free-software-even-more-important.html - en to nl translation catalogue (60 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Free Software Is Even More Important Now - GNU Project - Free Software Foundation
nl: Vrije software is juist tegenwoordig nog belangrijker - GNU-project - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Free Software Is Even More Important Now
nl: Vrije software is juist tegenwoordig nog belangrijker

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
nl: door <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: Since 1983, the Free Software Movement has campaigned for computer users' freedom&mdash;for users to control the software they use, rather than vice versa.  When a program respects users' freedom and community, we call it &ldquo;free software.&rdquo;
nl: De vrijesoftwarebeweging voert sinds 1983 actie voor de vrijheid van computergebruikers&mdash;zodat die gebruikers zeggenschap hebben over de software die ze gebruiken, in plaats van andersom. Als een programma de vrijheid en gemeenschap van computergebruikers respecteert, noemen we dat &ldquo;vrije software.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: We also sometimes call it &ldquo;libre software&rdquo; to emphasize that we're talking about liberty, not price.  Some proprietary (nonfree) programs, such as Photoshop, are very expensive; others, such as the Uber app, are available gratis&mdash;but that's a minor detail.  Either way, they give the program's developer power over the users, power that no one should have.
nl: We noemen het soms ook &ldquo;libre software&rdquo; om te benadrukken dat we praten over vrijheid, niet over prijs. Sommige private (niet-vrije) programma's, zoals Photoshop, zijn erg duur; anderen, zoals de Uber app, zijn gratis beschikbaar&mdash;maar dat zijn slechts details. Voor beide geldt dat ze de ontwikkelaar van het programma macht geven over de gebruikers, macht die niemand zou moeten hebben.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>Watch a <a href="https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-talk-free-software-free-society/"> 14-min video presentation</a> of these ideas.</em>
nl: <em>Bekijk deze <a href="https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-talk-free-software-free-society/"> video presentatie van 14 minuten</a> over de idee&euml;n.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: With free software, the users control the program, both individually and collectively.  So they control what their computers do (assuming those computers are <a href="/philosophy/loyal-computers.html">loyal</a> and do what the users' programs tell them to do).
nl: Met vrije software hebben de gebruikers controle over het programma, zowel individueel als collectief. Dus zij bepalen wat hun computers doen (er vanuit gaande dat deze computers <a href="/philosophy/loyal-computers.html">loyaal</a> zijn en doen wat de programma's van de gebruikers hun vertellen wat te doen).

note: type: Content of: <div><p>
en: With proprietary software, the program controls the users, and some other entity (the developer or &ldquo;owner&rdquo;) controls the program.  So the proprietary program gives its developer power over its users.  That is unjust in itself; moreover, it tempts the developer to mistreat the users in other ways.
nl: Met private software beheert het programma de gebruikers, en een andere entiteit (de ontwikkelaar of &ldquo;eigenaar&rdquo;) beheert het programma. Dus het private programma geeft de ontwikkelaar macht over zijn gebruikers. Dat is op zichzelf onrechtvaardig, en verleidt de ontwikkelaar daarnaast om gebruikers op andere manieren te manipuleren.

note: type: Content of: <div><p>
en: Even when proprietary software isn't downright malicious, its developers have an incentive to make it <a href="https://observer.com/2016/06/how-technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-googles-design-ethicist/"> addictive, controlling and manipulative</a>.  You can say, as does the author of that article, that the developers have an ethical obligation not to do that, but generally they follow their interests.  If you want this not to happen, make sure the program is controlled by its users.
nl: Ook als private software niet kwaadaardig is, voelen de ontwikkelaars nog steeds een drang om het <a href="https://observer.com/2016/06/how-technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-googles-design-ethicist/">verslavend, overheersend en manipulatief</a> te maken. Je zou net als de auteur van dat artikel kunnen zeggen dat de ontwikkelaars een ethische verplichting hebben om dat niet te doen, maar over het algemeen volgen ze hun eigen belangen. Als je niet wilt dat dit gebeurt moet je jezelf ervan vergewissen dat het programma beheerd wordt door de gebruiker.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom means having control over your own life.  If you use a program to carry out activities in your life, your freedom depends on your having control over the program.  You deserve to have control over the programs you use, and all the more so when you use them for something important in your life.
nl: Vrijheid betekent dat je controle hebt over je eigen leven. Als je een programma gebruikt om iets te doen in je leven, hangt je vrijheid af van de controle die je hebt over het programma. Je verdient het om zeggenschap te hebben over de programma's die je gebruikt, en des te meer wanneer je ze gebruikt voor belangrijke dingen in je leven.

