free-software-even-more-important.html - en to sq translation catalogue (61 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Free Software Is Even More Important Now - GNU Project - Free Software Foundation
sq: Software-i i Lirë Është Edhe Më i Rëndësishëm Tani - Projekti GNU - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Free Software Is Even More Important Now
sq: Software-i i Lirë Tani Është Edhe Më i Rëndësishëm

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
sq: nga <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: Since 1983, the Free Software Movement has campaigned for computer users' freedom&mdash;for users to control the software they use, rather than vice versa.  When a program respects users' freedom and community, we call it &ldquo;free software.&rdquo;
sq: Që prej 1983-shit, Lëvizja për Software të Lirë ka dalë në mbrojtje të lirisë së përdoruesve të kompjuterit&mdash;që përdoruesit të kontrollojnë software-in që përdorin, jo anasjelltas.  Kur një program respekton lirinë e përdoruesve dhe bashkësinë, e quajmë “<em>software</em> të lirë”.

note: type: Content of: <div><p>
en: We also sometimes call it &ldquo;libre software&rdquo; to emphasize that we're talking about liberty, not price.  Some proprietary (nonfree) programs, such as Photoshop, are very expensive; others, such as the Uber app, are available gratis&mdash;but that's a minor detail.  Either way, they give the program's developer power over the users, power that no one should have.
sq: Të tillë <em>software</em> e quajmë “software libre” që të theksojmë aspektin se e kemi fjalën për lirinë, jo çmimin.  Disa programe pronësore (jo të lira, të tilla si Photoshop, janë shumë të shtrenjta; të tjera, fjala vjen aplikacioni Flash Player, janë falas&mdash;por kjo është hollësi e vockël.  Sipas njërës mënyrë, apo tjetrës, ato i japin zhvilluesit të programit pushtet mbi përdoruesit, pushtet që nuk duhet ta ketë kush.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>Watch a <a href="https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-talk-free-software-free-society/"> 14-min video presentation</a> of these ideas.</em>
sq: <em>Shihni një <a href="https://www.fsf.org/blogs/rms/20140407-geneva-tedx-talk-free-software-free-society/"> paraqitje video 14 minuta</a> të këtyre ideve.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: Those two nonfree programs have something else in common: they are both <em>malware</em>.  That is, both have functionalities designed to mistreat the user.  Proprietary software nowadays is often malware because <a href="/malware">the developers' power corrupts them</a>.  That directory lists around 650 different malicious functionalities (as of March 2025), but it is surely just the tip of the iceberg.
sq: Këto dy programe jo të lira kanë diçka të përbashkët: janë që të dy <em>malware</em>.  Domethënë, kanë që të dy funksione të konceptuar për abuzim të përdoruesit.  Software-i pronësor, sot, shpesh është <em>malware</em>, ngaqë <a href="/malware">pushteti i zhvilluesve i korrupton ata</a>.  Në atë listë radhiten (deri në mars të 2025-shit) rreth 650 funksione të ndryshëm dashakeqë, por pa diskutim që kjo është vetëm maja e ajsbergut.

note: type: Content of: <div><p>
en: With free software, the users control the program, both individually and collectively.  So they control what their computers do (assuming those computers are <a href="/philosophy/loyal-computers.html">loyal</a> and do what the users' programs tell them to do).
sq: Me software-in e lirë, programin e kontrollojnë përdoruesit, individualisht dhe kolektivisht.  Pra ata kontrollojnë çfarë bëjnë kompjuterët e tyre (duke pranuar që këta kompjutera janë <a href="/philosophy/loyal-computers.html">të besës</a> dhe bëjnë çka programet e përdoruesit u thonë të bëjë).

note: type: Content of: <div><p>
en: With proprietary software, the program controls the users, and some other entity (the developer or &ldquo;owner&rdquo;) controls the program.  So the proprietary program gives its developer power over its users.  That is unjust in itself; moreover, it tempts the developer to mistreat the users in other ways.
sq: Me software-in pronësor, programi kontrollon përdoruesit dhe disa njësi të tjera (zhvilluesi ose “pronari”) kontrollojnë programin.  Pra programi pronësor i jep zhvilluesit të tij pushtet mbi përdoruesit.  Kjo në vetvete është e padrejtë; për më tepër, e josh zhvilluesin të abuzojë me përdoruesit në rrugë të tjera.

