copyright-versus-community.html - en to tr translation catalogue (167 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Copyright versus Community in the Age of Computer Networks - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Bilgisayar Ağları Çağında Topluluk'a Karşı Telif Hakkı - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Copyright versus Community in the Age of Computer Networks
tr: Bilgisayar Ağları Çağında Topluluk'a Karşı Telif Hakkı

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
tr: yazan Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Keynote speech at LIANZA conference, Christchurch Convention Centre, 12 October 2009.
tr: LIANZA konferansı açılış konuşması, Christchurch Kongre Merkezi, 12 Ekim 2009.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: There is an <a href="/philosophy/copyright-versus-community-2000.html">older version</a> of this talk, from 2000.
tr: Bu konuşmanın 2000 yılına ait <a href="/philosophy/copyright-versus-community-2000.html">eski bir sürümü</a> var.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>BC:&nbsp;</b> Tena koutou, tena koutou, tena koutou katoa.  Today I have the privilege of introducing Richard Stallman, whose keynote speech is being sponsored by the School of Information Management at Victoria University of Wellington.
tr: <b>BC:&nbsp;</b> Tena koutou, tena koutou, tena koutou katoa. Bugün açılış konuşması Wellington Victoria Üniversitesi Bilgi Yönetimi Okulu tarafından desteklenen Richard Stallman'ı takdim etme ayrıcalığına sahibim.

note: type: Content of: <div><p>
en: Richard has been working to promote software freedom for over 25 years.  In 1983 he started the GNU project to develop a free operating system [the GNU system], and in 1985 he set up the Free Software Foundation.  Every time you read or send a message to nz-libs, you use the Mailman software which is part of the GNU project.  So whether you realize it or not, Richard's work has touched all of your lives.
tr: Richard, 25 yılı aşkın bir süredir yazılım özgürlüğünü desteklemek için çalışıyor. 1983'te özgür bir işletim sistemi [GNU sistemi] geliştirmek için GNU projesini başlattı ve 1985'te Özgür Yazılım Vakfı'nı kurdu. nz-libs'e her mesaj okuduğunuzda veya gönderdiğinizde, GNU projesinin bir parçası olan Mailman yazılımını kullanırsınız. Farkında olsanız da olmasanız da, Richard'ın çalışmaları hepinizin hayatına dokundu.

note: type: Content of: <div><p>
en: I like to describe him as the most influential person most people have never heard of, although he tells me that that cannot possibly be true because it cannot be tested.
tr: Test edilemeyeceği için bunun doğru olamayacağını söylese de, onu çoğu insanın duymadığı en etkili kişi olarak tanımlamayı seviyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>RMS:&nbsp;</b> We can't tell.
tr: <b>RMS:&nbsp;</b> Bilemiyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>BC:&nbsp;</b> I said that&mdash;I still like it.  His ideas about software freedom and free access to information were used by Tim Berners-Lee when he created the world's first web server, and in 1999 his musings about a free online encyclopedia inspired Jimmy Wales to set up what is now Wikipedia.
tr: <b>BC:&nbsp;</b> Hâlâ hoşuma gittiğini söyledim. Yazılım özgürlüğü ve bilgiye özgürce erişim hakkındaki fikirleri, dünyanın ilk web sunucusunu yarattığında Tim Berners-Lee tarafından kullanıldı ve 1999'da özgür bir çevrimiçi ansiklopedi hakkındaki düşünceleri Jimmy Wales'e şimdiki Wikipedia'yı kurması için ilham verdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Today Richard will be talking to us about copyright vs community in the age of computer networks, and their implications for libraries.  Richard.
tr: Bugün Richard bizimle bilgisayar ağları çağında telif haklarına karşı topluluk ve bunların kütüphaneler üzerindeki etkileri hakkında konuşacak. Richard.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html">Join our mailing list about the dangers of e-books</a>.
tr: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html">E-kitapların tehlikeleri hakkındaki posta listemize katılın</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: <b>RMS:&nbsp;</b> I've been in New Zealand for a couple of weeks, and in the North Island it was raining most of the time.  Now I know why they call gumboots &ldquo;Wellingtons.&rdquo; And then I saw somebody who was making chairs and tables out of ponga wood, and he called it fern-iture.  Then we took the ferry to get here, and as soon as we got off, people started mocking and insulting us; but there were no hard feelings, they just wanted to make us really feel Picton.
tr: <b>RMS:&nbsp;</b> Birkaç haftadır Yeni Zelanda'dayım ve Kuzey Adası'nda çoğu zaman yağmur yağıyordu. Artık lastik çizmelere neden &ldquo;Wellingtons&rdquo; dediklerini anlıyorum. Sonra ponga ağacından sandalyeler ve masalar yapan birini gördüm, ona eğrelti otu dedi. Sonra buraya gelmek için vapura bindik ve iner inmez insanlar bizimle alay etmeye, hakaret etmeye başladı; ama darılmaca yok, sadece Picton'u gerçekten hissetmemizi istediler.

note: type: Content of: <div><p>
en: The reason people usually invite me to give speeches is because of my work on free software.  This is not a talk about free software; this talk answers the question whether the ideas of free software extend to other kinds of works.  But in order for that to make sense, I'd better tell you briefly what free software means.
tr: İnsanların beni genellikle konuşma yapmaya davet etmelerinin nedeni, özgür yazılım üzerine çalışmalarımdır. Bu, özgür yazılım hakkında bir konuşma değil; bu konuşma, özgür yazılım fikirlerinin başka türden işlere uzanıp uzanmadığı sorusunu yanıtlıyor. Ancak bunun bir anlam ifade etmesi için, size özgür yazılımın ne anlama geldiğini kısaca anlatsam iyi olur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Free software is a matter of freedom, not price, so think of &ldquo;free speech,&rdquo; not &ldquo;free beer.&rdquo; Free software is software that respects the user's freedom, and there are four specific freedoms that the user deserves always to have.
tr: Özgür yazılım bir özgürlük meselesidir, fiyat değil, bu yüzden &ldquo;özgür konuşma&rdquo;yı düşünün; &ldquo;bedava bira&rdquo; değil. Özgür yazılım, kullanıcının özgürlüğüne saygı duyan yazılımdır ve kullanıcının her zaman sahip olmayı hak ettiği dört özel özgürlük vardır.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Freedom 0 is the freedom to run the program as you wish.
tr: Özgürlük 0, programı istediğiniz gibi çalıştırma özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Freedom 1 is the freedom to study the source code of the program and change it to make the program do what you wish.
tr: Özgürlük 1, programın kaynak kodunu inceleme ve istediğinizi yapması için programı değiştirme özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Freedom 2 is the freedom to help your neighbour; that is, the freedom to redistribute copies of the program, exact copies when you wish.
tr: Özgürlük 2, komşunuza yardım etme özgürlüğüdür; yani programın kopyalarını, aslının kopyalarını istediğiniz zaman yeniden dağıtma özgürlüğü.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: And Freedom 3 is the freedom to contribute to your community.  That's the freedom to publish your modified versions when you wish.
tr: Ve Özgürlük 3, topluluğunuza katkıda bulunma özgürlüğüdür. Bu, değiştirilmiş sürümlerinizi istediğiniz zaman yayınlama özgürlüğüdür.

note: type: Content of: <div><p>
en: If the program gives you these four freedoms then it's free software, which means the social system of its distribution and use is an ethical system, one which respects the user's freedom and the social solidarity of the user's community.  But if one of these freedoms is missing or insufficient, then it's proprietary software, nonfree software, user-subjugating software.  It's unethical.  It's not a contribution to society, it's a power grab.  This unethical practice should not exist; the goal of the free software movement is to put an end to it.  All software should be free, so that all users can be free.
tr: Eğer program size bu dört özgürlüğü veriyorsa, o zaman özgür yazılımdır, yani onun dağıtımı ve kullanımına ilişkin sosyal sistem, kullanıcının özgürlüğüne ve kullanıcı topluluğunun sosyal dayanışmasına saygı duyan etik bir sistemdir. Ancak bu özgürlüklerden biri eksik veya yetersizse, o zaman bu özel mülk yazılımdır, özgür olmayan yazılımdır, kullanıcıya boyun eğdiren yazılımdır. Bu etik değil. Bu topluma bir katkı değil, bir iktidar gaspıdır. Bu etik dışı uygulama var olmamalı; özgür yazılım hareketinin amacı buna bir son vermektir. Tüm yazılımlar özgür olmalıdır, böylece tüm kullanıcılar özgür olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary software keeps the users divided and helpless: divided, because they're forbidden to share it, and helpless, because they don't have the source code so they can't change it.  They can't even study it to verify what it's really doing to them, and many proprietary programs have malicious features which spy on the user, restrict the user, even back doors to attack the user.
tr: Özel mülk yazılım, kullanıcıları bölünmüş ve çaresiz kılar: paylaşmaları yasak olduğu için bölünmüş ve kaynak koduna sahip olmadıkları için değiştiremedikleri için çaresiz. Kendilerine gerçekte ne yaptığını doğrulamak için bile inceleyemezler ve birçok özel mülk program, kullanıcıyı gözetleyen, kullanıcıyı kısıtlayan, hatta kullanıcıya saldırmak için arka kapılar bile açan kötücül özelliklere sahiptir.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, Microsoft Windows has a back door with which Microsoft can forcibly install software changes, without getting permission from the supposed owner of the computer.  You may think it's your computer, but if you've made the mistake of having Windows running in it, then really Microsoft has owned your computer.  Computers need to be defenestrated, which means either throw Windows out of the computer, or throw the computer out the window.
tr: Örneğin, Microsoft Windows'un, Microsoft'un bilgisayarın sözde sahibinden izin almadan yazılım değişikliklerini zorla yükleyebileceği bir arka kapısı vardır. Bunun sizin bilgisayarınız olduğunu düşünebilirsiniz, ancak içinde Windows çalıştırma hatasını yaptıysanız, o zaman gerçekten Microsoft bilgisayarınızın sahibi olmuştur. Bilgisayarları penceresizleştirmek gerekiyor, bu da ya Windows'u bilgisayarın dışına atmak ya da bilgisayarı pencereden dışarı atmak anlamına gelir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But any proprietary software gives the developers unjust power over the users.  Some of the developers abuse this power more, and some abuse it less, but none of them ought to have it.  You deserve to have control of your computing, and not be forcibly dependent on a particular company.  So you deserve free software.
tr: Ancak herhangi bir özel mülk yazılım, geliştiricilere kullanıcılar üzerinde haksız bir güç verir. Geliştiricilerden bazıları bu gücü daha çok, bazıları daha az kötüye kullanır, ancak hiçbirinin buna sahip olmaması gerekir. Bilgisayarınızın denetimine sahip olmayı ve belirli bir şirkete zorla bağımlı olmamayı hak ediyorsunuz. Öyleyse özgür yazılımı hak ediyorsunuz.

note: type: Content of: <div><p>
en: At the end of speeches about free software, people sometimes ask whether these same freedoms and ideas apply to other things.  If you have a copy of a published work on your computer, it makes sense to ask whether you should have the same four freedoms&mdash;whether it's ethically essential that you have them or not.  And that's the question that I'm going to address today.
tr: Özgür yazılımla ilgili konuşmaların sonunda insanlar bazen aynı özgürlüklerin ve fikirlerin başka şeyler için de geçerli olup olmadığını sorarlar. Bilgisayarınızda yayınlanmış bir çalışmanın bir kopyası varsa, aynı dört özgürlüğe sahip olmanız gerekip gerekmediğini, onlara sahip olmanızın etik açıdan gerekli olup olmadığını sormak mantıklıdır. Ve bugün ele alacağım soru bu.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you have a copy of something that's not software, for the most part, the only thing that might deny you any of these freedoms is copyright law.  With software that's not so.  The main ways of making software nonfree are contracts and withholding the source code from the users.  Copyright is a sort of secondary, back up method.  For other things there's no such distinction as between source code and executable code.
tr: Yazılım olmayan bir şeyin kopyasına sahipseniz, çoğunlukla, sizi bu özgürlüklerden herhangi birinden mahrum bırakabilecek tek şey telif hakkı yasasıdır. Yazılımlarda tam olarak böyle değil. Yazılımı özgür olmayan hale getirmenin ana yolları, sözleşmeler yapmak ve kaynak kodunu kullanıcılardan saklamaktır. Telif hakkı bir tür ikincil, yedek bir yöntemdir. Diğer şeyler için, kaynak kodu ile yürütülebilir kod arasında böyle bir ayrım yoktur.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, if we're talking about a text, if you can see the text to read it, there's nothing in the text that you can't see.  So it's not the same kind of issue exactly as software.  It's for the most part only copyright that might deny you these freedoms.
tr: Örneğin, bir metinden bahsediyorsak, okuyabilmek için metni görebiliyorsanız, metinde göremediğiniz hiçbir şey yoktur. Yani tam olarak yazılımla aynı türden bir sorun değil. Size bu özgürlükleri engelleyebilecek olan çoğunlukla yalnızca telif hakkıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So the question can be restated: &ldquo;What should copyright law allow you to do with published works? What should copyright law say?&rdquo;
tr: Dolayısıyla soru şu şekilde yeniden ifade edilebilir: &ldquo;Telif hakkı yasası yayınlanmış eserlerle ne yapmanıza izin vermelidir? Telif hakkı yasası ne demelidir?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright has developed along with copying technology, so it's useful to review the history of copying technology.  Copying developed in the ancient world, where you'd use a writing instrument on a writing surface.  You'd read one copy and write another.
tr: Telif hakkı, kopyalama teknolojisi ile birlikte gelişmiştir, bu nedenle kopyalama teknolojisinin geçmişini gözden geçirmekte fayda vardır. Kopyalama, yazı yüzeyinde bir yazı gereci kullandığınız antik dünyada gelişmiştir. Bir nüshayı okuyup diğerini yazardın.