note: type: Content of: <div><p>
en: Users' control over the program requires four <a href="/philosophy/free-sw.html">essential freedoms</a>.
nl: Alleen met de volgende vier <a href="/philosophy/free-sw.html">basisvrijheden</a> heeft de gebruiker zeggenschap over het programma.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (0) The freedom to run the program as you wish, for whatever purpose.
nl: (0) De vrijheid om het programma te gebruiken zoals jij wilt, voor elk doel.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (1) The freedom to study the program's &ldquo;source code,&rdquo; and change it, so the program does your computing as you wish.  Programs are written by programmers in a programming language&mdash;like English combined with algebra&mdash;and that form of the program is the &ldquo;source code.&rdquo; Anyone who knows programming, and has the program in source code form, can read the source code, understand its functioning, and change it too.  When all you get is the executable form, a series of numbers that are efficient for the computer to run but extremely hard for a human being to understand, understanding and changing the program in that form are forbiddingly hard.
nl: (1) De vrijheid om de &ldquo;broncode&rdquo; van het programma te bestuderen, en aan te passen, zodat het programma werkt zoals jij wilt. Programma's worden geschreven door programmeurs in een programmeertaal&mdash;wat lijkt op Engels gecombineerd met algebra&mdash;en die vorm van het programma is de &ldquo;broncode&rdquo;. Iedereen die kan programmeren en de broncode heeft, kan het lezen, de werking begrijpen en veranderen. Als het programma wat je krijgt alleen maar een uitvoerbare versie is, een reeks getallen die efficiënt zijn voor de computer maar extreem moeilijk voor een mens, dan is het begrijpen en veranderen van het programma in die vorm zeer moeilijk.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (2) The freedom to make and distribute exact copies when you wish.  (It is not an obligation; doing this is your choice.  If the program is free, that doesn't mean someone has an obligation to offer you a copy, or that you have an obligation to offer him a copy.  Distributing a program to users without freedom mistreats them; however, choosing not to distribute the program&mdash;using it privately&mdash;does not mistreat anyone.)
nl: (2) De vrijheid om kopie&euml;n te maken en verspreiden wanneer je dat wilt. (Het is geen verplichting maar een keuze. Een vrij programma betekent niet dat iemand verplicht is jou een kopie aan te bieden, of dat jij verplicht bent iemand anders een kopie aan te bieden. Het verspreiden van een programma aan gebruikers zonder vrijheid misbruikt hen; echter, ervoor kiezen om een programma niet te verspreiden&mdash;en privé te gebruiken&mdash;misbruikt niemand.)

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (3) The freedom to make and distribute copies of your modified versions, when you wish.
nl: (3) De vrijheid om kopie&euml;n van jouw aangepaste versie te maken en verspreiden, wanneer je wilt.

note: type: Content of: <div><p>
en: The first two freedoms mean each user can exercise individual control over the program.  With the other two freedoms, any group of users can together exercise <em>collective control</em> over the program.  With all four freedoms, the users fully control the program.  If any of them is missing or inadequate, the program is proprietary (nonfree), and unjust.
nl: De eerste twee vrijheden betekenen dat iedere gebruiker zijn eigen zeggenschap heeft over het programma. Met de andere twee vrijheden heeft iedere groep gebruikers <em>collectieve zeggenschap</em> over het programma. Met alle vier vrijheden hebben de gebruikers volledige zeggenschap over het programma. Als één van deze vrijheden ontbreekt of onvolledig is, is het programma privaat (niet-vrij) en onrechtvaardig.

note: type: Content of: <div><p>
en: Other kinds of works are also used for practical activities, including recipes for cooking, educational works such as textbooks, reference works such as dictionaries and encyclopedias, fonts for displaying paragraphs of text, circuit diagrams for hardware for people to build, and patterns for making useful (not merely decorative)  objects with a 3D printer.  Since these are not software, the free software movement strictly speaking doesn't cover them; but the same reasoning applies and leads to the same conclusion: these works should carry the four freedoms.
nl: Andere werken hebben ook zo'n praktische toepassing, zoals kookrecepten, lesboeken, referentieteksten zoals woordenboeken en encyclopedieën, lettertypes om tekstparagrafen weer te geven, schakeling-ontwerpen om elektronica te maken, en patronen om nuttige (niet-decoratieve) objecten met een 3D-printer te maken. Omdat dit geen software is, gaat de vrije-softwarebeweging strikt genomen niet hierover; maar dezelfde redenering is van toepassing en leidt tot dezelfde conclusie: ook deze werken zouden de vier vrijheden moeten hebben.

note: type: Content of: <div><p>
en: A free program allows you to tinker with it to make it do what you want (or cease to do something you dislike).  Tinkering with software may sound ridiculous if you are accustomed to proprietary software as a sealed box, but in the Free World it's a common thing to do, and a good way to learn programming.  Even the traditional American pastime of tinkering with cars is obstructed because cars now contain nonfree software.
nl: Met een vrij programma kan je knutselen zodat het doet wat jij wilt (en niet doet wat je niet wilt). Knutselen met software klinkt misschien belachelijk als je gewend bent aan private software als een verzegelde doos, maar in de Vrije Wereld is het normaal om te doen, en een goede manier om te leren programmeren. Zelfs de traditionele Amerikaanse tijdsbesteding om te knutselen met auto's wordt verhinderd omdat auto's nu niet-vrije software bevatten.

note: type: Content of: <div><h3>
en: The Injustice of Proprietariness
nl: De onrechtvaardigheid van eigenaarschap

note: type: Content of: <div><p>
en: If the users don't control the program, the program controls the users.  With proprietary software, there is always some entity, the developer or &ldquo;owner&rdquo; of the program, that controls the program&mdash;and through it, exercises power over its users.  A nonfree program is a yoke, an instrument of unjust power.
nl: Als de gebruikers geen controle hebben over het programma, heeft het programma controle over de gebruikers. Met private software is er altijd iets of iemand, de ontwikkelaar of &ldquo;eigenaar&rdquo; van het programma, die controle heeft over het programma&mdash;en door middel van deze constructie macht uitoefent over zijn gebruikers. Een onvrij programma is een juk, een instrument met onrechtvaardige macht.

note: type: Content of: <div><p>
en: In outrageous cases (though this outrage has become quite usual) <a href="/malware">proprietary programs are designed to spy on the users, restrict them, censor them, and abuse them</a>.  For instance, the operating system of Apple <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">iThings</a> does all of these, and so does Windows on mobile devices with ARM chips.  Windows, mobile phone firmware, and Google Chrome for Windows include a universal back door that allows some company to change the program remotely without asking permission. The Amazon Kindle has a back door that can erase books.
nl: In buitensporige gevallen (hoewel deze gevallen vrij gebruikelijk zijn geworden) zijn <a href="/malware">private programma's ontworpen om gebruikers te bespioneren, hen te beperken, te censureren, en te misbruiken</a>. Bijvoorbeeld, het besturingssysteem van  Apple <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">iDingen</a> doet al deze zaken, alsmede Windows op mobiele apparaten met ARM-chips. Windows, firmware van mobiele telefoons, en Google Chrome voor Windows bevatten een universele achterdeur die één of ander bedrijf toelaat het programma op afstand te veranderen zonder daar toestemming voor te vragen. De Amazon Kindle heeft een achterdeur die boeken kan wissen.

note: type: Content of: <div><p>
en: The use of nonfree software in the &ldquo;internet of things&rdquo; would turn it into the <a href="https://archive.ieet.org/articles/rinesi20150806.html"> &ldquo;internet of telemarketers&rdquo;</a> as well as the &ldquo;internet of snoopers.&rdquo;
nl: Het gebruik van niet-vrije software in het &ldquo;internet van dingen&rdquo; zou het veranderen in het <a href="https://archive.ieet.org/articles/rinesi20150806.html">&ldquo;internet van telemarketers&rdquo;</a> alsmede in het &ldquo;internet van afluisteraars.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: With the goal of ending the injustice of nonfree software, the free software movement develops free programs so users can free themselves.  We began in 1984 by developing the free operating system <a href="/gnu/thegnuproject.html">GNU</a>. Today, millions of computers run GNU, mainly in the <a href="/gnu/gnu-linux-faq.html">GNU/Linux combination</a>.
nl: De vrije-softwarebeweging ontwikkelt vrije programma's zodat gebruikers zichzelf kunnen bevrijden, met als doel het stoppen van de onrechtvaardigheden van niet-vrije software. We zijn begonnen in 1984 met het ontwikkelen van het vrije besturingssysteem <a href="/gnu/thegnuproject.html">GNU</a>. Vandaag de dag draait GNU op vele computers, vooral in de <a href="/gnu/gnu-linux-faq.html">GNU/Linux-combinatie</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Distributing a program to users without freedom mistreats those users; however, choosing not to distribute the program does not mistreat anyone.  If you write a program and use it privately, that does no wrong to others.  (You do miss an opportunity to do good, but that's not the same as doing wrong.)  Thus, when we say all software must be free, we mean that every copy must come with the four freedoms, but we don't mean that someone has an obligation to offer you a copy.
nl: Een programma verspreiden onder gebruikers zonder vrijheid misbruikt deze gebruikers; echter, ervoor kiezen om het programma niet te verspreiden misbruikt niemand. Als je een programma schrijft en het alleen zelf gebruikt, doet dat geen onrecht aan anderen. (Je mist de kans om goed te doen, maar dat is niet hetzelfde als kwaad doen.) Dus, als we zeggen dat alle software vrij moet zijn, bedoelen we dat elke kopie geleverd moet worden met de vier vrijheden, maar we bedoelen niet dat iemand de verplichting heeft om jou een kopie aan te bieden.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Nonfree Software and SaaSS
nl: Niet-vrije software en SaaSS

note: type: Content of: <div><p>
en: Nonfree software was the first way for companies to take control of people's computing.  Nowadays, there is another way, called Service as a Software Substitute, or SaaSS.  That means letting someone else's server do your own computing tasks.
nl: Niet-vrije software was de eerste manier voor bedrijven om de controle over de computeractiviteiten van mensen over te nemen. Tegenwoordig is er een andere manier, Service als Softwarevervanging genoemd, of SaaSS (van het Engels: Service as a Software Substitute). Dit betekent iemand anders' server gebruiken om je eigen computertaken te doen.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS doesn't mean the programs on the server are nonfree (though they often are).  Rather, using SaaSS causes the same injustices as using a nonfree program: they are two paths to the same bad place.  Take the example of a SaaSS translation service: The user sends text to the server, and the server translates it (from English to Spanish, say) and sends the translation back to the user.  Now the job of translating is under the control of the server operator rather than the user.
nl: SaaSS betekent niet dat de programma's op de server niet-vrij zijn (hoewel ze dat wel vaak zijn). Het gebruik van SaaSS resulteert in dezelfde onrechtvaardigheden als het gebruiken van een niet-vrij programma: het zijn beide wegen naar hetzelfde slechte doel. Neem het voorbeeld van SaaSS als vertaaldienst: de gebruiker verzendt tekst naar de server, en de server vertaalt het (van Engels naar Nederlands bijvoorbeeld) en verzendt de vertaling terug naar de gebruiker. Nu is de taak van vertalen onder controle van de serverbeheerder in plaats van de gebruiker.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you use SaaSS, the server operator controls your computing.  It requires entrusting all the pertinent data to the server operator, which will be forced to show it to the state as well&mdash;<a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">who does that server really serve, after all?</a>
nl: Als je SaaSS gebruikt heeft de serverbeheerder controle over jouw computeractiviteiten. Het vereist het in vertrouwen geven van jouw gegevens aan de serverbeheerder, die zal worden gedwongen om het ook nog eens aan de overheid te laten zien&mdash;<a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">want wie dient die server eigenlijk echt?</a>

note: type: Content of: <div><h3>
en: Primary And Secondary Injustices
nl: Primaire en secundaire onrechtvaardigheden

note: type: Content of: <div><p>
en: When you use proprietary programs or SaaSS, first of all you do wrong to yourself, because it gives some entity unjust power over you.  For your own sake, you should escape.  It also wrongs others if you make a promise not to share.  It is evil to keep such a promise, and a lesser evil to break it; to be truly upright, you should not make the promise at all.
nl: Als je private programma's of SaaSS gebruikt, doe je ten eerste onrecht aan jezelf, omdat het &eacute;&eacute;n of andere entiteit onevenredige macht geeft over jou. Je zou  in je eigen belang moeten ontsnappen. Het schaadt ook anderen als je de belofte doet om niet te delen. Het is kwaadaardig om je aan een dergelijke belofte te houden en een kleiner kwaad om het te breken; om volledig rechtvaardig te zijn zou je een dergelijke belofte helemaal niet moeten doen.

note: type: Content of: <div><p>
en: There are cases where using nonfree software puts pressure directly on others to do likewise.  Skype is a clear example: when one person uses the nonfree Skype client software, it requires another person to use that software too&mdash;thus both surrender their freedom.  (Google Hangouts have the same problem.)  It is wrong even to suggest using such programs.  We should refuse to use them even briefly, even on someone else's computer.
nl: Er zijn gevallen waar het gebruik van niet-vrije software druk zet op anderen om hetzelfde te doen. Skype is een duidelijk voorbeeld: wanneer één persoon de niet-vrije Skype-software gebruikt, vereist dat van een ander om die software ook te gebruiken&mdash;dus ze leveren beide hun vrijheid in. (Google Hangouts heeft hetzelfde probleem.) Het is verkeerd om zelfs te suggereren zulke programma's te gebruiken. We zouden moeten weigeren om ze ook maar eventjes te gebruiken, zelfs op iemand anders' computer.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another harm of using nonfree programs and SaaSS is that it rewards the perpetrator, encouraging further development of that program or &ldquo;service,&rdquo; leading in turn to even more people falling under the company's thumb.
nl: Andere schade die voortkomt uit het gebruik van niet-vrije programma's en SaaSS is dat het de boosdoener beloont, wat verdere ontwikkeling van dat programma of die &ldquo;service&rdquo; aanmoedigt, wat er op zijn beurt weer toe leidt dat nog meer mensen onder de duim van het bedrijf terechtkomen.

