiciler güler] </i> Bu nedenle, bu gece Güney Afrika'ya gidiyorum ve onlardan rica edeceğim, umarım ki bana tıklama seslerini telaffuz etmeyi öğretecek birilerini bulabilirler <i>[Dinleyiciler güler]</i> böylece GNU'yu, bu bir hayvan adı olduğunda, doğru şekilde telaffuz etmeyi bileceğim.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, when it's the name of our system, the correct pronunciation is &ldquo;guh-NEW&rdquo;&mdash;pronounce the hard &ldquo;G.&rdquo; If you talk about the &ldquo;new&rdquo; operating system, you'll get people very confused, because we've been working on it for 17 years now, so it is not new any more.  <i>[Laughter]</i> But it still is, and always will be, GNU&mdash;no matter how many people call it Linux by mistake.  <i>[Laughter]</i>
tr: Ancak bu sistemimizin adı olduğunda, doğru telaffuz &ldquo;guh-NEW&rdquo; dir, sert &ldquo;G.&rdquo;'yi telaffuz edin. &ldquo;Yeni&rdquo; işletim sistemi hakkında konuşuyorsanız, insanların kafasını karıştıracaksınız çünkü halen bu konu hakkında 17 yıldır çalışıyoruz, yani bu konu artık yeni değil. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak yine de yenidir ve her zaman da öyle olacaktır, GNU, kaç insan onu yanlışlıkla Linux olarak adlandırırsa adlandırsın. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: So, in January 1984, I quit my job at MIT to start writing pieces of GNU.  They were nice enough to let me keep using their facilities though.  And, at the time, I thought we would write all these pieces, and make an entire GNU system, and then we'd say, &ldquo;Come and get it,&rdquo; and people would start to use it.  That's not what happened.  The first pieces I wrote were just equally good replacements, with fewer bugs for some pieces of Unix, but they weren't tremendously exciting.  Nobody particularly wanted to get them and install them.  But then, in September 1984, I started writing GNU Emacs, which was my second implementation of Emacs, and by early 1985, it was working.  I could use it for all my editing, which was a big relief, because I had no intention of learning to use VI, the Unix editor. <i>[Laughter]</i> So, until that time, I did my editing on some other machine, and saved the files through the network, so that I could test them.  But when GNU Emacs was running well enough for me to use it, it was also&mdash;other people wanted to use it too.
tr: Bu nedenle, 1984 yılının Ocak ayında GNU'nun parçalarını yazmak için MIT'deki işimden ayrıldım. Ancak imkânlarını kullanmama izin verecek kadar kibardılar. Bu arada, tüm parçaları yazacağımızı ve komple bir GNU sistemi yapabileceğimizi düşündüm ve daha sonra şunu diyecektik: &ldquo;Gelin ve alın&rdquo; ve insanlar, GNU'yu kullanmaya başlayacaklardı. Ancak durum böyle olmadı. Yazdığım ilk parçalar, Unix'in bazı parçalarının yerine eşit derecede iyi bir şekilde geçmekteydiler ve daha az hataya sahiptiler ancak ciddi ölçüde heyecan verici değildiler. Hiç kimse özellikle onları alıp kurmak istemiyordu. Ancak daha sonra 1984 yılının Eylül ayında GNU Emacs'i yazmaya başladım, bu, Emacs'in ikinci implementasyonuydu ve 1985'in başlarında, çalışıyordu. Tüm düzenleme işlemlerim için GNU Emacs'ı kullanabiliyordum, bu, büyük bir rahatlamaydı çünkü Unix editörü olan vi'yı öğrenmeye hiç niyetim yoktu. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu nedenle, o zamana kadar, düzenleme işlemlerimi başka bir makinede yaptım ve dosyaları ağ üzerinden kaydettim, böylece dosyaları test edebiliyordum. Ancak GNU Emacs benim kullanabilmem için yeterince iyi bir şekilde çalıştığında, diğer insanlar da onu kullanmak istemiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I had to work out the details of distribution.  Of course, I put a copy in the anonymous FTP directory, and that was fine for people who were on the net. They could then just pull over a tar file, but a lot of programmers then even were not on the net in 1985.  They were sending me emails saying &ldquo;How can I get a copy?&rdquo; I had to decide what I would answer them.  Well, I could have said, I want to spend my time writing more GNU software, not writing tapes, so please find a friend who's on the internet and who is willing to download it and put it on a tape for you.  And I'm sure people would have found some friends, sooner or later, you know.  They would have got copies.  But I had no job.  In fact, I've never had a job since quitting MIT in January 1984.  So, I was looking for some way I could make money through my work on free software, and therefore I started a free software business.  I announced, &ldquo;Send me $150, and I'll mail you a tape of Emacs.&rdquo; And the orders began dribbling in.  By the middle of the year they were trickling in.
tr: Bu nedenle, dağıtımın ayrıntılarını çalışmam gerekti. Tabi ki, yazarı bilinmeyen FTP dizinine bir kopya koydum ve nette olan insanlar için bu iyi bir durumdu – bir tar dosyasını taşıyabiliyorlardı ancak 1985 yılında nette çok sayıda programcı yoktu. &ldquo;Bir kopyasını nasıl temin edebilirim?&rdquo; diyen e-postalar gönderiyorlardı. Onları nasıl yanıtlayacağıma karar vermeliydim. Şunu diyebilirdim: &ldquo;Zamanımı daha fazla GNU yazılımı yazarak harcamak istiyorum, bant yazarak zaman kaybetmek istemiyorum, bu nedenle İnternette olan ve yazılımı indirmek isteyen ve sizin için bir banda koyacak olan bir arkadaş bulun,&rdquo; ve eminim ki, er ya da geç insanlar birtakım arkadaşlar bulacaktı. Kopyaları alacaklardı. Ancak bir taraftan da işsizdim. Gerçekte, 1984 yılının Ocak ayında MIT'den ayrıldığımdan beri işsizdim. Bu nedenle, özgür yazılım üzerindeki çalışmam sayesinde para kazanmanın bir yolunu aramaya başladım ve böylece bir özgür yazılım işine başladım. Şu bildiride bulundum: &ldquo;Bana 150 dolar gönderin ve ben de size Emacs'ın bandını yollayayım.&rdquo; Ve siparişler gelmeye başladı. Yılın ortası itibariyle siparişler arttı.

note: type: Content of: <div><p>
en: I was getting 8 to 10 orders a month.  And, if necessary, I could have lived on just that, because I've always lived cheaply. I live like a student, basically.  And I like that, because it means that money is not telling me what to do.  I can do what I think is important for me to do.  It freed me to do what seemed worth doing.  So make a real effort to avoid getting sucked into all the expensive lifestyle habits of typical Americans.  Because if you do that, then people with the money will dictate what you do with your life.  You won't be able to do what's really important to you.
tr: Ayda 8 ilâ 10 arasında sipariş alıyordum. Ve gerekli olursa, bu parayla geçinebilirdim çünkü her zaman az parayla yaşamaya alışıktım. Temel olarak bir öğrenci gibi yaşıyorum. Ve bunu seviyorum çünkü bu, paranın bana ne yapmam gerektiğini söylemediği anlamına gelmektedir. Benim için neyin önemli olduğunu düşünüyorsam onu yapabilirim. Bu, yapılmaya değer şeyleri yapmam konusunda beni özgür kıldı. Tipik Amerikalıların pahalı yaşam alışkanlıklarına gömülmemi önlemek için gerçek bir çaba gösterdim. Çünkü pahalı yaşarsanız (50), o zaman parası olan insanlar hayatınızla ilgili olarak ne yapmanız gerektiğini zorla kabul ettirir. Sizin için gerçekten de önemli olan şeyi yapamazsınız.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, that was fine, but people used to ask me, &ldquo;What do you mean it's free software if it costs $150?&rdquo; <i>[Laughter]</i> Well, the reason they asked this was that they were confused by the multiple meanings of the English word &ldquo;free.&rdquo; One meaning refers to price, and another meaning refers to freedom.  When I speak of free software, I'm referring to freedom, not price.  So think of free speech, not free beer.  <i>[Laughter]</i> Now, I wouldn't have dedicated so many years of my life to making sure programmers got less money.  That's not my goal.  I'm a programmer and I don't mind getting money myself.  I won't dedicate my whole life to getting it, but I don't mind getting it.  And I'm not&mdash;and therefore, ethics is the same for everyone.  I'm not against some other programmer getting money either.  I don't want prices to be low.  That's not the issue at all.  The issue is freedom.  Freedom for everyone who's using software, whether that person be a programmer or not.
tr: Bu iyiydi ancak insanlar bana şunu sormaktaydı: &ldquo;Bu yazılım 150 dolar tutuyorsa, nasıl özgür yazılım olur?&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bunu sormalarının nedeni, İngilizcedeki &ldquo;free&rdquo; (özgür, ücretsiz) sözcüğünün çeşitli anlamlarıyla kafalarının karışmasıydı. Bir anlamı fiyata ve diğer anlamı özgürlüğe atıf yapmaktadır. Özgür yazılım dediğimde, özgürlükten bahsediyorum paradan değil. Özgür konuşmayı düşünün, ücretsiz birayı değil. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Şimdi yani, hayatımın bu kadar çok yılını programcıların daha az para kazanmasını sağlamaya adamadım. Hedefim bu değil. Ben bir programcıyım ve para kazanmaya çok önem vermiyorum. Tüm ömrümü para kazanmaya adamayacağım, para kazanmayı kafama takmıyorum. Ancak – ahlak kuralları herkes için aynı olduğundan – para kazanan başka programcılara karşı değilim. Ücretlerin düşük olmasını istemiyorum. Önemli olan konu bu değil. Burada önemli olan konu özgürlük. Kullanan kişi programcı olsun olmasın, yazılımı kullanan herkes için özgürlük.

note: type: Content of: <div><p>
en: So at this point I should give you the definition of free software.  I better get to some real details, you see, because just saying &ldquo;I believe in freedom&rdquo; is vacuous.  There's so many different freedoms you could believe in, and they conflict with each other, so the real political question is: Which are the important freedoms, the freedoms that we must make sure everybody has?
tr: Bu noktada size özgür yazılımın tanımını vermeliyim. En iyisi bazı gerçek ayrıntılara gireyim çünkü yalnızca &ldquo;özgürlüğe inanıyorum&rdquo; demek saçmadır. İnanabileceğiniz birçok farklı özgürlük mevcuttur ve bunlar birbiriyle çatışmaktadır, bu nedenle, gerçek politik soru şudur: Önemli özgürlükler nelerdir, herkesin sahip olduğundan emin olduğumuz özgürlükler midir?

note: type: Content of: <div><p>
en: And now, I will give my answer to that question for the particular area of using software.  A program is free software for you, a particular user, if you have the following freedoms:
tr: Şimdi, yazılımın kullanılmasına ilişkin belirli alan için söz konusu soruya ilişkin cevabı vereceğim. Aşağıdaki özgürlüklere sahipseniz, bir program sizin için &ldquo;özgür yazılım&rdquo;dır:

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: First, Freedom Zero is the freedom to run the program for any purpose, any way you like.
tr: İlk olarak, Özgürlük Sıfır, programı istediğiniz amaç için, istediğiniz şekilde çalıştırabilme özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Freedom One is the freedom to help yourself by changing the program to suit your needs.
tr: Özgürlük Bir, programı ihtiyaçlarınıza uygun olacak şekilde değiştirebilme özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Freedom Two is the freedom to help your neighbor by distributing copies of the program.
tr: Özgürlük İki, programın kopyalarını dağıtarak komşunuza yardım edebilme özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: And Freedom Three is the freedom to help build your community by publishing an improved version so others can get the benefit of your work.
tr: Ve son olarak Özgürlük Üç, gelişmiş sürümü yayınlayarak topluluğunuzu oluşturma özgürlüğüdür, böylece başkaları da çalışmalarınızdan faydalanabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you have all of these freedoms, the program is free software, for you&mdash;and that's crucial.  That's why I phrase it that way.  I'll explain why later, when I talk about the GNU General Public License, but right now I'm explaining what free software means, which is a more basic question.
tr: Bu özgürlüklerin tümüne sahipseniz, program sizin için özgür yazılımdır, ve bu önemlidir. Bunu bu şekilde ifade etmemin nedeni budur. Bunun nedenini daha sonra, GNU Genel Kamu Lisansı hakkında konuştuğumda açıklayacağım ama şimdi özgür yazılımın ne olduğunu açıklayacağım, bu, çok daha temel bir sorudur.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, Freedom Zero's pretty obvious.  If you're not even allowed to run the program anyway you like, it is a pretty damn restrictive program.  But as it happens, most programs will at least give you Freedom Zero.  And Freedom Zero follows, legally, as a consequence of Freedoms One, Two, and Three&mdash;that's the way that copyright law works.  So the freedoms that distinguish free software from typical software are Freedoms One, Two, and Three, so I'll say more about them and why they are important.
tr: Özgürlük Sıfır oldukça açıktır. Programı istediğiniz herhangi bir şekilde çalıştırmanıza izin verilmezse, bu, oldukça kötü kısıtlayıcı bir programdır. Ancak gerçekte, birçok program size en azından Özgürlük Sıfırı sağlayacaktır. Ve Özgürlük Bir, İki ve Üçün bir sonucu olarak yasal biçimde Özgürlük Sıfır bu özgürlükleri izler, telif hakkı kanununun çalışma biçimi budur. Özgür yazılımı tipik yazılımdan ayıran özgürlükler Özgürlük Bir, İki ve Üçtür, bu nedenle bu özgürlükleri ve niçin önemli olduklarını açıklayacağım.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom One is the freedom to help yourself by changing the software to suit your needs.  This could mean fixing bugs.  It could mean adding new features.  It could mean porting it to a different computer system.  It could mean translating all the error messages into Navajo.  Any change you want to make, you should be free to make.
tr: Özgürlük Bir, programı ihtiyaçlarınıza uygun olacak şekilde değiştirebilme özgürlüğüdür. Bu özgürlük, hataların ayıklanması anlamına gelebilir. Yeni özelliklerin eklenmesi anlamına da gelebilir. Tüm hata mesajlarının Navajo'ya dönüştürülmesi anlamına gelebilir. Herhangi bir değişiklik yapmak isterseniz, söz konusu değişikliği özgürce yapabilmelisiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, it's obvious that professional programmers can make use of this freedom very effectively, but not just them.  Anybody of reasonable intelligence can learn a little programming.  You know, there are hard jobs, and there are easy jobs, and most people are not going to learn enough to do hard jobs.  But lots of people can learn enough to do easy jobs, just the way, you know, 50 years ago, lots and lots of American men learned to repair cars, which is what enabled the U.S. to have a motorized army in World War II and win.  So, very important, having lots of people tinkering.
tr: Şimdi, profesyonel programcılar bu özgürlüğü çok etkin bir şekilde kullanabilir ancak profesyonel programcılar yalnızca bu özgürlüğü değil, tüm özgürlükleri etkin bir şekilde kullanabilir. Akıllı bir kimse biraz programlama öğrenebilir. Zor işler vardır ve kolay işler vardır ve çoğu insan, zor işleri yapmaya yetecek kadar bilgi öğrenmeyecektir. Ancak birçok insan, 50 yıl önce olduğu gibi, kolay işleri yapmaya yetecek kadar bilgi öğrenebilir, çok sayıda Amerikalı erkek, araba tamir etmeyi öğrenmiştir, bu durum da, ABD.'nin 2. Dünya Savaşında motorize bir orduya sahip olmasını ve savaşı kazanmasını sağlamıştır. Bu tip insanlara sahip olmak çok önemlidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And if you are a people person, and you really don't want to learn technology at all, that probably means that you have a lot of friends, and you're good at getting them to owe you favors.  <i>[Laughter]</i> Some of them are probably programmers.  So you can ask one of your programmer friends. &ldquo;Would you please change this for me? Add this feature?&rdquo; So, lots of people can benefit from it.
tr: Sosyal bir insansanız ve aslında teknolojiye hiç merakınız yoksa, bu durum muhtemelen çok sayıda arkadaşınızın olduğu ve kendinize iyilik yaptırmak konusunda iyi olduğunuz anlamına gelmektedir. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu arkadaşlardan bazıları muhtemelen programcılardır. Böylece programlayıcı arkadaşlarınızdan birine sorabilirsiniz. &ldquo;Lütfen bunu benim için değiştirir misin? Bu özelliği ekler misin?&rdquo; Böylece, çok sayıda insan programdan faydalanabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, if you don't have this freedom, it causes practical, material harm to society.  It makes you a prisoner of your software.  I explained what that was like with regard to the laser printer.  You know, it worked badly for us, and we couldn't fix it, because we were prisoners of our software.
tr: Şimdi, bu özgürlüğe sahip değilseniz, bu, toplum için pratik ve maddi kayıplara neden olur. Sizi, programınızın bir kölesi haline getirir. Lazer yazıcısına göre bunun nasıl bir şey olduğunu açıklamıştım. Bu, bizim için kötü bir şekilde çalışmıştır ve bu sorunu gideremezdik çünkü yazılımımızın kölesiydik.

note: type: Content of: <div><p>
en: But it also affects people's morale.  You know if the computer is constantly frustrating to use, and people are using it, their lives are going to be frustrating, and if they're using it in their jobs, their jobs are going to be frustrating; they're going to hate their jobs.  And you know, people protect themselves from frustration by deciding not to care.  So you end up with people whose attitude is, &ldquo;Well, I showed up for work today.  That's all I have to do.  If I can't make progress, that's not my problem; that's the boss's problem.&rdquo; And when this happens, it's bad for those people, and it's bad for society as a whole.  That's Freedom One, the freedom to help yourself.
tr: Ama ayrıca bu durum, insanların moralini de etkilemektedir. Bilgisayarın kullanılması sürekli olarak hayal kırıklığına uğratıcı bir durum oluşturuyorsa ve insanlar onu kullanıyorsa, yaşamları da hayal kırıklığı içinde olacaktır ve bunu işlerinde kullanıyorlarsa, işleri de onları hayal kırıklığına uğratacaktır ve işlerinden nefret edeceklerdir. Ve biliyorsunuz, insanlar bir konu hakkında hayal kırıklığına uğramamak için, o konuya önem vermemeyi tercih eder. Böylece yaklaşımları şu şekilde olan insanlarla karşılaşırsınız: &ldquo;Bugün işimle uğraştım. Tüm yapmam gereken de buydu. İlerleme kaydedemezsem, bu benim problemim değildir; bu, patronumun problemidir.&rdquo; Ve bu durum meydana geldiğinde, bu, bu insanlar için kötüdür ve bu, toplumun bütünü için kötüdür. Bu, Özgürlük Birdir, kendinize yardım etme özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom Two is the freedom to help your neighbor by distributing copies of the program.  Now, for beings that can think and learn, sharing useful knowledge is a fundamental act of friendship.  When these beings use computers, this act of friendship takes the form of sharing software.  Friends share with each other.  Friends help each other.  This is the nature of friendship.  And, in fact, this spirit of goodwill&mdash;the spirit of helping your neighbor, voluntarily&mdash;is society's most important resource.  It makes the difference between a livable society and a dog-eat-dog jungle.  Its importance has been recognized by the world's major religions for thousands of years, and they explicitly try to encourage this attitude.
tr: Özgürlük İki, programınızın kopyalarını dağıtarak komşunuza yardım etme özgürlüğünüzdür. Şimdi, düşünebilen ve öğrenebilen canlılar için, yararlı bilginin paylaşılması önemli bir arkadaşlık işlevidir. Bu canlılar bilgisayarı kullandıkları zaman, bu arkadaşlık işlevi yazılımın paylaşılması biçimini almaktadır. Arkadaşlar birbirleriyle birçok şeyi paylaşmaktadır. Arkadaşlar birbirine yardım eder. Bu, arkadaşlığın doğasında vardır. Ve aslında, bu iyi niyet ruhu, gönüllü olarak komşunuza yardım etme ruhu, toplumun en önemli kaynağıdır. Yaşanabilir bir toplumla vahşi bir toplum arasındaki farkı oluşturur. Binlerce yıldır dünyadaki büyük dinler tarafından paylaşmanın önemi fark edilmiştir ve açık bir şekilde bu davranışı yüreklendirmeye çalışmaktadırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: When I was going to kindergarten, the teachers were trying to teach us this attitude&mdash;the spirit of sharing&mdash;by having us do it.  They figured if we did it, we'd learn.  So they said, &ldquo;If you bring candy to school, you can't keep it all for yourself; you have to share some with the other kids.&rdquo; Teaching us, the society was set up to teach, this spirit of cooperation.  And why do you have to do that? Because people are not totally cooperative.  That's one part of human nature, and there are other parts of human nature.  There are lots of parts of human nature.  So, if you want a better society, you've got to work to encourage the spirit of sharing.  You know, it'll never get to be 100%.  That's understandable.  People have to take care of themselves too.  But if we make it somewhat bigger, we're all better off.
tr: Anaokuluna giderken, öğretmenlerimiz bize bu yaklaşımı benimsetmeye çalışıyordu, paylaşmamızı sağlayarak paylaşmanın ruhunu benimsememizi istiyorlardı. Paylaşırsak bunu öğrenebileceğimizi anlamışlardı. Bu nedenle şöyle söylemekteydiler: &ldquo;Okula şeker getirirseniz, hepsini kendiniz yememelisiniz; bir kısmını başka çocuklarla paylaşmalısınız.&rdquo; Toplum, bu işbirliği ruhunu öğretmek için kurulmuştu. Ve niçin bunu yapmanız gereklidir? Çünkü insanların hepsi işbirliği yapma taraftarı değildir. Bu, insan ruhunun bir parçasıdır ve insan ruhunun başka parçaları da vardır. İnsan doğasının çok sayıda parçası vardır. Bu nedenle, daha iyi bir toplum istiyorsanız, paylaşma ruhunu cesaretlendirmek için çalışmanız gereklidir. Bu, hiçbir zaman % 100 olamayacaktır. Bu, anlaşılabilir bir durumdur. İnsanların kendilerine de özen göstermeleri gereklidir. Ancak bunu biraz daha büyütebilirsek, hepimiz daha iyi durumda olacağız.