note: type: Content of: <div><p>
en: This technology was rather inefficient, but another interesting characteristic was that it had no economy of scale.  To write ten copies would take ten times as long as to write one copy.  It required no special equipment other than the equipment for writing, and it required no special skill other than literacy itself.  The result was that copies of any particular book were made in a decentralized manner.  Wherever there was a copy, if someone wanted to copy it, he could.
tr: Bu teknoloji oldukça verimsizdi, ancak bir başka ilginç özelliği de ölçek ekonomisi olmamasıydı. On nüsha yazmak, bir nüsha yazmaktan on kat daha uzun sürerdi. Yazma ekipmanından başka özel bir ekipman gerektirmezdi ve okuryazarlığın kendisinden başka özel bir beceri gerektirmezdi. Sonuç, herhangi bir kitabın kopyalarının merkezi olmayan bir şekilde yapılmasıydı. Nerede bir nüsha varsa, biri onu kopyalamak isterse, yapabilirdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: There was nothing like copyright in the ancient world.  If you had a copy and wanted to copy it, nobody was going to tell you you weren't allowed&mdash;except if the local prince didn't like what the book said, in which case he might punish you for copying it.  But that's not copyright, but rather something closely related, namely censorship.  To this day, copyright is often used in attempts to censor people.
tr: Antik dünyada telif hakkı gibi bir şey yoktu. Bir kopyanız varsa ve onu kopyalamak isterseniz, kimse size izin verilmediğini söylemezdi, ancak yerel prens kitabın söylediklerini beğenmezse, bu durumda kopyaladığınız için sizi cezalandırabilirdi. Ancak bu telif hakkı değil, yakından ilişkili bir şey, yani sansür. Bugüne kadar, insanları sansürleme girişimlerinde telif hakkı sıklıkla kullanılmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: That went on for thousands of years, but then there was a big advance in copying technology, namely the printing press.  The printing press made copying more efficient, but not uniformly.  [This was] because mass production copying became a lot more efficient, but making one copy at a time didn't benefit from the printing press.  In fact, you were better off just writing it by hand; that would be faster than trying to print one copy.
tr: Bu binlerce yıl sürdü, ama sonra kopyalama teknolojisinde, yani matbaada büyük bir ilerleme oldu. Matbaa, kopyalamayı daha verimli hale getirdi, ancak eşit oranda değil. [Bunun nedeni] seri üretim kopyalamanın çok daha verimli hale gelmesi, ancak her seferinde bir kopya yapmanın matbaadan fayda sağlamamasıydı. Aslında, elle yazmanız daha iyi olurdu; bu, bir kopya yazdırmaya çalışmaktan daha hızlı olacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The printing press has an economy of scale: it takes a lot of work to set the type, but then you can make many copies very fast.  Also, the printing press and the type were expensive equipment that most people didn't own; and the ability to use them, most literate people didn't know.  Using a press was a different skill from writing.  The result was a centralized manner of producing copies: the copies of any given book would be made in a few places, and then they would be transported to wherever someone wanted to buy copies.
tr: Matbaanın bir ölçek ekonomisi vardır: baskı bloğunu ayarlamak çok iş gerektirir, ancak o zaman çok sayıda kopyayı çok hızlı yapabilirsiniz. Ayrıca, matbaa ve baskı bloğu, çoğu insanın sahip olmadığı pahalı ekipmanlardı; ve bunları kullanma yeteneği, çoğu okuryazar insan tarafından bilinmiyordu. Matbaa kullanmak, yazmaktan farklı bir beceriydi. Sonuç, kopya üretmenin merkezi bir tarzıydı: herhangi bir kitabın kopyaları birkaç yerde yapılacak ve daha sonra, birisinin kopya satın almak istediği yere taşınacaktı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright began in the age of the printing press.  Copyright in England began as a system of censorship in the 1500s.  I believe it was originally meant to censor Protestants, but it was turned around and used to censor Catholics and presumably lots of others as well.  According to this law, in order to publish a book you had to get permission from the Crown, and this permission was granted in the form of a perpetual monopoly to publish it.  This was allowed to lapse in the 1680s, I believe [it expired in 1695 according to the Wikipedia entry].  The publishers wanted it back again, but what they got was something somewhat different.  The Statute of Anne gave authors a copyright, and only for 14 years, although the author could renew it once.
tr: Telif hakkı matbaa çağında başladı. İngiltere'de telif hakkı, 1500'lerde bir sansür sistemi olarak başladı. Başlangıçta Protestanları sansürlemek için yapıldığına inanıyorum, ancak tersine çevrildi ve Katolikleri ve muhtemelen diğer pek çok kişiyi de sansürlemek için kullanıldı. Bu yasaya göre, bir kitabı yayınlamak için Kraliyetten izin almak gerekiyordu ve bu izin, onu yayınlamak için sürekli bir tekel şeklinde verildi. Buna 1680'lerde son verildi, sanırım [Vikipedi'ye göre 1695'te sona erdi]. Yayıncılar kitabı tekrar geri istediler, ancak elde ettikleri biraz farklı bir şeydi. Kraliçe Anne Kanunu yazarlara, sadece 14 yıllığına, bir telif hakkı verdi, gerçi yazar bunu bir kez yenileyebiliyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: This was a totally different idea&mdash;a temporary monopoly for the author, instead of a perpetual monopoly for the publisher.  The idea developed that copyright was a means of promoting writing.
tr: Bu tamamen farklı bir fikirdi&mdash; yayıncı için sürekli bir tekel yerine yazar için geçici bir tekel. Telif hakkının yazmayı teşvik etmenin bir yolu olduğu fikri gelişti.

note: type: Content of: <div><p>
en: When the US constitution was written, some people wanted authors to be entitled to a copyright, but that was rejected.  Instead, the US Constitution says that Congress can optionally adopt a copyright law, and if there is a copyright law, its purpose is to promote progress.  In other words, the purpose is not benefits for copyright holders or anybody they do business with, but for the general public.  Copyright has to last a limited time; publishers keep hoping for us to forget about this.
tr: ABD anayasası yazıldığında, bazı insanlar yazarların telif hakkına sahip olmasını istedi, ancak bu reddedildi. Bunun yerine ABD Anayasası, Kongre'nin isteğe bağlı olarak bir telif hakkı yasası kabul edebileceğini ve bir telif hakkı yasası varsa amacının ilerlemeyi desteklemek olduğunu söylüyor. Yani amaç, telif hakkı sahipleri veya iş yaptıkları herhangi biri için değil, genel halk içindir. Telif hakkı sınırlı bir süre sürmelidir; yayıncılar bunu unutmamızı umuyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: Here we have an idea of copyright which is an industrial regulation on publishers, controlled by authors, and designed to provide benefits to the public at large.  It functioned this way because it didn't restrict the readers.
tr: Burada, yayıncılar üzerinde endüstriyel bir düzenleme olan, yazarlar tarafından kontrol edilen ve genel olarak kamuya fayda sağlamak için tasarlanmış bir telif hakkı fikrimiz var. Okuyucuları kısıtlamadığı için bu şekilde işledi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now in the early centuries of printing, and still I believe in the 1790s, lots of readers wrote copies by hand because they couldn't afford printed copies.  Nobody ever expected copyright law to be something other than an industrial regulation.  It wasn't meant to stop people from writing copies, it was meant to regulate the publishers.  Because of this it was easy to enforce, uncontroversial, and arguably beneficial for society.
tr: Şimdi matbaanın ilk yüzyıllarında, ki hâlâ inanıyorum ki 1790'larda, pek çok okuyucu basılı kopyalara paraları yetmediği için kopyaları elle yazdı. Hiç kimse telif hakkı yasasının endüstriyel bir düzenlemeden başka bir şey olmasını beklemiyordu. İnsanların kopya yazmasını engellemek için değil, yayıncıları düzenlemek içindi. Bu nedenle uygulanması kolay, tartışmasız ve muhtemelen toplum için faydalıydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: It was easy to enforce, because it only had to be enforced against publishers.  And it's easy to find the unauthorized publishers of a book&mdash;you go to a bookstore and say &ldquo;where do these copies come from?&rdquo; You don't have to invade everybody's home and everybody's computer to do that.
tr: Uygulaması kolaydı çünkü yalnızca yayıncılara karşı uygulanması gerekiyordu. Ve bir kitabın yetkisiz yayıncılarını bulmak kolaydır, bir kitapçıya gidip &ldquo;bu kopyalar nereden geliyor&rdquo; diye sorarsınız. Bunu yapmak için herkesin evini ve bilgisayarını ele geçirmeniz gerekmez.

note: type: Content of: <div><p>
en: It was uncontroversial because, as the readers were not restricted, they had nothing to complain about.  Theoretically they were restricted from publishing, but not being publishers and not having printing presses, they couldn't do that anyway.  In what they actually could do, they were not restricted.
tr: Tartışmasızdı çünkü okuyucular kısıtlanmadığı için şikayet edecekleri bir şey yoktu. Teorik olarak yayın yapmaları yasaktı ama yayıncı olmadıkları ve matbaaları olmadığı için bunu zaten yapamıyorlardı. Fiilen yapabilecekleri şeyde kısıtlanmamışlardı.

note: type: Content of: <div><p>
en: It was arguably beneficial because the general public, according to the concepts of copyright law, traded away a theoretical right they were not in a position to exercise.  In exchange, they got the benefits of more writing.
tr: Tartışmaya açık bir şekilde yararlıydı, çünkü telif hakkı yasası kavramlarına göre halk, uygulayabilecek durumda olmadıkları teorik bir hakkı takas etti. Karşılığında, daha fazla yazmanın yararlarını elde ettiler.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now if you trade away something you have no possible use for, and you get something you can use in exchange, it's a positive trade.  Whether or not you could have gotten a better deal some other way, that's a different question, but at least it's positive.
tr: Şimdi, hiçbir şekilde kullanamayacağınız bir şeyi takas ederseniz ve karşılığında kullanabileceğiniz bir şey alırsanız, bu olumlu bir ticarettir. Başka bir şekilde daha iyi bir anlaşma yapıp yapamayacağınız, farklı bir sorudur, ama en azından olumlu.

note: type: Content of: <div><p>
en: So if this were still in the age of the printing press, I don't think I'd be complaining about copyright law.  But the age of the printing press is gradually giving way to the age of the computer networks&mdash;another advance in copying technology that makes copying more efficient, and once again not uniformly so.
tr: Dolayısıyla, bu hâlâ matbaa çağında olsaydı, telif hakkı yasasından şikayetçi olacağımı sanmıyorum. Ancak matbaa çağı yerini yavaş yavaş bilgisayar ağları çağına bırakıyor&mdash;kopyalama teknolojisinde kopyalamayı daha verimli hale getiren ve bir kez daha eşit oranda olmayan başka bir gelişme.

note: type: Content of: <div><p>
en: Here's what we had in the age of the printing press: mass production very efficient, one at a time copying still just as slow as the ancient world.  Digital technology gets us here: they've both benefited, but one-off copying has benefited the most.
tr: Matbaa çağında sahip olduğumuz şey şuydu: seri üretim çok verimli ama tek seferlik kopyalama ise antik dünya kadar yavaş. Dijital teknoloji bizi şu noktaya getiriyor: Her ikisine de yararı dokunsa da, en çok yararı tek seferlik kopyalamaya sağladı.

note: type: Content of: <div><p>
en: We get to a situation much more like the ancient world, where one at a time copying is not so much worse [i.e., harder] than mass production copying.  It's a little bit less efficient, a little bit less good, but it's perfectly cheap enough that hundreds of millions of people do it.  Consider how many people write CDs once in a while, even in poor countries.  You may not have a CD-writer yourself, so you go to a store where you can do it.
tr: Antik dünyaya daha çok benzeyen, teker teker kopyalamanın seri üretim kopyalamadan çok daha kötü [yani daha zor] olmadığı bir duruma geliyoruz. Biraz daha az verimli, biraz daha az iyi ama yüz milyonlarca insanın yapmasına yetecek kadar ucuz. Yoksul ülkelerde bile kaç kişinin arada bir CD yazdığını bir düşünün. Kendi CD yazıcınız olmayabilir, bu yüzden bunu yapabileceğiniz bir mağazaya gidersiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This means that copyright no longer fits in with the technology as it used to.  Even if the words of copyright law had not changed, they wouldn't have the same effect.  Instead of an industrial regulation on publishers controlled by authors, with the benefits set up to go to the public, it is now a restriction on the general public, controlled mainly by the publishers, in the name of the authors.
tr: Bu, telif hakkının artık eskisi gibi teknolojiye uymadığı anlamına gelir. Telif hakkı yasasının sözleri değişmemiş olsa bile aynı etkiyi yaratamazdı. Yazarlar tarafından kontrol edilen yayıncılar hakkında, yararları halka gitmek üzere kurulmuş bir endüstriyel düzenleme yerine, artık yazarlar adına esas olarak yayıncılar tarafından kontrol edilen halk için bir kısıtlamadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: In other words, it's tyranny.  It's intolerable and we can't allow it to continue this way.
tr: Diğer bir deyişle tiranlıktır. Bu dayanılmazdır ve bu şekilde devam etmesine izin veremeyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: As a result of this change, [copyright] is no longer easy to enforce, no longer uncontroversial, and no longer beneficial.
tr: Bu değişikliğin bir sonucu olarak, artık [telif hakkının] uygulaması kolay değil, tartışmasız değil ve yararlı değil.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's no longer easy to enforce because now the publishers want to enforce it against each and every person, and to do this requires cruel measures, draconian punishments, invasions of privacy, abolition of our basic ideas of justice.  There's almost no limit to how far they will propose to go to prosecute the War on Sharing.
tr: Bunu uygulamak artık kolay değil çünkü artık yayıncılar bunu herkese karşı uygulamak istiyor ve bunu yapmak için acımasız önlemler, acımasız cezalar, mahremiyet ihlalleri, temel adalet fikirlerimizin ortadan kaldırılması gerekiyor. Paylaşım Savaşı'nı kovuşturmak için ne kadar ileri gitmeyi önereceklerinin neredeyse hiçbir sınırı yok.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's no longer uncontroversial.  There are political parties in several countries whose basic platform is &ldquo;freedom to share.&rdquo;
tr: Artık tartışmasız değil. Birçok ülkede temel platformları &ldquo;paylaşma özgürlüğü&rdquo; olan siyasi partiler var.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's no longer beneficial because the freedoms that we conceptually traded away (because we couldn't exercise them), we now can exercise.  They're tremendously useful, and we want to exercise them.
tr: Artık yararlı değil çünkü kavramsal olarak takas ettiğimiz özgürlükler (çünkü onları kullanamadık), artık uygulayabiliriz. Muazzam derecede yararlılar ve onları kullanmak istiyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: What would a democratic government do in this situation?
tr: Demokratik bir hükümet bu durumda ne yapardı?

note: type: Content of: <div><p>
en: It would reduce copyright power.  It would say: &ldquo;The trade we made on behalf of our citizens, trading away some of their freedom which now they need, is intolerable.  We have to change this; we can't trade away the freedom that is important.&rdquo; We can measure the sickness of democracy by the tendency of governments to do the exact opposite around the world, extending copyright power when they should reduce it.
tr: Telif hakkı gücünü azaltacaktır. Şöyle derdi: &ldquo;Vatandaşlarımız adına yaptığımız ticaret, onların şu anda ihtiyaç duydukları özgürlüklerinin bir kısmını alıp satmamız kabul edilemez. Bunu değiştirmeliyiz; önemli özgürlüğü değiş tokuş edemeyiz.&rdquo; Demokrasinin hastalığını, dünya çapında hükümetlerin tam tersini yapma, telif hakkı gücünü azaltmaları gerektiğinde genişletme eğilimiyle ölçebiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: One example is in the dimension of time.  Around the world we see pressure to make copyright last longer and longer and longer.
tr: Bir örnek zaman boyutundadır. Dünyanın her yerinde, telif haklarının daha uzun, daha uzun ve daha uzun süre kalması yönünde baskı görüyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: A wave of this started in the US in 1998.  Copyright was extended by 20 years on both past and future works.  I do not understand how they hope to convince the now dead or senile writers of the 20s and 30s to write more back then by extending copyright on their works now.  If they have a time machine with which to inform them, they haven't used it.  Our history books don't say that there was a burst of vigor in the arts in the 20s when all the artists found out that their copyrights would be extended in 1998.
tr: Bunun bir dalgası 1998'de ABD'de başladı. Telif hakkı hem geçmiş hem de gelecekteki çalışmalar için 20 yıl uzatıldı. 20'li ve 30'lu yılların ölü ya da bunak yazarlarını şimdi eserlerinin telif hakkını uzatarak o zamanlar daha fazla yazmaya nasıl ikna etmeyi umduklarını anlamıyorum. Onları bilgilendirecekleri bir zaman makineleri varsa, onu kullanmamışlardır. Tarih kitaplarımız, 1998'de tüm sanatçıların telif haklarının uzatılacağını öğrendiği 20'li yıllarda sanatta bir canlılık patlaması olduğunu söylemiyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's theoretically conceivable that 20 years more copyright on future works would convince people to make more effort in producing those works.  But not anyone rational, because the discounted present value of 20 more years of copyright starting 75 years in the future&mdash;if it's a work made for hire&mdash;and probably even longer if it's a work with an individual copyright holder, is so small it couldn't persuade any rational person to do anything different.  Any business that wants to claim otherwise ought to present its projected balance sheets for 75 years in the future, which of course they can't do because none of them really looks that far ahead.
tr: Gelecekteki eserler üzerinde 20 yıl daha fazla telif hakkının insanları bu eserleri üretmek için daha fazla çaba göstermeye ikna etmesi teorik olarak düşünülebilir. Ancak hiç kimse mantıklı değil, çünkü gelecekte 75 yıl sonra başlayan 20 yıllık telif hakkının indirimli bugünkü değeri&mdash; eğer bu, kiralamak için yapılmış bir eserse&mdash; ve bireysel bir telif hakkı sahibiyle yapılmış bir eserse muhtemelen daha da uzundur, o kadar küçüktür ki bunu yapamaz. Herhangi bir mantıklı insanı farklı bir şey yapmaya ikna etmeyin. Aksini iddia eden herhangi bir işletme, 75 yıllık gelecek için öngörülen bilançolarını sunmalıdır, ki bunu elbette yapamazlar çünkü hiçbiri gerçekten o kadar ileriye bakmaz.

note: type: Content of: <div><p>
en: The real reason for this law, the desire that prompted various companies to purchase this law in the US Congress, which is how laws are decided on for the most part, was they had lucrative monopolies and they wanted those monopolies to continue.
tr: Bu yasanın asıl nedeni, çeşitli şirketleri ABD Kongresi'nde bu yasayı satın almaya iten istek ki, yasalar çoğunlukla bu şekilde kararlaştırılıyor, kazançlı tekellere sahip olmaları ve bu tekellerin devam etmesini istemeleriydi.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, Disney was aware that the first film in which Mickey Mouse appeared would go into the public domain in a few years, and then anybody would be free to draw that same character as part of other works.  Disney didn't want that to happen.  Disney borrows a lot from the public domain, but is determined never to give the slightest thing back.  So Disney paid for this law, which we refer to as the Mickey Mouse Copyright Act.
tr: Örneğin Disney, Mickey Mouse'un yer aldığı ilk filmin birkaç yıl içinde kamu malı olacağının ve daha sonra herkesin diğer işlerin bir parçası olarak aynı karakteri çizmekte özgür olacağının farkındaydı. Disney bunun olmasını istemedi. Disney, kamu alanından çok şey ödünç alır, ancak en ufak bir şeyi asla geri vermemeye kararlıdır. Böylece Disney, Mickey Mouse Telif Hakkı Yasası olarak adlandırdığımız bu yasanın bedelini ödedi.

note: type: Content of: <div><p>
en: The movie companies say they want perpetual copyright, but the US Constitution won't let them get that officially.  So they came up with a way to get the same result unofficially: &ldquo;perpetual copyright on the installment plan.&rdquo; Every 20 years they extend copyright for 20 more years.  So that at any given time, any given work has a date when it will supposedly fall into the public domain.  But that date is like tomorrow, it never comes.  By the time you get there they will have postponed it, unless we stop them next time.
tr: Film şirketleri, kalıcı telif hakkı istediklerini söylüyor, ancak ABD Anayasası, bunu resmi olarak almalarına izin vermiyor. Böylece aynı sonucu gayri resmi olarak elde etmenin bir yolunu buldular: &ldquo;taksit planı üzerinde kalıcı telif hakkı&rdquo; Her 20 yılda bir telif hakkını 20 yıl daha uzatıyorlar. Böylece, herhangi bir zamanda, herhangi bir çalışmanın sözde kamu malı olacağı bir tarihi vardır. Ama o tarih yarın gibidir, hiç gelmez. Oraya vardığınızda, bir dahaki sefere onları durdurmazsak, erteleyeceklerdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: That's one dimension, the dimension of duration.  But even more important is the dimension of breadth: which uses of the work does copyright cover?
tr: Bu bir boyut, süre boyutu. Ancak daha da önemlisi, genişlik boyutudur: Telif hakkı eserin hangi kullanımlarını kapsar?

note: type: Content of: <div><p>
en: In the age of the printing press, copyright wasn't supposed to cover all uses of a copyrighted work, because copyright regulated certain uses that were the exceptions in a broader space of unregulated uses.  There were certain things you were simply allowed to do with your copy of a book.
tr: Matbaa çağında, telif hakkının, telif hakkıyla korunan bir çalışmanın tüm kullanımlarını kapsaması gerekmiyordu, çünkü telif hakkı, daha geniş bir düzenlenmemiş kullanım alanında istisnalar olan belirli kullanımları düzenliyordu. Bir kitap kopyanızla yapmanıza izin verilen bazı şeyler vardı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now the publishers have got the idea that they can turn our computers against us, and use them to seize total power over all use of published works.  They want to set up a pay-per-view universe.  They're doing it with DRM (Digital Restrictions Management)&mdash;the intentional features of software that's designed to restrict the user.  And often the computer itself is designed to restrict the user.
tr: Artık yayıncılar, bilgisayarlarımızı bize karşı çevirebilecekleri ve bunları, yayınlanan eserlerin tüm kullanımı üzerinde tam güç ele geçirmek için kullanabilecekleri fikrine kapıldılar. İzleme başına ödeme evreni kurmak istiyorlar. Bunu, kullanıcıyı kısıtlamak için tasarlanmış yazılımın kasıtlı özellikleri olan DRM (Dijital Kısıtlama Yönetimi) ile yapıyorlar. Ve genellikle bilgisayarın kendisi kullanıcıyı kısıtlamak için tasarlanmıştır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The first way in which the general public saw this was in DVDs.  A movie on a DVD was usually encrypted, and the format was secret.  The DVD conspiracy kept this secret because they said anyone that wants to make DVD players has to join the conspiracy, promise to keep the format secret, and promise to design the DVD players to restrict the users according to the rules, which say it has to stop the user from doing this, from doing that, from doing that&mdash;a precise set of requirements, all of which are malicious towards us.
tr: Halkın bunu ilk gördüğü yol DVD'lerdi. DVD'deki bir film genellikle şifreliydi ve format gizliydi. DVD komplosu bu sırrı sakladı çünkü DVD oynatıcı yapmak isteyen herkesin komploya katılması gerektiğini söylediler, formatı gizli tutma sözü ve DVD oynatıcıları, kullanıcıları kurallara göre kısıtlamak için tasarlama sözü verdiler. kullanıcının şunu yapmasını, şunu yapmasını, şunu yapmasını engelleyin&mdash;tümü bize karşı kötücül olan kesin gereksinimler kümesi.

note: type: Content of: <div><p>
en: It worked for a while, but then some people figured out the secret format, and published free software capable of reading the movie on a DVD and playing it.  Then the publishers said &ldquo;since we can't actually stop them, we have to make it a crime.&rdquo; And they started that in the US in 1998 with the Digital Millennium Copyright Act, which imposed censorship on software capable of doing such jobs.
tr: Bir süre işe yaradı, ancak daha sonra bazı insanlar gizli formatı anladılar ve filmi bir DVD'de okuyup oynatabilen ücretsiz bir yazılım yayınladılar. Sonra yayıncılar &ldquo;biz onları gerçekten durduramayacağımıza göre, bunu bir suç haline getirmeliyiz&rdquo; dediler. Ve bunu ABD'de 1998'de bu tür işleri yapabilen yazılımlara sansür uygulayan Dijital Binyıl Telif Hakkı Yasası ile başlattılar.

note: type: Content of: <div><p>
en: So that particular piece of free software was the subject of a court case.  Its distribution in the US is forbidden; the US practices censorship of software.
tr: Dolayısıyla, söz konusu özgür yazılım parçası bir mahkeme davasının konusuydu. ABD'de dağıtımı yasaktır; ABD yazılım sansürü uyguluyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: The movie companies are well aware that they can't really make that program disappear&mdash;it's easy enough to find it.  So they designed another encryption system, which they hoped would be harder to break, and it's called AACS, or the axe.
tr: Film şirketleri, bu programı ortadan kaldıramayacaklarının gayet iyi farkındalar; onu bulmak yeterince kolay. Böylece kırılmasının daha zor olacağını umdukları başka bir şifreleme sistemi tasarladılar ve buna AACS veya balta deniyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: The AACS conspiracy makes precise rules about all players.  For instance, in 2011 it's going to be forbidden to make analog video outputs.  So all video outputs will have to be digital, and they will carry the signal encrypted into a monitor specially designed to keep secrets from the user.  That is malicious hardware.  They say that the purpose of this is to &ldquo;close the analog hole.&rdquo; I'll show you a couple of analog holes (Stallman takes off his glasses): here's one and here's another, that they'd like to poke out permanently.<a href="#footnote1">[1]</a>
tr: AACS komplosu, tüm oyuncular hakkında kesin kurallar koyar. Örneğin 2011 yılında analog video çıkışı yapmak yasaklanacak. Bu nedenle, tüm video çıkışlarının dijital olması gerekecek ve şifrelenmiş sinyali, kullanıcıdan sır saklamak için özel olarak tasarlanmış bir monitöre taşıyacaklar. Bu kötücül donanımdır. Bunun amacının &ldquo;analog açığını kapatmak&rdquo; olduğunu söylüyorlar. Size birkaç analog delik göstereceğim (Stallman gözlüğünü çıkarır): işte bir tane, işte bir tane daha, kalıcı olarak çıkarmak isteyecekleri.<a href="#footnote1">[1]</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: How do I know about these conspiracies? The reason is they're not secret&mdash;they have websites.  The AACS website proudly describes the contracts that manufacturers have to sign, which is how I know about this requirement.  It proudly states the names of the companies that have established this conspiracy, which include Microsoft and Apple, and Intel, and Sony, and Disney, and IBM.
tr: Bu komploları nasıl bilebilirim? Çünkü gizli değiller&mdash;web siteleri var. AACS web sitesi, üreticilerin imzalaması gereken sözleşmeleri gururla açıklıyor, bu gereksinimi bu şekilde biliyorum. Bu komployu kuran Microsoft ve Apple, Intel, Sony, Disney ve IBM gibi şirketlerin isimlerini gururla belirtiyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: A conspiracy of companies designed to restrict the public's access to technology ought to be prosecuted as a serious crime, like a conspiracy to fix prices, except it's worse, so the prison sentences for this should be longer.  But these companies are quite confident that our governments are on their side against us.  They have no fear against being prosecuted for these conspiracies, which is why they don't bother to hide them.
tr: Halkın teknolojiye erişimini kısıtlamak için tasarlanmış bir şirket komplosu, fiyatları sabitlemek için bir komplo gibi ciddi bir suç olarak yargılanmalıdır, ancak daha kötüdür, bu nedenle bunun için hapis cezaları daha uzun olmalıdır. Ancak bu şirketler, hükümetlerimizin bize karşı kendi saflarında olduklarından oldukça eminler. Bu komplolar nedeniyle yargılanmaktan korkmuyorlar, bu yüzden bunları saklama zahmetine katlanmıyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: In general DRM is set up by a conspiracy of companies.  Once in a while a single company can do it, but generally it requires a conspiracy between technology companies and publishers, so [it's] almost always a conspiracy.
tr: Genel olarak DRM, şirketlerin bir komplosu şeklinde düzenlenmiştir. Arada bir, tek bir şirket bunu yapabilir, ancak genellikle teknoloji şirketleri ve yayıncılar arasında bir komplo gerektirir, bu nedenle [bu] neredeyse her zaman bir komplodur.

note: type: Content of: <div><p>
en: They thought that nobody would ever be able to break the AACS, but about three and a half years ago someone released a free program capable of decrypting that format.  However, it was totally useless, because in order to run it you need to know the key.
tr: Hiç kimsenin AACS'yi kıramayacağını düşündüler, ancak yaklaşık üç buçuk yıl önce birisi bu formatın şifresini çözebilen özgür bir program yayınladı. Ancak, tamamen yararsızdı, çünkü onu çalıştırmak için anahtarı bilmeniz gerekiyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: And then, six months later, I saw a photo of two adorable puppies, with 32 hex digits above them, and I wondered: &ldquo;Why put those two things together? I wonder if those numbers are some important key, and someone could have put the numbers together with the puppies, figuring people would copy the photo of the puppies because they were so cute.  This would protect the key from being wiped out.&rdquo;
tr: Ve sonra, altı ay sonra, üstlerinde 32 onaltılık rakam olan iki sevimli yavru köpek fotoğrafı gördüm ve merak ettim: &ldquo;Bu iki şeyi neden bir araya getirelim?&rdquo; Bu sayıların önemli bir anahtar olup olmadığını merak ediyorum ve birisi sayıları yavru köpeklerle bir araya getirebilirdi, çünkü insanlar çok tatlı oldukları için yavruların fotoğrafını kopyalayacaklardı. Bu, anahtarı silinmekten koruyacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: And that's what it was&mdash;that was the key to break the axe.  People posted it, and editors deleted it, because laws in many countries now conscript them to censor this information.  It was posted again, they deleted it; eventually they gave up, and in two weeks this number was posted in over 700,000 web sites.
tr: Ve işte buydu&mdash;baltayı kırmanın anahtarı buydu. İnsanlar bunu yayınladı ve editörler bunu sildi çünkü birçok ülkedeki yasalar artık onları bu bilgiyi sansürlemeleri için zorunlu kılıyor. Tekrar paylaşıldı, sildiler; sonunda pes ettiler ve iki hafta içinde bu sayı 700.000'den fazla web sitesinde yayınlandı.

note: type: Content of: <div><p>
en: That's a big outpouring of public disgust with DRM.  But it didn't win the war, because the publishers changed the key.  Not only that: with HD DVD, this was adequate to break the DRM, but not with Blu-ray.  Blu-ray has an additional level of DRM and so far there is no free software that can break it, which means that you must regard Blu-ray disks as something incompatible with your own freedom.  They are an enemy with which no accommodation is possible, at least not with our present level of knowledge.
tr: Bu, DRM'ye karşı büyük bir halk tiksintisi. Ancak savaşı kazanamadı çünkü yayıncılar anahtarı değiştirdi. Sadece bu da değil: HD DVD ile bu, DRM'yi kırmak için yeterliydi, ancak Blu-ray ile değil. Blu-ray ek bir DRM düzeyine sahiptir ve şimdiye kadar onu kırabilecek özgür bir yazılım yok, bu da Blu-ray disklerini kendi özgürlüğünüzle bağdaşmayan bir şey olarak görmeniz gerektiği anlamına gelir. Onlar, en azından şu anki bilgi düzeyimizle uzlaşmanın mümkün olmadığı bir düşmandır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Never accept any product designed to attack your freedom.  If you don't have the free software to play a DVD, you mustn't buy or rent any DVDs, or accept them even as gifts, except for the rare non-encrypted DVDs, which there are a few of.  I actually have a few [of these]&mdash;I don't have any encrypted DVDs, I won't take them.
tr: Özgürlüğünüze saldırmak için tasarlanmış herhangi bir ürünü asla kabul etmeyin. DVD oynatmak için ücretsiz yazılımınız yoksa, birkaç tane bulunan şifrelenmemiş nadir DVD'ler dışında herhangi bir DVD satın almamalı veya kiralamamalı veya hediye olarak bile kabul etmemelisiniz. Aslında bende [bunlardan] birkaç tane var&mdash;Şifrelenmiş DVD'm yok, onları almayacağım.

note: type: Content of: <div><p>
en: So this is how things stand in video, but we've also seen DRM in music.
tr: Videoda durum böyle ama müzikte de DRM'yi de gördük.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, about ten years ago we started to see things that looked like compact disks, but they weren't written quite like compact disks.  They didn't follow the standard.  We called them 'corrupt disks', and the idea of them was that they would play in an audio player, but it was impossible to read them on a computer.  These different methods had various problems.
tr: Örneğin, yaklaşık on yıl önce, kompakt disklere benzeyen şeyler görmeye başladık, ancak bunlar tam olarak kompakt diskler gibi yazılmadı. Standardı takip etmediler. Onlara "bozuk diskler" adını verdik ve bunların bir müzik çalarda çalınması fikrine kapıldık, ancak onları bir bilgisayarda okumak imkansızdı. Bu farklı yöntemlerin çeşitli sorunları vardı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Eventually Sony came up with a clever idea.  They put a program on the disk, so that if you stuck the disk into a computer, the disk would install the program.  This program was designed like a virus to take control of the system.  It's called a 'root kit', meaning that it has things in it to break the security of the system so that it can install the software deep inside the system, and modify various parts of the system.
tr: Sonunda Sony zekice bir fikir buldu. Diske bir program koyuyorlar, diski bir bilgisayara takarsanız disk programı kursun diye. Bu program, sistemin kontrolünü ele geçirmek için bir virüs gibi tasarlanmıştır. Buna 'root kit' denir, yani yazılımı sistemin derinliklerine kurabilmesi ve sistemin çeşitli parçalarını değiştirebilmesi için sistemin güvenliğini kıracak şeyler içerir.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, it modified the command you could use to examine the system to see if the software was present, so as to disguise itself.  It modified the command you could use to delete some of these files, so that it wouldn't really delete them.  Now all of this is a serious crime, but it's not the only one Sony committed, because the software also included free software code&mdash;code that had been released under the GNU General Public License.
tr: Örneğin, yazılımın var olup olmadığını görmek için sistemi incelemek için kullanabileceğiniz komutu, kendisini gizleyecek şekilde değiştirdi. Bu dosyalardan bazılarını silmek için kullanabileceğiniz komutu, onları gerçekten silmeyecek şekilde değiştirdi. Şimdi bunların hepsi ciddi bir suç, ancak Sony'nin işlediği tek suç bu değil, çünkü yazılım aynı zamanda, GNU Genel Kamu Lisansı altında yayınlanan, özgür yazılım kodu da içeriyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now the GNU GPL is a copyleft license, and that means it says &ldquo;Yes, you're free to put this code into other things, but when you do, the entire program that you put things into you must release as free software under the same license.  And you must make the source code available to users, and to inform them of their rights you must give them a copy of this license when they get the software.&rdquo;
tr: Artık GNU GPL bir copyleft lisansıdır ve bu &ldquo;Evet, bu kodu başka şeylere koymakta özgürsünüz, ancak bunu yaptığınızda, içine bir şeyler koyduğunuz tüm program, özgür yazılım olarak aynı lisansla yayınlanmalıdır anlamına gelir. Ayrıca kaynak kodunu kullanıcıların kullanımına sunmalısınız ve haklarını onlara bildirmek için, yazılımı aldıklarında onlara bu lisansın bir kopyasını vermelisiniz.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: Sony didn't comply with all that.  That's commercial copyright infringement, which is a felony.  They're both felonies, but Sony wasn't prosecuted because the government understands that the purpose of the government and the law is to maintain the power of those companies over us, not to help defend our freedom in any way.
tr: Sony tüm bunlara uymadı. Bu ticari bir telif hakkı ihlalidir ki bu bir ağır suçtur. İkisi de ağır suç ama Sony yargılanmadı çünkü hükümet, hükümetin ve yasaların amacını, özgürlüğümüzü hiçbir şekilde savunmaya yardımcı olmak değil, bu şirketlerin bizim üzerimizdeki gücünü sürdürmek şeklinde anlıyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: People got angry and they sued Sony.  However, they made a mistake.  They focused their condemnation not on the evil purpose of this scheme, but only on the secondary evils of the various methods that Sony used.  So Sony settled the lawsuits and promised that in the future, when it attacks our freedom, it will not do those other things.
tr: İnsanlar sinirlendi ve Sony'ye dava açtılar. Ancak bir hata yaptılar. Kınamalarını bu planın kötü amacına değil, yalnızca Sony'nin kullandığı çeşitli yöntemlerin ikincil kötülüklerine odakladılar. Böylece Sony davaları çözdü ve gelecekte özgürlüğümüze saldırdığında diğer şeyleri yapmayacağına söz verdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Actually, that particular corrupt disk scheme was not so bad, because if you were not using Windows it would not affect you at all.  Even if you were using Windows, there's a key on the keyboard&mdash;if you remembered every time to hold it down, then the disk wouldn't install the software.  But of course it's hard to remember that every time; you're going to slip up some day.  This shows the kind of thing we've had to deal with.
tr: Aslında, o bozuk disk düzeni o kadar da kötü değildi, çünkü Windows kullanmıyor olsaydınız bu sizi hiç etkilemezdi. Windows kullanıyor olsanız bile, klavyede bir tuş var, her seferinde basılı tutmayı hatırlarsanız, disk yazılımı yüklemez. Ama tabii ki bunu her seferinde hatırlamak zor; bir gün hata yapacaksın. Bu, ne tür şeylerle uğraşmak zorunda kaldığımızı gösteriyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: Fortunately music DRM is receding.  Even the main record companies sell downloads without DRM.  But we see a renewed effort to impose DRM on books.
tr: Neyse ki müzik DRM'si geriliyor. Ana kayıt şirketleri bile DRM'siz indirmeler satar. Ancak DRM'yi kitaplara dayatmak için yenilenmiş bir çaba görüyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: You see, the publishers want to take away the traditional freedoms of book readers&mdash;freedom to do things such as borrow a book from the public library, or lend it to a friend; to sell a book to a used book store, or buy it anonymously paying cash (which is the only way I buy books&mdash;we've got to resist the temptations to let Big Brother know everything that we're doing.)
tr: Görüyorsunuz, yayıncılar kitap okuyucularının geleneksel özgürlüklerini ellerinden almak istiyor&mdash;halk kütüphanesinden bir kitap ödünç almak veya bir arkadaşına ödünç vermek; sahafa kitap satmak veya nakit ödemeyle anonim olarak satın almak (kitap satın almamın tek yolu bu, yaptığımız her şeyi Big Brother'a bildirmenin cazibesine direnmeliyiz.)

note: type: Content of: <div><p>
en: Even the freedom to keep the book as long as you wish, and read it as many times as you wish, they plan to get rid of.
tr: Kitabı dilediğiniz kadar saklama ve istediğiniz kadar okuma özgürlüğünden bile kurtulmayı planlıyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: The way they do it is with DRM.  They knew that so many people read books and would get angry if these freedoms were taken away that they didn't believe they could buy a law specifically to abolish these freedoms&mdash;there would be too much opposition.  Democracy is sick, but once in a while people manage to demand something.  So they came up with a two-stage plan.
tr: Bunu DRM ile yapmak istiyotrlar. O kadar çok insanın kitap okuduğunu ve bu özgürlükler ellerinden alınırsa kızacağını biliyorlardı, özellikle bu özgürlükleri ortadan kaldırmak için bir yasa satın alabileceklerine inanmıyorlardı&mdash;çok fazla muhalefet olacaktı. Demokrasi hasta ama arada bir insanlar bir şeyler talep etmeyi başarıyor. Böylece iki aşamalı bir plan yaptılar.

note: type: Content of: <div><p>
en: First, take away these freedoms from e-books, and second, convince people to switch from paper books to e-books.  They've succeeded with stage 1.
tr: Birincisi, bu özgürlükleri e-kitaplardan kaldırın ve ikincisi, insanları kağıt kitaplardan e-kitaplara geçmeye ikna edin. 1. aşamada başarılı oldular.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the US they did it with the Digital Millennium Copyright Act, and in New Zealand, that was part of the year-ago Copyright Act; censorship on software that can break DRM was part of that law.  That's an unjust provision; it's got to be repealed.
tr: ABD'de bunu Dijital Binyıl Telif Hakkı Yasası ile yaptılar ve Yeni Zelanda'da bu, bir yıl önce Telif Hakkı Yasası'nın bir parçasıydı; DRM'yi bozabilecek yazılımlara sansür uygulanması bu yasanın bir parçasıydı. Bu haksız bir hüküm; yürürlükten kaldırılmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The second stage is convince people to switch from printed books to ebooks; that didn't go so well.
tr: İkinci aşama, insanları basılı kitaplardan e-kitaplara geçmeye ikna etmektir; Bu pek iyi gitmedi.

note: type: Content of: <div><p>
en: One publisher in 2001 had the idea they would make their line of ebooks really popular if they started it with my biography.  So they found an author and the author asked me if I'd cooperate, and I said &ldquo;Only if this e-book is published without encryption, without DRM.&rdquo; The publisher wouldn't go along with that, and I just stuck to it&mdash;I said no.  Eventually we found another publisher who was willing to do this&mdash;in fact willing to publish the book under a free license giving you the four freedoms&mdash;so the book was then published, and sold a lot of copies on paper.
tr: 2001'de bir yayıncı, benim biyografimle başlarlarsa e-kitap serilerini gerçekten popüler hale getirecekleri fikrine kapıldı. Böylece bir yazar buldular ve yazar bana işbirliği yapıp yapmayacağımı sordu ve ben de &ldquo;Yalnızca bu e-kitap şifrelenmeden, DRM'siz yayınlanırsa&rdquo; dedim. Yayıncı buna yanaşmadı, bense direttim&mdash;hayır dedim. Sonunda bunu yapmaya istekli başka bir yayıncı bulduk, aslında kitabı size dört özgürlük sağlayan ücretsiz bir lisans altında yayınlamaya istekliydi, böylece kitap o zaman yayınlandı ve çok sayıda kağıt kopya sattı.

note: type: Content of: <div><p>
en: But in any case, e-books failed at the beginning of this decade.  People just didn't want to read them very much.  And I said, &ldquo;they will try again.&rdquo; We saw an amazing number of news articles about electronic ink (or is it electronic paper, I can never remember which), and it occurred to me probably the reason there's so many is the publishers want us to think about this.  They want us to be eager for the next generation of e-book readers.
tr: Ancak her durumda, e-kitaplar bu on yılın başında başarısız oldu. İnsanlar onları çok fazla okumak istemedi. Ben de &ldquo;tekrar deneyecekler&rdquo; dedim. Elektronik mürekkeple ilgili inanılmaz sayıda haber makalesi gördük (veya elektronik kağıt mı, hangisi olduğunu asla hatırlayamıyorum) ve muhtemelen bu kadar çok olmasının nedeninin yayıncıların bunu düşünmemizi istemesi olduğunu düşündüm. Yeni nesil e-kitap okuyucuları için istekli olmamızı istiyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Now they're upon us.  Things like the Sony Shreader (its official name is the Sony Reader, but if you put on 'sh' it explains what it's designed to do to your books), and the <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">Amazon Swindle</a>, designed to swindle you out of your traditional freedoms without your noticing.  Of course, they call it the Kindle which is what it's going to do to your books.
tr: Şimdi üzerimizdeler. Sony Shreader [Öğütücü] (resmi adı Sony Reader'dır, ancak 'sh' yazarsanız, kitaplarınıza ne yapmak için tasarlandığını açıklar) ve <a href="/philosophy/why-call-it- the-swindle.html">Amazon Swindle</a>, siz farkında olmadan sizi geleneksel özgürlüklerinizin dışına çıkarmak için tasarlandı. Tabii ki, kitaplarınıza yapacağı şey olan Kindle diyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: The Kindle is an extremely malicious product, almost as malicious as Microsoft Windows.  They both have spy features, they both have Digital Restrictions Management, and they both have back doors.
tr: Kindle son derece kötücül bir üründür, neredeyse Microsoft Windows kadar kötücül. İkisinin de casus özelliği var, ikisinin de Dijital Kısıtlama Yönetimi var ve ikisinin de arka kapısı var.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the case of the Kindle, the only way you can buy a book is to buy it from Amazon<a href="#footnote2">[2]</a>, and Amazon requires you to identify yourself, so they know everything that you've bought.
tr: Kindle söz konusu olduğunda, bir kitabı satın almanın tek yolu onu Amazon'dan satın almaktır<a href="#footnote2">[2]</a> ve Amazon, tüm satın aldıklarınızı bilmek için kendinizi tanıtmanızı ister.

note: type: Content of: <div><p>
en: Then there is Digital Restrictions Management, so you can't lend the book or sell it to a used bookstore, and the library can't lend it either.
tr: Bir de Dijital Kısıtlama Yönetimi var, yani kitabı ödünç veremez veya bir sahafa satamazsınız ve kütüphane de ödünç veremez.

note: type: Content of: <div><p>
en: And then there's the back door, which we found out about about three months ago, because Amazon used it.  Amazon sent a command to all the Kindles to erase a particular book, namely 1984 by George Orwell.  Yes, they couldn't have picked a more ironic book to erase.  So that's how we know that Amazon has a back door with which it can erase books remotely.
tr: Ve bir de arka kapı var ki bunu yaklaşık üç ay önce öğrendik, çünkü Amazon kullandı. Amazon, belirli bir kitabı, yani George Orwell tarafından yazılan 1984'ü silmek için tüm Kindle'lara bir komut gönderdi. Evet, silmek için bundan daha ironik bir kitap seçemezlerdi. Böylece Amazon'un kitapları uzaktan silebilecek bir arka kapısı olduğunu biliyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: What else it can do, who knows? Maybe it's like Microsoft Windows.  Maybe Amazon can remotely upgrade the software, which means that whatever malicious things are not in it now, they could put them in it tomorrow.
tr: Başka ne yapabilir, kim bilir? Belki de Microsoft Windows gibidir. Belki Amazon yazılımı uzaktan yükseltebilir, bu da şu anda içinde olmayan kötü amaçlı şeyleri yarın içine koyabilecekleri anlamına gelir.

note: type: Content of: <div><p>
en: This is intolerable&mdash;any one of these restrictions is intolerable.  They want to create a world where nobody lends books to anybody anymore.
tr: Bu kabul edilemez&mdash;bu kısıtlamalardan herhangi biri kabul edilemez. Artık kimsenin kimseye kitap ödünç vermediği bir dünya yaratmak istiyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Imagine that you visit a friend and there are no books on the shelf.  It's not that your friend doesn't read, but his books are all inside a device, and of course he can't lend you those books.  The only way he could lend you any one of those books is to lend you his whole library, which is obviously a ridiculous thing to ask anybody to do.  So there goes friendship for people who love books.
tr: Bir arkadaşınızı ziyaret ettiğinizi ve rafta hiç kitap olmadığını hayal edin. Arkadaşınız okumuyor değil ama kitaplarının hepsi bir cihazın içinde ve elbette o kitapları size ödünç veremez. Size bu kitaplardan herhangi birini ödünç vermesinin tek yolu, size tüm kitaplığını ödünç vermesidir ki bu, herhangi birinden bunu yapmasını istemek kesinlikle saçma bir şey. Yani kitapları seven insanlar için arkadaşlık var.

note: type: Content of: <div><p>
en: Make sure that you inform people what this device implies.  It means other readers will no longer be your friends, because you will be acting like a jerk toward them.  Spread the word preemptively.  This device is your enemy.  It's the enemy of everyone who reads.  The people who don't recognize that are the people who are thinking so short-term that they don't see it.  It's our job to help them see beyond the momentary convenience to the implications of this device.
tr: İnsanlara bu cihazın ne anlama geldiğini bildirdiğinizden emin olun. Bu, diğer okuyucuların artık arkadaşınız olmayacağı anlamına gelir çünkü onlara karşı pislik gibi davranacaksınız. Öncelikle vaati yayın. Bu cihaz senin düşmanın. Okuyan herkesin düşmanıdır. Bunu fark etmeyen insanlar, göremeyecek kadar kısa vadeli düşünen insanlardır. Bu cihazın sonuçlarını anlık rahatlığın ötesinde görmelerine yardımcı olmak bizim işimiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: I have nothing against distributing books in digital form, if they are not designed to take away our freedom.  Strictly speaking, it is possible to have an e-book reader:
tr: Özgürlüğümüzü elimizden almak için tasarlanmamışlarsa, kitapları dijital biçimde dağıtmaya karşı hiçbir şeyim yok. Açıkçası, bir e-kitap okuyucuya sahip olmak mümkündür:

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: that is not designed to attack you,
tr: size saldırmak için tasarlanmayan,

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: which runs free software and not proprietary software,
tr: özel mülk yazılım değil özgür yazılım çalıştıran,

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: which doesn't have DRM,
tr: DRM'ye sahip olmayan,

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: which doesn't make people identify yourself to get a book,
tr: insanların bir kitap almak için kendisini tanıtmasına neden olmayan,

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: which doesn't have a back door, [and]
tr: arka kapısı olmayan [ve]

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: which doesn't restrict what you can do with the files on your machine.
tr: makinenizdeki dosyalarla yapabileceklerinizi kısıtlamayan.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's possible, but the big companies really pushing e-books are doing it to attack our freedom, and we mustn't stand for that.  This is what governments are doing in cahoots with big business to attack our freedom, by making copyright harsher and nastier, more restrictive than ever before.
tr: Bu mümkün, ancak e-kitapları gerçekten zorlayan büyük şirketler bunu özgürlüğümüze saldırmak için yapıyorlar ve buna izin vermemeliyiz. Hükumetlerin büyük şirketlerle iş birliği yaparak özgürlüğümüze saldırmak için telif haklarını her zamankinden daha sert, daha iğrenç, daha kısıtlayıcı hale getirerek yaptığı şey bu.

note: type: Content of: <div><p>
en: But what should they do? Governments should make copyright power less.  Here are my specific proposals.
tr: Ama ne yapmalılar? Hükümetler telif hakkı gücünü azaltmalıdır. İşte benim özel önerilerim.

note: type: Content of: <div><p>
en: First of all, there is the dimension of time.  I propose copyright should last ten years, starting from the date of publication of a work.
tr: Her şeyden önce zaman boyutu var. Telif hakkının bir eserin yayın tarihinden itibaren on yıl sürmesini öneriyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: Why from the date of publication? Because before that, we don't have copies.  It doesn't matter to us whether we would have been allowed to copy our copies that we don't have, so I figure we might as well let the authors have as much time as it takes to arrange publication, and then start the clock.
tr: Neden yayın tarihinden itibaren? Çünkü ondan önce elimizde kopya yok. Sahip olmadığımız nüshalarımızı kopyalamamıza izin verilip verilmeyeceği bizim için önemli değil, bu yüzden yazarların yayını ayarlamak için gerektiği kadar zamana sahip olmasına izin verebilir ve ardından saati başlatabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: But why ten years? I don't know about in this country, but in the US, the publication cycle has got shorter and shorter.  Nowadays almost all books are remaindered within two years and out-of-print within three.  So ten years is more than three times the usual publication cycle&mdash;that should be plenty comfortable.
tr: Ama neden on yıl? Bu ülkede bilmiyorum ama ABD'de yayın döngüsü gitgide kısaldı. Günümüzde neredeyse tüm kitaplar iki yıl içinde rafa kaldırılıyor ve üç yıl içinde de baskısı tükeniyor. Yani on yıl, normal yayın döngüsünün üç katından fazladır&mdash; bu yeterince rahat bir oran.

note: type: Content of: <div><p>
en: But not everybody agrees.  I once proposed this in a panel discussion with fiction writers, and the award-winning fantasy writer next to me said &ldquo;Ten years? No way.  Anything more than five years is intolerable.&rdquo; You see, he had a legal dispute with his publisher.  His books seemed to be out of print, but the publisher wouldn't admit it.  The publisher was using the copyright on his own book to stop him from distributing copies himself, which he wanted to do so people could read it.
tr: Ama herkes aynı fikirde değil. Bunu bir keresinde kurgu yazarlarının katıldığı bir panel tartışmasında önermiştim ve yanımdaki ödüllü fantezi yazarı &ldquo;On yıl mı? Mümkün değil. Beş yıldan fazla bir şey kabul edilemez.&rdquo; Görüyorsunuz, yayıncısıyla yasal bir anlaşmazlığı vardı. Kitaplarının baskısı tükenmiş gibiydi, ancak yayıncı bunu kabul etmedi. Yayıncı, kopyalarını kendisinin dağıtmasını engellemek için kendi kitabının telif hakkını kullanıyordu ve bunu insanların okuyabilmesi için yapmak istiyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: This is what every artist starts out wanting&mdash;wanting to distribute her work so it will get read and appreciated.  Very few make a lot of money.  That tiny fraction face the danger of being morally corrupted, like J.K. Rowling.
tr: Bu, her sanatçının istediğidir, işinin okunması ve takdir edilmesi için dağıtılması. Çok az kişi çok para kazanır. Bu küçük kesim, J.K. Rowling gibi ahlaki açıdan yozlaşma tehlikesiyle karşı karşıya.

note: type: Content of: <div><p>
en: J.K. Rowling, in Canada, got an injunction against people who had bought her book in a bookstore, ordering them not to read it.  So in response I call for a boycott of Harry Potter books.  But I don't say you shouldn't read them; I leave that to the author and the publisher.  I just say you shouldn't buy them.
tr: J.K. Rowling, Kanada'da kitabını bir kitapçıdan satın alan insanlara okumamalarını emrederek tedbir kararı aldı. Bu yüzden yanıt olarak Harry Potter kitaplarının boykot edilmesi çağrısında bulunuyorum. Ama onları okumamalısın demiyorum; Bunu yazara ve yayıncıya bırakıyorum. Ben sadece onları satın almaman gerektiğini söylüyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: It's few authors that make enough money that they can be corrupted in this way.  Most of them don't get anywhere near that, and continue wanting the same thing they wanted at the outset: they want their work to be appreciated.
tr: Bu şekilde yozlaştırılabilecek kadar para kazanan çok az yazar var. Çoğu bunun kıyısına bile yaklaşamıyor ve en başta istedikleri şeyi istemeye devam ediyorlar: yaptıkları işin takdir edilmesini istiyorlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: He wanted to distribute his own book, and copyright was stopping him.  He realized that more than five years of copyright was unlikely to ever do him any good.
tr: Kendi kitabını dağıtmak istiyordu ve telif hakkı onu durduruyordu. Beş yıldan fazla telif hakkının ona bir yarar sağlama ihtimalinin düşük olduğunu fark etti.

note: type: Content of: <div><p>
en: If people would rather have copyright last five years, I won't be against it.  I propose ten as a first stab at the problem.  Let's reduce it to ten years and then take stock for a while, and we could adjust it after that.  I don't say I think ten years is the exact right number&mdash;I don't know.
tr: İnsanlar son beş yılda telif hakkına sahip olmayı tercih ederse, buna karşı olmayacağım. Soruna ilk müdahale olarak on öneriyorum. Bunu on yıla indirelim ve bir süre sonra durumu değerlendirelim, ondan sonra ayarlayabiliriz. On yılın tam doğru sayı olduğunu düşündüğümü söylemiyorum&mdash; Bilmiyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: What about the dimension of breadth? Which activities should copyright cover? I distinguish three broad categories of works.
tr: Peki kapsam boyutu? Telif hakkı hangi faaliyetleri kapsamalıdır? Üç geniş çalışma kategorisi tanımlıyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: First of all, there are the functional works that you use to do a practical job in your life.  This includes software, recipes, educational works, reference works, text fonts, and other things you can think of.  These works should be free.
tr: Her şeyden önce, hayatınızda pratik bir iş yapmak için kullandığınız fonksiyonel çalışmalar var. Buna yazılımlar, tarifler, eğitim çalışmaları, referans çalışmaları, metin yazı tipleri ve aklınıza gelebilecek diğer şeyler dahildir. Bu çalışmalar özgür olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you use the work to do a job in your life, then if you can't change the work to suit you, you don't control your life.  Once you have changed the work to suit you, then you've got to be free to publish it&mdash;publish your version&mdash;because there will be others who will want the changes you've made.
tr: Hayatınızda bir işi yapmak için işi kullanırsanız, o zaman işi kendinize göre değiştiremezseniz, hayatınızı kontrol edemezsiniz. Çalışmayı size uyacak şekilde değiştirdikten sonra, onu yayınlamakta özgür olmalısınız&mdash;kendi sürümünüzü yayınlayın&mdash;çünkü yaptığınız değişiklikleri isteyecek başkaları olacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: This leads quickly to the conclusion that users have to have the same four freedoms [for all functional works], not just for software.  And you'll notice that for recipes, practically speaking, cooks are always sharing and changing recipes just as if the recipes were free.  Imagine how people would react if the government tried to stamp out so-called &ldquo;recipe piracy.&rdquo;
tr: Bu, kullanıcıların yalnızca yazılım için değil [tüm işlevsel işler için] aynı dört özgürlüğe sahip olması gerektiği sonucuna hızla götürür. Ve yemek tariflerini düşündüğünüzde, pratik açıdan bakarsak, aşçıların sanki tarifler özgürmüş gibi her zaman onları paylaştığını ve değiştirdiğini fark edeceksiniz. Hükümet sözde &ldquo;recipe piracy.&rdquo; ortadan kaldırmaya çalışırsa insanların nasıl tepki vereceğini bir düşünün.

note: type: Content of: <div><p>
en: The term &ldquo;pirate&rdquo; is pure propaganda.  When people ask me what I think of music piracy, I say &ldquo;As far as I know, when pirates attack they don't do it by playing instruments badly, they do it with arms.  So it's not music &ldquo;piracy,&rdquo; because piracy is attacking ships, and sharing is as far as you get from being the moral equivalent of attacking ships.&rdquo; Attacking ships is bad, sharing with other people is good, so we should firmly denounce that propaganda term &ldquo;piracy&rdquo; whenever we hear it.
tr: &ldquo;Korsan&rdquo; terimi saf propagandadır. İnsanlar bana müzik korsanlığı hakkında ne düşündüğümü sorduklarında, &ldquo;Bildiğim kadarıyla korsanlar saldırdığında bunu kötü enstrüman çalarak değil, silahlarla yapıyorlar&rdquo; diyorum. Yani bu müzik &ldquo;korsanlığı&rdquo; değil, çünkü korsanlık gemilere saldırıyor ve paylaşmak gemilere saldırmanın ahlaki eşdeğeri olmaktan çok çok uzak&rdquo;. Gemilere saldırmak kötü, diğer insanlarla paylaşmak iyidir, bu yüzden propaganda terimi olan &ldquo;korsanlık&rdquo;ı, her duyduğumuzda şiddetle kınamalıyız.

note: type: Content of: <div><p>
en: People might have objected twenty years ago: &ldquo;If we don't give up our freedom, if we don't let the publishers of these works control us, the works won't get made and that will be a horrible disaster.&rdquo; Now, looking at the free software community, and all the recipes that circulate, and reference works like Wikipedia&mdash;we are even starting to see free textbooks being published&mdash;we know that that fear is misguided.
tr: Yirmi yıl önce insanlar şöyle itiraz edebilirdi: &ldquo;Özgürlüğümüzden vazgeçmezsek, bu eserlerin yayıncılarının bizi kontrol etmesine izin vermezsek, eserler yapılmaz ve bu korkunç bir felaket olur.&rdquo; ; Şimdi, özgür yazılım topluluğuna ve dolaşan tüm tariflere ve Vikipedi gibi referans çalışmalarına baktığımızda, özgür ders kitaplarının yayınlandığını bile görmeye başlıyoruz, bu korkunun yanlış olduğunu biliyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: There is no need to despair and give up our freedom thinking that otherwise the works won't get made.  There are lots of ways to encourage them to get made if we want more&mdash;lots of ways that are consistent with and respect our freedom.  In this category, they should all be free.
tr: Yoksa işlerin yürümeyeceğini düşünerek umutsuzluğa kapılıp özgürlüğümüzden vazgeçmeye gerek yok. Özgürlüğümüzle tutarlı ve buna saygı duyan daha çok yol istiyorsak, onları kazanmaya teşvik etmenin pek çok yolu vardır. Bu kategoride, hepsi özgür olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: But what about the second category, of works that say what certain people thought, like memoirs, essays of opinion, scientific papers, and various other things?<a href="#footnote3">[3]</a> To publish a modified version of somebody else's statement of what he thought is misrepresenting [that] somebody.  That's not particularly a contribution to society.
tr: Peki ya anılar, görüş denemeleri, bilimsel makaleler ve diğer çeşitli şeyler gibi belirli kişilerin ne düşündüğünü söyleyen ikinci kategoriye ne demeli?<a href="#footnote3">[3]</a> [o] kişiyi yanlış tanıttığını düşündüğü bir başkasının ifadesinin değiştirilmiş sürümünü yayınlamak. Bu özellikle topluma bir katkı değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Therefore it is workable and acceptable to have a somewhat reduced copyright system where all commercial use is covered by copyright, all modification is covered by copyright, but everyone is free to non-commercially redistribute exact copies.
tr: Bu nedenle, tüm ticari kullanımın telif hakkı kapsamında olduğu, tüm değişikliklerin telif hakkı kapsamında olduğu, ancak herkesin tam kopyaları ticari olmayan bir şekilde yeniden dağıtmakta özgür olduğu bir şekilde azaltılmış bir telif hakkı sistemine sahip olmak uygulanabilir ve kabul edilebilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: [2015 note: publishing scientific papers under the CC Attribution license (CC-BY) is widely done, in accessible journals and arXiv.org, and it seems that permitting publication of modified versions does not cause any problem.  So that license is what I now recommend for scholarly publications.]
tr: [2015 notu: CC Attribution lisansı (CC-BY) altında bilimsel makalelerin yayınlanması, erişilebilir dergilerde ve arXiv.org'da yaygın olarak yapılmaktadır ve değiştirilmiş sürümlerin yayınlanmasına izin verilmesi herhangi bir soruna yol açmıyor gibi görünüyor. Bu lisans, şimdi bilimsel yayınlar için önerdiğim şeydir.]

note: type: Content of: <div><p>
en: That freedom is the minimum freedom we must establish for all published works, because the denial of that freedom is what creates the War on Sharing&mdash;what creates the vicious propaganda that sharing is theft, that sharing is like being a pirate and attacking ships.  Absurdities, but absurdities backed by a lot of money that has corrupted our governments.  We need to end the War on Sharing; we need to legalize sharing exact copies of any published work.
tr: Bu özgürlük, yayınlanan tüm eserler için oluşturmamız gereken asgari özgürlüktür, çünkü bu özgürlüğün reddedilmesi, Paylaşıma Karşı Savaş'ı&mdash; yaratan şeydir paylaşmanın hırsızlık olduğu, paylaşmanın bir korsan olup gemilere saldırmak gibi olduğu şeklindeki kısır propagandayı yaratan şeydir. Saçmalıklar, ancak hükümetlerimizi yozlaştıran oldukça fazla miktarda parayla desteklenen saçmalıklar. Paylaşma Savaşını bitirmemiz gerekiyor; yayınlanan herhangi bir çalışmanın tam kopyalarını paylaşmayı yasallaştırmamız gerekiyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the second category of works, that's all we need; we don't need to make them free.  Therefore I think it's OK to have a reduced copyright system which covers commercial use and all modifications.  And this will provide a revenue stream to the authors in more or less the same (usually inadequate) way as the present system.  You've got to keep in mind [that] the present system, except for superstars, is usually totally inadequate.
tr: İkinci kategorideki eserlerde ihtiyacımız olan tek şey bu; onları özgür kılmamıza gerek yok. Bu nedenle, ticari kullanımı ve tüm değişiklikleri kapsayan azaltılmış bir telif hakkı sistemine sahip olmanın sorun olmadığını düşünüyorum. Bu da yazarlara mevcut sistemle aşağı yukarı aynı (genellikle yetersiz) bir gelir akışı sağlayacaktır. Şu anki sistemin, süperstarlar dışında, genellikle tamamen yetersiz olduğunu aklınızda bulundurmalısınız.

note: type: Content of: <div><p>
en: What about works of art and entertainment? Here it took me a while to decide what to think about modifications.
tr: Peki ya sanat ve eğlence eserleri? Burada değişiklikler hakkında ne düşüneceğime karar vermem biraz zaman aldı.

note: type: Content of: <div><p>
en: You see, on one hand, a work of art can have an artistic integrity and modifying it could destroy that.  Of course, copyright doesn't necessarily stop works from being butchered that way.  Hollywood does it all the time.  On the other hand, modifying the work can be a contribution to art.  It makes possible the folk process which leads to things which are beautiful and rich.
tr: Bir yandan, bir sanat eseri sanatsal bir bütünlüğe sahip olabilir ve onu değiştirmek onu yok edebilir. Elbette, telif hakkı, eserlerin bu şekilde katledilmesini mutlaka engellemez. Hollywood bunu hep yapıyor. Öte yandan, eseri değiştirmek sanata bir katkı olabilir. Güzel ve zengin şeylere götüren halk sürecini mümkün kılar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Even if we look at named authors only: consider Shakespeare, who borrowed stories from other works only a few decades old, and did them in different ways, and made important works of literature.  If today's copyright law had existed then, that would have been forbidden and those plays wouldn't have been written.
tr: Yalnızca isimlendirilmiş yazarlara baksak bile: Sadece birkaç on yıllık diğer eserlerden öyküler ödünç alan ve bunları farklı şekillerde yapan ve önemli edebiyat eserleri yapan Shakespeare'i düşünün. Bugünün telif hakkı yasası olsaydı o zamanlar yasak olurdu ve o oyunlar yazılmazdı.

note: type: Content of: <div><p>
en: But eventually I realized that modifying a work of art can be a contribution to art, but it's not desperately urgent in most cases.  If you had to wait ten years for the copyright to expire, you could wait that long.  Not like the present-day copyright that makes you wait maybe 75 years, or 95 years.  In Mexico you might have to wait almost 200 years in some cases, because copyright in Mexico expires a hundred years after the author dies.  This is insane, but ten years, as I've proposed copyright should last, that people can wait.
tr: Ama sonunda bir sanat eserini değiştirmenin sanata bir katkı olabileceğini fark ettim, ancak çoğu durumda çok da acil değil. Telif hakkının süresinin dolması için on yıl beklemeniz gerekseydi, o kadar bekleyebilirdiniz. Belki 75 yıl, belki 95 yıl bekleten günümüz telif hakları gibi değil. Meksika'da bazı durumlarda yaklaşık 200 yıl beklemeniz gerekebilir çünkü Meksika'da telif hakkı yazar öldükten yüz yıl sonra sona erer. Bu çılgınca, ama önerdiğim gibi telif hakkı on yıl sürmeli, insanlar bekleyebilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So I propose the same partly reduced copyright that covers commercial use and modification, but everyone's got to be free to non-commercially redistribute exact copies.  After ten years it goes into the public domain, and people can contribute to art by publishing their modified versions.
tr: Bu nedenle, ticari kullanım ve değiştirmeyi kapsayan aynı kısmen azaltılmış telif hakkını öneriyorum, ancak herkesin tam kopyaları ticari olmayan bir şekilde yeniden dağıtma konusunda özgür olması gerekiyor. On yıl sonra kamu malı olur ve insanlar değiştirilmiş sürümlerini yayınlayarak sanata katkıda bulunabilirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: One other thing: if you're going to take little pieces out of a bunch of works and rearrange them into something totally different, that should just be legal, because the purpose of copyright is to promote art, not to obstruct art.  It's stupid to apply copyright to using snippets like that&mdash;it's self-defeating.  It's a kind of distortion that you'd only get when the government is under the control of the publishers of the existing successful works, and has totally lost sight of its intended purpose.
tr: Bir şey daha: Bir dizi eserden küçük parçalar alıp bunları tamamen farklı bir şeye dönüştürecekseniz, bu yasal olmalıdır, çünkü telif hakkının amacı sanatı desteklemektir, sanatı engellemek değil. Bu tür alıntıları kullanmak için telif hakkı uygulamak aptalca&mdash;ve kendi kendini baltalıyor. Bu, ancak hükümetin mevcut başarılı eserlerin yayıncılarının kontrolü altında olduğu ve amaçlanan amacını tamamen gözden kaçırdığı zaman elde edeceğiniz bir tür çarpıtmadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: That's what I propose, and in particular, this means that sharing copies on the Internet must be legal.  Sharing is good.  Sharing builds the bonds of society.  To attack sharing is to attack society.
tr: Benim önerdiğim şey bu ve özellikle bu, kopyaların internette paylaşılmasının yasal olması gerektiği anlamına geliyor. Paylaşmak iyidir. Paylaşmak toplumun bağlarını oluşturur. Paylaşıma saldırmak topluma saldırmaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: So any time the government proposes some new means to attack people who share, to stop them from sharing, we have to recognize that this is evil, not just because the means proposed almost invariably offend basic ideas of justice (but that's not a coincidence).  The reason is because the purpose is evil.  Sharing is good and the government should encourage sharing.
tr: Dolayısıyla hükümet, paylaşan insanlara saldırmak, paylaşmalarını engellemek için yeni araçlar önerdiğinde, bunun kötü olduğunu kabul etmeliyiz, bunun nedeni önerilen araçların neredeyse her zaman adaletin temel fikirlerini ihlal etmesi değil (ama bu bir tesadüf değil) . Nedeni, amacın kötü olmasıdır. Paylaşmak iyidir ve hükümet paylaşmayı teşvik etmelidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But copyright did after all have a useful purpose.  Copyright as a means to carry out that purpose has a problem now, because it doesn't fit in with the technology we use.  It interferes with all the vital freedoms for all the readers, listeners, viewers, and whatever, but the goal of promoting the arts is still desirable.  So in addition to the partly reduced copyright system, which would continue to be a copyright system, I propose two other methods.
tr: Ancak telif hakkının her şeyden önce yararlı bir amacı vardı. Bu amacı gerçekleştirmenin bir yolu olarak telif hakkının artık bir sorunu var çünkü kullandığımız teknolojiye uymuyor. Tüm okuyucular, dinleyiciler, izleyiciler ve her neyse, tüm hayati özgürlüklere müdahale eder, ancak sanatı geliştirme hedefi hala arzu edilir. Dolayısıyla, bir telif hakkı sistemi olmaya devam edecek olan kısmen azaltılmış telif hakkı sistemine ek olarak, iki yöntem daha öneriyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: <a id="tax-money-for-artists">One [works via] taxes</a>&mdash;distribute tax money directly to artists.  This could be a special tax, perhaps on Internet connectivity, or it could come from general revenue, because it won't be that much money in total, not if it's distributed in an efficient way.  To distribute it efficiently to promote the arts means not in linear proportion to popularity.  It should be based on popularity, because we don't want bureaucrats to have the discretion to decide which artists to support and which to ignore, but based on popularity does not imply linear proportion.
tr: <a id="tax-money-for-artists">Vergi [ile çalışan] biri</a>&mdash;vergi parasını doğrudan sanatçılara dağıtır. Bu, belki İnternet bağlantısına özel bir vergi olabilir veya genel gelirden gelebilir, çünkü verimli bir şekilde dağıtılmazsa toplamda o kadar para olmayacaktır. Sanatı tanıtmak için verimli bir şekilde dağıtmak, popülerlikle doğrusal orantılı olmamak anlamına gelir. Popülerliğe dayalı olmalı, çünkü bürokratların hangi sanatçıları destekleyip hangilerini görmezden geleceğine karar verme takdirine sahip olmasını istemiyoruz, ancak popülerliğe dayalı olmak doğrusal bir orantı anlamına gelmiyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: What I propose is measure the popularity of the various artists, which you could do through polling (samples) in which nobody is required to participate, and then take the cube root.  The cube root looks like this: it means basically that [the payment] tapers off after a while.
tr: Benim önerdiğim şey, kimsenin katılmasının gerekmediği oylama (örnekler) yoluyla yapabileceğiniz çeşitli sanatçıların popülaritesini ölçmek ve ardından küp kökü almak. Küp kökü şuna benzer: Temelde [ödeme] bir süre sonra azalır anlamına gelir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If superstar A is a thousand times as popular as successful artist B, with this system A would get ten times as much money as B, not a thousand times.
tr: Süperstar A, başarılı sanatçı B'den bin kat daha popülerse, bu sistemle A, B'den bin kat değil, on kat daha fazla para kazanır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Linearly would give A a thousand times as much as B, which means that if we wanted B to get enough to live on we're going to have to make A tremendously rich.  This is wasteful use of the tax money&mdash;it shouldn't be done.
tr: Doğrusal olarak A'ya B'den bin kat daha fazla verirdi, yani B'nin yaşamaya yetecek kadar almasını istiyorsak A'yı çok zengin etmemiz gerekecek. Bu, vergi parasının savurgan bir şekilde kullanılmasıdır&mdash;yapılmamalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: But if we make it taper off, then yes, each superstar will get handsomely more than an ordinary successful artist, but the total of all the superstars will be a small fraction of the [total] money.  Most of the money will go to support a large number of fairly successful artists, fairly appreciated artists, fairly popular artists.  Thus the system will use money a lot more efficiently than the existing system.
tr: Ama bunu azaltırsak, o zaman evet, her süperstar sıradan başarılı bir sanatçıdan çok daha fazlasını alacak, ancak tüm süperstarların toplamı [toplam] paranın küçük bir kısmı olacak. Paranın çoğu, çok sayıda oldukça başarılı sanatçıyı, oldukça takdir edilen sanatçıları ve oldukça popüler sanatçıları desteklemeye gidecek. Böylece sistem parayı mevcut sistemden çok daha verimli kullanacak.

note: type: Content of: <div><p>
en: The existing system is regressive.  It actually gives far, far more per record, for instance, to a superstar than to anybody else.  The money is extremely badly used.  The result is we'd actually be paying a lot less this way.  I hope that's enough to mollify some of these people who have a knee-jerk hostile reaction to taxes&mdash;one that I don't share, because I believe in a welfare state.
tr: Mevcut sistem gericidir. Aslında kayıt başına, örneğin bir süperstara herkesten çok çok daha fazlasını veriyor. Para son derece kötü bir şekilde kullanılıyor. Sonuç şu ki, aslında bu şekilde çok daha az ödüyor olacağız. Umarım bu vergilere karşı ani bir düşmanca tepki gösterenleri yatıştırır&mdash;ben onların fikrini paylaşmıyorum, çünkü refah devletine inanıyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: I have another suggestion which is voluntary payments.  Suppose every player had a button you could push to send a dollar to the artist who made the work you're currently playing or the last one you played.  This money would be delivered anonymously to those artists.  I think a lot of people would push that button fairly often.
tr: Başka bir önerim var, gönüllü ödemeler. Her oyuncunun, şu anda çaldığınız veya son çaldığınız eseri yapan sanatçıya bir dolar göndermek için basabileceğiniz bir düğmesi olduğunu varsayalım. Bu para o sanatçılara isimsiz olarak teslim edilecekti. Bence pek çok insan bu düğmeye oldukça sık basar.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, all of us could afford to push that button once every day, and we wouldn't miss that much money.  It's not that much money for us, I'm pretty sure.  Of course, there are poor people who couldn't afford to push it ever, and it's OK if they don't.  We don't need to squeeze money out of poor people to support the artists.  There are enough people who are not poor to do the job just fine.  I'm sure you're aware that a lot of people really love certain art and are really happy to support the artists.
tr: Örneğin, hepimiz günde bir kez o düğmeye basmayı göze alabilir ve bu kadar parayı kaçırmazdık. Bizim için o kadar para değil, eminim. Tabii ki, hiç zorlamayı göze alamayan fakir insanlar var ve eğer yapmazlarsa sorun değil. Sanatçıları desteklemek için fakir insanlardan para sızdırmamıza gerek yok. İşi iyi yapmak için fakir olmayan yeterince insan var. Eminim birçok insanın belirli sanatı gerçekten sevdiğinin ve sanatçıları desteklemekten gerçekten mutlu olduğunun farkındasınızdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: An idea just came to me.  The player could also give you a certificate of having supported so-and-so, and it could even count up how many times you had done it and give you a certificate that says &ldquo;I sent so much to these artists.&rdquo; There are various ways we could encourage people who want to do it.
tr: Aklıma bir fikir geldi. Oyuncu ayrıca size falancayı desteklediğine dair bir sertifika verebilir ve hatta bunu kaç kez yaptığınızı sayabilir ve size &ldquo;Bu sanatçılara çok şey gönderdim&rdquo; yazan bir sertifika verebilir. Bunu yapmak isteyen insanları teşvik edebileceğimiz çeşitli yollar var.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, we could have a PR campaign which is friendly and kind: &ldquo;Have you sent a dollar to some artists today? Why not? It's only a dollar&mdash;you'll never miss it and don't you love what they're doing? Push the button!&rdquo; It will make people feel good, and they'll think &ldquo;Yeah, I love what I just watched.  I'll send a dollar.&rdquo;
tr: Örneğin, dostça ve nazik bir halkla ilişkiler kampanyamız olabilir: &ldquo;Bugün bazı sanatçılara bir dolar gönderdin mi? Neden? Sadece bir dolar&mdash;onu asla kaçırmayacaksın ve yaptıklarını sevmiyor musun? Düğmeye basın!&rdquo; İnsanların kendilerini iyi hissetmelerini sağlayacak ve &ldquo;Evet, az önce izlediğim şeye bayıldım diye düşünecekler. Bir dolar göndereceğim.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: This is already starting to work to some extent.  There's a Canadian singer who used to be called Jane Siberry.  She put her music on her website and invited people to download it and pay whatever amount they wished.  She reported getting an average of more than a dollar per copy, which is interesting because the major record companies charge just under a dollar per copy.  By letting people decide whether and how much to pay, she got more&mdash;she got even more per visitor who was actually downloading something.  But this might not even count whether there was an effect of bringing more people to come, and [thus] increasing the total number that this average was against.
tr: Bu zaten bir dereceye kadar çalışmaya başlıyor. Eskiden Jane Siberry olarak adlandırılan Kanadalı bir şarkıcı var. Müziğini web sitesine koydu ve insanları indirmeye ve istedikleri miktarı ödemeye davet etti. Kopya başına ortalama bir dolardan fazla aldığını bildirdi, bu ilginç çünkü büyük plak şirketleri kopya başına bir doların biraz altında ücret alıyor. İnsanların ödeyip ödemeyeceğine ve ne kadar ödeyeceğine karar vermesine izin vererek daha fazlasını elde etti; aslında bir şey indiren ziyaretçi başına daha da fazlasını elde etti. Ancak bu, daha fazla insanı getirme ve [böylece] bu ortalamanın karşı olduğu toplam sayıyı artırma etkisi olup olmadığını saymayabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: So it can work, but it's a pain in the neck under present circumstances.  You've got to have a credit card to do it, and that means you can't do it anonymously.  And you've got to go find where you're going to pay, and the payment systems for small amounts, they're not very efficient, so the artists are only getting half of it.  If we set up a good system for this, it would work far, far better.
tr: Yani işe yarayabilir, ancak mevcut koşullar altında boyun ağrısı. Bunu yapmak için bir kredi kartınızın olması gerekir ve bu, anonim olarak yapamayacağınız anlamına gelir. Gidip nereye ödeyeceğinizi bulmanız gerekiyor ve küçük meblağlar için ödeme sistemleri çok verimli değiller, yani sanatçılar bunun sadece yarısını alıyor. Bunun için iyi bir sistem kurarsak çok çok daha iyi işler.

note: type: Content of: <div><p>
en: So these are my two suggestions.
tr: Yani bunlar benim iki önerim.

note: type: Content of: <div><p>
en: And in mecenatglobal.org, you can find another scheme that combines aspects of the two, which was invented by Francis Muguet and designed to fit in with existing legal systems better to make it easier to enact.
tr: Ve mecenatglobal.org'da, ikisinin yönlerini birleştiren, Francis Muguet tarafından icat edilen ve yasalaşmayı kolaylaştırmak için mevcut yasal sistemlere daha iyi uyacak şekilde tasarlanmış başka bir plan bulabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Be careful of proposals to &ldquo;compensate the rights holders,&rdquo; because when they say &ldquo;compensate,&rdquo; they're trying to presume that if you have appreciated a work, you now have a specific debt to somebody, and that you have to &ldquo;compensate&rdquo; that somebody.  When they say &ldquo;rights holders,&rdquo; it's supposed to make you think it's supporting artists while in fact it's going to the publishers&mdash;the same publishers who basically exploit all the artists (except the few that you've all heard of, who are so popular that they have clout).
tr: &ldquo;Hak sahiplerine bedelini ödemeye&rdquo; yönelik önerilere karşı dikkatli olun, çünkü &ldquo;bedelini ödemek&rdquo; dediklerinde, bir eseri takdir ettiyseniz, artık birisine belirli bir borcunuz olduğunu ve onun &ldquo;bedelini ödemek&rdquo; zorunda olduğunuzu varsaymaya çalışıyorlar. O birisi &ldquo;hak sahipleri&rdquo;  dediğinde; sanatçıları desteklediğinizi düşünürken, aslında yayıncılara gidiyor, temelde (hepinizin duyduğu, nüfuz sahibi olacak kadar popüler olan birkaç sanatçı hariç) tüm sanatçıları sömüren aynı yayıncılar.

note: type: Content of: <div><p>
en: We don't owe a debt; we have nobody that we have to &ldquo;compensate.&rdquo; [But] supporting the arts is still a useful thing to do.  That was the motivation for copyright back when copyright fit in with the technology of the day.  Today copyright is a bad way to do it, but it's still good to do it other ways that respect our freedom.
tr: Borcumuz yok; &ldquo;bedelini ödememiz&rdquo; gereken kimse yok. [Ama] sanatı desteklemek hala yapılacak yararlı bir şey. Telif hakkının günün teknolojisine uygun olduğu zamanlarda telif hakkının motivasyonu buydu. Bugün telif hakkı bunu yapmanın kötü bir yolu, ancak bunu özgürlüğümüze de saygı duyarak başka şekillerde yapmak yine de iyi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Demand that they change the two evil parts of the New Zealand Copyright Act.  They shouldn't replace the three strikes punishment<a href="#footnote4">[4]</a>, because sharing is good, and they've got to get rid of the censorship for the software to break DRM.  Beware of ACTA&mdash;they're trying to negotiate a treaty between various countries, for all of these countries to attack their citizens, and we don't know how because they won't tell us.
tr: Yeni Zelanda Telif Hakkı Yasası'nın iki şeytani kısmını değiştirmelerini talep edin. Üç yanlış yapma cezasını değiştirmemeliler<a href="#footnote4">[4]</a>, çünkü paylaşım iyidir ve yazılımın DRM'yi kırması için sansürden kurtulmak gerekiyor. ACTA'ya dikkat edin&mdash; tüm bu ülkelerin kendi vatandaşlarına saldırması için çeşitli ülkeler arasında bir anlaşma müzakere etmeye çalışıyorlar ve nasıl yapılacağını bilmiyoruz çünkü bize söylemiyorlar.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Footnotes
tr: Dipnotlar

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: In 2010, the encryption system for digital video output was <a href="https://www.pcmag.com/archive/hdcp-master-key-confirmed-blu-ray-content-vulnerable-254650"> definitively cracked</a>.
tr: 2010 yılında, dijital video çıkışı için şifreleme sistemi <a href="https://www.pcmag.com/archive/hdcp-master-key-confirmed-blu-ray-content-vulnerable-254650">kesin olarak kırıldı</a>.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: That was true at the time.  As of 2018, it is possible to load books from other sources, but the device reports the name of the book being read to Amazon servers; thus, Amazon knows every book that you read on the device, regardless of where you got the book.
tr: O zamanlar bu doğruydu. 2018 yılı itibariyle başka kaynaklardan kitap yüklemek mümkündür ancak cihaz okunmakta olan kitabın adını Amazon sunucularına bildirir; bu nedenle Amazon, kitabı nereden aldığınıza bakılmaksızın cihazda okuduğunuz her kitabı bilir.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: 2015: I included scientific papers because I thought that publishing modified versions of someone else's paper would cause harm; however, publishing physics and math papers under the Creative Commons Attribution License on <a href="https://arxiv.org/">arXiv.org</a> and many libre journals seems to have no problems.  Thus, I subsequently concluded that scientific papers ought to be free.
tr: 2015: Başkasının makalesinin değiştirilmiş sürümlerini yayınlamanın zarar vereceğini düşündüğüm için bilimsel makaleleri dahil ettim; ancak fizik ve matematik makalelerini Creative Commons Atıf Lisansı altında <a href="https://arxiv.org/">arXiv.org</a>'da ve birçok özgür dergide yayınlamak sorun yaratmıyor gibi görünüyor. Bu nedenle, daha sonra bilimsel makalelerin özgür olması gerektiği sonucuna vardım.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: New Zealand had enacted a system of punishment without trial for Internet users accused of copying; then, facing popular protest, the government did not implement it, and announced a plan to implement a modified unjust punishment system.  The point here was that they should not proceed to implement a replacement&mdash;rather, they should have no such system.  However, the words I used don't say this clearly.
tr: Yeni Zelanda, kopyalamakla suçlanan İnternet kullanıcıları için yargısız bir cezalandırma sistemi çıkarmıştı; ardından, halk protestolarıyla karşılaşan hükümet bunu uygulamadı ve değiştirilmiş bir haksız ceza sistemi uygulama planını duyurdu. Buradaki nokta, bir ikame uygulamaya devam etmemeleri&mdash; bunun yerine böyle bir sistemleri olmamasıydı. Ancak kullandığım kelimeler bunu açıkça söylemiyor.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: The New Zealand government subsequently implemented the punishment scheme more or less as originally planned.
tr: Yeni Zelanda hükümeti daha sonra ceza planını aşağı yukarı başlangıçta planlandığı gibi uyguladı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>Mert Gör <a href="mailto:mertgor@masscollabs.xyz">&lt;mertgor@masscollabs.xyz&gt;</a>, 2023.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