note: type: Content of: <div><p>
en: Even when proprietary software isn't downright malicious, its developers have an incentive to make it <a href="https://observer.com/2016/06/how-technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-googles-design-ethicist/"> addictive, controlling and manipulative</a>.  You can say, as does the author of that article, that the developers have an ethical obligation not to do that, but generally they follow their interests.  If you want this not to happen, make sure the program is controlled by its users.
sq: Edhe kur software-i pronësor s’është thjesht dashakeq, zhvilluesit e tij kanë shtysa ta bëjnë <a href="https://observer.com/2016/06/how-technology-hijacks-peoples-minds%E2%80%8A-%E2%80%8Afrom-a-magician-and-googles-design-ethicist/">adiktiv, kontrollues dhe manipulues</a>.  Mund të thoni, siç thotë autori i atij artikulli, që zhvilluesit kanë një detyrim moral për të mos bërë ashtu,por përgjithësisht ata ndjekin interesin e tyre.  Nëse doni që kjo të mos ndodhë, bëni të mundur që kontrollin e programit ta kenë në dorë përdoruesit.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom means having control over your own life.  If you use a program to carry out activities in your life, your freedom depends on your having control over the program.  You deserve to have control over the programs you use, and all the more so when you use them for something important in your life.
sq: Liri do të thotë të keni kontrollin e jetës suaj.  Nëse përdorni një program që të kryeni veprimtari në jetën tuaj, liria juaj varet nga sa kontroll keni mbi programin.  E meritoni të keni kontrollin  mbi programet që përdorni, aq më tepër kur ato i përdorni për diçka të rëndësishme në jetën tuaj.

note: type: Content of: <div><p>
en: Users' control over the program requires four <a href="/philosophy/free-sw.html">essential freedoms</a>.
sq: Kontrolli i përdoruesve mbi programin lyp katër <a href="/philosophy/free-sw.html">liri thelbësore</a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (0) The freedom to run the program as you wish, for whatever purpose.
sq: (0) Lirinë për ta xhiruar programin si të doni, për çfarëdo qëllimi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (1) The freedom to study the program's &ldquo;source code,&rdquo; and change it, so the program does your computing as you wish.  Programs are written by programmers in a programming language&mdash;like English combined with algebra&mdash;and that form of the program is the &ldquo;source code.&rdquo; Anyone who knows programming, and has the program in source code form, can read the source code, understand its functioning, and change it too.  When all you get is the executable form, a series of numbers that are efficient for the computer to run but extremely hard for a human being to understand, understanding and changing the program in that form are forbiddingly hard.
sq: (1) Lirinë për të studiuar “kodin burim” të programit dhe për ta ndryshuar atë, kështu që programi i kryen përllogaritjet ashtu si doni ju.  Programet shkruhen nga programuesit në një gjuhë programimi&mdash;diçka si Anglishtja, e ndërthurur me algjebrën&mdash;dhe ajo formë e programit përbën “kodin burim”. Cilido që di të programojë dhe ka një program në formën e kodit burim, mund të lexojë kodin burim, të kuptojë funksionimin e tij dhe ta ndryshojë madje.  Kur krejt ajo që ju jepet është forma e ekzekutueshme e programit, një varg numrash që është efikas për ta ekzekutuar kompjuteri, por tejet i vështirë për ta kuptuar një qenie njerëzore, të kuptuarit dhe ndryshimi i programit në atë formë janë aq të vështirë, sa thuajse të pamundur.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (2) The freedom to make and distribute exact copies when you wish.  (It is not an obligation; doing this is your choice.  If the program is free, that doesn't mean someone has an obligation to offer you a copy, or that you have an obligation to offer him a copy.  Distributing a program to users without freedom mistreats them; however, choosing not to distribute the program&mdash;using it privately&mdash;does not mistreat anyone.)
sq: (2) Lirinë për të krijuar dhe shpërndarë kopje ekzakte, kur të doni.  (Nuk bëhet fjalë për një detyrim; e bëni kur doni dhe se doni.  Nëse programi është i lirë, kjo nuk do të thotë që dikush e ka detyrim t’ju ofrojë një kopje, ose se keni detyrim t’i ofroni ju dikujt një kopje.  Shpërndarja përdoruesve e një programi pa liri është keqtrajtim i tyre; megjithatë, të vendosësh të mos e shpërndash programin&mdash;duke e përdorur privatisht&mdash;nuk keqtrajton njeri.)

note: type: Content of: <div><div><p>
en: (3) The freedom to make and distribute copies of your modified versions, when you wish.
sq: (3) Lirinë për të krijuar dhe shpërndarë kopje të versioneve tuaja të modifikuara, kur doni.

note: type: Content of: <div><p>
en: The first two freedoms mean each user can exercise individual control over the program.  With the other two freedoms, any group of users can together exercise <em>collective control</em> over the program.  With all four freedoms, the users fully control the program.  If any of them is missing or inadequate, the program is proprietary (nonfree), and unjust.
sq: Dy liritë e para duan të thonë që çdo përdorues mund të ushtrojë kontroll individual mbi programin.  Me dy liritë e tjera, cilido grup përdoruesish mund të ushtrojë së toku <em>kontroll kolektiv</em> mbi programin.  Me krejt katër liritë, përdoruesit e kontrollojnë plotësisht programin.  Nëse cilado prej tyre mungon ose nuk është e mjaftueshme, programi është pronësor (jo i lirë) dhe i padrejtë.

note: type: Content of: <div><p>
en: Other kinds of works are also used for practical activities, including recipes for cooking, educational works such as textbooks, reference works such as dictionaries and encyclopedias, fonts for displaying paragraphs of text, circuit diagrams for hardware for people to build, and patterns for making useful (not merely decorative)  objects with a 3D printer.  Since these are not software, the free software movement strictly speaking doesn't cover them; but the same reasoning applies and leads to the same conclusion: these works should carry the four freedoms.
sq: Për veprimtari praktike përdoren gjithashtu lloje të tjera veprash, përfshi receta gatimesh, vepra edukative, bie fjala, libra shkollorë, vepra referencash, të tilla si fjalorët apo enciklopeditë, llojet e shkronjave për të shfaqur paragrafë teksti, diagrame qarqesh që mund të ndërtohen nga njerëzit dhe stampa për të krijuar objekte të dobishme (jo thjesht zbukuruese) me një shtypës 3D.  Ngaqë këto nuk janë <em>software</em>, lëvizja e software-it të lirë nuk i mbulon ato, në kuptimin e ngushtë të fjalës; por i njëjti arsyetim zbatohet dhe shpie në të njëjtin përfundim: këto vepra duhet të bartin katër liritë.

note: type: Content of: <div><p>
en: A free program allows you to tinker with it to make it do what you want (or cease to do something you dislike).  Tinkering with software may sound ridiculous if you are accustomed to proprietary software as a sealed box, but in the Free World it's a common thing to do, and a good way to learn programming.  Even the traditional American pastime of tinkering with cars is obstructed because cars now contain nonfree software.
sq: Një program i lirë ju lejon të luani me të, për ta bërë të bëjë atë që doni (ose të reshtë së bëri diçka që s’e pëlqeni).  Të luash me software-in mund të tingëllojë qesharake, nëse jeni mësuar me software-in pronësor, si një kuti të vulosur, por në Botën e Lirë është gjë e zakonshme dhe një rrugë e mirë për të mësuar programim. Madje edhe mënyra tradicionale amerikane e kalimit të kohës së lirë, futja e duarve në makina, tani e ka rrugën të zënë, ngaqë makinat përmbajnë <em>software</em> jo të lirë.

note: type: Content of: <div><h3>
en: The Injustice of Proprietariness
sq: Padrejtësia e të Qenit Pronësor

note: type: Content of: <div><p>
en: If the users don't control the program, the program controls the users.  With proprietary software, there is always some entity, the developer or &ldquo;owner&rdquo; of the program, that controls the program&mdash;and through it, exercises power over its users.  A nonfree program is a yoke, an instrument of unjust power.
sq: Nëse përdoruesi nuk e kontrollon programin, programi kontrollon përdoruesit.  Me software-in pronësor, gjithmonë ka ndonjë njësi, programuesi ose “pronari” i programit, që kontrollon programin&mdash;dhe përmes kësaj, ushtron pushtet mbi përdoruesit e tij.  Një program jo i lirë është një kular, një instrument pushteti të padrejtë.

note: type: Content of: <div><p>
en: In outrageous cases (though this outrage has become quite usual) <a href="/malware">proprietary programs are designed to spy on the users, restrict them, censor them, and abuse them</a>.  For instance, the operating system of Apple <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">iThings</a> does all of these, and so does Windows on mobile devices with ARM chips.  Windows, mobile phone firmware, and Google Chrome for Windows include a universal back door that allows some company to change the program remotely without asking permission. The Amazon Kindle has a back door that can erase books.
sq: Në raste skandaloze (edhe pse kjo skandalozja është bërë shumë e zakonshme) <a href="/malware">programet pronësore janë konceptuar të spiunojnë përdoruesit, t’i kufizojnë ata, t’i censurojnë dhe të abuzojnë me ta</a>.  Për shembull, sistemi operativ i Apple-it, <a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">iThings</a> i bën të gjitha këto dhe kështu bën edhe Windows-i në pajisje celulare me procesorë ARM.  Windows-i, firmware-i i telefonave celularë dhe Google Chrome për Windows përfshijnë një deriçkë universale që u lejon disa kompanive ta ndryshojnë programin së largëti pa marrë leje. Amazon Kindle ka një deriçkë që mund të përdoret për të fshirë libra.

note: type: Content of: <div><p>
en: The use of nonfree software in the &ldquo;internet of things&rdquo; would turn it into the <a href="https://archive.ieet.org/articles/rinesi20150806.html"> &ldquo;internet of telemarketers&rdquo;</a> as well as the &ldquo;internet of snoopers.&rdquo;
sq: Përdorimi i software-it jo të lirë në “internetin e sendeve” do ta shndërrojë atë në <a href="https://archive.ieet.org/articles/rinesi20150806.html"> “internet të telemarketuesve”</a>, si dhe në “internetin e atyre që fusin hundët ngado”.

note: type: Content of: <div><p>
en: With the goal of ending the injustice of nonfree software, the free software movement develops free programs so users can free themselves.  We began in 1984 by developing the free operating system <a href="/gnu/thegnuproject.html">GNU</a>. Today, millions of computers run GNU, mainly in the <a href="/gnu/gnu-linux-faq.html">GNU/Linux combination</a>.
sq: Me synimin për t’i dhënë fund padrejtësisë së software-it të lirë, lëvizja e software-it të lirë ndërton programe që përdoruesit të mund të çlirojnë veten. E filluam më 1984-n, me hartimin e sistemit të lirë operativ <a href="/gnu/thegnuproject.html">GNU</a>. Sot, miliona kompjutera xhirojnë GNU, kryesisht në formën e <a href="/gnu/gnu-linux-faq.html">ndërthurjes GNU/Linux</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Distributing a program to users without freedom mistreats those users; however, choosing not to distribute the program does not mistreat anyone.  If you write a program and use it privately, that does no wrong to others.  (You do miss an opportunity to do good, but that's not the same as doing wrong.)  Thus, when we say all software must be free, we mean that every copy must come with the four freedoms, but we don't mean that someone has an obligation to offer you a copy.
sq: T’u shpërndash përdoruesve një program pa liritë, i keqtrajton ata; megjithatë, të zgjedhësh të mos e shpërndash programin, nuk keqtrajton njeri. Nëse shkruani një program dhe e përdorni privatisht, kjo nuk i bën keq njeriu.  (Humbisni një rast të bëni mirë, por kjo nuk është e njëjtë me të bërit dëm.)  Ndaj, kur themi që krejt software-i duhet të jetë i lirë, nënkuptojmë që çdo kopje duhet të shoqërohet me katër liritë, por nuk nënkuptojmë që dikush e ka për detyrë t’ju ofrojë një kopje.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Nonfree Software and SaaSS
sq: Software-i Jo i Lirë dhe SaaSS