note: type: Content of: <div><p>
en: Nowadays, according to the U.S. Government, teachers are supposed to do the exact opposite.  &ldquo;Oh, Johnny, you brought software to school.  Well, don't share it.  Oh no.  Sharing is wrong.  Sharing means you're a pirate.&rdquo;
tr: Bugünlerde, ABD hükümetine göre, öğretmenler bunun tam tersini yapmaktadır. &ldquo;Johnny, yazılımı okula getirdin. Paylaşma. Hayır. Paylaşmak yanlıştır. Paylaşmak senin bir korsan olduğun anlamına gelir.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: What do they mean when they say &ldquo;pirate&rdquo;? They're saying that helping your neighbor is the moral equivalent of attacking a ship.  <i>[Laughter]</i>
tr: &ldquo;Korsan&rdquo; dediklerinde ne demek isterler? Komşunuza yardım etmenin bir gemiye saldırmakla ahlaki açıdan eş değer olduğunu söylerler. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: What would Buddha or Jesus say about that? Now, take your favorite religious leader.  I don't know, maybe Manson would have said something different.  <i>[Laughter]</i> Who knows what L. Ron Hubbard would say? But &hellip;
tr: Buda veya İsa bu konuda ne diyor? Şimdi en sevdiğiniz dini lideri ele alın. Bilmiyorum, belki de Manson farklı bir şeyler söyler. <i>[Dinleyiciler güler]</i> L. Ron Hubbard'ın ne söyleyeceğini kim bilebilir? Ama &hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: <i>[Inaudible]</i>
tr: <strong>SORU</strong>: <i>[Anlaşılmıyor]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Of course, he's dead.  But they don't admit that.  What?
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Tabi ki, o ölmüştür. Ama bunu kabul etmezler. Efendim?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: So are the others, also dead.  <i>[Laughter] [Inaudible]</i> Charles Manson's also dead.  <i>[Laughter]</i> They're dead, Jesus's dead, Buddha's dead&hellip;
tr: <strong>SORU</strong>:Ölmüş olan başkaları da vardır. <i>[Dinleyiciler güler][Anlaşılmıyor]</i> Charles Manson da ölüdür. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Hepsi ölüler, İsa ölü, Buda ölü&hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Yes, that's true.  <i>[Laughter]</i> So I guess, in that regard, L. Ron Hubbard is no worse than the others.  <i>[Laughter]</i> Anyway&mdash;<i>[Inaudible]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Evet, bu doğru. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu nedenle tahmin ediyorum ki, bu anlamda, L. Ron Hubbard diğerlerinden daha kötü değil. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Her neyse<i>[Anlaşılmıyor]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: L. Ron always used free software&mdash;it freed him from Zanu.  <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>SORU</strong>:L. Ron her zaman özgür yazılım kullandı – bu, onu Zanu'dan kurtardı. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Anyway, so, I think this is actually the most important reason why software should be free: We can't afford to pollute society's most important resource.  It's true that it's not a physical resource like clean air and clean water.  It's a psycho-social resource, but it's just as real for all that, and it makes a tremendous difference to our lives.  You see, the actions we take influence the thoughts of other people.  When we go around telling people, &ldquo;Don't share with each other,&rdquo; if they listen to us, we've had an effect on society, and it's not a good one.  That's Freedom Two, the freedom to help your neighbor.
tr: <strong>STALLMAN</strong>Her neyse, zannediyorum ki, bu, yazılımın özgür olmasının gerekli olmasının en önemli nedenidir: toplumun en önemli kaynağını kirletemeyiz. Bunun temiz hava ve temiz su gibi fiziksel bir kaynak olmadığı doğrudur. Psikososyal bir kaynaktır ancak tüm bunlar için gerçektir ve hayatlarımızda büyük bir fark yaratmaktadır. Yaptığımız hareketler başka insanların düşüncelerini etkilemektedir. İnsanlara &ldquo;Birbirinizle paylaşmayın&rdquo; dersek ve onlar da bizi dinlerlerse, toplum üzerinde bir etkimiz olacaktır ve bu, iyi bir etki değildir. Bu, Özgürlük İkidir, komşunuza yardım etme özgürlüğünüzdür.

note: type: Content of: <div><p>
en: Oh, and by the way, if you don't have that freedom, it doesn't just cause this harm to society's psycho-social resource, it also causes waste&mdash;practical, material harm.  If the program has an owner, and the owner arranges a state of affairs where each user has to pay in order to be able to use it, some people are going to say, &ldquo;Never mind, I'll do without it.&rdquo; And that's waste, deliberately inflicted waste.  And the interesting thing about software, of course, is that fewer users doesn't mean you have to make less stuff.  You know, if fewer people buy cars, you can make fewer cars.  There's a saving there.  There are resources to be allocated, or not allocated, into making cars.  So that you can say that having a price on a car is a good thing.  It prevents people from diverting lots of wasted resources into making cars that aren't really needed.  But if each additional car used no resources, it wouldn't be doing any good saving the making of these cars.  Well, for physical objects, of course, like cars, it is always going to take resources to make an additional one of them, each additional exemplar.
tr: Bu arada, söz konusu özgürlüğe sahip değilseniz, bu, yalnızca toplumun psikososyal kaynağına zarar vermekle kalmaz ayrıca harcama uygulamalı, maddi zarara da neden olur. Programın bir sahibi varsa ve bu sahip, kullanmak için ödemesinin gerekli olduğu gidişatı düzenlerse, bazı insanlar şunu diyeceklerdir: &ldquo;Kafana takma, onsuz da yapabilirim&rdquo;. Ve bu boşa harcamadır, kasıtlı olarak boşa harcamaya neden olmaktadır. Ve tabi ki yazılım hakkındaki ilginç şey, daha az kullanıcının daha az malzeme oluşturmanız gerektiği anlamına gelmemesidir. Daha az sayıda insan araba satın alırsa, daha az sayıda araba yapabilirsiniz. Burada bir tasarruf vardır. Araba yapımı için tahsis edilecek ya da tahsis edilmeyecek kaynaklar vardır. Böylece bir arabanın fiyatının olmasının iyi bir şey olduğunu söyleyebilirsiniz. Gerçekten de ihtiyaç duyulmayan arabaların yapılması için kaynaklar harcanmamış olur. Ancak her bir ek araba hiçbir kaynağı kullanmasaydı, o zaman bu arabaların yapılmasından tasarruf sağlanmasının bir anlamı olmayacaktı. Arabalar gibi fiziksel nesneler için, ek nesneler, her bir numuneyi üretmek için kaynaklar kullanılacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: But for software that's not true.  Anybody can make another copy.  And it's almost trivial to do it.  It takes no resources, except a tiny bit of electricity.  So there's nothing we can save, no resource we're going to allocate better by putting this financial disincentive on the use of the software.  You often find people taking economic, the consequences of economic reasoning, based on premises that don't apply to software, and trying to transplant them from other areas of life where the premises may apply, and the conclusions may be valid.  They just take the conclusions and assume that they're valid for software too, when the argument is based on nothing, in the case of software.  The premises don't work in that case.  It is very important to examine how you reach the conclusion, and what premises it depends on, to see where it might be valid.  So, that's Freedom Two, the freedom to help your neighbor.
tr: Ancak yazılım için bu durum doğru değildir. Herhangi biri, başka bir kopya oluşturabilir. Ve bunun yapılması hemen hemen önemsizdir. Hiçbir kaynağı gerektirmez, yalnızca çok azıcık elektrik gerektirir. Bu nedenle tasarrufunu yapabileceğimiz bir şey yoktur, yazılımın kullanımı üzerindeki bu finansal engelleyiciyi koyarak daha iyi tahsis edebileceğimiz bir kaynak yoktur. İnsanların yazılıma uygulanmayan dayanak noktalarını esas alarak çoğunlukla ekonomik muhakemenin sonuçlarını değerlendirdiğini ve dayanak noktalarının uygulanabildiği hayatın başka alanlarından nakletmeye çalıştıklarını fark edersiniz ve sonuçlar geçerli olabilir. İddia hiçbir şeyi esas almadığında ve yazılım söz konusu olduğunda, sonuçları alırlar ve yazılım için de geçerli olduğunu varsayarlar. Dayanak noktaları bu durumda çalışmaz. Nerede geçerli olabildiğinin görülmesi için bu sonuca nasıl ulaştığınızın ve hangi dayanak noktalarına bağlı olduğunun incelenmesi çok önemlidir. Bu nedenle, bu Özgürlük İkidir, komşunuza yardım edebilme özgürlüğünüzdür.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom Three is the freedom to help build your community by publishing an improved version of the software.  People used to say to me, &ldquo;If the software's free, then nobody will get paid to work on it, so why should anybody work on it?&rdquo; Well, of course, they were confusing the two meanings of free, so their reasoning was based on a misunderstanding.  But, in any case, that was their theory.  Today, we can compare that theory with empirical fact, and we find that hundreds of people are being paid to write free software, and over 100,000 are doing it as volunteers.  We get lots of people working on free software, for various different motives.
tr: Özgürlük Üç, yazılımın gelişmiş bir sürümünü yayınlayarak kendi topluluğunuzu oluşturma özgürlüğünüzdür. İnsanlar bana şunu söylemekteydi: &ldquo;Yazılım özgür olursa, o zaman yazılım konusunda çalışmak için kimse para almayacaktır, o zaman insanlar yazılım konusunda neden çalışsınlar?&rdquo; Tabi ki, özgür kelimesinin anlamını karıştırmaktadırlar, bu nedenle değerlendirmeleri bir yanlış anlamayı esas almaktadır. Ancak, her durumda, bu, onların teorisidir. Bugün, teoriyi deneysel gerçekle karşılaştırabiliriz ve yüzlerce insana özgür yazılım yazmak için para ödenmekte olduğu ve 100,000'den fazla insanın ise gönüllü olarak çalıştığı gerçeğini görürüz. Birçok farklı nedenle özgür yazılım üzerinde çalışan çok sayıda insan vardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: When I first released GNU Emacs&mdash;the first piece of the GNU system that people actually wanted to use&mdash;and when it started having users, after a while, I got a message saying, &ldquo;I think I saw a bug in the source code, and here's a fix.&rdquo; And I got another message, &ldquo;Here's code to add a new feature.&rdquo; And another bug fix.  And another new feature.  And another, and another, and another, until they were pouring in on me so fast that just making use of all this help I was getting was a big job.  Microsoft doesn't have this problem.  <i>[Laughter]</i>
tr: GNU Emacs'ı, insanların gerçekten de kullanmak istediği ilk GNU sistem parçasıdır, ilk olarak yayınladığım zaman ve kullanıcıları olmaya başladığı zaman, bir süre sonra, şu gibi mesajlar aldım: &ldquo;Kaynak kodunda bir hata gördüm ve işte bu da çözümü.&rdquo; Ve başka bir mesaj daha aldım, &ldquo;Bu, yeni bir özellik ekleme kodu.&rdquo; Ve başka bir hata düzeltmesi daha aldım. Ve başka bir yeni özellik daha aldım. Ve daha da başka mesajlar geldi, o kadar çok mesaj geldi ki, bu kadar çok yardımın kullanılması büyük bir işti. Microsoft'un böyle bir problemi yoktur. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: Eventually, people noted this phenomenon.  You see, in the 1980's a lot of us thought that maybe free software wouldn't be as good as the nonfree software, because we wouldn't have as much money to pay people.  And, of course, people like me, who value freedom and community said, &ldquo;Well, we'll use the free software anyway.&rdquo; It's worth making a little sacrifice in some mere technical convenience to have freedom.  But what people began to note, around 1990 was that our software was actually better.  It was more powerful, and more reliable, than the proprietary alternatives.
tr: Sonunda, insanlar bu fenomeni kaydetti. 1980'lerde, birçoğumuz özgür yazılımın özgür olmayan yazılım kadar iyi olmayacağını düşündü çünkü insanlara ödeme yapmak için çok paramız olmayacaktı. Ve tabi ki benim gibi özgürlüğe ve topluma değer veren insanlar şunu dedi: &ldquo;Özgür yazılımı her şekilde kullanacağız.&rdquo; Özgürlüğe sahip olmak için yalnızca birtakım teknik elverişlilik konusunda biraz fedakarlık yapmaya değer. Ancak insanlar 1990 yılı civarında yazılımımızın gerçekte daha iyi olduğunu söylemeye başladı. Özgür yazılım, özel mülk alternatiflerinden daha güçlü ve güvenilirdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the early '90's, somebody found a way to do a scientific measurement of reliability of software.  Here's what he did.  He took several sets of comparable programs that did the same jobs&mdash;the exact same jobs&mdash;in different systems.  Because there were certain basic Unix-like utilities.  And the jobs that they did, we know, was all, more or less, imitating the same thing, or they were following the POSIX spec, so they were all the same in terms of what jobs they did, but they were maintained by different people, written separately.  The code was different.  So they said, OK, we'll take these programs and run them with random data, and measure how often they crash, or hang.  So they measured it, and the most reliable set of programs was the GNU programs.  All the commercial alternatives which were proprietary software were less reliable.  So he published this and he told all the developers, and a few years later, he did the same experiment with the newest versions, and he got the same result.  The GNU versions were the most reliable.  People&mdash;you know there are cancer clinics and 911 operations that use the GNU system, because it's so reliable, and reliability is very important to them.
tr: 1990'ların başında, birileri, yazılımın güvenilirliğinin bilimsel ölçümüne ilişkin bir yol buldu. İşte şimdi bahsedeceklerimi yaptı. Farklı sistemlerde aynı işleri – tam olarak aynı işleri – yapan çeşitli karşılaştırılabilir program gruplarını aldı. Çünkü belirli Unix benzeri temel özellikler mevcuttu. Ve yaptıkları işler az çok aynı şeydi (veya POSIX belirtimini izliyorlardı) böylece yaptıkları işler anlamında tümü aynıydı; ancak farklı insanlar tarafından sorunları gideriliyordu ve ayrı olarak yazılmışlardı. Kod farklıydı. Bu nedenle, şunu diyorlardı: bu programları alacak ve rastgele veriyle çalıştıracağız ve ne sıklıkta çakıldıklarını ölçeceğiz. Böylece bunu ölçtüler ve en güvenilir program grubu GNU programları oldu. özel mülk yazılım olan tüm ticari alternatifler çok daha az güvenilirdi. Bu nedenle bunu yayınladı ve tüm geliştiricilere anlattı. Birkaç yıl sonra, aynı deneyi en yeni sürümlerle de yaptı ve aynı sonucu elde etti. GNU sürümleri en güvenilir olanlardı. Bildiğiniz gibi, GNU sistemini kullanan kanser klinikleri ve 911 operasyonları vardır çünkü GNU çok güvenilirdir ve güvenilirlik onlar için çok önemlidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Anyway, there's even a group of people who focus on this particular benefit as the reason they give, the main reason they give, why users should be permitted to do these various things, and to have these freedoms.  If you've been listening to me, you've noticed, you've seen that I, speaking for the free software movement, I talk about issues of ethics, and what kind of a society we want to live in, what makes for a good society, as well as practical, material benefits.  They're both important.  That's the free software movement.
tr: Her neyse, kullanıcıların bu çeşitli şeyleri yapmasına niçin izin verilmesi gerektiği ve bu özgürlüklere sahip olması gerektiğine ilişkin temel neden olarak bu belirli faydaya odaklanan bir insan grubu bile vardır. Beni dinliyorsanız, özgür yazılım hareketi için konuşursak, nasıl bir toplumun içinde yaşamak istediğimiz ve etik, iyi bir toplumun nasıl oluşturulduğu ve pratik ve maddi çıkarlar gibi hususlar hakkında konuştuğumu fark edersiniz. Bunlar çok önemlidir. Bu, özgür yazılım hareketidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: That other group of people&mdash;which is called the open source movement&mdash;they only cite the practical benefits.  They deny that this is an issue of principle.  They deny that people are entitled to the freedom to share with their neighbor and to see what the program's doing and change it if they don't like it.  They say, however, that it's a useful thing to let people do that.  So they go to companies and say to them, &ldquo;You know, you might make more money if you let people do this.&rdquo; So, what you can see is that to some extent, they lead people in a similar direction, but for totally different, for fundamentally different, philosophical reasons.
tr: Açık kaynak hareketi – olarak adlandırılan bu diğer insan grubu yalnızca pratik çıkarlardan bahsetmektedir. Bunun bir ilke hususu olduğunu inkar etmektedirler. İnsanların komşularıyla paylaşma, programın ne yaptığını görme ve sevmedikleri durumda programı değiştirme özgürlüğüne sahip olduğunu inkar ederler. Ancak insanların bu özgürlüklere sahip olmasının iyi bir şey olduğunu söylerler. Böylece firmalara giderler ve onlara şunu derler: &ldquo;İnsanların bunları yapmasına izin verirseniz, daha fazla para kazanabilirsiniz.&rdquo; Bu nedenle, görebileceğiniz şey, belirli bir dereceye kadar budur, insanları benzer bir yöne sürerler ancak tamamıyla farklı – temel olarak farklı felsefi nedenler için bunu yaparlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Because on the deepest issue of all, you know, on the ethical question, the two movements disagree.  You know, in the free software movement we say, &ldquo;You're entitled to these freedoms.  People shouldn't stop you from doing these things.&rdquo; In the open source movement, they say, &ldquo;Yes, they can stop you if you want, but we'll try to convince them to deign to let you to do these things.&rdquo; Well, they have contributed&mdash;they have convinced a certain number of businesses to release substantial pieces of software as free software in our community.  So they, the open source movement, has contributed substantially to our community.  And so we work together on practical projects.  But, philosophically, there's a tremendous disagreement.
tr: En derin husus olarak, etik soruda, iki hareket birbiriyle uyumsuzdur. Özgür yazılım hareketinde şunu deriz: &ldquo;Bu özgürlükler hakkınızdır. İnsanlar, bu şeyleri yapmanızı engellememelidir.&rdquo; Açık kaynak hareketinde, şunu derler: &ldquo;Evet, isterlerse sizi durdurabilirler ancak bu şeyleri yapmanız için size izin vermelerine tenezzül etmeleri için onları ikna etmeye çalışacağız.&rdquo; Bunu gerçekleştirdiler – belirli sayıda iş yerini önemli yazılım parçalarını, topluluğumuzda özgür yazılım olarak yayınlamaya ikna ettiler. Açık kaynak hareketi, topluluğumuza büyük oranda katkıda bulunmuştur ve pratik projelerde [onlarla] birlikte çalışırız. Ancak felsefi olarak, burada, büyük bir anlaşmazlık mevcuttur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Unfortunately, the open source movement is the one that gets the support of business the most, and so most articles about our work describe it as open source, and a lot of people just innocently think that we're all part of the open source movement.  So that's why I'm mentioning this distinction.  I want you to be aware that the free software movement, which brought our community into existence and developed the free operating system, is still here&mdash;and that we still stand for this ethical philosophy.  I want you to know about this, so that you won't mislead someone else unknowingly.
tr: Maalesef, açık kaynak hareketi, iş hayatının en çok desteğini alan harekettir ve çalışmamız hakkındaki birçok makale onu açık kaynak olarak tanımlamaktadır ve çok sayıda insan, açık kaynak hareketinin bir parçası olduğumuzu düşünmektedir. Bu nedenle, bu, bu ayrımı yapmamın nedenidir. Topluluğumuzu oluşturan ve özgür işletim sistemini geliştiren özgür yazılım hareketinin hâlâ burada olduğunu bilmenizi isterim – ve biz, bu etik felsefenin tarafını tutacağız. Bunu bilmenizi isterim, bilmeden başka birilerini yanlış yönlendirmenizi istemem.

note: type: Content of: <div><p>
en: But also, so that you can think about where you stand.
tr: Ancak ayrıca, nerede durduğunuzu da bilmenizi isterim.

note: type: Content of: <div><p>
en: You know, which movement you support is up to you.  You might agree with the free software movements and my views.  You might agree with the open source movement.  You might disagree with them both.  You decide where you stand on these political issues.
tr: Hangi hareketi desteklediğiniz size kalmıştır. Özgür yazılım hareketleriyle ve benim görüşlerimle aynı fikirde olabilirsiniz. Açık kaynak hareketiyle aynı fikirde olabilirsiniz. Ama her ikisiyle de farklı fikirlerde de olabilirsiniz. Bu politik alanlarda nerede duracağınıza karar verin.

note: type: Content of: <div><p>
en: But if you agree with the free software movement&mdash;if you see that there's an issue here that the people whose lives are controlled and directed by this decision deserve a say in it&mdash;then I hope you'll say that you agree with the free software movement, and one way you can do that is by using the term free software and just helping people know we exist.
tr: Ancak özgür yazılım hareketiyle fikir birliği içindeyseniz, yaşamları bu karar tarafından kontrol edilen ve yönlendirilen insanların bu konuda bir fikir sahibi olmayı hak ettiklerini görürseniz, o zaman umarım ki, özgür yazılım hareketiyle fikir birliği içinde olduğunuzu söyleyeceksiniz ve bunu yapmanızın bir yolu, &ldquo;özgür yazılım&rdquo; terimini kullanmak ve insanların bizim var olduğumuzu bilmelerini sağlamaya yardımcı olmaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, Freedom Three is very important both practically and psycho-socially.  If you don't have this freedom, it causes practical material harm, because this community development doesn't happen, and we don't make powerful, reliable software.  But it also causes psycho-social harm, which affects the spirit of scientific cooperation&mdash;the idea that we're working together to advance human knowledge.  You see, progress in science crucially depends on people being able to work together.  And nowadays though, you often find each little group of scientists acting like it's a war with each other gang of scientists and engineers.  And if they don't share with each other, they're all held back.
tr: Bu nedenle, Özgürlük Üç hem pratik olarak hem de psikososyal olarak çok önemlidir. Bu özgürlüğe sahip değilseniz, bu, pratik maddi zarara neden olmaktadır çünkü bu topluluk gelişimi gerçekleşmez ve güçlü ve güvenilir yazılım hazırlayamayız. Ayrıca, psikososyal zarara da neden olur, bu da bilimsel işbirliğinin ruhunu etkiler, bu, insanlığın ortak bilgi birikimini geliştirmek için birlikte çalışma fikridir. Gördüğünüz gibi, bilimdeki ilerleme insanların birlikte çalışabilme gücüne bağlıdır. Ancak bugünlerde, her bir küçük bilim adamı grubunun her bir bilim adamı ve mühendis takımıyla bir savaştaymış gibi davrandığını görürsünüz. Ancak birbirleriyle paylaşımda bulunmazlarsa, tümü geride tutulmuş olur.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, those are the three freedoms that distinguish free software from typical software.  Freedom One is the freedom to help yourself, making changes to suit your own needs.  Freedom Two is the freedom to help your neighbor by distributing copies.  And Freedom Three is the freedom to help build your community by making changes and publishing them for other people to use.  If you have all of these freedoms, the program is free software for you.  Now, why do I define it that way in terms of a particular user? Is it free software for you? <i>[Pointing at member of audience.]</i> Is it free software for you? <i>[Pointing at another member of audience.]</i> Is it free software for you? <i>[Pointing at another member of audience.]</i> Yes?
tr: Böylece, bunlar, özgür yazılımı tipik yazılımdan ayıran üç özgürlüktür. Özgürlük Bir, yazılımı kendi ihtiyaçlarınıza göre değiştirebilme özgürlüğüdür. Özgürlük İki, kopyaları dağıtarak komşunuza yardım edebilme özgürlüğüdür. Ve Özgürlük Üç, değişiklik yaparak ve diğer insanların kullanması için yayınlayarak topluluğunuzun oluşmasına yardım edebilme özgürlüğüdür. Tüm bu özgürlüklere sahipseniz, bu program sizin için özgür yazılımdır. Şimdi, bunu niçin belirli bir kullanıcı açısından bu şekilde tanımlamıyorum? Bu, sizin için özgür yazılım mıdır? <i>[Dinleyicilerden birini gösterir.]</i> Bu, sizin için özgür yazılım mıdır? <i>[Başka bir dinleyiciyi gösterir.]</i> Bu, sizin için özgür yazılım mıdır? <i>[Başka bir dinleyiciyi gösterir.]</i> Evet?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Can you explain a bit about the difference between Freedom Two and Three? <i>[inaudible]</i>
tr: <strong>SORU</strong>: Özgürlük İki ile Özgürlük Üç arasındaki fark hakkında biraz bilgi verir misiniz? <i>[anlaşılmıyor]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, they certainly relate, because if you don't have freedom to redistribute at all, you certainly don't have freedom to distribute a modified version, but they're different activities.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Kesinlikle aralarında bir ilişki vardır çünkü dağıtma özgürlüğünüz yoksa, kesinlikle değiştirilmiş bir sürümü dağıtma özgürlüğünüz de yoktur ancak bunlar farklı işlemlerdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Oh.
tr: <strong>SORU</strong>:Oh.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Freedom Two is, you know, read it, you make an exact copy, and hand it to your friends, so now your friend can use it.  Or maybe you make exact copies and you sell them to a bunch of people, and then they can use it.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Özgürlük İki, biliyorsunuz, okursunuz, bir kopyasını hazırlarsınız ve arkadaşlarınıza verirsiniz, böylece şimdi arkadaşınız da kullanabilir. Ya da belki de kopyalar hazırlayabilir ve onları bir grup insana satabilirsiniz ve onlar da bu yazılımı kullanabilirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom Three is where you make improvements&mdash;or at least you think they're improvements, and some other people may agree with you.  So that's the difference.  Oh, and by the way, one crucial point.  Freedoms One and Three depend on your having access to the source code.  Because changing a binary-only program is extremely hard.  <i>[Laughter]</i> Even trivial changes like using four digits for the date, <i>[Laughter]</i> if you don't have source.  So, for compelling, practical reasons, access to the source code is a precondition, a requirement, for free software.
tr: Özgürlük Üç, geliştirme yaptığınız – ya da en azından geliştirme yaptığınızı düşündüğünüz ve bazı insanların sizinle farklı fikirde olduğu özgürlüktür. Bu nedenle, fark budur. Bu arada, önemli bir nokta: Özgürlük Bir ve Üç, kaynak koduna erişiminize bağlıdır. Çünkü yalnızca ikili biçimde olan bir programın değiştirilmesi çok zordur. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Tarih için dört basamak kullanmak gibi basit değişiklikler bile <i>[Dinleyiciler güler]</i> kaynak koduna sahip değilseniz. Bu nedenle, zorlama için, uygulamadaki nedenler için, kaynak koduna erişim, özgür yazılım için bir ön şarttır, bir şarttır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, why do I define it in terms of whether it's free software for <em>you</em>? The reason is that sometimes the same program can be free software for some people, and nonfree for others.  Now, that might seem like a paradoxical situation, so let me give you an example to show you how it happens.  A very big example&mdash;maybe the biggest ever&mdash;of this problem was the X Window System which was developed at MIT and released under a license that made it free software.  If you got the MIT version with the MIT license, you had Freedoms One, Two, and Three.  It was free software for you.  But among those who got copies were various computer manufacturers that distributed Unix systems, and they made the necessary changes in X to run on their systems.  You know, probably just a few thousand lines out of the hundreds of thousands of lines of X.  And, then they compiled it, and they put the binaries into their Unix system and distributed it under the same non-disclosure agreement as the rest of the Unix system.  And then, millions of people got these copies.  They had the X Window System, but they had none of these freedoms.  It was not free software for <em>them</em>.
tr: Böylece, bunu niçin <em>sizin için</em> özgür yazılım olup olmadığı cinsinden tanımlıyorum? Bunun nedeni, bazen aynı yazılımın bazı insanlar için özgür yazılımken, diğerleri için özgür olmayan yazılım olabilmesidir. Şimdi, bu paradoksal bir durum gibi görünebilir, bu nedenle bu durumun nasıl meydana geldiğini size göstereyim. Çok büyük bir örnek, bu probleme ilişkin çok büyük bir örnek, belki de en büyük örnek, X Window Sistemidir. Bu sistem MIT'de geliştirilmiştir ve kendisini özgür yazılım haline getiren bir lisans altında yayınlanmıştır. MIT lisansıyla beraber MIT sürümünü aldıysanız, Özgürlük Bir, İki ve Üçe sahipsiniz. Bu, sizin için özgür yazılımdır. Ancak kopyaları alanların arasında, Unix sistemlerini dağıtan çeşitli bilgisayar üreticileri mevcuttur ve sistemleri üzerinde çalıştırmak için X'te gerekli değişiklikleri yapmışlardır. Bildiğiniz gibi, bu, X'in yüz binlerce satırından yalnızca birkaç bin satırdır. Ve daha sonra, onu derlemişlerdir ve ikilileri [binary] Unix sistemine koymuşlardır ve Unix sisteminin geri kalanı gibi aynı gizlilik sözleşmesi altında dağıtmışlardır. Ve daha sonra, milyonlarca insan bu kopyaları almıştır. X Window Sistemine sahiptiler ancak bu özgürlüklerin hiçbirine sahip değildiler. Bu, <em>onlar</em> için özgür yazılım değildi.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, the paradox was that whether X was free software depended on where you made the measurement.  If you made the measurement coming out of the developers' group, you'd say, &ldquo;I observe all these freedoms.  It's free software.&rdquo; If you made the measurements among the users you'd say, &ldquo;Hmm, most users don't have these freedoms.  It's not free software.&rdquo; Well, the people who developed X didn't consider this a problem, because their goal was just popularity, ego, essentially.  They wanted a big professional success.  They wanted to feel, &ldquo;Ah, lots of people are using our software.&rdquo; And that was true.  Lots of people were using their software but didn't have freedom.
tr: Bu nedenle, buradaki paradoks, ölçümü nerede yaptığınıza bağlı olarak X'in özgür yazılım olup olmamasıydı. Geliştiricilerin grubundan gelen ölçümü yaptıysanız, şunu diyebilirdiniz: &ldquo;Tüm bu özgürlükleri gözlemliyorum. Bu, özgür yazılımdır.&rdquo; Ölçümleri kullanıcılar arasında yaptıysanız, şunu diyecektiniz: &ldquo;Birçok kullanıcı bu özgürlüklere sahip değil. Bu, özgür yazılım değil.&rdquo; X'i geliştirmiş insanlar bunu bir sorun olarak görmezler çünkü hedefleri, esasen yalnızca popülerlik egosudur. Büyük bir profesyonel başarı istemektedirler. Şunu hissetmek isterler: &ldquo;Çok sayıda insan bizim yazılımımızı kullanıyor.&rdquo; Ve bu, doğrudur. Çok sayıda insan yazılımlarını kullanıyordu ancak özgürlüğe sahip değildi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, in the GNU project, if that same thing had happened to GNU software, it would have been a failure, because our goal wasn't just to be popular; our goal was to give people liberty, and to encourage cooperation, to permit people to cooperate.  Remember, never force anyone to cooperate with any other person, but make sure that everybody's allowed to cooperate, everyone has the freedom to do so, if he or she wishes.  If millions of people were running nonfree versions of GNU, that wouldn't be success at all. The whole thing would have been perverted into nothing like the goal.
tr: GNU Projesinde, GNU yazılımının başına aynı şey gelseydi, bu bir sorun olurdu çünkü tek hedefimiz popüler olmak değil insanlara özgürlük sağlamak, işbirliğini yüreklendirmek ve insanların işbirliği yapmalarını sağlamaktır. Unutmayın, hiç kimseyi başka herhangi bir insanla işbirliği yapmaya zorlamayın ancak herkesin işbirliği yaptığından emin olun, isterse herkes bu özgürlüğe sahiptir. Milyonlarca insan GNU'nun özgür olmayan sürümlerini çalıştırıyorsa, bu, bir başarı olmayacaktır. Her şey, hedefe benzemeyen bir yola sapacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, I looked for a way to stop that from happening.  The method I came up with is called &ldquo;copyleft.&rdquo; It's called copyleft because it's sort of like taking copyright and flipping it over.  <i>[Laughter]</i> Legally, copyleft works based on copyright.  We use the existing copyright law, but we use it to achieve a very different goal.  Here's what we do.  We say, &ldquo;This program is copyrighted.&rdquo; And, of course, by default, that means it's prohibited to copy it, or distribute it, or modify it.  But then we say, &ldquo;You're authorized to distribute copies of this.  You're authorized to modify it.  You're authorized to distribute modified versions and extended versions.  Change it any way you like.&rdquo;
tr: Bu nedenle, bu durumun meydana gelmemesi için bir yol aradım. Sonunda bulduğum metot, &ldquo;copyleft&rdquo; olarak adlandırılan metottu. Bu metot, copyleft olarak adlandırılıyordu çünkü telif hakkını alıp ters çevirmek şeklindeydi. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Yasal olarak, copyleft, telif hakkını esas alarak çalışmaktadır. Mevcut telif hakkı kanununu kullanmaktayız ancak bunu, çok farklı bir amacı sağlamak için kullanırız. İşte şunu yaparız. Deriz ki, &ldquo;Bu program telif hakkına tâbidir&rdquo;. Ve tabi ki, ön tanımlı olarak, bu, programın kopyalanmasının, dağıtılmasının ya da değiştirilmesinin yasak olduğu anlamına gelmektedir. Ancak daha sonra, şunu deriz: &ldquo;Bunun kopyalarını dağıtma yetkiniz var. Programı değiştirme yetkiniz var. değiştirilmiş ve genişletilmiş sürümleri dağıtma hakkınız var. İstediğiniz gibi değiştirin.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: But there is a condition.  And the condition, of course, is the reason why we go to all this trouble, so that we could put the condition in.  The condition says: Whenever you distribute anything that contains any piece of this program, that whole program must be distributed under these same terms, no more and no less.  So you can change the program and distribute a modified version, but when you do, the people who get that from you must get the same freedom that you got from us.  And not just for the parts of it&mdash;the excerpts that you copied from our program&mdash;but also for the other parts of that program that they got from you.  The whole of that program has to be free software for them.
tr: Ancak bir şart vardır. Ve bu şart tabi ki, şartı içine koymamız için tüm bu zorluklara girmemizin nedenidir. Şart şunu söyler: bu programın herhangi bir parçasını içeren herhangi bir şeyi dağıttığınızda, tüm program bu aynı ifadelerle dağıtılmalıdır, daha fazla ya da daha azı olmamalıdır. Bu nedenle, programı değiştirebilir ve değiştirilmiş sürümü dağıtabilirsiniz ancak bunu yaptığınızda, bunu sizden alan insanlar, sizin bizden aldığınız özgürlükle aynı özgürlüğü almalıdır. Ve yalnızca programımızdan kopyaladığınız kısımlar için değil, ayrıca sizden aldıkları söz konusu programın diğer kısımları için de bu durum geçerlidir. Söz konusu programın tümü, onlar için özgür yazılım olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The freedoms to change and redistribute this program become inalienable rights&mdash;a concept from the Declaration of Independence.  Rights that we make sure can't be taken away from you.  And, of course, the specific license that embodies the idea of copyleft is the GNU General Public License, a controversial license because it actually has the strength to say no to people who would be parasites on our community.
tr: Bu programın değiştirilmesi ve yeniden dağıtılmasına ilişkin özgürlükler, geri alınamaz haklar haline gelmektedir, bu Bağımsızlık Bildirgesi'nden gelen bir kavramdır. Emin olduğunuz haklar sizden alınamaz. Copyleft fikrini yapılandıran spesifik lisans, GNU Genel Kâmu Lisansıdır, bu, tartışmaya yol açan bir lisanstır çünkü gerçekten de topluluğumuzda parazit gibi davranan kimselere hayır deme gücüne sahiptir.

note: type: Content of: <div><p>
en: There are lots of people who don't appreciate the ideals of freedom.  And they'd be very glad to take the work that we have done, and use it to get a head start in distributing a nonfree program and tempting people to give up their freedom.  And the result would be&mdash;you know, if we let people do that&mdash;that we would developing these free programs, and we'd constantly have to compete with improved versions of our own programs.  That's no fun.
tr: Özgürlüğün ideallerini takdir etmeyen çok sayıda insan mevcuttur. Ve bu insanlar, yapmış olduğumuz çalışmaları alma ve özgür olmayan bir programı dağıtma konusunda yeni bir başlangıç yapma ve insanların özgürlüklerini bıraktırma konusunda çok çaba sarf etmektedir ve bunu gerçekleştirdiklerinde çok mutlu olacaklardır. Sonuç olarak – bu insanların bunu yapmalarına izin verirsek, bu özgür programları geliştiriyor olacağız ve kendi programlarımızın gelişmiş sürümleriyle sürekli olarak rekabet etmek zorunda kalacağız. Bu, eğlenceli bir durum değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And, a lot of people also feel&mdash;you know, I'm willing to volunteer my time to contribute to the community, but why should I volunteer my time to contribute to that company's, to improving that company's, proprietary program? You know, some people might not even think that that's evil, but they want to get paid if they're going to do that.  I, personally, would rather not do it at all.
tr: Ayrıca çok sayıda insan şu duyguya kapılmaktadır: &ldquo;Zamanımı gönüllü olarak topluluğa adamak istiyorum ama niçin zamanımı gönüllü olarak söz konusu firmanın özel mülk programına adayayım?&rdquo; Bazı insanlar bunun kötü olmadığını bile düşünebilir ancak bunu yapacak olanlar kendilerine para ödenmesini isterler. Ben, kişisel olarak, bunu hiç yapmazdım bile.

note: type: Content of: <div><p>
en: But both of these groups of people&mdash;both the ones like me who say, &ldquo;I don't want to help that nonfree program to get a foothold in our community&rdquo; and the ones that say, &ldquo;Sure, I'd work for them, but then they better pay me&rdquo;&mdash;both of us have a good reason to use the GNU General Public License.  Because that says to that company, &ldquo;You can't just take my work, and distribute it without the freedom.&rdquo; Whereas, the non-copyleft licenses, like the X Windows license, do permit that.
tr: Ancak bu insan grubunun her ikisi de, benim gibi şunu diyenler: &ldquo;Topluluğumuzda sağlam bir yer edinmek isteyen bu özgür olmayan programa yardım etmek istemiyorum&rdquo; veya şunu diyenler: &ldquo;Onlar için çalışırım ama o zaman bana para ödemeleri gerekir&rdquo;, her iki grubun da GNU Genel Kâmu Lisansını kullanması için iyi bir nedeni vardır. Çünkü bu o firmaya şunu der: &ldquo;Benim çalışmamı alıp özgürlüğü olmayan bir şekilde dağıtamazsın&rdquo;. Bununla birlikte, X Windows lisansı gibi Copyleft olmayan lisanslar buna izin vermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So that is the big division between the two categories of free software&mdash;license-wise.  There are the programs that are copylefted so that the license defends the freedom of the software for every user.  And there are the non-copylefted programs for which nonfree versions are allowed.  Somebody <em>can</em> take those programs and strip off the freedom.  You may get that program in a nonfree version.
tr: Lisans bakımından bu, iki özgür yazılım kategorisi arasındaki büyük ayrımdır. Lisansın her kullanıcı için yazılımın özgürlüğünü korumasını sağlayacağı şekilde Copyleft edilen programlar vardır. Ve özgür olmayan sürümlerin izin verildiği Copyleft edilmeyen programlar mevcuttur. Söz konusu programın özgürlüğünü kaldırabilirsiniz. Özgür olmayan sürümler de edinebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: And that problem exists today.  There are still nonfree versions of X Windows being used on our free operating systems.  There is even hardware&mdash;which is not really supported&mdash;except by a nonfree version of X Windows.  And that's a major problem in our community.  Nonetheless, I wouldn't say that X Windows is a bad thing, you know. I'd say that the developers did not do the best possible thing that they could have done.  But they <em>did</em> release a lot of software that we could all use.
tr: Ve bu problem günümüzde de mevcuttur. X Windows'un özgür olmayan sürümleri hâlâ özgür işletim sistemlerinde kullanılmaktadır. X Windows'un özgür olmayan sürümü hariç olmak üzere gerçekten de desteklenmeyen donanımlar bile mevcuttur. Ve bu, topluluğumuzda büyük bir problemdir. Bununla birlikte, X Windows'un kötü bir şey olduğunu söyleyemem. Geliştiricilerin yapabilecekleri olası en iyi şeyi yapmadıklarını söyleyebilirim. Ancak hepimizin kullanabileceği çok sayıda yazılım yayınlamışlardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: You know, there's a big difference between less than perfect, and evil.  There are many gradations of good and bad.  We have to resist the temptation to say, if you didn't do the absolute best possible thing, then you're no good.  You know, the people that developed X Windows made a big contribution to our community.  But there's something better that they could have done.  They could have copylefted parts of the program and prevented those freedom-denying versions from being distributed by others.
tr: Mükemmelden daha azı ile kötü arasında büyük bir fark vardır. İyi ve kötünün birçok derecesi vardır. Mutlak olarak olası en iyi şeyi yapmadıysan, o zaman iyi değilsin gibi ayartıcı ifadelere karşı koymalıyız. X Windows'u geliştiren insanlar topluluğumuza büyük bir katkıda bulunmuştur. Ancak daha iyi yapabilecekleri bir şeyler vardır. Programın bazı parçalarını copyleft edebilirlerdi ve özgürlüğü inkâr eden sürümlerin başkaları tarafından dağıtılmasını önleyebilirlerdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, the fact that the GNU General Public License defends your freedom, uses copyright law to defend your freedom, is, of course, why Microsoft is attacking it today.  See, Microsoft would really like to be able to take all the code that we wrote and put it into proprietary programs, have somebody make some improvements, or even just incompatible changes is all they need.  <i>[Laughter]</i>
tr: GNU Genel Kâmu Lisansı'nın özgürlüğünüzü koruduğu ve özgürlüğünüzü korumak için telif hakkı kanununu kullandığı gerçeği, tabi ki, bugün Microsoft'un ona saldırmasının nedenidir. Görüyorsunuz, Microsoft, yazdığımız kodların tümünü almak ve özel mülk programlarına koymak istemektedir, birilerine geliştirme yapmak istemektedir, ya da yalnızca uyumsuz değişikliklere ihtiyaç duyarlar. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: You know, with Microsoft's marketing clout, they don't need to make it better to have their version supplant ours.  They just have to make it different and incompatible.  And then, put it on everybody's desktop.  So they really don't like the GNU GPL.  Because the GNU GPL won't let them do that.  It doesn't allow &ldquo;embrace and extend.&rdquo; It says, if you want to share our code in your programs, you can.  But, you've got to share and share alike.  The changes that you make we have to be allowed to share.  So, it's a two-way cooperation, which is real cooperation.
tr: Microsoft'un pazarlama gücüyle, sürümlerinin bizimkilerin yerine geçmesi için daha iyi bir yazılım oluşturmaları gerekmez. Tek yapmaları gereken farklı ve uyumsuz bir yazılım hazırlamaktır. Ve daha sonra bunu herkesin masaüstüne koymaktır. Bu nedenle gerçekte GNU GPL'yi sevmezler. Çünkü GNU GPL onların bunu yapmalarına izin vermez. &ldquo;Kapsama ve genişletme&rdquo;ye izin vermez. Programlarınızda kodumuzu paylaşmak istiyorsanız, bunu yapabilirsiniz der. Ancak yalnızca benzerleri paylaşmanız gerektiğini söyler. Yaptığınız değişiklikler, bizim paylaşmamıza izin verilen değişiklikler olmalıdır. Bu nedenle bu, iki yollu bir işbirliğidir, gerçek bir işbirliğidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Many companies&mdash;even big companies like IBM and HP are willing to use our software on this basis.  IBM and HP contribute substantial improvements to GNU software.  And they develop other free software.  But, Microsoft doesn't want to do that, so they give it out that businesses just can't deal with the GPL.  Well, if businesses don't include IBM, and HP and SUN, then maybe they're right.  <i>[Laughter]</i> More about that later.
tr: IBM ve HP gibi büyük firmalar bile – bu temelde bizim yazılımımızı kullanmayı istemektedir. IBM ve HP GNU yazılımına büyük katkılarda bulunmuştur. Ve onlar da, başka özgür yazılımlar geliştirmiştir. Ancak Microsoft bunu yapmak istememiştir, bu nedenle işyerlerinin GPL ile başa çıkamadığını söylemişlerdir. Bu işyerleri IBM ve HP ve Sun'ı içermiyorsa, o zaman haklı olabilirler. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu konu hakkında daha sonra açıklama yapacağım.

note: type: Content of: <div><p>
en: I should finish the historical story.  You see, we set out in 1984 not just to write some free software but to do something much more coherent: to develop an operating system that was entirely free software.  So that meant we had to write piece after piece after piece.  Of course, we were always looking for shortcuts.  The job was so big that people said we'd never be able to finish.  And, I thought that there was at least a chance that we'd finish it but, obviously, it's worth looking for shortcuts.  So we kept looking around. Is there any program that somebody else has written that we could manage to adapt, to plug into here, and that way we won't have to write it from scratch? For instance, the X Window system.  It's true it wasn't copylefted, but it was free software, so we could use it.
tr: Tarihsel hikayeyi bitirmeliyim. Görüyorsunuz, 1984 yılında yalnızca birtakım özgür yazılım yazmak için değil ayrıca çok daha tutarlı bir şeyler yapmak için yola çıktık: tamamen özgür yazılım olan bir işletim sistemi geliştirmek istedik. Bu bizim parça ardına parça ardına parça yazmamız gerektiği anlamına gelmekteydi. Tabi ki, her zaman kısa yolları arıyorduk. İş o kadar büyüktü ki, insanlar hiçbir zaman bitiremeyeceğimizi söylüyordu. Bitirme şansımız olduğunu düşündüm ancak açık bir şekilde, kısa yollara bakmaya değerdi. Bu nedenle bakınmaya devam ettik. Benimseyebildiğimiz, burayla irtibatlandırabildiğimiz ve böylece baştan yazmak zorunda olmadığımız başka birilerinin yazdığı herhangi bir program var mıdır? Örneğin, X Window sistemi vardır. Copyleft edilmediği doğrudur ancak bu, özgür yazılımdır, bu nedenle onu kullanabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, I had wanted to put a window system into GNU from day one.  I wrote a couple of window systems at MIT before I started GNU.  And so, even though Unix had no window system in 1984, I decided that GNU would have one.  But, we never ended up writing a GNU window system, because X came along.  And I said, Goody! One big job we don't have to do.  We'll use X.  So I basically said, let's take X, and put it into the GNU system.  And we'll make the other parts of GNU, you know, work with X, when appropriate.  And we found other pieces of software that had been written by other people, like the text formatter TeX, some library code from Berkeley.  At that time there was Berkeley Unix, but it was not free software.  This library code, initially, was from a different group at Berkeley, that did research on floating point.  And, so, we kept, we fit in these pieces.
tr: Şimdi, ilk günden GNU'ya bir pencere sistemi koymak istedim. GNU'ya başlamadan önce MIT'de birtakım pencere sistemleri yazdım. Ve Unix'in 1984 yılında herhangi bir pencere sistemine sahip olmamasına rağmen, GNU'nun bir pencere sistemine sahip olmasına karar verdim. Ancak hiçbir zaman bir GNU pencere sistemi yazmayı beceremedik çünkü X birlikte geldi. Ve ben de şunu dedim: &ldquo;Yapmamızın gerekli olmadığı büyük bir iş. X'i kullanacağız.&rdquo; Şunu dedim: X'i alalım ve GNU sistemine koyalım. Ve uygun olduğunda, GNU'nun diğer kısımlarının X ile birlikte çalışmasını sağlayacağız. Ve metin biçimlendiricisı TEX gibi ya da Berkeley'den birtakım kütüphane kodları gibi başka insanlar tarafından yazılmış olan başka yazılım parçalarını bulduk. O zamanlar Berkeley Unix vardı ancak bu, özgür yazılım değildi. Bu kütüphane kodu, başlangıç olarak, Berkeley'deki kayan nokta üzerinde araştırma yapan farklı bir gruba aitti. Ve bu nedenle, bu parçalara uyduk.

note: type: Content of: <div><p>
en: In October 1985, we founded the Free Software Foundation.  So please note, the GNU project came first.  The Free Software Foundation came after, about almost two years after the announcement of the Project.  And the Free Software Foundation is a tax-exempt charity that raises funds to promote the freedom to share and change software.  And in the 1980's, one of the main things we did with our funds was to hire people to write parts of GNU.  And essential programs, such as the shell and the C library were written this way, as well as parts of other programs.  The <code>tar</code> program, which is absolutely essential, although not exciting at all <i>[Laughter]</i> was written this way.  I believe GNU grep was written this way.  And so, we're approaching our goal.
tr: 1985 yılının Ekim ayında, Özgür Yazılım Vakfını kurduk. Bu nedenle, lütfen GNU Projesinin ilk proje olduğunu unutmayın. Özgür Yazılım Vakfı, GNU Projesinden hemen hemen iki yıl sonra geldi. Ve Özgür Yazılım Vakfı yazılımı paylaşmak ve değiştirmek için özgürlüğü sağlamak üzere fon toplayan vergiden muaf bir hayır kurumudur. Ve 1980'lerde, fonlarımızla yaptığımız temel şeylerden biri, GNU'nun parçalarının yazılması için birilerini tutmak oldu. Ve kabuk [shell] ve C kütüphanesi gibi önemli programlar, diğer programların parçaları gibi bu şekilde yazılmıştı. Çok önemli olan ancak heyecan verici olmayan <code>tar</code> programı, bu şekilde yazılmıştı. <i>[Dinleyiciler güler]</i> GNU'nun bir kısmının da bu şekilde yazılmış olduğuna inanmaktayım. Ve böylece hedefimize yaklaşmaktayız.

note: type: Content of: <div><p>
en: By 1991, there was just one major piece missing, and that was the kernel.  Now, why did I put off the kernel? Probably because it doesn't really matter what order you do the things in, at least technically it doesn't.  You've got to do them all anyway.  And partly because I'd hoped we'd be able to find a start at a kernel somewhere else.  And we did.  We found Mach, which had been developed at Carnegie Mellon.  And it wasn't the whole kernel; it was the bottom half of the kernel.  So we had to write the top half, but I figured, you know, things like the file system, the network code, and so on.  But running on top of Mach they're running essentially as user programs, which ought to make them easier to debug.  You can debug with a real source-level debugger running at the same time.  And so, I thought that way we'd be able to get these, the higher level parts of the kernel, done in a short time.  It didn't work out that way.  These asynchronous, multi-threaded processes, sending messages to each other turned out to be very hard to debug.  And the Mach-based system that we were using to bootstrap with had a terrible debugging environment, and it was unreliable, and various problems.  It took us years and years to get the GNU kernel to work.
tr: 1991 yılı itibariyle, eksik olan yalnızca tek bir büyük kısım vardı ve bu da çekirdekti. Şimdi, niçin çekirdeği geciktirdim? Bu, muhtemelen işleri hangi sırada yaptığınızın önemli olmamasından kaynaklanmaktadır, en azından teknik açıdan durum böyledir. Her şekilde işlerin tümünü yapmanız gereklidir. Ve kısmen, başka bir yerlerde bir çekirdekte bir başlangıç bulabileceğimizi umduğum içindir. Ve bunu başardık. Carnegie Mellon'da geliştirilmiş olan Mach'ı bulduk. Ve bu, tüm çekirdek değildi; çekirdeğin alt yarısıydı. Bu nedenle, üst yarıyı; dosya sistemi, network kodu, vb. gibi bir şeyler yazmamız gerekti. Ancak Mach'ın üstünde çalışarak, esas olarak kullanıcı programları olarak çalışmaktadırlar, bu nedenle hatalarının ayıklanması daha kolay olmalıdır. Aynı zamanda çalışan gerçek bir kaynak seviyesi hata ayıklayıcıyla hata ayıklayabilirsiniz. Bu şekilde, çekirdeğin daha yüksek seviyedeki parçalarını daha kısa sürede yaptırmamızın daha uygun olacağını düşündüm. Birbirine mesajlar gönderen bu asenkron çoklu kullanımlı süreçlerin hatalarının ayıklanmasının çok zor olduğu ortaya çıkmıştır. Ve önyükleme yapmak için kullandığımız Mach tabanlı sistem korkunç bir hata ayıklama ortamına sahipti ve güvenilmezdi. GNU çekirdeğinin çalıştırılması bizim yıllarımızı aldı.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, fortunately, our community did not have to wait for the GNU kernel.  Because in 1991, Linus Torvalds developed another free kernel called Linux.  And he used the old-fashioned monolithic design and it turns out that he got his working much faster than we got ours working.  So maybe that's one of the mistakes that I made: that design decision.  Anyway, at first, we didn't know about Linux, because he never contacted us to talk about it.  Although he did know about the GNU Project.  But he announced it to other people and other places on the net.  And so other people then did the work of combining Linux with the rest of the GNU system to make a complete free operating system.  Essentially, to make the GNU plus Linux combination.
tr: Ancak neyse ki, topluluğumuzun GNU çekirdeğini beklemesi gerekmiyordu. Çünkü 1991 yılında, Linus Torvalds, Linux olarak adlandırılan başka bir özgür çekirdeği geliştirdi. Eski moda tek parça tasarımı kullandı ve çalışmasını, bizimkilerin çalışmasından çok daha hızlı bir şekilde aldığı ortaya çıktı. Bu nedenle belki de, bu, yapmış olduğum hatalardan biridir: bu tasarım kararı yapmış olduğun hatalardan biridir. Her neyse, ilk başta Linux hakkında bir şey bilmiyorduk çünkü GNU Projesini bildiği halde, bunun hakkında konuşmak için hiçbir zaman bizimle temas kurmadı. Ancak bunu, netteki diğer insanlara ve yerlere bildirdi. Ve bu nedenle diğer insanlar, tam bir işletim sistemi elde etmek için Linux'ı GNU sisteminin geri kalanıyla birleştirdi. Esasen, GNU artı Linux birleşimini oluşturdular.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, they didn't realize that's what they were doing.  You see, they said, We have a kernel&mdash;let's look around and see what other pieces we can find to put together with the kernel.  So, they looked around&mdash;and lo and behold, everything they needed was already available.  What good fortune, they said.  <i>[Laughter]</i> It's all here.  We can find everything we need.  Let's just take all these different things and put it together, and have a system.
tr: Ancak ne yaptıklarını görmüyorlardı. İşte, şunu dediler: &ldquo;Bir çekirdeğimiz var, bakınalım ve çekirdekle bir araya getirebileceğimiz başka hangi parçaların olduğunu görelim.&rdquo; Bu nedenle, etraflarına bakındılar, ve işte, ihtiyaç duydukları her şey mevcuttu. Ne kadar şanslıyız dediler. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Tümü burada. İhtiyaç duyduğumuz her şeyi bulabiliriz. Tüm bu farklı şeyleri alalım ve bir araya getirelim ve bir sistem elde edelim.

note: type: Content of: <div><p>
en: They didn't know that most of what they found was pieces of the GNU system.  So they didn't realize that they were fitting Linux into the gap in the GNU system.  They thought they were taking Linux and making a system out of Linux.  So they called it a Linux system.
tr: Buldukları şeylerin çoğunun GNU sisteminin parçaları olduğunu bilmiyorlardı. Bu nedenle, Linux'ı GNU sistemindeki boşluğa doldurduklarının farkında değildiler. Linux'ı alıp Linux'tan bir sistem yaptıklarını düşünüyorlardı. Bu nedenle bunu bir Linux sistemi olarak adlandırdılar.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Can't hear you&mdash;what?
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Sizi duyamıyorum, efendim?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, it's just not&mdash;you know, it's provincial.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Güzel, sadece o değil, biliyorsun, dar görüşlülük.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: But it's more good fortune then finding X and Mach?
tr: <strong>SORU</strong>:Ancak bu durum, X Window Sistemini ve Mach'ı bulmaktan daha şanslı bir durum değil midir?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Right.  The difference is that the people who developed X and Mach didn't have the goal of making a complete free operating system.  We're the only ones who had that.  And, it was our tremendous work that made the system exist.  We actually did a larger part of the system than any other project.  No coincidence, because those people&mdash;they wrote useful parts of the system.  But they didn't do it because they wanted the system to be finished.  They had other reasons.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Doğru. Buradaki fark, X'i ve Mach'ı geliştiren insanlar, tam bir özgür işletim sistemi geliştirme hedefine sahip değildiler. Bunu isteyen yalnızca bizdik. Ve, sistemin var olmasını sağlayan bizim yoğun çabalarımızdı. Gerçekte başka herhangi bir projeden çok sistemin daha büyük bir parçasını oluşturduk. Tesadüf yoktur, çünkü bu insanlar, sistemin yararlı kısımlarını yazmıştır. Ancak bunu, sistemin tamamlanmasını istedikleri için yapmamışlardır. Başka gerekçeleri vardı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now the people who developed X&mdash;they thought that designing across the network window system would be a good project, and it was.  And it turned out to help us make a good free operating system.  But that's not what they hoped for.  They didn't even think about that.  It was an accident.  An accidental benefit.  Now, I'm not saying that what they did was bad.  They did a large free software project.  That's a good thing to do.  But they didn't have that ultimate vision.  The GNU Project is where that vision was.
tr: Şimdi X'i geliştiren insanlar, iyi bir proje olduğunu düşündükleri ağ üzerinden pencere sistemini tasarlamışlardır ve gerçekten de iyi bir proje olmuştur. Ve bu, bizim iyi bir özgür işletim sistemi yapmamızı sağlamıştır. Ancak umdukları bu değildir. Hatta bunun hakkında düşünmemişlerdir bile. Bu, bir kazaydı. Kazara bundan faydalandılar. Şimdi, yaptıklarının kötü bir şey olduğunu söylemiyorum. Büyük bir özgür yazılım projesi gerçekleştirdiler. Bu, iyi bir şeydir. Ancak esas vizyona sahip değildirler. Bu vizyon GNU Projesindedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And, so, we were the ones whose&mdash;every little piece that didn't get done by somebody else, we did it.  Because we knew that we wouldn't have a complete system without it.  And even if it was totally boring and unromantic, like <code>tar</code> or <code>mv</code>.  <i>[Laughter]</i> We did it.  Or <code>ld</code>, you know there's nothing very exciting in <code>ld</code>&mdash;but I wrote one.  <i>[Laughter]</i> And I did make efforts to have it do a minimal amount of disk I/O so that it would be faster and handle bigger programs.  But, you know, I like to do a good job.  I like to improve various things about the program while I'm doing it.  But the reason that I did it wasn't that I had brilliant ideas for a better <code>ld</code>.  The reason I did it is that we needed one that was free.  And we couldn't expect anyone else to do it.  So, we had to do it, or find someone to do it.
tr: Ve, bu nedenle, başkaları tarafından yapılmamış olan her küçük parçayı biz hazırladık. Çünkü bu parçalar olmadan tam bir sistem elde edemeyeceğimizi biliyorduk. Ve <code>tar</code> veya <code>mv</code> gibi tamamen sıkıcı ve romantiklikten uzak olsalar bile <i>[Dinleyiciler güler]</i>. Veya <code>ld</code> gibi, bildiğiniz üzere, <code>ld</code>'de pek heyecan verici bir şeyler yoktur ancak ben bir tane yazdım. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve minimal disk I/O miktarı için çaba gösterdim böylece daha hızlı olacak ve daha büyük programları idare edecekti. İyi iş çıkarmayı severim; bir programı yazarken, program hakkında birçok şeyi geliştirmek isterim. Ancak bunu yapmamın nedeni, daha iyi bir <code>Id</code> için parlak fikirlerimin olması değildi. Bunu yapmamın nedeni, özgür bir programa ihtiyaç duymamızdı. Ve başka birinin bunu yapmasını bekleyemezdik. Bu nedenle, bunu yapmamız veya başka birilerine yaptırmamız gerekiyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, although at this point thousands of people in projects have contributed to this system, there is one project which is the reason that this system exists, and that's the GNU Project.  It <em>is</em> basically the GNU System, with other things added since then.
tr: Bu nedenle, bu noktada binlerce insanın ya da projenin bu sisteme katılmasına rağmen, bu sistemin var olmasının nedeni olan bir proje mevcuttur ve bu da GNU Projesidir. Bu <em>sistem</em> temelde GNU Sistemidir, o zamandan beri başka şeyler de eklenmiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, however, the practice of calling the system Linux has been a great blow to the GNU Project, because we don't normally get credit for what we've done.  I think Linux, the kernel, is a very useful piece of free software, and I have only good things to say about it.  But, well, actually, I can find a few bad things to say about it.  <i>[Laughter]</i> But, basically, I have good things to say about it.  However, the practice of calling the GNU system, Linux, is just a mistake.  I'd like to ask you please to make the small effort necessary to call the system GNU/Linux, and that way to help us get a share of the credit.
tr: Sistemi Linux olarak adlandırmak GNU Projesi için büyük bir övünç olmuştur çünkü normalde yapmış olduğumuz şeyler için itibar kazanmayız. Çekirdeğin, Linux'ın çok yararlı bir özgür yazılım parçası olduğunu düşünüyorum ve onun hakkında yalnızca iyi şeyler söyleyebilirim. Aslında, onun hakkında söyleyecek kötü şeyler de bulabilirim. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak temelde iyi şeyler söyleyebilirim. Ancak GNU sistemini, Linux olarak adlandırma alışkanlığı yalnızca bir hatadır. Sistemi GNU/Linux olarak adlandırmanızı rica ederim ve böylece itibarından payımızı alabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: You need a mascot! Get yourself a stuffed animal! <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>SORU</strong>:Bir maskota ihtiyacınız var! Peluş bir hayvan edinin! <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: We have one.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Bir tane var.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: You do?
tr: <strong>SORU</strong>:Var mı?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: We have an animal&mdash;a gnu.  <i>[Laughter]</i> Anyway.  So, yes, when you draw a penguin, draw a gnu next to it.  <i>[Laughter]</i> But, let's save the questions for the end.  I have more to go through.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Bizim bir hayvanımız var, bir gnu (antilop). <i>[Dinleyiciler güler]</i> Böylece, evet, bir penguen çizdiğinizde, yanına bir de gnu çizin. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ancak soruları sona saklayalım. Daha anlatacak çok şeyim var.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, why am I so concerned about this? You know, why do I think it is worth bothering you and perhaps giving you a, perhaps lowering your opinion of me, <i>[Laughter]</i> to raise this issue of credit? Because, you know, some people when I do this, some people think that it's because I want my ego to be fed, right? Of course, I'm not saying&mdash;I'm not asking you to call it &ldquo;Stallmanix,&rdquo; right? <i>[Laughter] [Applause]</i>
tr: Bu arada, niçin bu konuyla bu kadar ilgiliyim? Bu itibar hususunu ortaya koymak için, sizin canınızı niye sıkıyorum ve belki de sizin gözünüzdeki değerimi neden düşürüyorum? <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bunu yaptığımda, bazı insanlar bunu egomu beslemek için yaptığımı düşünebilir, öyle değil mi? Tabi ki, bu programı &ldquo;Stallmanix&rdquo; olarak adlandırmanızı istemiyorum, öyle değil mi? <i>[Dinleyiciler güler][Alkış]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: I'm asking you to call it GNU, because I want the GNU Project to get credit.  And there's a very specific reason for that, which is a lot more important than anybody getting credit, in and of itself.  You see, these days, if you look around in our community most of the people talking about it and writing about it don't ever mention GNU, and they don't ever mention these goals of freedom&mdash;these political and social ideals, either.  Because the place they come from is GNU.
tr: Sizden bunu GNU olarak adlandırmanızı istiyorum çünkü GNU Projesinin itibardan payını almasını istiyorum. Ve bunun çok özel bir nedeni var, bu, herhangi birinin itibar kazanmasından çok daha önemlidir. Görüyorsunuz, bugünlerde, topluluğumuza göz atacak olursanız, onun hakkında konuşan ve yazan kimseler GNU'yu ifade bile etmez ve özgürlüğün bu amaçlarından, bu politik ve toplumsal ideallerden, söz etmezler. Çünkü bu idealleri ortaya çıkaran GNU'dur.

note: type: Content of: <div><p>
en: The ideas associated with Linux&mdash;the philosophy is very different.  It is basically the apolitical philosophy of Linus Torvalds.  So, when people think that the whole system is Linux, they tend to think: &ldquo;Oh, it must have been all started by Linux Torvalds.  His philosophy must be the one that we should look at carefully.&rdquo; And when they hear about the GNU philosophy, they say: &ldquo;Boy, this is so idealistic, this must be awfully impractical.  I'm a Linux-user, not a GNU-user.&rdquo; <i>[Laughter]</i>
tr: Linux'la ilgili fikirler, felsefesi çok farklıdır. Bu, temelde Linus Torvalds'ın apolitik felsefesidir. Bu nedenle, insanlar tüm sistemin Linux olduğunu düşündüklerinde, şu şekilde düşünme eğilimdedirler: &ldquo;Oh, bu, Linus Torvalds tarafından başlatılmış olmalıdır. Felsefesini dikkatli bir şekilde incelemeliyiz.&rdquo; Ve GNU felsefesini duyduklarında, şunu derler: &ldquo;Bu çok idealist bir yaklaşım, son derece uygulanamaz gibi gözüküyor. Ben bir Linux kullanıcısıyım, GNU kullanıcısı değilim.&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: What irony! If they only knew! If they knew that the system they liked&mdash;or, in some cases, love and go wild over&mdash;is our idealistic, political philosophy made real.
tr: Ne ironi! Yalnızca bilselerdi! Hoşlandıkları, ve hatta bazı durumlarda sevdikleri ve çıldırdıkları, sistemin bizim idealist, politik felsefemiz sayesinde gerçekleştiğini bilselerdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: They still wouldn't have to agree with us.  But at least they'd see a reason to take it seriously, to think about it carefully, to give it a chance.  They would see how it relates to their lives.  You know, if they realized, &ldquo;I'm using the GNU system. Here's the GNU philosophy.  This philosophy is <em>why</em> this system that I like very much exists,&rdquo; they'd at least consider it with a much more open mind.  It doesn't mean that everybody will agree.  People think different things.  That's OK.  You know, people should make up their own minds.  But I want this philosophy to get the benefit of the credit for the results it has achieved.
tr: Yine de bizimle fikir birliği içinde olmazlardı. Ancak en azından bunu ciddi bir şekilde hesaba katmak, bu konu hakkında düşünmek ve bir şans vermek için bir nedenleri olurdu. Bunun, hayatlarıyla nasıl bir ilişkisinin olduğunu görürlerdi. Şunu fark etselerdi: &ldquo;GNU sistemini kullanıyorum. Bu da GNU felsefesidir. Bu felsefe, hoşlandığım bu sistemin var olma nedenidir,&rdquo; o zaman bunu en azından çok daha açık bir zihinle değerlendirirlerdi. Bu, herkesin bu konuda fikir birliği içinde olacağı anlamına gelmez. İnsanlar farklı şeyler düşünür. Bu uygundur – insanlar kendileri karar vermelidirler. Ancak bu felsefenin sağladığı sonuçlar için itibarının yararını sağlamasını isterim.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you look around in our community, you'll find that almost everywhere, the institutions are calling the system Linux.  You know, reporters mostly call it Linux.  It's not right, but they do.  The companies mostly say it that package the system.  Oh, and most of these reporters, when they write articles, they usually don't look at it as a political issue, or social issue.  They're usually looking at it purely as a business question or what companies are going to succeed more or less, which is really a fairly minor question for society.  And, if you look at the companies that package the GNU/Linux system for people to use, well, most of them call it Linux.  And they <em>all</em> add nonfree software to it.
tr: Topluluğumuza göz atarsak, hemen hemen her yerde kurumların sistemi Linux olarak adlandırdığını görürüz. Muhabirler bunu genelde Linux olarak adlandırmaktadır. Bu, doğru değildir ancak bunu yaparlar. Sistemi paketleyen firmalar sistemi genelde [Linux] olarak adlandırır. Ve bu muhabirlerin birçoğu, makale yazdıklarında, bunu genelde politik bir husus ya da sosyal bir husus olarak görmezler. Buna genelde safça bir iş sorusu ya da hangi firmaların az ya da çok başarılı olacağı olarak bakarlar, bu, temelde toplum için küçük bir sorudur. Ve insanların kullanımı için GNU/Linux sistemini paketleyen firmalara baktığınızda, bu firmaların birçoğu bu sistemi Linux olarak adlandırmaktadır. Ve tümü de bu sisteme özgür olmayan yazılım ekler.

note: type: Content of: <div><p>
en: See, the GNU GPL says that if you take code, and some code out of a GPL-covered program, and add some more code to make a bigger program, that whole program has to be released under the GPL.  But you could put other separate programs on the same disk (of either kind, hard disk, or CD), and they can have other licenses.  That's considered mere aggregation, and, essentially, just distributing two programs to somebody at the same time is not something we have any say over.  So, in fact, it is not true&mdash;sometimes, I wish it were true&mdash;that if a company uses a GPL-covered program in a product that the whole product has to be free software.  It's not&mdash;it doesn't go to that range&mdash;that scope.  It's the whole program.  If there are two separate programs that communicate with each other at arm's length&mdash;like by sending messages to each other&mdash;then, they're legally separate, in general.  So, these companies, by adding nonfree software to the system, are giving the users, philosophically and politically, a very bad idea.  They're telling the users, &ldquo;It is OK to use nonfree software.  We're even putting it on this as a bonus.&rdquo;
tr: GNU GPL, kodu alırsanız ve GPL kapsamlı bir programdan birtakım kodları alırsanız ve daha büyük bir program oluşturmak için bir miktar daha fazla kod eklerseniz, söz konusu tüm programın GPL altında yayınlanması gerektiğini söyler. Ancak aynı disk (hard disk ya da CD) üzerine ayrı programlar koyabilirsiniz ve bunların başka lisansları olabilir. Bu, yalnızca toplama olarak değerlendirilir ve esasen aynı zamanda iki programın birilerine dağıtılması, hakkında herhangi bir şey söyleyebileceğimiz bir durum değildir. Bu nedenle, gerçekte, bu durum doğru değildir, bazen doğru olmasını ummaktayım, bir firma bir üründe GPL kapsamlı bir programı kullanırsa, tüm ürün özgür yazılım olmalıdır. Bu ürün, söz konusu aralığa girmez, bu kapsamda değildir. Bu ürün, tüm programdır. Emsallerine uygun bir şekilde birbiriyle iletişim kuran, örneğin birbirine mesaj gönderen, iki ayrı program mevcutsa, o zaman bu iki program genellikle yasal olarak ayrıdır. Bu nedenle, bu firmalar, sisteme özgür olmayan yazılım ekleyerek, kullanıcılara, felsefi ve politik açıdan çok kötü bir fikir vermektedir. Kullanıcılara şunu söylemektedirler: &ldquo;Özgür olmayan yazılımın kullanılması iyidir. Hatta bunu hediye olarak veriyoruz.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: If you look at the magazines about the use of the GNU/Linux system, most of them have a title like &ldquo;Linux-something or other.&rdquo; So they're calling the system Linux most of the time.  And they're filled with ads for nonfree software that you could run on top of the GNU/Linux system.  Now those ads have a common message.  They say: Nonfree Software Is Good For You.  It's So Good That You Might Even <em>Pay</em> To Get It.  <i>[Laughter]</i>
tr: GNU/Linux sisteminin kullanımı hakkındaki dergilere baktığınız zaman, çoğunluğunun şu şekilde bir başlığa sahip olduğunu görürsünüz: &ldquo;Linux-bir-şeyler-ya-da-diğer-şeyler.&rdquo; Böylece sistemi çoğunlukla Linux olarak adlandırırlar. Ve bu dergiler, GNU/Linux sisteminin üstünde çalıştırabileceğiniz özgür olmayan yazılıma ilişkin reklamlarla doludur. Şimdi, bu reklamlar ortak bir mesaja sahiptir. Şöyle demektedirler: &ldquo;Özgür olmayan yazılım sizin için iyidir. O kadar iyidir ki, bu yazılıma sahip olmak için <em>para</em> bile ödeyebilirsiniz.&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: And they call these things &ldquo;value-added packages,&rdquo; which makes a statement about their values.  They're saying: Value practical convenience, not freedom.  And, I don't agree with those values, so I call them &ldquo;freedom-subtracted packages.&rdquo; <i>[Laughter]</i> Because if you have installed a free operating system, then you now are living in the free world.  You enjoy the benefits of liberty that we worked for so many years to give you.  Those packages give you an opportunity to buckle on a chain.
tr: Ve bu şeyleri &ldquo;katma değer paketleri&rdquo; olarak adlandırırız, bu, onların değerleri hakkında bir ifade sağlar. Şöyle demektedirler: Özgürlüğü değil, pratik elverişliliği değerlendirin. Ve bu değerlerle fikir birliği içinde değilim, bu nedenle onları &ldquo;özgürlüğü eksilmiş paketler&rdquo; olarak adlandırıyorum. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Özgür bir işletim sistemi kurduysanız, o zaman şimdi özgür dünyada yaşıyorsunuz demektir. Yıllardır size vermek için uğraştığımız özgürlüğün faydalarının tadını çıkarın. Bu paketler, size bir zincir üzerinde eğilme imkânını vermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And then if you look at the trade shows&mdash;about the use of the, dedicated to the use of, the GNU/Linux system, they all call themselves &ldquo;Linux&rdquo; shows.  And they're filled with booths exhibiting nonfree software, essentially putting the seal of approval on the nonfree software.  So, almost everywhere you look in our community, the institutions are endorsing the nonfree software, totally negating the idea of freedom that GNU was developed for.  And the only place that people are likely to come across the idea of freedom is in connection with GNU, and in connection with free software, the term, free software.  So this is why I ask you: please call the system GNU/Linux.  Please make people aware where the system came from and why.
tr: Ve GNU/Linux sisteminin kullanımına adanmış ticari gösterilere bakarsanız, bu gösteriler, kendilerini &ldquo;Linux&rdquo; gösterileri olarak adlandırmaktadır. Ve özgür olmayan yazılımı sergileyen satış reyonlarıyla doludurlar, özellikle, onay damgasını özgür olmayan yazılımın üzerine vururlar. Bu nedenle, toplumumuzda baktığımız her yerde, kurumlar özgür olmayan yazılımı desteklemektedir, GNU'nun kendisi için geliştirildiği özgürlük fikrini tamamen yadsırlar. Ve insanların özgürlük fikriyle karşı karşıya gelebilecekleri tek yer, GNU ile ve özgür yazılımla ilişkilidir. Bu nedenle sizden sistemi GNU/Linux olarak adlandırmanızı istememin nedeni budur. Lütfen insanları sistemin nereden ve niçin geldiği konusunda bilgilendirin.

note: type: Content of: <div><p>
en: Of course, just by using that name, you won't be making an explanation of the history.  You can type four extra characters and write GNU/Linux; you can say two extra syllables.  But, GNU/Linux is fewer syllables than Windows 2000.  <i>[Laughter]</i> But, you're not telling them a lot, but you're preparing them, so that when they hear about GNU, and what it's all about, they'll see how that connects to them and their lives.  And that, indirectly, makes a tremendous difference.  So please help us.
tr: Tabi ki, yalnızca bu ismi kullanarak, tarihsel bir açıklama yapmayacaksınız. Dört ekstra karakter girebilir ve GNU/Linux'ı yazabilirsiniz; iki ekstra hece söyleyebilirsiniz. Ancak GNU/Linux Windows 2000'den daha az heceden oluşmaktadır. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Onlara çok fazla şey anlatmıyorsunuz ancak onları hazırlıyorsunuz, böylece GNU hakkında bir şeyler öğrenecekler ve konunun ne olduğunu duyduklarında, bunun kendileriyle ve yaşamlarıyla nasıl bir ilişkisinin olduğunu göreceklerdir. Ve bu, doğrudan büyük bir fark yaratmaktadır. Bu nedenle, lütfen bize yardım edin.

note: type: Content of: <div><p>
en: You'll note that Microsoft called the GPL an &ldquo;open source license.&rdquo; They don't want people to be thinking in terms of freedom as the issue.  You'll find that they invite people to think in a narrow way, as consumers, and, of course, not even think very rationally as consumers, if they're going to choose Microsoft products.  But they don't want people to think as citizens or statesmen.  That's inimical to them.  At least it's inimical to their current business model.
tr: Microsoft, GPL'i &ldquo;açık kaynaklı bir lisans&rdquo; olarak adlandırıyor. İnsanların, ana husus olarak özgürlük açısından düşünüyor olmalarını istemediler. İnsanları, Microsoft ürünlerini seçeceklerse, tüketici olarak dar bir şekilde düşünmeye ve tabi ki tüketiciler olarak çok rasyonel bir şekilde düşünmemeye davet ettiklerini bulacaksınız. Ancak insanların vatandaş ya da devlet adamı gibi düşünmesini istemezler, Bu, onlar için zıttır, düşmancadır. En azından mevcut iş modellerine karşı zıttır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, how does free software&hellip;well, I can tell you about how free software relates to our society.  A secondary topic that might be of interest to some of you is how free software relates to business.  Now, in fact, free software is <em>tremendously</em> useful for business.  After all, most businesses in the advanced countries use software.  Only a tiny fraction of them develop software.
tr: Şimdi, özgür yazılım nasıl&hellip;evet, özgür yazılımın toplumumuzla nasıl bir ilişkisinin olduğunu anlatabilirim. Bazılarınız için önemli olabilecek ikinci bir başlık ise özgür yazılımın işle nasıl bir ilgisi olduğudur. Şimdi, gerçekte, özgür yazılım iş için <em>büyük</em> ölçüde yararlıdır. Ne de olsa, gelişmiş ülkelerdeki birçok işyerinde yazılım kullanılmaktadır. Yalnızca küçük bir kısmı yazılım geliştirmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And free software is tremendously advantageous for any company that uses software, because it means that you're in control.  Basically, free software means the users are in control of what the program does.  Either individually, if they care enough to be, or, collectively, when they care enough to be.  Whoever cares enough can exert some influence.  If you don't care, you don't buy.  Then you use what other people prefer.  But, if you do care, then you have some say. With proprietary software, you have essentially no say.
tr: Ve özgür yazılım, yazılım kullanan herhangi bir firma için büyük ölçüde avantajlıdır çünkü bu, kontrolün sizde olduğunu göstermektedir. Temel olarak, özgür yazılım, kullanıcıların, programın ne yaptığına ilişkin kontrole sahip oldukları anlamına gelmektedir. Münferit olarak ya da toplu olarak, yeterince dikkatli olurlarsa, durum böyledir. Yeterince dikkat gösteren herkes, bazı etkileri uygulayabilir. Dikkat etmezseniz, satın almazsınız. O zaman başka insanların tercih ettiklerini kullanırsınız. Ancak dikkat eder, özen gösterirseniz, o zaman söyleyecek bir şeyleriniz olur. özel mülk yazılım söz konusu olduğunda, söyleyecek bir şeyiniz olmaz.

note: type: Content of: <div><p>
en: With free software, you can change what you want to change.  And it doesn't matter that there are no programmers in your company; that's fine.  You know, if you wanted to move the walls in your building, you don't have to be a carpentry company. You just have to be able to go find a carpenter and say, &ldquo;What will you charge to do this job?&rdquo; And if you want to change around the software you use, you don't have to be a programming company.  You just have to go to a programming company and say, &ldquo;What will you charge to implement these features? And when will you have it done?&rdquo; And if they don't do the job, you can go find somebody else.
tr: Özgür yazılımla, değiştirmek istediğiniz şeyleri değiştirebilirsiniz. Ve firmanızda programlayıcıların olup olmaması fark etmez; bu, iyidir. Binanızdaki duvarları hareket ettirmek isterseniz, bir marangozluk firması olmanız gerekmez. Bir marangoz bulup, &ldquo;Bu işi yapmak için ne kadar para istersin?&rdquo; diye sormanız yeterlidir. Ve kullandığınız yazılımı değiştirmek isterseniz, bir programlama firması olmanız gerekmez. Tek yapmanız gereken bir programlama firmasına gidip şunu söylemektir: &ldquo;Bu özellikleri implement etmek için ne kadar para istersiniz? Ve ne zamana bitirirsiniz?&rdquo; Ve işi yapmazlarsa, gidip başka birilerini bulabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: There's a free market for support.  So, any business that cares about support will find a tremendous advantage in free software.  With proprietary software, support is a monopoly, because one company has the source code, or maybe a small number of companies that paid a gigantic amount of money have the source code, if it's Microsoft's shared source program, but, it's very few.  And so, there aren't very many possible sources of support for you.  And that means, that unless you're a real giant, they don't care about you.  Your company is not important enough for them to care if they lose your business, or what happens.  Once you're using the program, they figure you're locked in to getting the support from them, because to switch to a different program is a gigantic job.  So, you end up with things like paying for the privilege of reporting a bug.  <i>[Laughter]</i> And once you've paid, they tell you, &ldquo;Well, OK, we've noted your bug report.  And in a few months, you can buy an upgrade, and you can see if we've fixed it.&rdquo; <i>[Laughter]</i>
tr: Destek için özgür bir piyasa mevcuttur. Bu nedenle destekle ilgilenen her türlü işyeri, özgür yazılımda büyük bir avantaj bulacaktır. özel mülk yazılımla, destek bir tekeldir çünkü bir firma, bu, Microsoft'un paylaşılan bir kaynak programı ise kaynak koduna sahiptir – ya da belki de yüklü bir miktar para ödeyen az sayıda firma kaynak koduna sahiptir – ancak, bu sayı çok azdır. Bu nedenle, sizin için çok fazla sayıda olası kaynak mevcut değildir. Ve bu, gerçekten de büyük bir dev değilseniz, sizinle ilgilenmedikleri anlamına gelmektedir. Firmanız, sizin işinizi kaybederlerse, bu duruma önem vermelerini gerektirecek kadar önemli değildir. Bir kere programı kullandığınızda, onlar için desteği almakta kilitlendiğinizi anlarlar çünkü farklı bir programa geçmek çok büyük bir iştir. Bu nedenle, bir hatanın raporlanması ayrıcalığının ödenmesi gibi şeylerle karşılaşırsınız. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve bir kere ödeme yaptıktan sonra, şöyle derler: &ldquo;İyi, tamam, hata raporunuzu kaydettik. Ve birkaç ay içinde, bir yükseltme [:upgrade] satın alabilirsiniz ve bu hatayı giderip gidermediğimizi görebilirsiniz.&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: Support providers for free software can't get away with that.  They have to please the customers.  Of course, you can get a lot of good support gratis.  You post your problem on the Internet.  You may get an answer the next day.  But that's not guaranteed, of course.  If you want to be confident, you better make an arrangement with a company and pay them.  And this is, of course, one of the ways that free software business works.
tr: Özgür yazılıma ilişkin destek sağlayıcıları, bundan ucuz kurtulamaz. Müşterileri memnun etmek zorundadırlar. Tabi ki, birçok iyi bedava destek alabilirsiniz. Probleminizi İnternetten gönderirsiniz. Ertesi gün bir yanıt alabilirsiniz. Ancak bu, tabi ki garantili değildir. Güvende olmak isterseniz, en iyisi bir firma ile anlaşma yapın ve onlara ücret ödeyin. Ve bu, tabi ki, özgür yazılım işinin çalışma şekillerinden birisidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another advantage of free software for businesses that use software is security and privacy.  And this applies to individuals as well, but I brought it up in the context of businesses.  You see, when a program is proprietary, you can't even tell what it really does.
tr: Yazılım kullanan işler için özgür yazılımın başka bir avantajı, güven ve gizliliktir. Ve bu, bireyler için de geçerlidir ancak bunu, işyerleri bağlamında gündeme getirdim. İşte, bir program özel mülk olduğunda, gerçekten de ne yaptığını bile söyleyemezsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: It could have features, deliberately put in that you wouldn't like if you knew about them, like it might have a backdoor to let the developer get into your machine.  It might snoop on what you do and send information back.  This is not unusual.  Some Microsoft software did this.  But it's not only Microsoft.  There are other proprietary programs that snoop on the user.  And you can't even tell if it does this.  And, of course, even assuming that the developer's totally honest, every programmer makes mistakes.  There could be bugs that affect your security which are nobody's fault.  But the point is: If it's not free software, you can't find them. And you can't fix them.
tr: Bunların hakkında bir şeyler biliyorsanız, hoşlanmayacağınız bir şekilde kasıtlı olarak ortaya konan özelliklere sahip olabilir. Örneğin, geliştiricinin makinenize girmesine izin veren bir arka kapıya sahip olabilir. Yaptığınız işlere burnunu sokabilir ve bilgileri geri gönderebilir. Bu, yaygın bir durumdur. Birtakım Microsoft yazılımları bunu yapmaktadır. Ancak bunu yapan yalnızca Microsoft değildir. Kullanıcının işine burnunu sokan başka özel mülk programlar mevcuttur. Ve bunu yaptıkları zaman fark edemezsiniz bile. Ve tabi ki, geliştiricinin tamamen dürüst olduğu varsayıldığında bile, her programcı hata yapar. Bunlar, güvenliğinizi etkileyen ve kimseden kaynaklanmayan hatalar olabilir. Ancak buradaki ana nokta şudur: Bu, özgür yazılım değildir, bu hataları bulamazsınız. Ve bu hataları gideremezsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Nobody has the time to check the source of every program he runs.  You're not going to do that.  But with free software there's a large community, and there are people in that community who are checking things.  And you get the benefit of their checking, because if there's an accidental bug, there surely are, from time to time, in any program, they might find it and fix it.  And people are much less likely to put in a deliberate Trojan horse, or a snooping feature, if they think they might get caught.  The proprietary software developers figure they won't get caught.  They'll get away with it undetected.  But a free software developer has to figure that people will look at that and see it's there.  So, in our community, we don't feel we can get away with ramming a feature down the users' throats that the users wouldn't like.  So we know that if the users don't like it, they'll make a modified version which doesn't have it.  And then, they'll all start using that version.
tr: Hiç kimse, çalıştırdığı her programın kaynağını kontrol etmek için gereken zamana sahip değildir. Bunu yapmayacaksınız. Ancak özgür yazılımla, büyük bir topluluk mevcuttur ve bu toplulukta olayları kontrol eden insanlar vardır. Ve onların kontrolünden faydalanırsınız çünkü kazara bir hata varsa, ki kesinlikle vardır, zaman zaman, herhangi bir programda, bu hatayı bulabilir ve giderebilirler. Ve yakalanacaklarını düşündükleri zaman, insanların, kasıtlı bir Truva atı (kullanılacağı bilgisayara bilerek hasar verme amacıyla hazırlanmış bilgisayar programı) ya da burnunu sokan bir özelliği koyma ihtimali çok daha düşüktür. özel mülk yazılım geliştiricileri, yakalanmayacaklarını düşünür. Bu durumun tespit edilmeden geçeceğini düşünürler. Ancak özgür bir yazılım geliştiricisi insanların ona bakacağını ve orada olduğunu göreceğini bilir. Topluluğumuzda, kullanıcıların hoşlanmayacakları bir şekilde boğazlarına bastırarak bu durumdan kurtulmayı düşünmeyiz. Biliriz ki, kullanıcılar bundan hoşlanmazsa, bu özelliğe sahip olmayan değiştirilmiş bir sürüm hazırlanacaktır. Ve daha sonra tümü de söz konusu sürümü kullanarak çalışmaya başlayacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: In fact, we can all reason enough, we can all figure this out enough steps ahead, that we probably won't put in that feature.  After all, you're writing a free program; you want people to like your version; you don't want to put in a thing that you know a lot of people are going to hate, and have another modified version catch on instead of yours.  So you just realize that the user is king in the world of free software.  In the world of proprietary software, the customer is <em>not</em> king.  Because you are only a customer.  You have no say in the software you use.
tr: Gerçekte, muhtemelen bu özelliği koymayacağımız sonucunu hepimiz çıkarabiliriz, yeterince adım önceden bunu anlayabiliriz. Ne de olsa, özgür bir program yazıyorsunuz; insanların sürümünüzdenhoşlanmasını istersiniz; birçok insanın nefret edeceği bir özelliği koymazsınız ve kendinizinki yerine başka bir değiştirilmiş sürümü kullanmazsınız. Böylece, özgür yazılım dünyasında kralın kullanıcı olduğunu fark edersiniz. özel mülk yazılım dünyasında, kral, müşteri değildir. Çünkü siz yalnızca bir müşterisinizdir. Kullandığınız yazılımda söz hakkınız yoktur.

note: type: Content of: <div><p>
en: In this respect, free software is a new mechanism for democracy to operate.  Professor Lessig, now at Stanford, noted that code functions as a kind of law.  Whoever gets to write the code that just about everybody uses for all intents and purposes is writing the laws that run people's lives.  With free software, these laws get written in a democratic way.  Not the classical form of democracy&mdash;we don't have a big election and say, &ldquo;Everybody vote which way should this feature be done.&rdquo; <i>[Laughter]</i> Instead we say, basically, those of you who want to work on implementing the feature this way, do it.  And if you want to work on implementing the feature that way, do it.  And, it gets done one way or the other, you know? And so, if a lot of people want it this way, it'll get done this way.  So, in this way, everybody contributes to the social decision by simply taking steps in the direction that he wants to go.
tr: Bu anlamda, özgür yazılım, demokrasinin işlemesi için yeni bir mekanizmadır. Şimdi Stanford'da olan Profesör Lessig, bir kanun çeşidi olarak söz konusu kod fonksiyonlarını söylemiştir. Tüm amaçlar ve hedefler için herkesin kullandığı kod hakkında yazan her kimse, insanların hayatlarını belirleyen kanunlar yazmaktadır. Özgür yazılım söz konusu olduğunda, bu kanunlar demokratik bir şekilde yazılır. Ancak bu, klasik demokrasi biçimi değildir – büyük bir seçim yapıp şunu demiyoruz: &ldquo;Herkes, bu işin nasıl yapılmasını istiyorsa ona göre oy versin.&rdquo; <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bunun yerine, temel olarak şunu diyoruz: özelliğin o şekilde gerçekleştirilmesini isteyenler, o şekilde yapsın. Ve söz konusu özelliği söz konusu şekilde gerçekleştirmek için çalışmak isterseniz, öyle yaparsınız. Ve bir şekilde veya diğer şekilde yapılır, değil mi? Ve böylece çok sayıda insan bu şekilde isterse, bu şekilde yapılacaktır. Bu şekilde, herkes, gitmek istediği yönde basitçe adımlar atarak toplumsal karara katkıda bulunur.

note: type: Content of: <div><p>
en: And you're free to take as many steps, personally, as you want to take.  A business is free to commission as many steps as they find useful to take.  And, after you add all these things up, that says which direction the software goes.
tr: Ve kişisel olarak istediğiniz kadar adım atmakta özgürsünüz. Bir işyeri, atmalarının yararlı olduğu kadar adımı atmakta özgürdür. Ve tüm bu şeyleri topladığınızda, bu, yazılımın hangi yönde gittiğini söyler.

note: type: Content of: <div><p>
en: And it's often very useful to be able to take pieces out of some existing program, presumably usually large pieces, of course, and then write a certain amount of code of your own, and make a program that does exactly what you need, which would have cost you an arm and a leg to develop, if you had to write it all from scratch, if you couldn't cannibalize large pieces from some existing free software package.
tr: Ve mevcut birtakım programlardan – genellikle büyük parçalardan – bazı parçaların alınması ve daha sonra kendinize ait belirli miktardaki kodun yazılması ve ihtiyacınızı tam olarak karşılayan bir programın hazırlanması tabi ki çok yararlıdır; mevcut birtakım özgür yazılım paketlerinden büyük parçaları alamazsanız, tamamını yeni baştan yazmak size pahalıya mal olacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another thing that results from the fact that the user is king is that we tend to be very good about compatibility and standardization.  Why? Because users like that.  Users are likely to reject a program that has gratuitous incompatibilities in it.  Now, sometimes there's a certain group of users which actually have a need for a certain kind of incompatibility, and then they'll have it. That's OK.  But when users want is to follow a standard, we developers have to follow it, and we know that.  And we do it.  By contrast, if you look at proprietary software developers, they often find it advantageous to deliberately <em>not</em> follow a standard, and not because they think that they're giving the user an advantage that way, but rather because they're imposing on the user, locking the user in.  And you'll even find them making changes in their file formats from time to time, just to force people to get the newest version.
tr: Kralın kullanıcı olduğu gerçeğinden kaynaklanan başka bir şey de, uyumluluk ve standardizasyon konusunda çok iyi olma eğilimimizdir. Niçin? Çünkü kullanıcılar bundan hoşlanmaktadır. Kullanıcılar, içinde büyük uyumsuzlukların olduğu bir programı reddedecektir. Şimdi, bazen belirli bir uyumsuzluk tipine ilişkin ihtiyacı olan belirli bir kullanıcı grubu vardır ve o zaman ona sahip olacaklardır. Bu tamamdır. Ancak kullanıcılar bir standardı izlemek istediklerinde, biz geliştiriciler de bunu izlemeliyiz ve bunu biliriz. Ve bunu yaparız. Bunun zıttı olarak, özel mülk yazılım geliştiricilerine bakarsanız, genellikle kasıtlı olarak bir standardı izlememeyi avantajlı bulurlar ve bunun nedeni, bu şekilde kullanıcıya bir avantaj sağladıklarını düşündükleri için <em>değil</em>, ancak daha çok kullanıcı üzerinde bir şeyler dayattıkları, kullanıcıyı kilitledikleri içindir. Ve özel mülk yazılım geliştiricilerinin zaman zaman dosya biçimlerinde değişiklikler yaptıklarını görürsünüz, bunun tek nedeni, insanların en yeni sürümü satın almalarını sağlamaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Archivists are finding a problem now, that files written on computers ten years ago often can't be accessed; they were written with proprietary software that's essentially lost now.  If it were written with free software, then it could be brought up-to-date and run.  And those things would not, those records would not be lost, would not be inaccessible.  They were even complaining about this on NPR recently in citing free software as a solution.  And so, in effect, by using a nonfree program to store your own data, you are putting your head in a noose.
tr: Arşivciler şimdi bir problem bulmaktadır, on yıl önce bilgisayarlarda yazılan dosyalara genellikle erişilememektedir; bunlar, şimdi kaybolmuş olan özel mülk yazılımla yazılan dosyalardır. Bu dosyalar özgür yazılımla yazılmış olsalardı, güncelleştirilebilip çalıştırılabilirlerdi. Ve söz konusu kayıtlar kaybolmazdı, erişilemeyen duruma gelmezdi. NPR'de bile bu konuda şikayetler vardı ve çözüm olarak özgür yazılım önerilmekteydi. Aslında, kendi verilerinizi saklamak için özgür olmayan programı kullanarak, kendinizi tuzağa düşürüyorsunuz.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, I've talked about how free software affects most business.  But how does it affect that particular narrow area which is software business? Well, the answer is mostly not at all.  And the reason is that 90% of the software industry, from what I'm told, is development of custom software, software that's not meant to be released at all.  For custom software, this issue, or the ethical issue of free or proprietary, doesn't arise.  You see, the issue is, are you users free to change, and redistribute, the software? If there's only one user, and that user owns the rights, there's no problem.  That user <em>is</em> free to do all these things.  So, in effect, any <em>custom</em> program that was developed by one company for use in-house is free software, as long as they have the sense to insist on getting the source code and all the rights.
tr: Böylece, özgür yazılımın birçok işi nasıl etkilediğini anlattım. Ancak, yazılım işi olan bu özel dar alanı nasıl etkilemektedir? Evet, bu sorunun cevabı, çoğunlukla hemen hemen hiç etkilemediğidir. Ve bana anlatılanlardan, bunun nedeni, yazılım endüstrisinin % 90'ının özel yazılımın gelişimine ayrılmasıdır, başka bir deyişle, yayınlanmayan yazılıma ayrılmasıdır. Özel yazılım için, bu husus ya da özgür ya da özel mülk olma hususu gündeme gelmez. Gördüğünüz gibi, buradaki husus, siz kullanıcıların yazılımı değiştirmek ve yeniden dağıtmak için özgür olup olmadığınızdır. Yalnızca tek bir kullanıcı varsa ve söz konusu kullanıcı haklara sahipse, o zaman problem yoktur. Söz konusu kullanıcı tüm bu şeyleri yapmakta özgürdür. Bu nedenle, aslında, kaynak kodunu ve tüm hakları alma konusunda ısrar ediyorlarsa, firma içinde kullanım için bir firma tarafından geliştirilen her türlü <em>özel</em> program özgür yazılımdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: And the issue doesn't really arise for software that goes in a watch or a microwave oven or an automobile ignition system.  Because those are places where you don't download software to install.  It's not a real computer, as far as the user is concerned.  And so, it doesn't raise these issues enough for them to be ethically important.  So, for the most part, the software industry will go along, just as it's been going.  And the interesting thing is that since such a large fraction of the jobs are in that part of the industry, even if there were no possibilities for free software business, the developers of free software could all get day jobs writing custom software.  <i>[Laughter]</i> There's so many; the ratio is so big.
tr: Bu husus, bir saatteki ya da bir mikrodalga fırındaki ya da bir otomobilin ateşleme sistemindeki yazılım için söz konusu değildir çünkü bu durumlarda, kurmak için yazılım indirmezsiniz. Kullanıcı söz konusu olduğu sürece, bu, gerçek bir bilgisayar değildir, bu nedenle, etik açıdan önemli olmaya yetecek kadar bu hususları büyütmez. Bu nedenle, en önemli kısım için, yazılım endüstrisi, olduğu gibi gitmeye devam edecektir. Ve ilginç şey şudur ki, bu gibi büyük bir iş oranı endüstrinin ilgili kısmında olduğu için, özgür yazılım işi için hiçbir olasılık olmasa bile, özgür yazılım geliştiricileri, özel yazılım yazmak için günlük işler alabilirler. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bunlardan çok fazla vardır; oran çok büyüktür.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, as it happens, there is free software business.  There are free software companies, and at the press conference that I'm going to have, people from a couple of them will join us.  And, of course, there are also companies which are <em>not</em> free software businesses but do develop useful pieces of free software to release, and the free software that they produce is substantial.
tr: Ancak görüldüğü gibi, özgür yazılım işi vardır. Özgür yazılım firmaları vardır ve katılacağım basın toplantısında, birkaç özgür yazılım firmasından insanlar bize katılacaktır. Ve tabi ki, özgür yazılım işi olmayan ancak yayınlamak için yararlı özgür yazılım parçaları geliştiren firmalar da vardır ve onların geliştirdiği özgür yazılım önemli ölçüdedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, how do free software businesses work? Well, some of them sell copies.  You know, you're free to copy it but they can still sell thousands of copies a month.  And others sell support and various kinds of services.  I, personally, for the second half of the '80's, I sold free software support services.  Basically I said, for $200 an hour, I'll change whatever you want me to change in GNU software that I'd written.  And, yes, it was a stiff rate, but if it was a program that I was the author of, people would figure that I might get the job done in a lot fewer hours.  <i>[Laughter]</i> And I made a living that way.  In fact, I'd made more than I'd ever made before.  I also taught classes.  And I kept doing that until 1990, when I got a big prize and I didn't have to do it any more.
tr: Şimdi, şu soruyu sorarız: özgür yazılım iş dünyası nasıl çalışmaktadır? Bazıları kopyaları satmaktadır. Kopyalamakta özgürsünüzdür ancak yine de ayda binlerce kopya satabilirler. Ve diğerleri, destek ve çeşitli hizmet tiplerini satmaktadır. Kişisel olarak ben, 1980'lerin ikinci yarısı boyunca, özgür yazılım destek hizmetleri sattım. Temel olarak saatte $200 için, yazmış olduğum GNU yazılımında değiştirmemi istediğiniz her şeyi değiştiririm dedim. Evet, bu, ciddi bir ücrettir ancak bu, benim geliştirmiş olduğum bir programdı ve çok daha kısa bir sürede aynı işi gerçekleştirebileceğimi insanlar anladı. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Ve bu şekilde ekmeğimi kazandım. Aslında, daha önce yaptığımdan daha fazlasını yaptım. Ayrıca dersler de verdim. Ve 1990 yılına kadar bunu yapmayı sürdürdüm. 1990 yılında büyük bir ödül kazandım ve bunu yapmayı bıraktım.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, 1990 was when the first corporation free software business was formed, which was Cygnus Support.  And their business was to do, essentially, the same kind of thing that I'd been doing.  I certainly could have worked for them, if I had needed to do that.  Since I didn't need to, I felt it was good for the movement if I remained independent of any one company.  That way, I could say good and bad things about the various free software and nonfree software companies, without a conflict of interest.  I felt that I could serve the movement more.  But, if I had needed that to make a living, sure, I would have worked for them.  It's an ethical business to be in.  No reason I would have felt ashamed to take a job with them.  And that company was profitable in its first year.  It was formed with very little capital, just the money its three founders had.  And it kept growing every year and being profitable every year until they got greedy, and looked for outside investors, and then they messed things up.  But it was several years of success, before they got greedy.
tr: Ancak 1990 yılında, Cygnus Support (Cygnus Destek) adında ilk ortak özgür yazılım işi oluşturuldu. Ve onların işi, benim yaptığım şeyle aynı tip şeyi yapmaktı. İhtiyaç duysaydım kesinlikle onlar için çalışabilirdim. Ancak ihtiyaç duymadım ve herhangi bir firmadan bağımsız kalsaydım bunun hareket için iyi olacağını hissettim. Bu şekilde, herhangi bir çıkar çatışması olmaksızın çeşitli özgür ve özgür olmayan yazılım firmaları için iyi ve kötü şeyler söyleyebilirdim. Harekete daha fazla hizmet edebileceğimi hissettim. Ancak yaşamımı kazanmak için buna ihtiyaç duysaydım, onlar için çalışacaktım. Bu, içinde bulunmak adına etik bir iştir. Onlarla iş yapmak için utanmama hiç gerek yoktu. Ve söz konusu firma ilk yılında kârdaydı. Çok az ana para ile, üç kurucusunun sahip olduğu para ile oluşturulmuştu. Ve her geçen yıl daha da büyüdüler ve kârlı oldular, sonunda iyice büyümek istediler, açgözlü oldular, dış yatırımcılara açıldılar ve daha sonra her şeyi bozdular. Ancak açgözlü olmadan önce, yıllarını başarı içinde geçirdiler.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, this illustrates one of the exciting things about free software.  Free software demonstrates that you don't need to raise capital to develop free software.  I mean, it's useful; it <em>can</em> help.  You know, if you do raise some capital, you can hire people and have them write a bunch of software.  But you can get a lot done with a small number of people.  And, in fact, the tremendous efficiency of the process of developing free software is one of the reasons it's important for the world to switch to free software.  And it also belies what Microsoft says when they say the GNU GPL is bad, because it makes it harder for them to raise capital to develop nonfree software and take our free software and put our code into their programs that they won't share with us.  Basically, we don't need to have them raising capital that way.  We'll get the job done anyway.  We are getting the job done.
tr: Bu, özgür yazılım hakkındaki heyecan verici şeylerden birini göstermektedir. Özgür yazılım, özgür yazılım geliştirmek için anapara sağlamanızın gerekli olmadığını göstermektedir. Demek istiyorum ki, ana para yararlıdır; yardımcı olabilir. Bir miktar anapara toplayabilirseniz, insan tutabilir ve bu insanlara kod yazdırabilirsiniz. Ancak az sayıda insanla çok iş başarabilirsiniz. Aslında, özgür yazılımı geliştiren süreçin çok etkin olması, dünyanın özgür yazılıma geçmesi için önemli nedenlerden biridir. Ve bu, ayrıca Microsoft'un söylediğini yalanlar, Microsoft, GNU GPL'nin kötü olduğunu söyler çünkü özgür olmayan yazılımı geliştirmek için anapara toplamak, özgür yazılımımızı alıp bizimle paylaşmayacakları programlara kodumuzu koymak onlar için zorlaşır. Temel olarak, bu şekilde anaparayı yükseltmelerine ihtiyaç duymamaktayız. Her şekilde işi yaptırırız. İşi zaten yaptırıyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: People used to say we could never do a complete free operating system.  Now we've done that and a tremendous amount more.  And I would say that we're about an order of magnitude away from developing all the general purpose published software needs of the world.  And this is in a world where more than 90% of the users don't use our free software yet.  This is in a world where, although in certain areas of business, you know, more than half of all the web servers in the world are running on GNU/Linux with Apache as the web server.
tr: İnsanlar, bizim hiçbir zaman tamamen özgür bir işletim sistemi yapamayacağımızı söylemekteydiler. Şimdi bunu ve ilâve olarak önemli bir oranı daha gerçekleştirdik. Ve söyleyebilirim ki, dünyanın tüm genel amaçlı olarak yayınlanan yazılımını geliştirmemize az kaldı. Ve bunu, kullanıcılardan % 90'ından fazlasının henüz bizim özgür yazılımımızı kullanmadığı bir dünyada başardık. Bu, dünyadaki tüm Web sunucularının yarısından fazlasının Web sunucusu olarak Apache ile GNU/Linux üzerinde çalıştığı bir dünyada gerçekleşmiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: <i>[Inaudible]</i> &hellip; What did you say before, Linux?
tr: <strong>SORU</strong>:<i>[Anlaşılmıyor]</i> &hellip; Daha önce ne dediniz, Linux mu?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: I said GNU/Linux.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:GNU/Linux dedim.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: You did?
tr: <strong>SORU</strong>:Öyle mi dediniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Yes, if I'm talking about the kernel, I call it Linux.  You know, that's it's name.  The kernel was written by Linus Torvalds, and we should only call it by the name that he chose, out of respect for the author.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:Evet, çekirdek hakkında konuşuyorsam, onu Linux olarak adlandırırım. Biliyorsunuz, bu, onun adıdır. Çekirdek Linus Torvalds tarafından yazılmıştır ve yazara duyulan saygıdan ötürü, bu çekirdeği yalnızca onun verdiği isimle adlandırabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Anyway, but in general, in business most users are not using it.  Most home users are not using our system yet.  So, when they are, we should automatically get 10 times as many volunteers and 10 times as many customers for the free software businesses that there will be.  And so that will take us that order of magnitude.  So at this point, I am pretty confident that we <em>can</em> do the job.
tr: Genel olarak, iş dünyasında, birçok kullanıcı GNU/Linux'ı kullanmamaktadır. Birçok ev kullanıcısı henüz bizim sistemimizi kullanmamaktadır. Ev kullanıcıları da sistemimizi kullanmaya başladığında, özgür yazılım için 10 kat daha fazla gönüllü ve 10 kat daha fazla müşteri sağlayacağız. Ve bu bizi büyütecektir. Bu nedenle, bu noktada, bu işi yapabileceğimiz konusunda oldukça güvenim var.

note: type: Content of: <div><p>
en: And, this is important, because Microsoft asks us to feel desperate.  They say, The only way you can have software to run, the only way you can have innovation, is if you give us power.  Let us dominate you.  Let us control what you can do with the software you're running, so that we can squeeze a lot of money out of you, and use a certain fraction of that to develop software, and take the rest as profit.
tr: Ve bu önemlidir çünkü Microsoft bizim çaresiz hissetmemizi istemektedir. Şöyle derler: &ldquo;Çalıştırılacak yazılıma sahip olmanızın tek yolu, yeniliğe sahip olmanızın tek yolu, gücü bize vermenizle sağlanabilir. Size egemen olmamıza izin verin. Çalıştırdığınız programla ne yapabileceğinizi kontrol edelim, böylece sizden çok para alabiliriz ve bu paranın belirli bir oranını yazılım geliştirmek için kullanıp geri kalanını kâr yaparız.

note: type: Content of: <div><p>
en: Well, you shouldn't ever feel that desperate.  You shouldn't ever feel so desperate that you give up your freedom.  That's very dangerous.
tr: Hiçbir zaman çaresiz hissetmemelisiniz. Çok çaresiz hissedip özgürlüğünüzü feda etmemelisiniz. Bu çok tehlikelidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another thing that Microsoft, well, not just Microsoft, people who don't support free software generally adopt a value system in which the only thing that matters is short-term practical benefits: How much money am I going to make this year? What job can I get done today? Short-term thinking and narrow thinking.  Their assumption is that it is ridiculous to imagine that anybody ever might make a sacrifice for the sake of freedom.
tr: Microsoft'un, yalnızca Microsoft olmamakla beraber özgür yazılımı desteklemeyen insanların genelde benimsediği değer sistemi, kısa vadeli kârdır: Bu sene ne kadar para kazanacağım? Bugün ne kadar iş yaptırabilirim? Kısa vadeli düşünme ve dar düşünme. Onların varsayımına göre, birilerinin özgürlük adına fedakarlık yapması saçmadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Yesterday, a lot of people were making speeches about Americans who made sacrifices for the freedom of their compatriots.  Some of them made great sacrifices.  They even sacrificed their lives for the kinds of freedom that everyone in our country has heard about, at least.  (At least, in some of the cases; I guess we have to ignore the war in Vietnam.)
tr: Dün yurttaşlarının özgürlüğü için fedakarlık yapmış olan Amerikalılar hakkında birçok insan konuşma yapıyordu. Bu insanların bazıları büyük fedakarlıklar yapmışlardı. Ülkemizde herkesin duyduğu özgürlük çeşitleri için yaşamlarını bile feda etmişlerdi. (En azından bazı durumlarda; tahmin ederim ki, Vietnam'daki savaşı burada görmezden gelmeliyiz.)

note: type: Content of: <div><p>
en: <i>[Editor's note: The day before was &ldquo;Memorial Day&rdquo; in the USA.  Memorial Day is a day where war heros are commemorated.]</i>
tr: <i>[Editörün notu: Önceki gün, ABD'de &ldquo;Anma Günü&rdquo;ydü. Anma Günü savaş kahramanlarının anıldığı bir tatil günüdür.]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: But, fortunately, to maintain our freedom in using software, doesn't call for big sacrifices. Just tiny, little sacrifices are enough, like learning a command-line interface, if we don't have a GUI interface program yet.  Like doing the job in this way, because we don't have a free software package to do it that way, yet.  Like, paying some money to a company that's going to develop a certain free software package, so that you can have it in a few years.  Various little sacrifices that we can all make.  And, in the long run, even we will have benefited from it.  You know, it is really an investment more than a sacrifice.  We just have to have enough long-term view to realize it's good for us to invest in improving our society, without counting the nickels and dimes of who gets how much of the benefit from that investment.
tr: Ancak neyse ki, yazılımın kullanılmasındaki özgürlüğümüzün korunması bu gibi büyük fedakarlıkları gerektirmemektedir. Grafiksel Kullanıcı Ara yüzü (GUI) programınız henüz yoksa, komut satırı ara yüzünün öğrenilmesi gibi yalnızca küçük ve az fedakarlıklar yeterlidir. Bunu bu şekilde yapmak için özgür bir yazılım paketine sahip olmadığımız için, bu, işin bu şekilde yapılması gibidir. Birkaç yılda sahip olabileceğiniz gibi, belirli bir özgür yazılım paketini geliştirecek olan bir firmaya bir miktar paranın ödenmesi gibidir. Bunlar, hepimizin yapabileceği küçük fedakarlıklardır. Ve uzun vadede, bundan fayda görürüz. Bildiğiniz gibi, bir fedakarlıktan çok bir yatırım gibidir. Toplumumuzun gelişmesinde bizim için iyi olduğunu bilmek için, yalnızca söz konusu yatırımdan kimin beş on senti alacağını saymadan yeterli uzun vadeli görüşe sahip olmamız gereklidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, at this point, I'm essentially done.
tr: Böylece, bu noktada, anlatacaklarım sona erdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: I'd like to mention that there's a new approach to free software business being proposed by Tony Stanco, which he calls &ldquo;Free Developers,&rdquo; which involves a certain business structure which hopes eventually to pay out a certain share of the profits to every, to all the authors of the free software who've joined the organization.  And they're looking at the prospects of getting me some rather large government software development contracts in India now, because they're going to be using free software as the basis, having tremendous cost savings that way.
tr: Tony Stanco tarafından önerilen özgür yazılım işine ilişkin yeni bir yaklaşımın olduğunu ifade etmek isterim, bu yaklaşım &ldquo;Özgür Geliştiriciler&rdquo; olarak adlandırılmaktadır ve organizasyona katılan tüm yazılım geliştiricilere kârdan belirli bir oranın verilmesini uman belirli bir iş yapısını içermektedir. Ve halen Hindistan'da bazı büyük hükümet yazılım geliştirme sözleşmelerinin gerçekleştirilmesini ummaktadırlar çünkü taban olarak özgür yazılımı kullanıyor olacaklardır, bu şekilde büyük maliyet tasarrufu sağlamayı planlamaktadırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: And so now I guess that I should ask for questions.
tr: Ve şimdi sorularınızı bekliyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Could you speak up a bit louder please? I can't really hear you.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Biraz yüksek sesle konuşabilir misiniz lütfen? Sizi gerçekten duyamıyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: How could a company like Microsoft include a free software contract?
tr: <strong>SORU</strong>: Microsoft gibi bir firma bir özgür yazılım sözleşmesini nasıl içerebilir?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, actually, Microsoft is planning to shift a lot of its activity into services.  And what they're planning to do is something dirty and dangerous, which is tie the services to the programs, one to the next, in a sort of zigzag, you know? So that to use this service, you've got to be using this Microsoft program, which is going to mean you need to use this service, to this Microsoft program, so it's all tied together.  That's their plan.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Microsoft aslında eylemlerinin birçoğunu hizmetlere kaydırmayı planlamaktadır. Ve yapmayı planladıkları şey kirli ve tehlikeli bir şeydir, zikzak biçiminde hizmetleri birini diğerine olacak şekilde bağlamayı planlamaktadırlar. Böylece bu hizmeti kullanmak için, bu Microsoft programını kullanıyor olmanız gereklidir, bu da, bu hizmeti ve bu Microsoft programını kullanmanız gerektiği anlamına gelecektir … böylece tümü birbiriyle ilişkilidir. Planları budur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, the interesting thing is that selling those services doesn't raise the ethical issue of free software or nonfree software.  It might be perfectly fine for them to have the business for those businesses selling those services over the net to exist.  However, what Microsoft is planning to do is to use them to achieve an even greater lock, an even greater monopoly, on the software and the services, and this was described in an article, I believe in Business Week, recently.  And, other people said that it is turning the net into the Microsoft Company Town.
tr: Şimdi, ilginç olan şey, bu hizmetlerin satılmasının özgür yazılım ya da özgür olmayan yazılım etik hususunu gündeme getirmemesidir. Onlar için, net üzerinden bu hizmetleri satan bu gibi işyerlerinin olması çok iyi olabilir. Ancak, Microsoft'un planladığı, yazılım ve hizmetler üzerinde daha bile büyük bir tekel, daha bile büyük bir kilit elde etmek için onları kullanmaktır ve bu, yakın zamanda bir makalede açıklanmıştır. Diğer insanlar, bunun, neti Microsoft Firma Kasabasına dönüştürdüğünü söylemiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: And this is relevant because, you know, the trial court in the Microsoft antitrust trial recommended breaking up the company, Microsoft.  But in a way, that makes no sense&mdash;it wouldn't do any good at all&mdash;into the operating part and the applications part.
tr: Ve bu bağlantılıdır çünkü Microsoft tröst karşıtı davasındaki mahkeme Microsoft'un bölünmesini istedi. Anlamsız bir şekilde, hiçbir işe yaramayacak biçimde, işletim sistemi kısmına ve uygulama kısmına bölünmesi şeklinde.

note: type: Content of: <div><p>
en: But having seen that article, I now see a useful, effective way to split up Microsoft into the services part and the software part, to require them to deal with each other only at arm's length, that the services must publish their interfaces, so that anybody can write a client to talk to those services, and, I guess, that they have to pay to get the service. Well, that's OK.  That's a totally different issue.
tr: Ancak o makaleyi gördükten sonra, şimdi yalnızca emsallerine uygun bir şekilde birbirleriyle başa çıkmalarını gerektirmek için Microsoft'un hizmetler kısmına ve yazılım kısmına bölünmesinin yararlı ve etkin bir yolunu görmekteyim, hizmetler ara yüzlerini yayınlamalıdır, böylece hizmetlerle konuşabilmek için herkes bir istemci yazabilir ve tahmin ediyorum ki, hizmeti almak için ödeme yapmaları gereklidir. Evet, bu tamamdır. Bu, tamamen farklı bir konudur.

note: type: Content of: <div><p>
en: If Microsoft is split up in this way [&hellip;] services and software, they will not be able to use their software to crush competition with Microsoft services.  And they won't be able to use the services to crush competition with Microsoft software.  And we will be able to make the free software, and maybe you people will use it to talk to Microsoft services, and we won't mind.
tr: Microsoft bu şekilde  [&hellip;]  başka bir deyişle, hizmetler ve yazılım şeklinde bölünürse, Microsoft hizmetleriyle rekabete girmek için yazılımlarını kullanamayacaklardır. Ve Microsoft yazılımıyla rekabete girmek için hizmetleri kullanamayacaklardır. Ve özgür yazılım yapabileceğiz ve belki de siz insanlar bunu Microsoft hizmetleriyle konuşmak için kullanacaksınız, bu bizim için önemli değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Because, after all, although Microsoft is the proprietary software company that has subjugated the most people&mdash;the others have subjugated fewer people, it's not for want of trying.  <i>[Laughter]</i> They just haven't succeeded in subjugating as many people.  So, the problem is not Microsoft and only Microsoft.  Microsoft is just the biggest example of the problem we're trying to solve, which is proprietary software taking away users' freedom to cooperate and form an ethical society.  So we shouldn't focus too much on Microsoft, you know, even though they did give me the opportunity for this platform. That doesn't make them all-important.  They're not the be-all and end-all.
tr: Çünkü ne de olsa, Microsoft'un birçok insana boyun eğdiren özel mülk yazılım firması olmasına rağmen, diğerleri daha az insana boyun eğdirmiştir, bu, uğraşma isteğinden kaynaklanmamaktadır; <i>[Dinleyiciler güler]</i> o kadar çok sayıda insana boyun eğdirmeyi başaramamışlardır. Bu nedenle, problem yalnızca ve yalnızca Microsoft değildir. Microsoft, çözmeye çalıştığımız problemin yalnızca en büyük örneğidir, işbirliği yapmak ve etik bir toplum oluşturmak için kullanıcıların özgürlüğünü alan özel mülk yazılımdır. Bu nedenle, bu platform için bana imkân vermiş olsalar bile, Microsoft üzerine çok fazla odaklanmamalıyız. Bu, onları çok önemli yapmaz. Bu, hepsi ve hepsinin sonu değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Earlier, you were discussing the philosophical differences between open source software and free software.  How do you feel about the current trend of GNU/Linux distributions as they head towards supporting only Intel platforms? And the fact that it seems that less and less programmers are programming correctly, and making software that will compile anywhere? And making software that simply works on Intel systems?
tr: <strong>SORU</strong>: Daha önceden, açık kaynaklı yazılımla özgür yazılım arasındaki felsefi farkları açıklıyordunuz. Yalnızca Intel platformlarını desteklerlerken, GNU/Linux dağıtımlarının mevcut eğilimi hakkında nasıl hissediyorsunuz? Ve gitgide daha az sayıda programcının doğru şekilde programlama yaptığı ve herhangi bir yerde derleme yapacak olan yazılımı hazırladığı görülmektedir? Ve basitçe Intel sistemlerinde çalışan yazılımın hazırlandığı görülmektedir?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: I don't see an ethical issue there.  Although, in fact, companies that make computers sometimes port the GNU/Linux system to it.  HP apparently did this recently.  And, they didn't bother paying for a port of Windows, because that would have cost too much.  But getting GNU/Linux supported was, I think, five engineers for a few months.  It was easily doable.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Burada etik bir husus görmüyorum. Ancak, gerçekte, bilgisayar üreten firmalar, bazen GNU/Linux sistemini bilgisayara taşımaktadır. HP açık bir şekilde bunu yakın bir zamanda yapmıştır. Ve Windows'un bir portu için ödeme yapma konusunda canlarını sıkmamışlardı, çünkü bu, çok fazla maliyete sahip olacaktı. Ancak zannediyorum ki GNU/Linux'ın desteklenmesi birkaç ay boyunca beş mühendisin çalışmasını gerektirecekti. Bu, kolayca yapılabilir bir şeydi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, of course, I encourage people to use <code>autoconf</code>, which is a GNU package that makes it easier to make your programs portable.  I encourage them to do that.  Or when somebody else fixes the bug that it didn't compile on that version of the system, and sends it to you, you should put it in.  But I don't see that as an ethical issue.
tr: Şimdi tabi ki, insanların <code>autoconf</code>'u kullanmasını öneriyorum, autoconf, programlarınızı taşınabilir hale getirmeyi kolaylaştıran bir GNU paketidir. Bunu yapmaları için onları yüreklendiriyorum. Ya da sistemin söz konusu sürümünde derlenmeyen bir hatayı başka birileri giderdiğinde ve size gönderdiğinde, o zaman bunu göz önünde bulundurmalısınız. Ancak bunu etik bir husus olarak görmüyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Two comments.  One is: Recently, you spoke at MIT.  I read the transcript.  And someone asked about patents, and you said that &ldquo;patents are a totally different issue.  I have no comments on that.&rdquo;
tr: <strong>SORU</strong>: İki yorum. Birisi: Yakın zamanda, MIT'de konuştunuz. Kopyasını okudum. Ve birileri, patentler hakkında bir şeyler sordu ve siz dediniz ki &ldquo;patentler tamamen farklı bir konudur. Bu konuda yorumum yok.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Right.  I actually have a lot to say about patents, but it takes an hour.  <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Doğru. Patentler hakkında aslında söyleyecek çok şeyim var ama bu, bir saati bulur. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: I wanted to say this: It seems to me that there is an issue.  I mean, there is a reason that companies call both patents and copyrights things like hard property in trying to get this concept which is, if they want to use the power of the State to create a course of monopoly for themselves.  And so, what's common about these things is not that they revolve around the same issues, but that motivation is not really the public service issues but the motivation of companies to get a monopoly for their private interests.
tr: <strong>SORU</strong>: Şunu demek istedim: Bana öyle geliyor ki, burada önemli bir husus var. Demek istiyorum ki, bu konsepti almaya çalışırken, firmaların, kendileri için bir tekel biçimi oluşturmaya çalışırken Devletin gücünü kullanmak isterlerse, patentler ve telif hakkı gibi şeyleri sert özellik olarak adlandırmalarının bir nedeni vardır. Ve böylece, bu şeyler hakkındaki yaygın olan şey, aynı hususlar etrafında dolaşmaları değildir ancak söz konusu motivasyon, gerçekten de genel hizmet hususu değildir ama özel çıkarları için firmaların tekel sağlama motivasyonudur.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: I understand.  But, well, I want to respond because there's not too much time.  So I'd like to respond to that.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Anlıyorum. Ama, iyi, yanıtlamak istiyorum çünkü çok fazla zaman yok. Bu yüzden bunu yanıtlamak istiyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: You're right that that's what they want.  But there's another reason why they want to use the term intellectual property.  It's that they don't want to encourage people to think carefully about copyright issues or patent issues.  Because copyright law and patent law are totally different, and the effects of software copyrighted and software patents are totally different.
tr: Onların istediğinin bu olduğu konusunda haklısınız. Ancak fikri mülkiyet terimini kullanmak istemelerinin başka bir nedeni vardır. Bunun nedeni, insanların, telif hakkı hususları ya da patent hususları hakkında dikkatli bir şekilde düşünmesini istememeleridir. Telif hakkı kanunu ve patent kanunu tamamen farklı olduğu için, yazılım telif haklarının ve yazılım patentlerinin etkileri tamamen farklıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Software patents are a restriction on programmers, prohibiting them from writing certain kinds of programs, whereas copyright doesn't do that.  With copyright, at least if you wrote it yourself, you're allowed to distribute it.  So, it's tremendously important to separate these issues.
tr: Yazılım patentleri, programcıları belirli program tiplerini yazmaktan alıkoydukları için, programcılar üzerindeki bir kısıtlamadır ancak telif hakkı bunu yapmaz. Telif hakkı söz konusu olduğunda, en azından kendi kendinize yazıyorsanız, dağıtmanıza izin verilmektedir. Bu nedenle, bu hususların ayrılması çok önemlidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: They have a little bit in common, at a very low level, and everything else is different.  So, please, to encourage clear thinking, discuss copyright or discuss patents.  But don't discuss intellectual property.  I don't have an opinion on intellectual property.  I have opinions on copyrights and patents and software.
tr: Bunların, çok düşük bir seviyede ortak bir özelliği vardır ve diğer her şey farklıdır. Bu nedenle, lütfen, açık bir şekilde düşünmeyi cesaretlendirmek için, telif hakkını ve patentleri tartışın. Ancak fikri mülkiyeti tartışmayın. fikri mülkiyet hakkında bir fikrim yoktur. Telif hakları, patentler ve yazılım hakkında düşüncelerim vardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: You mentioned at the beginning that a functional language, like recipes, are computer programs.  There's a cross a little bit different than other kinds of language created on.  This is also causing a problem in the DVD case.
tr: <strong>SORU</strong>: Başlangıçta fonksiyonel bir dilin, yemek tarifleri gibi, bilgisayar programları olduğunu ifade ettiniz. Ancak yemek tariflerinden bilgisayar programlarına ve İngilizce dilinden bilgisayar programlarına büyük bir geçiş vardır – &ldquo;fonksiyonel dil&rdquo;in tanımı çok geniştir. DVD konusunda bu, neden olan problemi oluşturmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: The issues are partly similar but partly different, for things that are not functional in nature.  Part of the issue transfers but not all of it.  Unfortunately, that's another hour speech.  I don't have time to go into it.  But I would say that all functional works ought to be free in the same sense as software.  You know, textbooks, manuals, dictionaries, and recipes, and so on.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Hususlar, doğadaki fonksiyonel olmayan şeylerden ötürü kısmen benzer ancak kısmen de farklıdır. Hususun bir kısmı aktarılır ancak tamamı aktarılmaz. Maalesef, bu da bir saatlik bir konuşma ile açıklanabilir. Bu konuya burada girmek için yeterli vaktimiz yok. Ancak şunu söylemek isterim ki, yazılımla aynı anlamda tüm fonksiyonel çalışmalar özgür olmalıdır. Biliyorsunuz, ders kitapları, belgeler, sözlükler ve tarifler özgür olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: I was just wondering on online music. There are similarities and differences created all through.
tr: <strong>SORU</strong>: Yalnızca online müziği merak ediyordum. Bir yandan öbür yana oluşturulmuş benzerlikler ve farklar mevcuttur.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Right.  I'd say that the minimum freedom that we should have for any kind of published information is the freedom to non-commercially redistribute it, verbatim.  For functional works, we need the freedom to commercially publish a modified version, because that's tremendously useful to society.  For non-functional works, you know, things that are to entertain, or to be aesthetic, or to state a certain person's views, you know, perhaps they shouldn't be modified.  And, perhaps that means that it's OK, to have copyright covering all commercial distribution of them.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Doğru. Yayınlanan her türlü bilgi için sahip olmamız gereken minimum özgürlük bu yayını ticari olmayan bir şekilde birebir yeniden dağıtma özgürlüğüdür. Fonksiyonel çalışmalar için, değiştirilmiş bir sürümü ticari olarak yayınlama özgürlüğüne ihtiyaç duyarız çünkü bu, toplum için çok yararlıdır. Fonksiyonel olmayan çalışmalar için – insanları eğlendirecek ya da estetik olacak ya da belirli bir insanın görüşlerini ifade edecek olan şeyler, biliyorsunuz – belki de değiştirilmemelidir. Ve bu belki de onların tüm ticari dağıtımını kapsayan telif hakkına sahip olunmasının tamam olduğu anlamına gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Please remember that according to the U.S. Constitution, the purpose of copyright is to benefit the public.  It is to modify the behavior of certain private parties, so that they will publish more books.  And the benefit of this is that society gets to discuss issues and learn.  And, you know, we have literature.  We have scientific works.  The purpose is encourage that.  Copyrights do not exist for the sake of authors, let alone for the sake of publishers.  They exist for the sake of readers and all those who benefit from the communication of information that happens when people write and others read.  And that goal I agree with.
tr: Lütfen unutmayın ki, A.B.D. Anayasasına göre, telif hakkının amacı halkın yararlanmasıdır. Telif hakkı, belirli özel tarafların davranışını değiştirmek böylece daha fazla kitap yayınlamalarını sağlamak içindir. Ve bunun yararı, toplumun hususları tartışmasının ve öğrenmesinin sağlanmasıdır. Ve, bildiğiniz gibi, literatürümüz vardır. Bilimsel çalışmalarımız vardır. Hedef, bunu cesaretlendirmektir. Telif hakları, yazarların iyiliği için değil, yalnızca yayıncıların iyiliği içindir. Telif hakkı, okuyucuların ve insanlar yazdığında ve diğerleri okuduğunda gerçekleşen bilgi alışverişinden faydalananların iyiliğinedir. Ve bu hedefle fikir birliği içerisindeyim.

note: type: Content of: <div><p>
en: But in the age of the computer networks, the method is no longer tenable, because it now requires draconian laws that invade everybody's privacy and terrorize everyone.  You know, years in prison for sharing with your neighbor.  It wasn't like that in the age of the printing press.  Then copyright was an industrial regulation.  It restricted publishers.  Now, it's a restriction imposed by the publishers on the public.  So, the power relationship is turned around 180 degrees, even if it's the same law.
tr: Ancak bilgisayar ağları çağında, yöntem, artık inanılabilen ve makul bir yöntem değildir çünkü şimdi herkesin özel hayatına giren ve herkes için terör estiren katı kanunları gerektirmektedir. Komşunuzla paylaşımda bulunduğunuz için yıllarınız hapiste geçer. Matbaa zamanında durum böyle değildi. O zamanlar telif hakkı endüstriyel bir düzenlemeydi. Yayıncıları kısıtlamaktaydı. Şimdi yayıncılar tarafından kamu üzerine dayatılan bir kısıtlamadır. Bu nedenle güç ilişkisi, aynı kanun yürürlükte olsa bile, 180 derece döndü.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: So you can have the same thing&mdash;but like in making music from other music?
tr: <strong>SORU</strong>: Böylece başka bir müzikten müzik yapmak gibi bir şeye sahip olabilir misiniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Right.  That is an interesting &hellip;
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Doğru. Bu ilginç &hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: And unique, new works, you know, it's still a lot of cooperation.
tr: <strong>SORU</strong>: Ve benzersiz, yeni çalışmalar, işte, hâlâ çok miktarda işbirliği var.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: It is.  And I think that probably requires some kind of fair use concept.  Certainly making a few seconds of sample and using that in making some musical work, obviously that should be fair use.  Even the standard idea of fair use includes that, if you think about it.  Whether courts agree, I'm not sure, but they should.  That wouldn't be a real change in the system as it has existed.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Doğru. Ve bunun muhtemelen adil kullanım kavramını gerektirdiğini düşünüyorum. Kesinlikle birkaç saniyelik numune yapmak ve bunu bazı müziksel çalışmaların hazırlanmasında kullanmak, açık bir şekilde bu, adil kullanım olmalıdır. Bu konu hakkında düşünürseniz, adil kullanıma ilişkin standart fikir bunu içermektedir. Mahkemeler fikir birliği içinde olurlarsa, emin değilim, ama olmalılar. Sistemde mevcut olduğu haliyle gerçek bir değişiklik var olmayacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: What do you think about publishing public information in proprietary formats?
tr: <strong>SORU</strong>: Özel mülk biçimlerde genel bilgilerin yayınlanması hakkında ne düşünüyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Oh, it shouldn't be.  I mean, the government should never require citizens to use a nonfree program to access, to communicate with the government in any way, in either direction.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Bu olmamalıdır. Hükümet, vatandaşlardan herhangi bir şekilde ya da herhangi bir yönde kendisiyle haberleşmeleri için ya da kendisine erişmeleri için özgür olmayan bir programın kullanılmasını hiçbir zaman istememelidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: I have been, what I will now say, a GNU/Linux user&hellip;
tr: <strong>SORU</strong>: Şimdi söyleyeceğim şeyi yani GNU/Linux kullanıcısı olmuştum&hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Thank you.  <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Teşekkürler.  <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: &hellip;for the past four years.  The one thing that has been problematical for me and is something that is essential, I think, to all of us, is browsing the web.
tr: <strong>SORU</strong>: &hellip;son dört yıldır. Benim için problemli ve hepimiz için önemli olan şeylerden biri de zannediyorum ki Web'e göz atmaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Yes.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Evet.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: One thing that has been decidedly a weakness in using a GNU/Linux system has been browsing the web, because the prevailing tool for that, Netscape&hellip;
tr: <strong>SORU</strong>: GNU/Linux sisteminin kullanılmasındaki zayıf noktalardan bir tanesi Web'de tarama yapılmasıdır çünkü bu konudaki yaygın araç Netscape'tir&hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: &hellip;is not free software.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: &hellip;ve özgür yazılım değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Let me respond to this.  I want to get to the point, for the sake of getting in more.  So, yes.  There has been a terrible tendency for people to use Netscape Navigator on their GNU/Linux systems.  And, in fact all the commercially packaged systems come with it.  So this is an ironic situation: we worked so hard to make a free operating system, and now, if you go to the store, and you can find versions of GNU/Linux there, most of them are called Linux, and they're not free.  Oh, well, part of them is.  But then, there's Netscape Navigator, and maybe other nonfree programs as well.  So, it's very hard to actually find a free system, unless you know what you're doing.  Or, of course, you can not install Netscape Navigator.
tr: Bu soruyu yanıtlayayım. Daha fazlasını elde etme adına ana noktaya varayım. Evet. İnsanların GNU/Linux sistemlerinde Netscape Navigatör'ü kullanma eğilimlerinde büyük bir artış vardır. Gerçekte, ticari olarak paketlenmiş tüm sistemlerde Netscape Navigatör otomatik olarak vardır. Böylece bu, ironik bir durumdur: özgür bir işletim sistemi geliştirmek için çok çalıştık ve şimdi mağazaya gittiğinizde, orada GNU/Linux'ın sürümlerini bulabilirsiniz, çoğu Linux olarak adlandırılmaktadır ve özgür değildirler. Neyse, bazıları özgürdür aslında. Ancak Netscape Navigatör ve belki de başka özgür olmayan programlar da var olabilir. Bu nedenle, gerçekte ne yaptığınızı bilmiyorsanız, özgür bir sistemin bulunması çok zordur. Ya da tabi ki, Netscape Navigatörü kuramazsınız.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now, in fact, there have been free web browsers for many years.  There is a free web browser that I used to use called Lynx.  It's a free web browser that is non-graphical; it's text-only.  This has a tremendous advantage, in you don't see the ads.  <i>[Laughter] [Applause]</i>
tr: Şimdi, gerçekte, yıllardır özgür Web tarayıcıları mevcuttur. Lynx olarak adlandırılan ve eskiden kullandığım özgür bir Web tarayıcısı vardır: Grafiksel olmayan özgür bir Web tarayıcısıdır; yalnızca metinden ibarettir. Bunun büyük bir avantajı vardır, bunda reklamları görmezsiniz. <i>[Dinleyiciler güler] [Alkış]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: But anyway, there is a free graphical project called Mozilla, which is now getting to the point where you can use it.  And I occasionally use it.
tr: Ama her neyse, Mozilla olarak adlandırılan ve kullanabileceğiniz noktaya ulaşan özgür bir grafik arayüzlü proje vardır. Ve ben onu arada sırada kullanıyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Konqueror 2.01 has been very good.
tr: <strong>SORU</strong>: Konqueror 2.01 çok iyidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Oh, OK.  So that's another free graphical browser.  So, we're finally solving that problem, I guess.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Evet, Tamam. Bu, başka bir özgür grafiksel arayüzlü tarayıcıdır. Böylece, sonunda tahmin ediyorum ki bu problemi çözüyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Can you talk to me about that philosophical/ethical division between free software and open source? Do you feel that those are irreconcilable? &hellip;
tr: <strong>SORU</strong>: Bana özgür yazılımla açık kaynak arasındaki felsefi/etik ayrımdan bahsedebilir misiniz? Bunların uzlaştırılamaz olduğunu mu hissediyorsunuz? &hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <i>[Recording switches tapes; end of question and start of answer is missing]</i>
tr: <i>[Kayıt kaset değişimi; sorunun sonu ve yanıtın başı eksik]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: &hellip; to a freedom, and ethics.  Or whether you just say, Well, I hope that you companies will decide it's more profitable to let us be allowed to do these things.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: &hellip; bir özgürlüğe ve etiğe. Ya da sizin henüz söylediğiniz gibi, umarım ki, siz firmalar, bizim bu şeyleri yapmamıza izin vermemizin daha kârlı olduğuna karar verirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, as I said, in a lot of practical work, it doesn't really matter what a person's politics are.  When a person offers to help the GNU project, we don't say: &ldquo;You have to agree with our politics.&rdquo; We say that in a GNU package, you've got to call the system GNU/Linux, and you've got to call it free software.  What you say when you're not speaking to the GNU Project, that's up to you.
tr: Ancak, söylediğim gibi, çok sayıdaki pratik çalışmada, bir kimsenin politikasının ne olduğu gerçekten de fark etmemektedir. Bir kimse GNU projesine yardımcı olmayı teklif ettiğinde, şunu demeyiz: &ldquo;Bizim politikalarımızla fikir birliği içinde olmanız gereklidir.&rdquo; Bir GNU paketinde, sistemi GNU/Linux olarak adlandırmanızın gerekli olduğunu ve bunları özgür yazılım olarak adlandırmanız gerektiğini söyleriz. GNU Projesi hakkında konuşmadığınızda ne söylediğiniz, size kalmıştır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: The company, IBM, started a campaign for government agencies, to sell their big new machines, that they used Linux as selling point, and say Linux.
tr: <strong>SORU</strong>: Yeni büyük makinelerini satmak amacıyla hükümet birimleri için IBM firması bir kampanya başlatmıştır, satış noktası olarak Linux'ı kullanmışlar ve Linux olarak adlandırmışlardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Yes, of course, it's really the GNU/Linux systems. <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Evet. Tabi ki, bunlar gerçekten de GNU/Linux sistemleridir. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: That's right! Well, tell the top sales person.  He doesn't know anything for GNU.
tr: <strong>SORU</strong>: Bu doğrudur. En üstteki satış elemanına söyleyin. GNU hakkında bir şey bilmiyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: I have to tell who?
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Kime söylemeliyim?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: The top sales person.
tr: <strong>SORU</strong>: En üstteki satış elemanı.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Oh yes.  The problem is that they've already carefully decided what they want to say for reasons of their advantage.  And the issue of what is a more accurate, or fair, or correct way to describe it is not the primary issue that matters to a company like that.  Now, some small companies, yes, there'll be a boss.  And if the boss is inclined to think about things like that, he might make a decision that way.  Not a giant corporation though. It's a shame, you know.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Ya, evet. Buradaki problem, avantajları için söylemek istedikleri şeylere halihazırda dikkatli bir şekilde karar vermiş olmalarıdır. Ve bunu tanımlamanın daha doğru, daha adil ya da daha kesin yolunun ne olduğu hususu, bu gibi bir firma için önemli olan temel husus değildir. Evet, şimdi bazı küçük firmalarda, bir patron olacaktır. Ve patron bu gibi hususlar hakkında düşünmekteyse, bu şekilde bir karara varabilir. Ancak bu çok büyük bir ortaklık değildir. Bu, bir utançtır, ayıptır.

note: type: Content of: <div><p>
en: There's another more important and more substantive issue about what IBM is doing.  They're saying that they're putting a billion dollars into &ldquo;Linux.&rdquo; But perhaps, I should also put quotes around &ldquo;into,&rdquo; as well, because some of that money is paying people to develop free software.  That really is a contribution to our community.  But other parts is paying to pay people to write proprietary software, or port proprietary software to run on top of GNU/Linux, and that is <em>not</em> a contribution to our community.  But IBM is lumping that altogether into this.  Some of it might be advertising, which is partly a contribution, even if it's partly wrong.  So, it's a complicated situation.  Some of what they're doing is contribution and some is not.  And some is sort is somewhat, but not exactly.  And you can't just lump it altogether and think, Wow! Whee! A billion dollars from IBM.  <i>[Laughter]</i> That's oversimplification.
tr: IBM'in yaptığı şey hakkında daha önemli ve daha bağımsız bir husus vardır. &ldquo;Linux&rdquo;a bir milyar dolar yatırdıklarını söylüyorlar. Ancak belki de &ldquo;Linux&rdquo;a ifadesindeki &ldquo;a&rdquo;'yı da çift tırnak içine almalıyım çünkü bu paranın bir kısmı insanların özgür yazılım geliştirmesi için harcanmaktadır. Bu gerçekten de topluluğumuz için büyük bir katkıdır. Ancak diğer kısımları, insanlara özel mülk yazılım yazmaları ya da özel mülk yazılımı GNU/Linux'ın üstünde çalıştırmak üzere taşımak için ödeme yapmaktadır ve bu, topluluğumuz için bir katkı <em>değildir</em>. Ancak IBM, tümünü bunda toplamaktadır. Bunların bazıları reklam olabilir, bu da kısmen bir katkıdır ancak kısmen de yanlıştır. Bu nedenle, bu, karmaşık bir durumdur. Yaptıkları şeylerden bazıları katkıdır ve bazıları değildir, ancak bunlar da kesin değildir. Ve hepsini bir araya toplayıp &ldquo;Vav! IBM'den bir milyar dolar aldım&rdquo; diyemezsiniz. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Bu, olayların aşırı derecede basitleştirilmesidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Can you talk a little bit more about the thinking that went into the General Public License?
tr: <strong>SORU</strong>: Genel Kamu Lisansı'na ilişkin düşünceler hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, here's the&mdash;I'm sorry, I'm answering his question now. <i>[Laughter]</i>
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Şimdi, burada, özür dilerim, sorusunu şimdi yanıtlıyorum. <i>[Dinleyiciler güler]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>SCHONBERG</strong>: Do you want to reserve some time for the press conference? Or do you want to continue here?
tr: <strong>SCHONBERG</strong>: Basın toplantısı için zaman ayırmak istiyor musunuz? Yoksa burada mı devam etmek istiyorsunuz?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Who is here for the press conference? Not a lot of press.  Oh, three&hellip; OK.  Can you afford if we&hellip; if I go on answering everybody's questions for another ten minutes or so? OK.  So, we'll go on answering everybody's questions.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Basın toplantısı için kimler burada? Çok fazla basın yok. Oh, üç&hellip; Tamam. Eğer herkesin&hellip; sorusunu yanıtlamak üzere on dakika gibi bir şey istesem kabul eder misiniz? Tamam. O zaman, herkesin sorusunu yanıtlamayla devam edelim.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, the thinking that went into the GNU GPL? Part of it was that I wanted to protect the freedom of the community against the phenomena that I just described with X Windows, which has happened with other free programs as well.  In fact, when I was thinking about this issue, X Windows was not yet released.  But I had seen this problem happen in other free programs.  For instance, TeX.  I wanted to make sure that the users would all have freedom.  Otherwise, I realized that I might write a program, and maybe a lot of people would use the program, but they wouldn't have freedom.  And what's the point of that?
tr: GNU GPL'ye yol açan düşünceler mi? Bunun bir kısmı, topluluğun özgürlüğünü, X Windows'ta tanımladığım fenomenlere karşı korumak istememdi, bu durum diğer programlarda da meydana geldi. Aslında, bu husus hakkında düşünürken, X Windows henüz yayınlanmamıştı. Ancak bu problemin başka özgür programlarda meydana geldiğini görmüştüm. Örneğin, TeX gibi. Kullanıcıların tümünün özgürlüğe sahip olduğundan emin olmak istedim. Aksi takdirde, bir program yazabileceğimi ve çok sayıda insanın programı kullanacağını düşündüm, ancak o insanların özgürlüğü olmayacaktı. Ve bunun ana noktası nedir?

note: type: Content of: <div><p>
en: But the other issue I was thinking about was, I wanted to give the community a feeling that it was not a doormat, a feeling that it was not prey to any parasite who would wander along.  If you don't use copyleft, you are essentially saying: <i>[speaking meekly]</i> &ldquo;Take my code.  Do what you want.  I don't say no.&rdquo; So, anybody can come along and say: <i>[speaking very firmly]</i> &ldquo;Ah, I want to make a nonfree version of this.  I'll just take it.&rdquo; And, then, of course, they probably make some improvements, those nonfree versions might appeal to users, and replace the free versions.  And then, what have you accomplished? You've only made a donation to some proprietary software project.
tr: Ancak düşündüğüm diğer bir husus, topluluğa, bunun bir paspas olmadığı duygusunu vermekti, bu, ortalıkta dolanan herhangi bir parazite av olmadığı duygusuydu. Copyleft'i kullanmıyorsanız, esas olarak şunu diyorsunuzdur: <i>[Uysal bir şekilde konuşarak]</i> &ldquo;Kodumu al. Ne istersen yap. Hayır demem.&rdquo; Böylece herhangi biri gelip şunu diyebilir: <i>[kesinkes konuşarak]</i> &ldquo;A, bunun özgür olmayan bir sürümünü yapmak istiyorum. O zaman bunu alacağım.&rdquo; Ve daha sonra, tabi ki, muhtemelen bazı geliştirmeler eklediler, bu özgür olmayan sürümler kullanıcılara çekici geldi ve özgür sürümlerin yerini aldı. Ve o zaman, neyi başarmış oldunuz? Yalnızca bir özel mülk yazılım projesine katkıda bulunmuş oldunuz.

note: type: Content of: <div><p>
en: And when people see that that's happening, when people see, other people take what I do, and they don't ever give back, it can be demoralizing.  And, this is not just speculation.  I had seen that happen.  That was part of what happened to wipe out the old community that I belonged to the '70's.  Some people started becoming uncooperative.  And we assumed that they were profiting thereby.  They certainly acted as if they thought they were profiting.  And we realized that they can just take off cooperation and not give back.  And there was nothing we could do about it.  It was very discouraging.  We, those of us who didn't like the trend, even had a discussion and we couldn't come up with any idea for how we could stop it.
tr: Ve insanlar bu durumun meydana geldiğini gördüğünde, benim yaptığım şeyi diğer insanların aldığını gördüklerinde ve insanlar hiçbir zaman geri vermediğinde, bu, moral bozucu bir durum olabilir. Ve bu yalnızca spekülasyon değildir. Bunun gerçekleştiğini gördüm. Bu, 1970'lerde üyesi olduğum eski topluluğu bozmak için meydana gelen şeyin bir parçasıdır. Bazı insanlar işbirliğinden uzaklaşmaya başladı. Ve biz de bu şekilde kâr yaptıklarını varsaydık. Kesinlikle kâr yaptıklarını düşünüyor gibi davrandılar. Ve biz de, ortaklığımızı alabileceğimizi ve geri vermeyebileceğimizi fark ettik. Ve bu konu hakkında yapabileceğimiz hiçbir şey yoktu. Çok umutsuzluk vericiydi. Bizim gibi bu eğilimden hoşlanmayan insanlar bir tartışma bile yaşadılar ancak bunu nasıl durdurabileceğimize ilişkin bir fikrimiz yoktu.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, the GPL is designed to stop that.  And it says, Yes, you are welcome to join the community and use this code.  You can use it to do all sorts of jobs.  But, if you release a modified version, you've got to release that to our community, as part of our community, as part of the free world.
tr: GPL bunu durdurmak için tasarımlanmıştır. Şöyle der: Evet, topluluğa girmek ve bu kodu kullanmak konusunda özgürsünüz. Her türlü işi yapmak için bu kodu kullanabilirsiniz. Ancak değiştirilmiş bir sürümü yayınlarsanız, bunu, topluluğumuza, topluluğumuzun bir kısmına, özgür dünyanın bir kısmına yayınlamanız gereklidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, in fact, there are still many ways that people can get the benefit of our work and not contribute, like you don't have to write any software.  Lots of people use GNU/Linux and don't write any software.  There's no requirement that you've got to do anything for us.  But if you do a certain kind of thing, you've got to contribute to it.  So what that means is that our community is not a doormat.  And I think that that helped give people the strength to feel, Yes, we won't just be trampled underfoot by everybody.  We'll stand up to this.
tr: Bu nedenle, gerçekte, insanların bizim çalışmalarımızdan faydalanmasının ve herhangi bir yazılım yazmak zorunda olmamanız gibi bir katkısının olmamasının hâlâ birçok yolu vardır. Birçok insan GNU/Linux'ı kullanmakta ve hiçbir yazılım yazmamaktadır. Bizim için bir şeyler yapmanız gibi bir şart yoktur. Ancak belirli bir şey yaparsanız, buna katkıda bulunmanız gerekir. Bu nedenle, bu, bizim topluluğumuzun bir paspas olmadığı anlamına gelmektedir. Ve zannediyorum ki, bu durum insanlara şunu hissetme gücü verdi: Evet, herkes tarafından ayakaltına alınmayacağız. Bunun karşısında ayakta duracağız.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Yes, my question was, considering free but not copylefted software, since anybody can pick it up and make it proprietary, is it not possible also for someone to pick it up and make some changes and release the whole thing under the GPL?
tr: <strong>SORU</strong>: Evet sorum şuydu, özgür ancak copyleft edilmemiş yazılım dikkate alındığında, herhangi bir kimse bu yazılımı alıp özel mülk hale getirebileceği için, birilerinin bu yazılımı alıp üzerinde bazı değişiklikler yapıp sonuçtaki yazılımı GPL altında yayınlaması mümkün müdür?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Yes, it is possible.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Evet, bu mümkündür.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Then, that would make all future copies then be GPL'ed.
tr: <strong>SORU</strong>: O zaman bu, gelecekteki tüm kopyaların GPL'lenmesine neden olacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: From that branch.  But here's why we don't do that.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: O açıdan öyle. Ancak neden bunu yapmadığımızın nedenleri şunlardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Hmm?
tr: <strong>SORU</strong>: Hım?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Here's why we don't generally do that.  Let me explain.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Neden genellikle bunu yapmıyoruz, açıklamama izin verin.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: OK, yes.
tr: <strong>SORU</strong>: Tamam, evet.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: We could, if we wanted to, take X Windows, and make a GPL-covered copy and make changes in that.  But there's a much larger group of people working on improving X Windows and <em>not</em> GPL-ing it.  So, if we did that, we would be forking from them.  And that's not very nice treatment of them.  And, they <em>are</em> a part of our community, contributing to our community.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: İsteseydik, X Windows'u alıp GPL kapsamlı bir kopya hazırlayıp bunda değişiklikler yapabilirdik. Ancak X Window'un, GPL'lenmesi yerine geliştirilmesi üzerinde çalışan çok daha büyük bir grup vardır. Bu nedenle, bunu yaparsak, onlardan bir şeyler eşelemiş olurduk. Ve bu, iyi bir davranış değildir. Ve onlar, bizim topluluğumuzun bir parçasıdır, topluluğumuza katkıda bulunmaktadırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Second, it would backfire against us, because they're doing a lot more work on X than we would be.  So, our version would be inferior to theirs, and people wouldn't use it, which means, why go to the trouble at all?
tr: İkinci olarak, bu bize geri tepecektir çünkü X üzerinde bizim yapacağımızdan çok daha fazla iş yapmaktadırlar. Bu nedenle, bizim sürümümüz onların sürümünden daha kötü olacaktır ve insanlar, bizim sürümümüzü kullanmayacaktır, neden başımızı derde sokalım ki?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Mmm hmm.
tr: <strong>SORU</strong>: Mmm hmm.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: So when a person has written some improvement to X Windows, what I say that person should do is cooperate with the X development team.  Send it to them and let them use it their way.  Because they are developing a very important piece of free software.  It's good for us to cooperate with them.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Bu nedenle, bir insan X Windows'a birtakım geliştirmeler eklediğinizde, o insanın yapması gereken şey bence X geliştirme takımıyla işbirliği yapmaktır. Bu eklemeleri onlara gönderin ve kendi bildikleri gibi kullanmalarına izin verin. Çünkü çok önemli bir özgür yazılım parçası geliştirmektedirler. Onlarla işbirliği yapmak bizim için iyidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Except, considering X, in particular, about two years ago, the X Consortium that was far into the nonfree open source&hellip;
tr: <strong>SORU</strong>: Yaklaşık iki yıl önceki özgür olmayan açık kaynağa çok yakın olan X Konsorsiyumu hariç olmak üzere&hellip;

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, actually it <em>wasn't</em> open sourced.  It wasn't open sourced, either.  They may have said it was.  I can't remember if they said that or not.  But it wasn't open source. It was restricted.  You couldn't commercially distribute, I think.  Or you couldn't commercially distribute a modified version, or something like that.  There was a restriction that's considered unacceptable by both the Free Software movement and the Open Source movement.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Aslında, o açık kaynak <em>değildi</em>. Açık kaynak olduğunu söylemiş olabilirler. Öyle söylemiş olup olmadıklarını hatırlamıyorum. Ama açık kaynak değildi. Kısıtlıydı. Zannediyorum ki ticari olarak dağıtamıyordunuz. Ya da ticari olarak değiştirilmiş bir sürümünü ya da benzeri bir şeyleri dağıtamıyordunuz. Bu, hem Özgür Yazılım hareketi hem de Açık Kaynak hareketi tarafından kabul edilemez olan bir kısıtlamaydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: And yes, that's what using a non-copyleft license leaves you open to.  In fact, the X Consortium, they had a very rigid policy.  They say: If your program if copylefted even a little bit, we won't distribute it at all.  We won't put it in our distribution.
tr: Ve evet, bu, copyleft olmayan bir lisansın sizi maruz bıraktığı bir durumdur. Aslında, X Konsorsiyumunun çok katı bir politikası vardı. Şunu demekteydiler: Programınız azıcık bile copyleft edilmiş olsa, dağıtmayız bile. Dağıtımımıza koymayacağız.

note: type: Content of: <div><p>
en: So, a lot of people were pressured in this way into not copylefting.  And the result was that all of their software was wide open, later on.  When the same people who had pressured a developer to be too all-permissive, then the X people later said, All right, now we can put on restrictions, which wasn't very ethical of them.
tr: Böylece, çok sayıda insan bu şekilde copyleft etmeme konusunda baskıya uğramıştır. Ve sonuçta, daha sonra onların tüm yazılımları çok açıktı. Bir geliştiriciye her şeye aşırı izin verme konusunda baskı yapmış olan insanlar, daha sonra &ldquo;Tamam, şimdi kısıtlamalar getirebiliriz&rdquo; dediklerinde, bu onların çok da etik olmayan hareketler yaptıklarını göstermiştir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But, given the situation, would we really want to scrape up the resources to maintain an alternate GPL-covered version of X? And it wouldn't make any sense to do that.  There are so many other things we need to do.  Let's do them instead.  We can cooperate with the X developers.
tr: Ancak bu durumda, X'in alternatif bir GPL kapsamlı sürümünü elde etmek için kaynakları gerçekten de zar zor toplamak ister miydik? Ve bunu yapmamızın hiçbir anlamı olmayacaktı. Yapmamız gereken başka birçok şey vardır. Bunun yerine onları yapalım. X geliştiricileriyle işbirliği yapabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: Do you have a comment, is the GNU a trademark? And is it practical to include it as part of the GNU General Public License allowing trademarks?
tr: <strong>SORU</strong>: GNU'nun ticari bir marka olduğu konusunda bir yorumunuz var mı? Ve ticari markalara izin vererek bunu, GNU Genel Kamu Lisansının bir parçası olarak içermek pratik midir?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: We are, actually, applying for trademark registration on GNU.  But it wouldn't really have anything to do with that.  It's a long story to explain why.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Aslında, GNU üzerinde ticari marka kaydı uygulamaktayız. Ancak, bunun bir önemi yok. Bunun sebebini açıklamak uzun sürer.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: You could require the trademark be displayed with GPL-covered programs.
tr: <strong>SORU</strong>: Ticari markanın GPL kapsamlı programlarda görüntülenmesine gereksinim duyardınız.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: No, I don't think so.  The licenses cover individual programs.  And when a given program is part of the GNU Project, nobody lies about that.  The name of the system as a whole is a different issue.  And this is an aside.  It's not worth discussing more.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Hayır, öyle zannetmiyorum. Lisanslar tekil programları kapsamaktadır. Ve belirli bir program GNU Projesinin parçasıysa, hiç kimse bu konu hakkında yalan söylemez. Bir bütün olarak sistemin ismi farklı bir husustur. Ve bu, bir yan husustur. Daha fazla tartışılmaya değmez.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>QUESTION</strong>: If there was a button that you could push and force all companies to free their software, would you press it?
tr: <strong>SORU</strong>: Bir düğme olsaydı ve bu düğmeye bastığınızda, bütün firmaları yazılımlarını özgürleştirmeye zorlayabilseydiniz, bu düğmeye basar mıydınız?

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: Well, I would only use this for published software.  You know, I think that people have the right to write a program privately and use it.  And that includes companies.  This is privacy issue.  And it's true, there can be times when it is wrong to do that, like if it is tremendously helpful to humanity, and you are withholding it from humanity. That is a wrong but that's a different kind of wrong.  It's a different issue, although it's in the same area.
tr: <strong>STALLMAN</strong>:  Bu düğmeyi yalnızca yayınlanan yazılımlar için kullanırdım. İnsanların özel olarak bir program yazıp onu özel olarak kullanma hakkına sahip olduğunu düşünüyorum. Ve bu düşüncem, firmaları da içermektedir. Bu, gizlilik hususudur. Ve bu doğrudur, yazılımın halka açılmamasının yanlış olduğu zamanlar da olabilir, örneğin, insanlık için çok yararlı bir yazılım insanlardan gizli tutuluyorsa, bu yanlış bir durumdur. Bu yanlıştır, ancak farklı bir yanlış tipidir. Aynı alanda olmasına rağmen, farklı bir husustur.

note: type: Content of: <div><p>
en: But yes, I think all published software should be free software.  And remember, when it's not free software, that's because of government intervention.  The government is intervening to make it nonfree.  The government is creating special legal powers to hand out to the owners of the programs, so that they can have the police stop us from using the programs in certain ways.  So I would certainly like to end that.
tr: Ama evet, bence yayınlanan tüm yazılımlar özgür yazılım olmalıdır. Ve unutmayın ki, bu yazılımlar özgür yazılım olmadığında, bunun nedeni, hükümetin müdahalesidir. Hükümet, yazılımın özgür olmayan yazılım olması için müdahale etmektedir. Hükümet, programların sahiplerine verilmek üzere özel yasal güçler oluşturmaktadır, böylece belirli şekillerde programları kullanmamızı polis gücüyle önleyebilir. Bu nedenle kesinlikle bunun bir sona erdirilmesini isterim.

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>SCHONBERG</strong>: Richard's presentation has invariably generated an enormous amount of intellectual energy.  I would suggest that some of it should be directed to using, and possibly writing, free software.
tr: <strong>SCHONBERG</strong>: Richard'ın sunumu, önemli oranda entelektüel enerji oluşturmuştur. Umarım ki, bu enerjinin bir kısmı özgür yazılımın kullanılmasına ve muhtemelen de yazılmasına dönüşür.

note: type: Content of: <div><p>
en: We should close the proceedings shortly.  I want to say that Richard has injected into a profession which is known in the general public for its terminal apolitical nerditude a level of political and moral discussion which is, I think, unprecedented in our profession.  And we owe him very big for this.  I'd like to note to people that there is a break.
tr: Bu konuyu burada sona erdirmeliyiz. Şunu söylemek isterim ki Richard politik ve ahlaksal seviyede kamuoyunda nihai politik durumundan dolayı bilinen bir uzmanlık alanına girmiştir ve bu, bizim uzmanlık alanımızda emsali görülmemiş bir davranıştır. Ve bunun için ona çok borçluyuz. Şimdi bir ara olduğunu belirtmek isterim.

note: type: Content of: <div><p>
en: <i>[Applause]</i>
tr: <i> [Alkışlar]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: You are free to leave at any time, you know. <i>[Laughter]</i> I'm not holding you prisoner here.
tr: <strong>STALLMAN</strong>: İstediğiniz zaman gitmekte özgürsünüz, biliyorsunuz. <i>[Dinleyiciler güler]</i> Sizi burada köle olarak tutmuyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <i>[Audience adjourns&hellip;]</i>
tr: <i>[Dinleyiciler dağılır&hellip;]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <i>[overlapping conversations&hellip;]</i>
tr: <i>[üst üste binmiş konuşmalar&hellip;]</i>

note: type: Content of: <div><p>
en: <strong>STALLMAN</strong>: One final thing.  Our website: www.gnu.org
tr: <strong>STALLMAN</strong>: Son bir şey. Websitemiz: www.gnu.org

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>T. E. Kalaycı, 2009.</li>
    <li>Çiğdem Özşar, 2009.</li>
    <li>Birkan Sarıfakıoğlu, 2009.</li>
    <li>Serkan Çapkan, 2009.</li>
    <li>İzlem Gözükeleş, 2009. </li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