note: type: Content of: <div><p>
en: All the forms of indirect harm are magnified when the user is a public entity or a school.
nl: Alle vormen van indirecte schade verergeren wanneer de gebruiker een publieke instelling of school is.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software and the State
nl: Vrije software en de overheid

note: type: Content of: <div><p>
en: Public agencies exist for the people, not for themselves.  When they do computing, they do it for the people.  They have a duty to maintain full control over that computing so that they can assure it is done properly for the people.  (This constitutes the computational sovereignty of the state.)  They must never allow control over the state's computing to fall into private hands.
nl: Publieke instellingen zijn er voor anderen, niet voor zichzelf. Als zij computeractiviteiten uitvoeren, doen zij dit voor mensen. Ze hebben de plicht om volledige controle te hebben over die computeractiviteiten zodat ze kunnen verzekeren dat het op juiste wijze gedaan wordt voor mensen. (Dit is de computationele onafhankelijkheid van de staat.) Zij moeten nooit toestaan dat de controle over de computeractiviteiten van de staat in private handen valt.

note: type: Content of: <div><p>
en: To maintain control of the people's computing, public agencies must not do it with proprietary software (software under the control of an entity other than the state).  And they must not entrust it to a service programmed and run by an entity other than the state, since this would be SaaSS.
nl: Om controle te behouden over de computeractiviteiten van het publiek, mogen publieke instellingen die niet uitvoeren met private software (software onder controle van een andere entiteit dan de staat). En zij mogen het niet toevertrouwen aan een service die wordt uitgevoerd door een niet-publieke dienst, omdat dit SaaSS zou zijn.

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary software has no security at all in one crucial case&mdash;against its developer.  And the developer may help others attack.  <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2013/06/nsa-gets-early-access-to-zero-day-data-from-microsoft-others/"> Microsoft shows Windows bugs to the NSA</a> (the US government digital spying agency) before fixing them.  We do not know whether Apple does likewise, but it is under the same government pressure as Microsoft.  If the government of any other country uses such software, it endangers national security.  Do you want the NSA to break into your government's computers? See our <a href="/philosophy/government-free-software.html">suggested policies for governments to promote free software</a>.
nl: Private software heeft totaal geen beveiliging in één cruciaal geval &mdash; beveiliging tegen zijn ontwikkelaar. En de ontwikkelaar kan anderen helpen aan te vallen. <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2013/06/nsa-gets-early-access-to-zero-day-data-from-microsoft-others/"> Microsoft laat Windows-bugs aan de NSA zien</a> (de digitale spioneer-instelling van de Verenigde Staten) alvorens ze op te lossen. We weten niet of Apple ook zoiets doet, maar het staat onder dezelfde overheidsdruk als Microsoft. Als de overheid van welk ander land dan ook zulke software gebruikt, bedreigt dit de nationale veiligheid. Wil jij dat de NSA in de computers van jouw overheid inbreekt? Zie ons <a href="/philosophy/government-free-software.html">gesuggereerd beleid voor overheden om vrije software te promoten</a>.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software and Education
nl: Vrije software en onderwijs

note: type: Content of: <div><p>
en: Schools (and this includes all educational activities) influence the future of society through what they teach.  They should teach exclusively free software, so as to use their influence for the good.  To teach a proprietary program is to implant dependence, which goes against the mission of education.  By training in use of free software, schools will direct society's future towards freedom, and help talented programmers master the craft.
nl: Scholen (en hieronder vallen alle educatieve activiteiten) be&iuml;nvloeden de toekomst van de samenleving door middel van wat zij onderwijzen. Zij zouden uitsluitend vrije software moeten onderwijzen, zodat ze hun invloed voor het goede gebruiken. Het aanleren van een privaat programma aan leerlingen en studenten is het implanteren van afhankelijkheid, wat tegen de onderwijstaak ingaat. Door het aanleren van het gebruik van vrije software, leiden scholen de toekomstige samenleving richting vrijheid, en helpen zij getalenteerde programmeurs met het vakmanschap.

note: type: Content of: <div><p>
en: They will also teach students the habit of cooperating, helping other people.  Each class should have this rule: &ldquo;Students, this class is a place where we share our knowledge.  If you bring software to class, you may not keep it for yourself.  Rather, you must share copies with the rest of the class&mdash;including the program's source code, in case someone else wants to learn.  Therefore, bringing proprietary software to class is not permitted except to reverse engineer&nbsp;it.&rdquo;
nl: Zij zullen leerlingen en studenten ook de gewoonte van samenwerken aanleren, het helpen van andere mensen. Elke les zou deze regel moeten hebben: &ldquo;Studenten, deze les is een plaats waar we elkaars kennis delen. Als je software naar de les brengt, mag je het niet voor jezelf houden. Integendeel: je moet kopie&euml;n delen met de rest van de klas&mdash;inclusief de broncode van het programma, in het geval iemand anders ervan wilt leren. Daarom is het brengen van private software naar de les niet toegestaan, behalve als je het gaat gebruiken voor <em>reverse engineering</em>.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary developers would have us punish students who are good enough at heart to share software and thwart those curious enough to want to change it.  This means a bad education.  See more discussion about <a href="/education/education.html">the use of free software in schools</a>.
nl: Private ontwikkelaars zouden ons studenten laten straffen die software willen delen, en diegenen tegenwerken die nieuwsgierig genoeg zijn om het te willen veranderen. Dit resulteert in slecht onderwijs. Zie <a href="/education/education.html">het gebruik van vrije software op scholen</a> voor een verdere discussie hierover.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software: More Than &ldquo;Advantages&rdquo;
nl: Vrije software: meer dan &ldquo;voordelen&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: I'm often asked to describe the &ldquo;advantages&rdquo; of free software.  But the word &ldquo;advantages&rdquo; is too weak when it comes to freedom.  Life without freedom is oppression, and that applies to computing as well as every other activity in our lives.  We must refuse to give the developers of the programs or computing services control over the computing we do.  This is the right thing to do, for selfish reasons; but not solely for selfish reasons.
nl: Ik word vaak gevraagd om de &ldquo;voordelen&rdquo; van vrije software te beschrijven. Maar het woord &ldquo;voordelen&rdquo; is te zwak als het gaat om vrijheid. Leven zonder vrijheid is onderdrukking, en dat geldt voor computeractiviteiten net zo goed als voor andere activiteiten in ons leven. We moeten weigeren om de ontwikkelaars van de programma's of computerdiensten controle te geven over de computeractiviteiten die wij uitvoeren. Dit is het juiste om te doen, een zelfzuchtige reden; maar niet alleen voor zelfzucht.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom includes the freedom to cooperate with others.  Denying people that freedom means keeping them divided, which is the start of a scheme to oppress them.  In the free software community, we are very much aware of the importance of the freedom to cooperate because our work consists of organized cooperation.  If your friend comes to visit and sees you use a program, she might ask for a copy.  A program which stops you from redistributing it, or says you're &ldquo;not supposed to,&rdquo; is antisocial.
nl: Vrijheid betekent ook de vrijheid om samen te werken met anderen. Mensen die vrijheid ontzeggen betekent hen scheiden, wat een aanloop is naar onderdrukking. In de vrije-softwaregemeenschap zijn we ons erg bewust van het belang van de vrijheid om samen te werken omdat ons werk bestaat uit georganiseerde samenwerking. Als jouw vriend je bezoekt en ziet dat je een programma gebruikt, kan hij of zij jou om een kopie vragen. Een programma dat jou niet toestaat om het te verspreiden, of zegt dat je dat &ldquo;niet zou moeten doen&rdquo;, is anti-sociaal.

note: type: Content of: <div><p>
en: In computing, cooperation includes redistributing exact copies of a program to other users.  It also includes distributing your changed versions to them.  Free software encourages these forms of cooperation, while proprietary software forbids them.  It forbids redistribution of copies, and by denying users the source code, it blocks them from making changes.  SaaSS has the same effects: if your computing is done over the web in someone else's server, by someone else's copy of a program, you can't see it or touch the software that does your computing, so you can't redistribute it or change&nbsp;it.
nl: Bij het computeren houdt samenwerking ook in het delen van programma's met anderen. Het houdt ook in dat je jouw aangepaste versies met hen kunt delen. Vrije software moedigt deze vormen van samenwerking aan, terwijl private software hen dit verbiedt. Het verbiedt het delen van kopie&euml;n, en door gebruikers de broncode te ontzeggen, kunnen ze het ook niet veranderen. SaaSS heeft dezelfde effecten: als je jouw computeractiviteiten op het internet op iemand anders' server doet, met iemand anders' kopie van een programma, kan je de software die jouw computeractiviteiten doet niet zien of aanraken, dus kan je het niet verspreiden of veranderen.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Conclusion
nl: Conclusie

note: type: Content of: <div><p>
en: We deserve to have control of our own computing. How can we win this control?
nl: We verdienen het om zelf te kunnen bepalen hoe we computers gebruiken. Hoe kunnen we die controle verkrijgen?

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By rejecting nonfree software on the computers we own or regularly use, and rejecting SaaSS.
nl: Door niet-vrije software te weren op computers die we regelmatig gebruiken en geen SaaSS te gebruiken.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/licenses/license-recommendations.html"> developing free software</a> (for those of us who are programmers.)
nl: Door <a href="/licenses/license-recommendations.html"> zelf vrije software te ontwikkelen</a> (voor de programmeurs onder ons.)

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By refusing to develop or promote nonfree software or SaaSS.
nl: Door geen SaaSS of niet-vrije software te ontwikkelen.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/help/help.html">spreading these ideas to others</a>.
nl: Door <a href="/help/help.html">deze tips door te geven</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/philosophy/saying-no-even-once.html">saying no and stating our reasons</a> when we are invited to run a nonfree program.
nl: Door  <a href="/philosophy/saying-no-even-once.html">nee te zeggen en het waarom daarvan uit te leggen</a> wanneer ons gevraagd wordt een niet-vrij programma te gebruiken.

note: type: Content of: <div><p>
en: We and thousands of users have done this since 1984, which is how we now have the free GNU/Linux operating system that anyone&mdash;programmer or not&mdash;can use.  Join our cause, as a programmer or an activist.  Let's make all computer users free.
nl: Wij en duizenden gebruikers met ons hebben dit gedaan sinds 1984: dit is waarom we nu het vrije GNU/Linux-besturingssysteem hebben dat iedereen&mdash;programmeur of niet&mdash;kan gebruiken. Neem deel aan onze missie, als programmeur of activist. Laten we alle computergebruikers bevrijden.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="/help/help.html">Suggested ways you can help the free software movement</a>
nl: <a href="/help/help.html">Tips om de vrijesoftwarebeweging te helpen</a>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: A substantially edited version of this article was published in <a href="https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-ever-before/"> <cite>Wired</cite></a>.
nl: Een sterk bewerkte versie van dit artikel is eerder gepubliceerd in <a href="https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-ever-before/"><cite>Wired</cite></a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
nl: Gelieve algemene vragen over FSF &amp; GNU te sturen naar <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Er zijn ook nog <a href="/contact/">andere manieren om in contact te komen</a> met de FSF. Foute links en andere correcties graag sturen aan <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
nl: We doen ons best om goede vertalingen te maken maar staan altijd open voor verbeteringen. Suggesties, op- en aanmerkingen sturen aan: <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p> <p>Zie <a href="/server/standards/README.translations.html"> Translations README</a> voor informatie over het onderhoud van vertalingen op deze website.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
nl: Deze pagina is uitgebracht onder de <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 4.0 Internationaal licentie</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
nl: <strong>Vertaling:</strong> <a href="//savannah.gnu.org/projects/www-nl">www-nl</a>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
nl: Bijgewerkt:
