# Polish translation of https://www.gnu.org/philosophy/free-software-even-more-important.html
# Copyright (C) 2024-2025 Free Software Foundation, Inc.
# This file is distributed under the same license as the original article.
# Marcin "mlu" Luna
msgid ""
msgstr ""
"Project-Id-Version: free-software-even-more-important.html\n"
"POT-Creation-Date: 2025-03-30 09:27+0000\n"
"PO-Revision-Date: 2025-05-10 13:31-0600\n"
"Last-Translator: Jan Owoc <jsowoc AT gmail DOT com>\n"
"Language-Team: \n"
"Language: pl_PL\n"
"MIME-Version: 1.0\n"
"Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n"
"Content-Transfer-Encoding: 8bit\n"
"X-Generator: Poedit 3.0.1\n"

#. type: Content of: <title>
msgid ""
"Free Software Is Even More Important Now - GNU Project - Free Software "
"Foundation"
msgstr ""
"Wolne Oprogramowanie jest teraz ważniejsze niż kiedykolwiek - Projekt GNU - "
"Fundacja Wolnego Oprogramowania"

#. type: Content of: <div><h2>
msgid "Free Software Is Even More Important Now"
msgstr "Wolne Oprogramowanie jest teraz ważniejsze niż kiedykolwiek"

#. type: Content of: <div><address>
msgid "by <a href=\"https://www.stallman.org/\">Richard Stallman</a>"
msgstr "<a href=\"https://www.stallman.org/\">Richard Stallman</a>"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Since 1983, the Free Software Movement has campaigned for computer users' "
"freedom&mdash;for users to control the software they use, rather than vice "
"versa.  When a program respects users' freedom and community, we call it "
"&ldquo;free software.&rdquo;"
msgstr ""
"Od&nbsp;1983 roku Ruch Wolnego Oprogramowania prowadzi kampanię dla wolności "
"użytkowników komputerów&nbsp;&ndash; po&nbsp;to, aby&nbsp;użytkownicy mogli "
"mieć kontrolę nad&nbsp;oprogramowaniem którego używają, zamiast sytuacji "
"odwrotnej. Kiedy program szanuje wolność i&nbsp;społeczność użytkowników "
"nazywamy go &bdquo;wolnym oprogramowaniem.&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We also sometimes call it &ldquo;libre software&rdquo; to emphasize that "
"we're talking about liberty, not price.  Some proprietary (nonfree) "
"programs, such as Photoshop, are very expensive; others, such as the Uber "
"app, are available gratis&mdash;but that's a minor detail.  Either way, they "
"give the program's developer power over the users, power that no one should "
"have."
msgstr ""
"Czasem nazywamy je również &bdquo;oprogramowaniem libre&rdquo;, aby&nbsp;"
"zaznaczyć że&nbsp;mówimy o wolności, nie o cenie. Niektóre programy "
"własnościowe (niewolne) takie jak Photoshop są bardzo kosztowne; inne, jak "
"na&nbsp;przykład aplikacja Uber są dostępne gratis&nbsp;&ndash; ale&nbsp;to "
"tylko mały szczegół. Tak czy&nbsp;inaczej dajemy twórcy programu kontrolę "
"nad&nbsp;użytkownikami, kontrolę której nikt mieć nie powinien."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"<em>Watch a <a href=\"https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-"
"talk-free-software-free-society/\"> 14-min video presentation</a> of these "
"ideas.</em>"
msgstr ""
"<em>Obejrzyj <a href=\"https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-"
"talk-free-software-free-society/\"> 14-minutowe przedstawienie </a>tych idei "
"w&nbsp;wersji wideo.</em>"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Those two nonfree programs have something else in common: they are both "
"<em>malware</em>.  That is, both have functionalities designed to mistreat "
"the user.  Proprietary software nowadays is often malware because <a href=\"/"
"malware\">the developers' power corrupts them</a>.  That directory lists "
"around 650 different malicious functionalities (as of March 2025), but it is "
"surely just the tip of the iceberg."
msgstr ""
"Oba te niewolne programy mają cechę wspólną: są one <em>szkodliwym "
"oprogramowaniem</em> [ang. <em>malware</em>]. Oznacza to, że&nbsp;oba mają "
"funkcjonalności zaprojektowane do&nbsp;złego traktowania użytkownika. "
"Aktualnie własnościowe oprogramowanie jest często złośliwe, ponieważ&nbsp;<a "
"href=\"/malware\">władza twórców oprogramowania korumpuje ich</a>. Ten "
"katalog opisuje około 650 różnych szkodliwych funkcjonalności (stan na&nbsp;"
"marzec 2025), ale&nbsp;z pewnością jest to tylko wierzchołek góry lodowej."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"With free software, the users control the program, both individually and "
"collectively.  So they control what their computers do (assuming those "
"computers are <a href=\"/philosophy/loyal-computers.html\">loyal</a> and do "
"what the users' programs tell them to do)."
msgstr ""
"Dzięki wolnemu oprogramowaniu to użytkownicy kontrolują program, zarówno "
"indywidualnie jak i&nbsp;zbiorowo. Dzięki temu kontrolują to co robi ich "
"komputer (zakładając, że&nbsp;te komputery są <a href=\"/philosophy/loyal-"
"computers.html\">lojalne</a> i&nbsp;robią tylko to, czego użytkownicy tych "
"programów od&nbsp;nich wymagają)."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"With proprietary software, the program controls the users, and some other "
"entity (the developer or &ldquo;owner&rdquo;) controls the program.  So the "
"proprietary program gives its developer power over its users.  That is "
"unjust in itself; moreover, it tempts the developer to mistreat the users in "
"other ways."
msgstr ""
"W&nbsp;przypadku oprogramowania własnościowego to program kontroluje "
"użytkowników, a&nbsp;inny podmiot (jego deweloper lub&nbsp;&bdquo;"
"właścicielem&rdquo;) kontroluje program. Dlatego&nbsp;właśnie program "
"własnościowy daje deweloperowi władzę nad&nbsp;swoimi użytkownikami. Samo to "
"jest niesprawiedliwością, oraz&nbsp;kusi twórców do&nbsp;nieuczciwego "
"traktowania użytkowników na&nbsp;różne sposoby."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Even when proprietary software isn't downright malicious, its developers "
"have an incentive to make it <a href=\"https://observer.com/2016/06/how-"
"technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-"
"googles-design-ethicist/\"> addictive, controlling and manipulative</a>.  "
"You can say, as does the author of that article, that the developers have an "
"ethical obligation not to do that, but generally they follow their "
"interests.  If you want this not to happen, make sure the program is "
"controlled by its users."
msgstr ""
"Nawet jeśli własnościowe oprogramowanie nie jest wprost szkodliwe, to jego "
"twórcy mają motywację do&nbsp;uczynienia go <a href=\"https://observer."
"com/2016/06/how-technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-"
"magician-and-googles-design-ethicist/\"> uzależniającym, kontrolującym "
"i&nbsp;manipulującym</a>. Możecie założyć, podobnie jak i&nbsp;autor tego "
"artykułu że&nbsp;twórcy mają etyczny obowiązek aby&nbsp;tego nie robić, "
"ale&nbsp;zwykle podążają oni za&nbsp;swoim własnym interesem. Jeżeli&nbsp;"
"nie chcesz aby&nbsp;to się stało, upewnij się że&nbsp;program jest "
"kontrolowany przez jego użytkowników."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Freedom means having control over your own life.  If you use a program to "
"carry out activities in your life, your freedom depends on your having "
"control over the program.  You deserve to have control over the programs you "
"use, and all the more so when you use them for something important in your "
"life."
msgstr ""
"Wolność oznacza posiadanie kontroli nad&nbsp;własnym życiem. Jeżeli&nbsp;"
"używacie programu do&nbsp;realizowania życiowych aktywności, wolność zależy "
"od&nbsp;Waszej kontroli nad&nbsp;programem. Zasługujecie aby&nbsp;mieć "
"kontrolę nad&nbsp;programami których używacie, zwłaszcza jeśli uczywacie ich "
"do&nbsp;czegoś ważnego w&nbsp;Waszym życiu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Users' control over the program requires four <a href=\"/philosophy/free-sw."
"html\">essential freedoms</a>."
msgstr ""
"Kontrola użytkowników nad&nbsp;programem wymaga czterech <a href=\"/"
"philosophy/free-sw.html\">podstawowych wolności</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid "(0) The freedom to run the program as you wish, for whatever purpose."
msgstr ""
"(0) Wolność do&nbsp;uruchamiania programu jak tylko chcesz, w&nbsp;"
"jakimkolwiek celu."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"(1) The freedom to study the program's &ldquo;source code,&rdquo; and change "
"it, so the program does your computing as you wish.  Programs are written by "
"programmers in a programming language&mdash;like English combined with "
"algebra&mdash;and that form of the program is the &ldquo;source code.&rdquo; "
"Anyone who knows programming, and has the program in source code form, can "
"read the source code, understand its functioning, and change it too.  When "
"all you get is the executable form, a series of numbers that are efficient "
"for the computer to run but extremely hard for a human being to understand, "
"understanding and changing the program in that form are forbiddingly hard."
msgstr ""
"(1) Wolność do&nbsp;przeglądania &bdquo;kodu źródłowego&rdquo; programu "
"oraz&nbsp;jego zmiany tak, aby&nbsp;program działał tak jak tego chcesz. "
"Programy są pisane przez programistów w&nbsp;językach programowania&nbsp;"
"&ndash; coś jak angielski połączony z&nbsp;algebrą&mdash;, a&nbsp;ta forma "
"programu jest &bdquo;kodem źródłowym.&rdquo;. Każdy kto zna się na&nbsp;"
"programowaniu i&nbsp;posiada program w&nbsp;formie kodu źródłowego może "
"czytać ten kod, rozumieć jego funkcjonowanie oraz&nbsp;może go zmieniać. "
"Kiedy wszystko co dostajesz jest w&nbsp;formie wykonywalnej, ciągu numerów "
"wygodnych dla komputera do&nbsp;uruchamiania ale&nbsp;ekstremalnie trudnej "
"dla człowieka do&nbsp;zrozumienia, rozumienie i&nbsp;edycja programu w&nbsp;"
"tej formie jest ogromnie trudne."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"(2) The freedom to make and distribute exact copies when you wish.  (It is "
"not an obligation; doing this is your choice.  If the program is free, that "
"doesn't mean someone has an obligation to offer you a copy, or that you have "
"an obligation to offer him a copy.  Distributing a program to users without "
"freedom mistreats them; however, choosing not to distribute the "
"program&mdash;using it privately&mdash;does not mistreat anyone.)"
msgstr ""
"(2) Wolność do&nbsp;tworzenia i&nbsp;dystrybucji kopii jak tylko chcesz. "
"(Nie jest to przymus, robienie lub&nbsp;nie to Wasz wybór. Jeżeli&nbsp;"
"program jest wolny nie oznacza to że&nbsp;ktoś jest zobowiązany do&nbsp;"
"zaoferowania Ci kopii, lub&nbsp;że macie obowiązek zaoferowania komuś kopii. "
"Dystrybucja użytkownikom programu bez&nbsp;wolności to nieuczciwe ich "
"traktowanie; jednakże decyja aby&nbsp;nie udostępnić programu&nbsp;&ndash; "
"używając go samemu&nbsp;&ndash; nikogo nieuczciwie nie traktuje.)"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"(3) The freedom to make and distribute copies of your modified versions, "
"when you wish."
msgstr ""
"(3) Wolność do&nbsp;tworzenia oraz&nbsp;dystrybucji kopii zmodyfikowanych "
"przez Ciebie wersji, kiedy tylko chcesz."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The first two freedoms mean each user can exercise individual control over "
"the program.  With the other two freedoms, any group of users can together "
"exercise <em>collective control</em> over the program.  With all four "
"freedoms, the users fully control the program.  If any of them is missing or "
"inadequate, the program is proprietary (nonfree), and unjust."
msgstr ""
"Pierwsze dwie wolności oznaczają, że&nbsp;każdy użytkownik może egzekwować "
"indywidualną kontrolę nad&nbsp;programem. Z&nbsp;pozostałymi dwiema "
"wolnościami dowolna grupa użytkowników może egzekwować <em>kontrolę "
"zbiorczą</em> nad&nbsp;programem. Dzięki wszystkim czterem wolnościom "
"użytkownicy mają pełną kontrolę nad&nbsp;programem. Jeśli którejś z&nbsp;"
"nich brakuje lub&nbsp;jest nieadekwatna, program jest własnościowy "
"(niewolny) i&nbsp;nieuczciwy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Other kinds of works are also used for practical activities, including "
"recipes for cooking, educational works such as textbooks, reference works "
"such as dictionaries and encyclopedias, fonts for displaying paragraphs of "
"text, circuit diagrams for hardware for people to build, and patterns for "
"making useful (not merely decorative)  objects with a 3D printer.  Since "
"these are not software, the free software movement strictly speaking doesn't "
"cover them; but the same reasoning applies and leads to the same conclusion: "
"these works should carry the four freedoms."
msgstr ""
"Inne rodzaje dzieł również są wykorzystywane do&nbsp;praktycznych "
"aktywności, uwzględniając przepisy kucharskie, prace edukacyjne takie jak "
"podręczniki, prace z&nbsp;odniesieniami takie jak słowniki i&nbsp;"
"encyklopedie, czcionki do&nbsp;pokazywania akapitów tekstu, diagramy układów "
"elektrycznych z&nbsp;których można coś zbudować oraz&nbsp;wzory do&nbsp;"
"tworzenia użytecznych (nie tylko dekoracyjnych) obiektów w&nbsp;drukarce 3D. "
"Ponieważ&nbsp;nie są one oprogramowaniem, ruch wolnego oprogramowania nie "
"mówi ściśle o nich, jednakże takie same argumenty pasują i&nbsp;prowadzą "
"do&nbsp;podobnej konkluzji: te prace również powinny oferować cztery "
"wolności."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"A free program allows you to tinker with it to make it do what you want (or "
"cease to do something you dislike).  Tinkering with software may sound "
"ridiculous if you are accustomed to proprietary software as a sealed box, "
"but in the Free World it's a common thing to do, and a good way to learn "
"programming.  Even the traditional American pastime of tinkering with cars "
"is obstructed because cars now contain nonfree software."
msgstr ""
"Wolny program pozwala Wam majsterkować i&nbsp;robić to czego chcecie (lub "
"nie robić czegoś, czego nie lubicie). Majsterkowanie przy oprogramowaniu "
"może brzmieć niedorzecznie jeżeli&nbsp;jesteście przyzwyczajeni do&nbsp;"
"oprogramowania własnościowego przypominającego zaplombowane pudełko, "
"ale&nbsp;w Wolnym Świecie jest to coś zwyczajnego, oraz&nbsp;stanowi dobrą "
"drogę do&nbsp;nauki programowania. Nawet tradycyjna Amerykańska zabawa jaką "
"jest majstrowanie przy samochodach jest utrudnione ponieważ&nbsp;nowsze "
"samochody zawierają niewolne oprogramowanie."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The Injustice of Proprietariness"
msgstr "Niesprawiedliwość Własnościowości"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"If the users don't control the program, the program controls the users.  "
"With proprietary software, there is always some entity, the developer or "
"&ldquo;owner&rdquo; of the program, that controls the program&mdash;and "
"through it, exercises power over its users.  A nonfree program is a yoke, an "
"instrument of unjust power."
msgstr ""
"Jeżeli&nbsp;użytkownicy nie kontrolują programu, to program ma kontrolę "
"nad&nbsp;użytkownikami. Z&nbsp;własnościowym oprogramowaniem zawsze jest "
"jakaś osoba, deweloper lub&nbsp;&bdquo;właściciel&rdquo; programu który go "
"kontroluje, oraz&nbsp;dzięki temu używa swojej siły przeciwko swoim "
"użytkownikom. Program niewolny jest jarzmem, instrumentem nieuczciwej władzy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"In outrageous cases (though this outrage has become quite usual) <a href=\"/"
"malware\">proprietary programs are designed to spy on the users, restrict "
"them, censor them, and abuse them</a>.  For instance, the operating system "
"of Apple <a href=\"/philosophy/why-call-it-the-swindle.html\">iThings</a> "
"does all of these, and so does Windows on mobile devices with ARM chips.  "
"Windows, mobile phone firmware, and Google Chrome for Windows include a "
"universal back door that allows some company to change the program remotely "
"without asking permission. The Amazon Kindle has a back door that can erase "
"books."
msgstr ""
"W&nbsp;oburzających przypadkach (aczkolwiek to oburzenie stało się czymś "
"powszechnym) <a href=\"/malware\">własnościowe programy są zaprojektowane "
"do&nbsp;szpiegowania użytkowników, ograniczania ich, cenzurowania oraz&nbsp;"
"znęcania się nad&nbsp;nimi</a>. Przykładowo system operacyjny Apple <a href="
"\"/philosophy/why-call-it-the-swindle.html\">iRzeczy</a> robi wszystkie te "
"rzeczy, tak jak i&nbsp;Windows na&nbsp;urządzeniach mobilnych z&nbsp;"
"procesorami ARM. Windows ogólnie, oprogramowanie telefonów komórkowych "
"oraz&nbsp;Google Chrome dla Windows zawierają uniwersalnego backdoora który "
"pozwala firmom zmieniać zdalnie program bez&nbsp;pytania o pozwolenie. "
"Amazon Kindle ma backdoora umożliwiającego usuwanie książek."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The use of nonfree software in the &ldquo;internet of things&rdquo; would "
"turn it into the <a href=\"https://archive.ieet.org/articles/rinesi20150806."
"html\"> &ldquo;internet of telemarketers&rdquo;</a> as well as the &ldquo;"
"internet of snoopers.&rdquo;"
msgstr ""
"Używanie niewolnego oprogramowania w&nbsp;&bdquo;internecie rzeczy&rdquo; "
"zamieniłby go w&nbsp;<a href=\"https://archive.ieet.org/articles/"
"rinesi20150806.html\"> &bdquo;internet telemarketerów&rdquo;</a> jak i&nbsp;"
"w &bdquo;internet podglądaczy.&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"With the goal of ending the injustice of nonfree software, the free software "
"movement develops free programs so users can free themselves.  We began in "
"1984 by developing the free operating system <a href=\"/gnu/thegnuproject."
"html\">GNU</a>. Today, millions of computers run GNU, mainly in the <a href="
"\"/gnu/gnu-linux-faq.html\">GNU/Linux combination</a>."
msgstr ""
"Mając na&nbsp;celu zakończenie niesprawiedliwości niewolnego oprogramowania "
"ruch wolnego oprogramowania opracowuje wolne programy aby&nbsp;użytkownicy "
"mogli się uwolnić.  Zaczęliśmy w&nbsp;1984 roku od&nbsp;tworzenia wolnego "
"systemu operacyjnego <a href=\"/gnu/thegnuproject.html\">GNU</a>. Dzisiaj "
"miliony komputerów używają GNU, głównie w&nbsp;<a href=\"/gnu/gnu-linux-faq."
"html\">kombinacji GNU/Linux</a>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Distributing a program to users without freedom mistreats those users; "
"however, choosing not to distribute the program does not mistreat anyone.  "
"If you write a program and use it privately, that does no wrong to others.  "
"(You do miss an opportunity to do good, but that's not the same as doing "
"wrong.)  Thus, when we say all software must be free, we mean that every "
"copy must come with the four freedoms, but we don't mean that someone has an "
"obligation to offer you a copy."
msgstr ""
"Dystrybuowanie programu dla użytkowników bez&nbsp;zachowania wolności "
"oznacza traktowanie ich nieuczciwie, jednakże wybranie aby&nbsp;programu nie "
"udostępniać nikogo nie krzywdzi. Jeżeli&nbsp;piszesz program i&nbsp;używasz "
"go prywatnie nie robi to nikomu krzywdy. (Rezygnujesz z&nbsp;okazji do&nbsp;"
"zrobienia czegoś dobrego, jednakże nie jest to tak złe jak robienie czegoś "
"złego). Dlatego&nbsp;kiedy mówimy że&nbsp;całe oprogramowanie musi być wolne "
"mamy na&nbsp;myśli to, że&nbsp;każda kopia musi być udostępniona razem "
"z&nbsp;czterema wolnościami, ale&nbsp;nie uważamy że&nbsp;ktoś jest zmuszony "
"zaoferować Wam kopię."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Nonfree Software and SaaSS"
msgstr "Niewolne Oprogramowanie i&nbsp;SaaSS"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Nonfree software was the first way for companies to take control of people's "
"computing.  Nowadays, there is another way, called Service as a Software "
"Substitute, or SaaSS.  That means letting someone else's server do your own "
"computing tasks."
msgstr ""
"Niewolne oprogramowanie było pierwszą drogą dla firm aby&nbsp;przejąć "
"kontrolę nad&nbsp;używaniem komputerów przez użytkowników. Współcześnie jest "
"jeszcze inna droga, zwana jako Usługa Zastępująca Oprogramowanie [ang. "
"<em>Service as a&nbsp;Software Substitute</em>], lub&nbsp;SaaSS. Oznacza to "
"pozwolenie serwerowi kogoś innego na&nbsp;przeprowadzanie naszych własnych "
"działań komputerowych."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"SaaSS doesn't mean the programs on the server are nonfree (though they often "
"are).  Rather, using SaaSS causes the same injustices as using a nonfree "
"program: they are two paths to the same bad place.  Take the example of a "
"SaaSS translation service: The user sends text to the server, and the server "
"translates it (from English to Spanish, say) and sends the translation back "
"to the user.  Now the job of translating is under the control of the server "
"operator rather than the user."
msgstr ""
"SaaSS nie oznacza że&nbsp;programy na&nbsp;serwerze są niewolne (chociaż "
"często takie są). Znaczy to tyle, że&nbsp;korzystanie z&nbsp;SaaSS wywołuje "
"te same niesprawiedliwości co korzystanie z&nbsp;niewolnego programu: są "
"dwiema ścieżkami do&nbsp;tego samego, złego miejsca. Weźmy jako przykład "
"usługę tłumaczeniową SaaSS: użytkownik wysyła tekst na&nbsp;serwer, po&nbsp;"
"czym serwer tłumaczy (przykładowo z&nbsp;angielskiego na&nbsp;hiszpański) "
"oraz&nbsp;wysyła tłumaczenie z&nbsp;powrotem do&nbsp;użytkownika. Teraz "
"praca tłumacza jest pod&nbsp;kontrolą operatora serwera, a&nbsp;nie "
"użytkownika."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"If you use SaaSS, the server operator controls your computing.  It requires "
"entrusting all the pertinent data to the server operator, which will be "
"forced to show it to the state as well&mdash;<a href=\"/philosophy/who-does-"
"that-server-really-serve.html\">who does that server really serve, after all?"
"</a>"
msgstr ""
"Jeżeli&nbsp;używacie SaaSS operator serwera kontroluje Wasze używanie "
"komputera. Wymaga zaufania i&nbsp;przekazania danych do&nbsp;operatora "
"serwera, który będzie zmuszony do&nbsp;pokazania ich również służbom "
"bezpieczeństwa&nbsp;&ndash; <a href=\"/philosophy/who-does-that-server-"
"really-serve.html\">Komu więc&nbsp;tak naprawdę ten serwer służy?</a>"

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Primary And Secondary Injustices"
msgstr "Główne i&nbsp;Poboczne Niesprawiedliwości"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"When you use proprietary programs or SaaSS, first of all you do wrong to "
"yourself, because it gives some entity unjust power over you.  For your own "
"sake, you should escape.  It also wrongs others if you make a promise not to "
"share.  It is evil to keep such a promise, and a lesser evil to break it; to "
"be truly upright, you should not make the promise at all."
msgstr ""
"Kiedy używacie własnościowych programów lub&nbsp;SaaSS przede wszystkim "
"robicie krzywdę samym sobie, ponieważ&nbsp;daje to innym nieuczciwą przewagę "
"nad&nbsp;Wami. Dla Waszego własnego dobra powinniście uciec. To krzywdzi "
"również innych gdy składacie obietnicę nieudostępniania. Złem jest "
"utrzymanie takiej obietnicy i&nbsp;mniejszym złem jest jej złamanie: "
"aby&nbsp;mieć w&nbsp;pełni rację wcale nie powinieneś składać takiej "
"obietnicy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"There are cases where using nonfree software puts pressure directly on "
"others to do likewise.  Skype is a clear example: when one person uses the "
"nonfree Skype client software, it requires another person to use that "
"software too&mdash;thus both surrender their freedom.  (Google Hangouts have "
"the same problem.)  It is wrong even to suggest using such programs.  We "
"should refuse to use them even briefly, even on someone else's computer."
msgstr ""
"Występują takie przypadki, gdzie korzystanie z&nbsp;niewolnego "
"oprogramowania wywołuje presję na&nbsp;innych aby&nbsp;czynili podobnie. "
"Skype jest jasnym przykładem: jeżeli&nbsp;jedna osoba korzysta z&nbsp;"
"niewolnego klienta Skype wymaga to, aby&nbsp;inna osoba również korzystała "
"z&nbsp;tego oprogramowania&nbsp;&ndash; dlatego&nbsp;obydwoje poddają swoją "
"wolność (Google Hangouts ma ten sam problem). Złem jest nawet sugerowanie "
"korzystania z&nbsp;takich programów. Powinniśmy odmawiać korzystania z&nbsp;"
"nich nawet na&nbsp;chwilę, nawet na&nbsp;komputerze kogoś innego."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Another harm of using nonfree programs and SaaSS is that it rewards the "
"perpetrator, encouraging further development of that program or &ldquo;"
"service,&rdquo; leading in turn to even more people falling under the "
"company's thumb."
msgstr ""
"Inną szkodą wynikającą z&nbsp;korzystania z&nbsp;niewolnego oprogramowania "
"lub&nbsp;SaaSS jest nagradzanie sprawcy, zachęcając do&nbsp;dalszego "
"rozwijania tego programu lub&nbsp;&bdquo;usługi,&rdquo; w&nbsp;efekcie czego "
"więcej ludzi wpada w&nbsp;objęcia firmy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"All the forms of indirect harm are magnified when the user is a public "
"entity or a school."
msgstr ""
"Wszystkie formy pośredniej szkody są zwiększone jeżeli&nbsp;użytkownikiem "
"jest podmiot publiczny lub&nbsp;szkoła."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Free Software and the State"
msgstr "Wolne Oprogramowanie i&nbsp;Państwo"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Public agencies exist for the people, not for themselves.  When they do "
"computing, they do it for the people.  They have a duty to maintain full "
"control over that computing so that they can assure it is done properly for "
"the people.  (This constitutes the computational sovereignty of the state.)  "
"They must never allow control over the state's computing to fall into "
"private hands."
msgstr ""
"Instytucje publiczne istnieją dla ludzi, nie dla siebie. Jeżeli&nbsp;"
"wykorzystują komputery, robią to dla ludzi. Mają obowiązek utrzymania pełnej "
"kontroli nad&nbsp;swoimi komputerami tak, aby&nbsp;mieć pewność że&nbsp;są "
"one dla ludzi (stanowi to komputerową suwerenność dla państwa). Nie mogą "
"nigdy pozwalać na&nbsp;to, aby&nbsp;kontrola nad&nbsp;państwowymi "
"komputerami wpadła do&nbsp;rąk prywatnych."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"To maintain control of the people's computing, public agencies must not do "
"it with proprietary software (software under the control of an entity other "
"than the state).  And they must not entrust it to a service programmed and "
"run by an entity other than the state, since this would be SaaSS."
msgstr ""
"Aby&nbsp;zapewnić kontrolę nad&nbsp;użytkowaniem komputerów przez ludzi "
"instytucje publiczne muszą nie wykonywać ich za&nbsp;pomocą własnościowego "
"oprogramowania (oprogramowania pod&nbsp;kontrolą osobowości innej niż "
"państwo). Nie mogą również powierzać ich usłudze zaprogramowanej i&nbsp;"
"uruchomionej przez osobowość inną niż państwo, ponieważ&nbsp;byłoby to SaaSS."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Proprietary software has no security at all in one crucial case&mdash;"
"against its developer.  And the developer may help others attack.  <a href="
"\"https://arstechnica.com/information-technology/2013/06/nsa-gets-early-"
"access-to-zero-day-data-from-microsoft-others/\"> Microsoft shows Windows "
"bugs to the NSA</a> (the US government digital spying agency) before fixing "
"them.  We do not know whether Apple does likewise, but it is under the same "
"government pressure as Microsoft.  If the government of any other country "
"uses such software, it endangers national security.  Do you want the NSA to "
"break into your government's computers? See our <a href=\"/philosophy/"
"government-free-software.html\">suggested policies for governments to "
"promote free software</a>."
msgstr ""
"Własnościowe oprogramowanie nie oferuje żadnego zabezpieczenia w&nbsp;jednym "
"szczególnym przypadku&nbsp;&ndash; przed jego autorem. A&nbsp;programista "
"może pomóc innym zaatakować. <a href=\"https://arstechnica.com/information-"
"technology/2013/06/nsa-gets-early-access-to-zero-day-data-from-microsoft-"
"others/\"> Microsoft pokazuje NSA bugi w&nbsp;Windowsie </a> (rządowa "
"agencja szpiegostwa cyfrowego USA) przed naprawieniem ich. Nie wiemy "
"czy&nbsp;Apple robi podobnie, jednakże również podlega tym samym rządowym "
"naciskom co Microsoft. Jeżeli&nbsp;rząd innego, dowolnego państwa używa "
"takiego oprogramowania, zagraża swojemu bezpieczeństwu narodowemu. Czy&nbsp;"
"chcecie, aby&nbsp;NSA włamywało się na&nbsp;komputery Waszego rządu? "
"Zobaczcie nasze <a href=\"/philosophy/government-free-software.html"
"\">sugestie strategii dla rządów aby&nbsp;promować wolne oprogramowanie</a>."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Free Software and Education"
msgstr "Wolne Oprogramowanie i&nbsp;Edukacja"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Schools (and this includes all educational activities) influence the future "
"of society through what they teach.  They should teach exclusively free "
"software, so as to use their influence for the good.  To teach a proprietary "
"program is to implant dependence, which goes against the mission of "
"education.  By training in use of free software, schools will direct "
"society's future towards freedom, and help talented programmers master the "
"craft."
msgstr ""
"Szkoły (i to dotyczy wszystkich czynności edukacyjnych) wywierają wpływ "
"na&nbsp;przyszłość społeczeństwa przez to, czego nauczają. Powinny nauczać "
"wyłącznie wolnego oprogramowania, aby&nbsp;wykorzystać swój wpływ do&nbsp;"
"czegoś dobrego. Uczenie własnościowego programu służy zaszczepieniu "
"zależności, co idzie w&nbsp;sprzeczności z&nbsp;misją edukacyjną. Szkoląc "
"korzystania z&nbsp;wolnego oprogramowania szkoły pokierują przyszłość "
"społeczeństw w&nbsp;kierunku wolności oraz&nbsp;pomogą utalentowanym "
"programistom w&nbsp;ulepszaniu tej sztuki."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"They will also teach students the habit of cooperating, helping other "
"people.  Each class should have this rule: &ldquo;Students, this class is a "
"place where we share our knowledge.  If you bring software to class, you may "
"not keep it for yourself.  Rather, you must share copies with the rest of "
"the class&mdash;including the program's source code, in case someone else "
"wants to learn.  Therefore, bringing proprietary software to class is not "
"permitted except to reverse engineer&nbsp;it.&rdquo;"
msgstr ""
"Będą wpajać uczniom również zwyczaje współpracy, pomocy innym ludziom. Każda "
"klasa powinna mieć tę zasadę: &bdquo;Uczniowie, ta klasa jest miejscem gdzie "
"dzielimy się swoją wiedzą. Jeżeli&nbsp;przynosisz do&nbsp;niej "
"oprogramowanie nie możesz trzymać go tylko dla siebie. Powinieneś "
"jednak&nbsp;udostępniać kopie reszcie klasy&nbsp;&ndash; załączając kod "
"źródłowy programów, jeżeli&nbsp;ktoś chce się uczyć. Zatem&nbsp;przynoszenie "
"własnościowego oprogramowania do&nbsp;klasy nie jest dozwolone, chyba "
"że&nbsp;chodzi o jego inżynierię wsteczną.&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Proprietary developers would have us punish students who are good enough at "
"heart to share software and thwart those curious enough to want to change "
"it.  This means a bad education.  See more discussion about <a href=\"/"
"education/education.html\">the use of free software in schools</a>."
msgstr ""
"Własnościowi twórcy chcieliby aby&nbsp;karać uczniów którzy są wystarczająco "
"dobrzy aby&nbsp;udostępniać oprogramowanie, i&nbsp;żeby zniechęcać tych "
"zainteresowanych jego zmianą. Oznacza to złe kształcenie. Dowiedzcie się "
"więcej na&nbsp;temat <a href=\"/education/education.html\">wykorzystywania "
"wolnego oprogramowania w&nbsp;szkołach</a>."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Free Software: More Than &ldquo;Advantages&rdquo;"
msgstr "Wolne Oprogramowanie: Więcej Niż &bdquo;Zalety&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"I'm often asked to describe the &ldquo;advantages&rdquo; of free software.  "
"But the word &ldquo;advantages&rdquo; is too weak when it comes to freedom.  "
"Life without freedom is oppression, and that applies to computing as well as "
"every other activity in our lives.  We must refuse to give the developers of "
"the programs or computing services control over the computing we do.  This "
"is the right thing to do, for selfish reasons; but not solely for selfish "
"reasons."
msgstr ""
"Często jestem pytany o opisanie &bdquo;zalet&rdquo; wolnego oprogramowania. "
"Jednakże słowo &bdquo;zalety&rdquo; jest zbyt niewystarczające kiedy mówimy "
"o wolności. Życie bez&nbsp;wolności jest opresją, ma to również zastosowanie "
"do&nbsp;korzystania z&nbsp;komputerów tak jak i&nbsp;do każdej innej "
"aktywności w&nbsp;naszych życiach. Musimy odmawiać zezwalania programistom "
"lub&nbsp;usługom komputerowym kontroli nad&nbsp;naszym korzystaniem z&nbsp;"
"komputerów. Jest to rzecz właściwa z&nbsp;egoistycznych powodów; jednak&nbsp;"
"nie wyłącznie z&nbsp;egoistycznych powodów."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Freedom includes the freedom to cooperate with others.  Denying people that "
"freedom means keeping them divided, which is the start of a scheme to "
"oppress them.  In the free software community, we are very much aware of the "
"importance of the freedom to cooperate because our work consists of "
"organized cooperation.  If your friend comes to visit and sees you use a "
"program, she might ask for a copy.  A program which stops you from "
"redistributing it, or says you're &ldquo;not supposed to,&rdquo; is "
"antisocial."
msgstr ""
"Wolność zawiera prawo do&nbsp;współpracy z&nbsp;innymi. Odmawianie ludziom "
"tej wolności oznacza utrzymywanie ich w&nbsp;podziale, co jest początkiem "
"planu ich opresji. W&nbsp;społeczności wolnego oprogramowania zdajemy sobie "
"dobrze sprawę ze znaczenia prawa wolności do&nbsp;współpracy, ponieważ&nbsp;"
"nasza praca składa się ze zorganizowanej kooperacji. Jeżeli&nbsp;Wasza "
"przyjaciółka Was odwiedza i&nbsp;widzi że&nbsp;korzystacie z&nbsp;programu, "
"może poprosić o kopię. Program który powstrzymuje Was od&nbsp;redystrybucji, "
"lub&nbsp;mówi że&nbsp;&bdquo;nie powinniście&rdquo;, jest antyspołeczny."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"In computing, cooperation includes redistributing exact copies of a program "
"to other users.  It also includes distributing your changed versions to "
"them.  Free software encourages these forms of cooperation, while "
"proprietary software forbids them.  It forbids redistribution of copies, and "
"by denying users the source code, it blocks them from making changes.  SaaSS "
"has the same effects: if your computing is done over the web in someone "
"else's server, by someone else's copy of a program, you can't see it or "
"touch the software that does your computing, so you can't redistribute it or "
"change&nbsp;it."
msgstr ""
"Przy korzystaniu z&nbsp;komputera współpraca uwzględnia redystrybucję "
"wiernych kopii programu innym użytkownikom. Zawiera ona również dystrybucję "
"dla nich Waszych zmienionych wersji. Wolne oprogramowanie propaguje te formy "
"współpracy, kiedy własnościowe oprogramowanie ich zabrania. Zabrania "
"redystrybucji kopii, a&nbsp;przez odmawianie udostępniania użytkownikom kodu "
"źródłowego uniemożliwia im wprowadzanie zmian. SaaSS ma te same efekty: "
"jeżeli&nbsp;Wasze korzystanie z&nbsp;komputera jest wykonywane przez sieć "
"na&nbsp;serwerze kogoś innego, przez kopię programu należącą do&nbsp;tej "
"osoby, nie możesz ani&nbsp;dotknąć, ani&nbsp;zobaczyć oprogramowania które "
"wykonuje za&nbsp;Was tę pracę, zatem&nbsp;nie możecie go redystrybuować "
"lub&nbsp;zmieniać."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Conclusion"
msgstr "Wnioski"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We deserve to have control of our own computing. How can we win this control?"
msgstr ""
"Zasługujemy na&nbsp;posiadanie kontroli nad&nbsp;naszym użytkowaniem "
"komputera. Jak możemy ją wygrać?"

#. type: Content of: <div><ul><li>
msgid ""
"By rejecting nonfree software on the computers we own or regularly use, and "
"rejecting SaaSS."
msgstr ""
"Odmawiając używania niewolnego oprogramowania na&nbsp;komputerach z&nbsp;"
"których regularnie korzystamy i&nbsp;odrzucając SaaSS."

#. type: Content of: <div><ul><li>
msgid ""
"By <a href=\"/licenses/license-recommendations.html\"> developing free "
"software</a> (for those of us who are programmers.)"
msgstr ""
"<a href=\"/licenses/license-recommendations.html\">Tworząc wolne "
"oprogramowanie</a> (dla tych z&nbsp;nas, którzy są programistami)."

#. type: Content of: <div><ul><li>
msgid "By refusing to develop or promote nonfree software or SaaSS."
msgstr ""
"Odmawiając tworzenia lub&nbsp;promocji niewolnego oprogramowania lub&nbsp;"
"SaaSS."

#. type: Content of: <div><ul><li>
msgid "By <a href=\"/help/help.html\">spreading these ideas to others</a>."
msgstr "<a href=\"/help/help.html\">Przekazując te idee innym</a>."

#. type: Content of: <div><ul><li>
msgid ""
"By <a href=\"/philosophy/saying-no-even-once.html\">saying no and stating "
"our reasons</a> when we are invited to run a nonfree program."
msgstr ""
"<a href=\"/philosophy/saying-no-even-once.html\">Mówiąc &bdquo;nie&rdquo; "
"i&nbsp;argumentując nasze powody,</a> gdy nas zapraszają do&nbsp;"
"uruchomienia niewolnego programu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We and thousands of users have done this since 1984, which is how we now "
"have the free GNU/Linux operating system that anyone&mdash;programmer or "
"not&mdash;can use.  Join our cause, as a programmer or an activist.  Let's "
"make all computer users free."
msgstr ""
"My i&nbsp;tysiące użytkowników robimy to od&nbsp;1984 roku, dlatego&nbsp;"
"mamy teraz wolny system operacyjny GNU/Linux, z&nbsp;którego każdy&nbsp;"
"&ndash; programista lub&nbsp;nie&nbsp;&ndash; może korzystać. Dołącz do&nbsp;"
"naszej sprawy jako programista lub&nbsp;aktywista. Uczyńmy wszystkich "
"użytkowników komputerów wolnymi."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"<a href=\"/help/help.html\">Suggested ways you can help the free software "
"movement</a>"
msgstr ""
"<a href=\"/help/help.html\">Sugerowane sposoby dzięki którym możesz pomóc "
"ruchowi wolnego oprogramowania</a>"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"A substantially edited version of this article was published in <a href="
"\"https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-"
"ever-before/\"> <cite>Wired</cite></a>."
msgstr ""
"Zmodyfikowana wersja tego artykułu została opublikowana w&nbsp;<a href="
"\"https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-"
"ever-before/\"> <cite>Wired</cite></a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes.
#. type: Content of: <div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*"
msgstr " "

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href=\"mailto:gnu@gnu.org"
"\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href=\"/contact/\">other ways "
"to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions "
"can be sent to <a href=\"mailto:webmasters@gnu.org\">&lt;webmasters@gnu."
"org&gt;</a>."
msgstr ""
"Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a "
"href=\"mailto:gnu@gnu.org\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu "
"z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href=\"/contact/contact.html"
"\">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;"
"inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="
"\"mailto:web-translators@gnu.org\">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>."

#.  TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph,
#.         replace it with the translation of these two:
#.         We work hard and do our best to provide accurate, good quality
#.         translations.  However, we are not exempt from imperfection.
#.         Please send your comments and general suggestions in this regard
#.         to <a href="mailto:web-translators@gnu.org">
#.         &lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p>
#.         <p>For information on coordinating and contributing translations of
#.         our web pages, see <a
#.         href="/server/standards/README.translations.html">Translations
#.         README</a>. 
#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please see the <a href=\"/server/standards/README.translations.html"
"\">Translations README</a> for information on coordinating and contributing "
"translations of this article."
msgstr ""
"Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, "
"ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie "
"tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;"
"tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href=\"mailto:www-pl-trans@gnu."
"org\">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat "
"koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie "
"na&nbsp;<a href=\"/server/standards/README.translations.html\">stronie "
"tłumaczeń</a>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Copyright &copy; 2013-2015, 2017, 2021, 2023, 2024, 2025 Richard Stallman"
msgstr ""
"Copyright &copy; 2013-2015, 2017, 2021, 2023, 2024, 2025 Richard Stallman "
"<br />\n"
"Copyright &copy; 2024 Marcin Luna, 2025 Jan Owoc (translation)"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This page is licensed under a <a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/\">Creative Commons Attribution-"
"NoDerivatives 4.0 International License</a>."
msgstr ""
"Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl\">licencji Creative Commons "
"Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 "
"Międzynarodowe</a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits.
#. type: Content of: <div><div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*"
msgstr "Tłumaczenie: Marcin \"mlu\" Luna 2024; poprawki Jan Owoc 2025."

#.  timestamp start 
#. type: Content of: <div><p>
msgid "Updated:"
msgstr "Aktualizowane:"