note: type: Content of: <div><p>
en: Nonfree software was the first way for companies to take control of people's computing.  Nowadays, there is another way, called Service as a Software Substitute, or SaaSS.  That means letting someone else's server do your own computing tasks.
sq: Software-i jo i lirë qe mënyra e parë që kompanitë të vinin nën kontroll punimin në kompjuter të njerëzve.  Sot, ka një mënyrë tjetër, të quajtur Shërbimi si Zëvendësues Software-i, ose SaaSS.  Kjo do të thotë t’ia lësh shërbyesit të dikujt të kryejë punët tuaja në kompjuter.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS doesn't mean the programs on the server are nonfree (though they often are).  Rather, using SaaSS causes the same injustices as using a nonfree program: they are two paths to the same bad place.  Take the example of a SaaSS translation service: The user sends text to the server, and the server translates it (from English to Spanish, say) and sends the translation back to the user.  Now the job of translating is under the control of the server operator rather than the user.
sq: SaaSS nuk do të thotë që programet në shërbyes janë jo të lirë (megjithëqë shpesh janë).  Puna është që përdorimi i SaaSS-it shkakton të njëjtat padrejtësi si përdorimi i një programi jo të lirë: janë dy shtigje te i njëjti dreq vendi.  Merrni shembullin e një shërbimi SaaSS përkthimesh: Përdoruesi dërgon tekst tek shërbyesi dhe shërbyesi e përkthen (nga anglisht në spanjisht, të themi) dhe ia dërgon përkthimin mbrapsht përdoruesit.  Që prej kësaj, akti i përkthimit është nën kontrollin e operatorit të shërbyesit, në vend se nën atë të përdoruesit.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you use SaaSS, the server operator controls your computing.  It requires entrusting all the pertinent data to the server operator, which will be forced to show it to the state as well&mdash;<a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">who does that server really serve, after all?</a>
sq: Nëse përdorni SaaSS, operatori i shërbyesit kontrollon punimin tuaj në kompjuter.  Kjo kërkon që t’ia besoni krejt të dhënat tuaja përkatëse operatorit të shërbyesit, të cilin do ta detyrojnë t’ia tregojë ato shtetit po ashtu&mdash;<a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">kujt i shërben pra ky shërbyes, në fund të fundit?</a>

note: type: Content of: <div><h3>
en: Primary And Secondary Injustices
sq: Padrejtësi të Dorës së Parë dhe të Dytë

note: type: Content of: <div><p>
en: When you use proprietary programs or SaaSS, first of all you do wrong to yourself, because it gives some entity unjust power over you.  For your own sake, you should escape.  It also wrongs others if you make a promise not to share.  It is evil to keep such a promise, and a lesser evil to break it; to be truly upright, you should not make the promise at all.
sq: Kur përdorni programe pronësore ose SaaSS, së pari i bëni dëm vetes, ngaqë kjo i jep një njësie pushtet të padrejtë mbi ju.  Për të mirën tuaj, do të duhej t’i hiqeshit kësaj.  U bën gjithashtu dëm të tjerëve, nëse premtoni që të mos ndani gjë me të tjerët.  Të mbash një premtim të tillë është gjë e ligë dhe më pak e ligë ta shkelësh; që të jeni vërtet të drejtë, nuk do të duhej ta bënit fare premtimin.

note: type: Content of: <div><p>
en: There are cases where using nonfree software puts pressure directly on others to do likewise.  Skype is a clear example: when one person uses the nonfree Skype client software, it requires another person to use that software too&mdash;thus both surrender their freedom.  (Google Hangouts have the same problem.)  It is wrong even to suggest using such programs.  We should refuse to use them even briefly, even on someone else's computer.
sq: Ka raste kur përdorimi i software-it jo të lirë ushtron presion mbi të tjerët të bëjnë edhe ata ashtu.  Skype-i është një shembull i qartë: kur një person përdor software-in jo të lirë klient të Skype-it, i kërkon një personi tjetër të përdorë po ashtu atë <em>software</em>&mdash;e kështu që të dy dorëzojnë lirinë e tyre.  (Google Hangouts ka të njëjtin problem.)  Është e dëmshme madje edhe t’i këshillosh programe të tilla.  Do të duhej që ne të refuzonim t’i përdornim qoftë edhe për pak, qoftë edhe në kompjuterin e dikujt tjetër.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another harm of using nonfree programs and SaaSS is that it rewards the perpetrator, encouraging further development of that program or &ldquo;service,&rdquo; leading in turn to even more people falling under the company's thumb.
sq: Një tjetër gjë e dëmshme nga përdorimi i programeve jo të lira dhe SaaSS-it është se kështu shpërblehet ai që e bën, duke nxitur zhvillimin e mëtejshëm të atij programi ose “shërbimi”, duke sjellë kështu që nën thundrën e një kompanie të bien më tepër njerëz.

note: type: Content of: <div><p>
en: All the forms of indirect harm are magnified when the user is a public entity or a school.
sq: Të gjitha format e dëmit të tërthortë zmadhohen edhe më, kur përdoruesi është një ent publik ose një shkollë.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software and the State
sq: Software-i i Lirë dhe Shteti

note: type: Content of: <div><p>
en: Public agencies exist for the people, not for themselves.  When they do computing, they do it for the people.  They have a duty to maintain full control over that computing so that they can assure it is done properly for the people.  (This constitutes the computational sovereignty of the state.)  They must never allow control over the state's computing to fall into private hands.
sq: Agjencitë publike ekzistojnë për njerëzit, jo për vetveten.  Kur punojnë në kompjuter, e bëjnë këtë për njerëzit.  E kanë detyrë të ruajnë kontrollin e plotë mbi punimin në kompjuter, për të bërë kështu të mundur që ai të kryhet si duhet për njerëzit.  (Kjo përbën sovranitetin kompjuterik të shtetit.)  Ata nuk duhet të lejojnë kurrë që kontrolli mbi anën kompjuterike të shtetit të bjerë në duar private.

note: type: Content of: <div><p>
en: To maintain control of the people's computing, public agencies must not do it with proprietary software (software under the control of an entity other than the state).  And they must not entrust it to a service programmed and run by an entity other than the state, since this would be SaaSS.
sq: Ruajtjen e kontrollit mbi punimin në kompjuter të njerëzve, agjencitë publike nuk duhet ta bëjnë me <em>software</em> pronësor (<em>software</em> në kontrollin e një enti tjetër veç shtetit).  Dhe nuk duhet t’ia besojnë një shërbimi të programuar dhe xhiruar nga një ent tjetër veç shtetit, ngaqë kjo do të ishte SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary software has no security at all in one crucial case&mdash;against its developer.  And the developer may help others attack.  <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2013/06/nsa-gets-early-access-to-zero-day-data-from-microsoft-others/"> Microsoft shows Windows bugs to the NSA</a> (the US government digital spying agency) before fixing them.  We do not know whether Apple does likewise, but it is under the same government pressure as Microsoft.  If the government of any other country uses such software, it endangers national security.  Do you want the NSA to break into your government's computers? See our <a href="/philosophy/government-free-software.html">suggested policies for governments to promote free software</a>.
sq: Software-i pronësor nuk ka asnjë lloj sigurie në një rast kyç &mdash; kur përdoret kundër zhvilluesit të tij.  Dhe zhvilluesi mund të ndihmojë të tjerët të sulmojnë.  <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2013/06/nsa-gets-early-access-to-zero-day-data-from-microsoft-others/"> Microsoft-i i tregon të meta të Windows-it NSA-së</a> (agjencia qeveritare e spiunazhit dixhital të ShBA-ve) përpara se t’i ndreqë ato.  Nuk e dimë nëse kështu bën edhe Apple-i, por edhe ky gjendet nën të njëjtën trysni qeveritare si Microsoft-i.  Nëse qeveria e cilitdo vendi tjetër përdor <em>software</em> të tillë, vë në rrezik sigurinë kombëtare.  Doni që NSA-ja të fusë hundët në kompjuterat e qeverisë juaj? Shihni <a href="/philosophy/government-free-software.html">rregullat e këshilluara prej nesh për qeveritë për promovimin e software-it të lirë</a>.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software and Education
sq: Software-i i Lirë dhe Arsimi

note: type: Content of: <div><p>
en: Schools (and this includes all educational activities) influence the future of society through what they teach.  They should teach exclusively free software, so as to use their influence for the good.  To teach a proprietary program is to implant dependence, which goes against the mission of education.  By training in use of free software, schools will direct society's future towards freedom, and help talented programmers master the craft.
sq: Shkollat (dhe këtu përfshihen veprimtaritë edukative) ndikojnë të ardhmen e shoqërisë përmes asaj çka u mësojnë nxënësve.  Ato do të duhej të jepnin përjashtimisht mësim <em>software</em> të lirë, duke e ushtruar për të mirën ndikimin e tyre.  Të japësh mësim një program pronësor do të thotë të mbjellësh varësi, çka shkon kundër misionit të arsimit.  Duke i stërvitur nxënësit në përdorimin e software-it të lirë, shkollat do ta drejtojnë të ardhmen e shoqërisë drejt lirisë dhe do të ndihmojë programuesit e talentuar të bëhen të zotë.

note: type: Content of: <div><p>
en: They will also teach students the habit of cooperating, helping other people.  Each class should have this rule: &ldquo;Students, this class is a place where we share our knowledge.  If you bring software to class, you may not keep it for yourself.  Rather, you must share copies with the rest of the class&mdash;including the program's source code, in case someone else wants to learn.  Therefore, bringing proprietary software to class is not permitted except to reverse engineer&nbsp;it.&rdquo;
sq: Ato do t’u mësonin nxënësve zakonin e bashkëpunimit, ndihmës për njëri-tjetrin.  Çdo klasë do të duhej të kishte këtë rregull: “Nxënës, kjo klasë është një vend ku ndajmë me njëri-tjetrin dijen tonë.  Nëse sillni në klasë <em>software</em>, nuk mund ta mbani për veten.  Në vend të kësaj, duhet të ndani kopje të tij me gjithë klasën&mdash;përfshi kodin e tij burim, në rast se dikush dëshiron të mësojë prej tij.  Për këtë arsye, sjellja në klasë e software-it pronësor nuk lejohet, hiq rastet kur kjo bëhet për retroinxhinierim të tij”.

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary developers would have us punish students who are good enough at heart to share software and thwart those curious enough to want to change it.  This means a bad education.  See more discussion about <a href="/education/education.html">the use of free software in schools</a>.
sq: Zhvilluesit pronësorë do të na vinin t’i ndëshkonim nxënësit që janë aq zemërmirë sa të ndajnë <em>software</em> me të tjerët dhe t’i pengonim ata që janë aq kureshtarë sa të duan ta ndryshojnë atë.  Kjo do të thotë arsimim i shtrembër.  Shihni më tepër diskutime rreth <a href="/education/education.html">përdorimit të software-it të lirë në shkolla</a>.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Free Software: More Than &ldquo;Advantages&rdquo;
sq: Software-i i Lirë: Më Shumë Se “Avantazhe”

note: type: Content of: <div><p>
en: I'm often asked to describe the &ldquo;advantages&rdquo; of free software.  But the word &ldquo;advantages&rdquo; is too weak when it comes to freedom.  Life without freedom is oppression, and that applies to computing as well as every other activity in our lives.  We must refuse to give the developers of the programs or computing services control over the computing we do.  This is the right thing to do, for selfish reasons; but not solely for selfish reasons.
sq: Më kërkojnë shpesh të përshkruaj “avantazhet e software-it të lirë.  Por fjala “avantazhe” është shumë e dobët kur vjen puna te liria.  Jeta pa liri është shtypje dhe kjo vlen edhe për punimin në kompjuter, si për çdo veprimtari tjetër në jetën tonë.  Ne s’duhet të pranojmë t’u japim pronarëve të programeve ose të shërbimeve kompjuterike kontrollit mbi punimin tonë në kompjuter.  Kjo është gjëja e drejtë që duhet bërë, për arsye egoiste; por jo vetëm për arsye egoiste.

note: type: Content of: <div><p>
en: Freedom includes the freedom to cooperate with others.  Denying people that freedom means keeping them divided, which is the start of a scheme to oppress them.  In the free software community, we are very much aware of the importance of the freedom to cooperate because our work consists of organized cooperation.  If your friend comes to visit and sees you use a program, she might ask for a copy.  A program which stops you from redistributing it, or says you're &ldquo;not supposed to,&rdquo; is antisocial.
sq: Liria përfshin lirinë për të bashkëpunuar me të tjerët.  T’ua mohosh njerëzve atë liri do të thotë t’i mbash ata të përçarë, çka është fillimi i një skeme për t’i shtypur ata.  Në bashkësinë e software-it të lirë, jemi shumë të ndërgjegjshëm mbi rëndësinë e lirisë për të bashkëpunuar me të tjerët, ngaqë puna jonë përbëhet nga bashkëpunim të organizuar.  Nëse shoku juaj ju viziton dhe sheh që përdorni një program, mund t’ju kërkojë një kopje.  Një program që jua ndalon rishpërndarjen e tij, ose që thotë se “nuk është menduar ta bëni”, është anti-shoqëror.

note: type: Content of: <div><p>
en: In computing, cooperation includes redistributing exact copies of a program to other users.  It also includes distributing your changed versions to them.  Free software encourages these forms of cooperation, while proprietary software forbids them.  It forbids redistribution of copies, and by denying users the source code, it blocks them from making changes.  SaaSS has the same effects: if your computing is done over the web in someone else's server, by someone else's copy of a program, you can't see it or touch the software that does your computing, so you can't redistribute it or change&nbsp;it.
sq: Në lëmin kompjuterik, bashkëveprimi përfshin rishpërndarjen e kopjeve ekzakte të një programi për përdoruesit e tjerë.  Përfshin gjithashtu shpërndarjen për ta të versioneve tuaja të ndryshuara.  Software-i i lirë i nxit forma të tilla bashkëpunimi, ndërsa software-i pronësor i ndalon ato.  E ndalon rishpërndarjen e kopjeve dhe duke u mohuar përdoruesve kodin burim, i pengon ata të bëjnë ndryshime.  SaaSS-i ka të njëjtat efekte: nëse punimi juaj në kompjuter zhvillohet nëpër web, te shërbyesi i dikujt tjetër, nga kopja e dikujt tjetër e një programi, nuk e shihni apo prekni dot software-in që kryen përllogaritjet për ju, ndaj nuk mund ta rishpërndani ose ndryshoni dot.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Conclusion
sq: Përfundim

note: type: Content of: <div><p>
en: We deserve to have control of our own computing. How can we win this control?
sq: E meritojmë të kemi kontroll në punën tonë me kompjuterat. Si mund ta fitojmë kontrollin?

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By rejecting nonfree software on the computers we own or regularly use, and rejecting SaaSS.
sq: Duke mos pranuar <em>software</em> jo të lirë në kompjuter që kemi pronë ose përdorim rregullisht dhe duke mos pranuar SaaSS.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/licenses/license-recommendations.html"> developing free software</a> (for those of us who are programmers.)
sq: Duke <a href="/licenses/license-recommendations.html"> zhvilluar <em>software</em> të lirë</a> (për ata prej nesh që janë programues.)

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By refusing to develop or promote nonfree software or SaaSS.
sq: Duke mos pranuar të zhvillojmë ose promovojmë <em>software</em> jo të lirë ose SaaSS.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/help/help.html">spreading these ideas to others</a>.
sq: Duke <a href="/help/help.html">i përhapur këto ide te të tjerët</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: By <a href="/philosophy/saying-no-even-once.html">saying no and stating our reasons</a> when we are invited to run a nonfree program.
sq: Duke <a href="/philosophy/saying-no-even-once.html">thënë jo dhe duke shprehur arsyet tonë</a>, kur ftohemi të xhirojmë një program jo të lirë.

note: type: Content of: <div><p>
en: We and thousands of users have done this since 1984, which is how we now have the free GNU/Linux operating system that anyone&mdash;programmer or not&mdash;can use.  Join our cause, as a programmer or an activist.  Let's make all computer users free.
sq: Ne dhe mijëra përdorues e kemi bërë këtë që prej 1984-s, prej kësaj kemi tani sistemin operativ të lirë GNU/Linux që  kushdo&mdash;programues ose jo&mdash;mund ta përdorë.  Bashkojuni kauzës sonë, si programues ose si veprimtar.  Le t’i çlirojmë të tërë përdoruesit e kompjuterit.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="/help/help.html">Suggested ways you can help the free software movement</a>
sq: <a href="/help/help.html">Rrugë të këshilluara, përmes të cilave mund të ndihmoni lëvizjen për <em>software</em> të lirë</a>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: A substantially edited version of this article was published in <a href="https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-ever-before/"> <cite>Wired</cite></a>.
sq: Një version shumë i përpunuar i këtij artikulli u botua në <a href="https://www.wired.com/2013/09/why-free-software-is-more-important-now-than-ever-before/"> <cite>Wired</cite></a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
sq: Ju lutemi, pyetjet dhe kërkesat e përgjithshme rreth FSF-së &amp; GNU-së dërgojini te <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  Ka gjithashtu <a href="/contact/">mënyra të tjera për t’u lidhur me</a> FSF-në.  Njoftimet për lidhje të dëmtuara dhe ndreqje apo këshilla të tjera mund të dërgohen te <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
sq: Përpiqemi fort dhe bëjmë sa mundemi për të ofruar përkthime me cilësi të mirë dhe të përpikta.  Megjithatë, s’jemi të përjashtuar nga papërsosuri. Ju lutemi, komentet dhe këshillat e përgjithshme lidhur me këtë dërgojini te <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p><p>Për të dhëna mbi bashkërendimin dhe parashtrimin e përkthimeve të faqeve tona web, shihni <a href="/server/standards/README.translations.html">README për përkthimet</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright &copy; 2013-2015, 2017, 2021, 2023, 2024, 2025 Richard Stallman
sq: Të drejta kopjimi &copy; 2013-2015, 2017, 2021, 2023, 2024,2025 Richard Stallman

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
sq: Kjo faqe mund të përdoret sipas një licence <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
sq: U përditësua më:
