freedom-or-copyright-old.html - en to pl translation catalogue (24 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Freedom&mdash;or Copyright? (Old Version)  - GNU Project - Free Software Foundation
pl: Wolność czy&nbsp;prawa autorskie? (stara wersja) - Projekt GNU - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Freedom&mdash;or Copyright? (Old Version)
pl: Wolność czy&nbsp;prawa autorskie? (stara wersja)

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
pl: Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: There is an <a href="/philosophy/freedom-or-copyright.html"> updated version</a> of this article.
pl: Istnieje <a href="/philosophy/freedom-or-copyright.html">zaktualizowana wersja</a> tego artykułu.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The brave new world of e-books: no more used book stores, no more lending a book to your friend, no more borrowing one from the public library, no purchasing a book except with a credit card that identifies what you read.  Even reading an e-book without authorization is a crime.
pl: Nowy wspaniały świat e-książek: nie ma już antykwariatów, nie można już pożyczyć koledze, nie można pożyczyć książki z&nbsp;biblioteki, ani&nbsp;nie można kupić książki inaczej niż kartą kredytową, która śledzi co czytasz. Nawet czytanie e-książki bez&nbsp;zezwolenia jest przestępstwem.

note: type: Content of: <div><p>
en: Once upon a time, in the age of the printing press, an industrial regulation was established for the business of writing and publishing. It was called copyright. Copyright's purpose was to encourage the publication of a diversity of written works. Copyright's method was to make publishers get permission from authors to reprint recent writings.
pl: Dawno, dawno temu, w&nbsp;czasach prasy drukarskiej, dla branży wydawniczej ustanowiono pewne przepisy prawne regulujące jej działanie. Nazwano je prawem autorskim, copyright [ang. &bdquo;prawo o kopiowaniu&rdquo;]. Celem tej regulacji przemysłowej było wspieranie publikacji różnorodnych prac pisanych. Metodą była wprowadzona konieczność uzyskiwania przez wydawców zgody autora na&nbsp;przedruk nowszych prac.

note: type: Content of: <div><p>
en: Ordinary readers had little reason to disapprove, since copyright restricted only publication, not the things a reader could do. If it raised the price of a book a small amount, that was only money. Copyright provided a public benefit, as intended, with little burden on the public. It did its job well&mdash;back then.
pl: Zwykli czytelnicy nie mieli powodów do&nbsp;niezadowolenia, gdyż prawo autorskie ograniczało tylko publikację, a&nbsp;nie to, co mógłby zrobić czytelnik. Nawet jeśli podniosło to nieco cenę książki, były to tylko pieniądze. Prawo autorskie działało dla dobra publicznego, zgodnie z&nbsp;zamierzeniami, i&nbsp;było stosunkowo bezbolesne dla społeczeństwa. Dobrze spełniało swoje zadania&nbsp;&ndash; wówczas.

note: type: Content of: <div><p>
en: Then a new way of distributing information came about: computers and networks. The advantage of digital information technology is that it facilitates copying and manipulating information, including software, musical recordings and books. Networks offered the possibility of unlimited access to all sorts of data&mdash;an information utopia.
pl: Potem pojawił się nowy sposób rozpowszechniania informacji: komputery i&nbsp;sieci. Zaletą technologii cyfrowych jest łatwość kopiowania i&nbsp;przetwarzania informacji, w&nbsp;tym również oprogramowania, nagrań muzycznych i&nbsp;książek. Sieci zaoferowały możliwość nieograniczonego dostępu do&nbsp;wszelkiego rodzaju danych&nbsp;&ndash; informacyjną utopię.

note: type: Content of: <div><p>
en: But one obstacle stood in the way: copyright. Readers who made use of their computers to share published information were technically copyright infringers. The world had changed, and what was once an industrial regulation on publishers had become a restriction on the public it was meant to serve.
pl: Jednak&nbsp;na drodze stała jedna przeszkoda: prawo autorskie. Czytelnicy, którzy korzystali ze swych komputerów do&nbsp;dzielenia się opublikowaną informacją z&nbsp;innymi byli, z&nbsp;formalnego punktu widzenia, ludźmi łamiącymi prawo autorskie. Świat się zmienił, a&nbsp;to, co niegdyś było regulacją przemysłową dotyczącą wydawców, stało się restrykcją nałożoną na&nbsp;społeczeństwo, któremu miało służyć.

note: type: Content of: <div><p>
en: In a democracy, a law that prohibits a popular, natural and useful activity is usually soon relaxed. But the powerful publishers' lobby was determined to prevent the public from taking advantage of the power of their computers, and found copyright a suitable weapon. Under their influence, rather than relaxing copyright to suit the new circumstances, governments made it stricter than ever, imposing harsh penalties on readers caught sharing.
pl: W&nbsp;demokracji, prawo, które zabrania popularnej, naturalnej i&nbsp;przydatnej działalności jest zwykle wkrótce rozluźniane. Jednak&nbsp;potężne lobby wydawców było zdecydowane nie dopuścić do&nbsp;tego, by społeczeństwo wykorzystywało zalety tkwiące w&nbsp;możliwościach komputerów. Zauważyli, że&nbsp;odpowiednią bronią jest prawo autorskie. Pod&nbsp;ich wpływem, zamiast rozluźnić system praw autorskich, rządy zaostrzyły je jeszcze bardziej niż kiedykolwiek wcześniej, nakładając surowe kary na&nbsp;czytelników przyłapanych na&nbsp;dzieleniu się informacją.

note: type: Content of: <div><p>
en: But that wasn't the last of it. Computers can be powerful tools of domination when a few people control what other people's computers do. The publishers realized that by forcing people to use specially designated software to watch videos and read e-books, they can gain unprecedented power: they can compel readers to pay, and identify themselves, every time they read a book!
pl: Ale&nbsp;na tym się nie skończyło. Komputery mogą być potężnymi narzędziami dominacji, gdy niewielka grupa osób kontroluje to, co robią komputery innych. Wydawcy uświadomili sobie, że&nbsp;narzucając ludziom specjalnie zaprojektowane oprogramowanie do&nbsp;oglądania filmów i&nbsp;do czytania książek elektronicznych (e-books), mogą zyskać niesłychaną władzę: przymuszania czytelnika do&nbsp;zidentyfikowania się i&nbsp;zapłacenia, za&nbsp;każdym razem, gdy chce przeczytać książkę!

note: type: Content of: <div><p>
en: That is the publishers' dream, and they prevailed upon the U.S. government to enact the Digital Millennium Copyright Act of 1998. This law gives them total legal power over almost anything a reader might do with an e-book, as long as they publish the book in encrypted form. Even reading the book without authorization is a crime.
pl: Oto marzenie wydawców, którzy nakłonili rząd USA do&nbsp;przyjęcia w&nbsp;roku 1998 prawa Ustawa o&nbsp;prawach autorskich w&nbsp;cyfrowym tysiącleciu [<em>Digital Millennium Copyright Act</em>]. Ta ustawa daje im absolutną władzę prawną nad&nbsp;niemal wszystkim, co czytelnik mógłby zrobić z&nbsp;książką elektroniczną, jeśli opublikują ją w&nbsp;formacie zaszyfrowanym. Nawet czytanie bez&nbsp;przyznanego zezwolenia jest przestępstwem.

note: type: Content of: <div><p>
en: We still have the same old freedoms in using paper books. But if e-books replace printed books, that exception will do little good. With &ldquo;electronic ink,&rdquo; which makes it possible to download new text onto an apparently printed piece of paper, even newspapers could become ephemeral. Imagine: no more used book stores; no more lending a book to your friend; no more borrowing one from the public library&mdash;no more &ldquo;leaks&rdquo; that might give someone a chance to read without paying. (And judging from the ads for Microsoft Reader, no more anonymous purchasing of books either.) This is the world publishers have in mind for us.
pl: Nadal mamy te same stare swobody w&nbsp;korzystaniu z&nbsp;papierowych książek. Ale&nbsp;jeśli książki elektroniczne zastąpią drukowane, niewiele będzie pożytku z&nbsp;tego wyjątku. Dzięki &bdquo;elektronicznemu atramentowi&rdquo;, który daje możliwość ściągnięcia nowego tekstu na&nbsp;pozornie &bdquo;zadrukowany&rdquo; kawałek papieru, nawet gazety mogą stać się efemeryczne. Wyobraźcie sobie: nie będzie już sklepów z&nbsp;używanymi książkami, żadnego pożyczania książki przyjacielowi, żadnego wypożyczania z&nbsp;biblioteki publicznej&nbsp;&ndash; żadnych &bdquo;szczelin&rdquo;, które dawałyby komuś szanse czytania bez&nbsp;płacenia. (A&nbsp;sądząc po&nbsp;reklamach czytnika Microsoft Reader, nie będzie też możliwości anonimowego kupna książek.) Oto świat, jaki zamyślają dla nas wydawcy.

note: type: Content of: <div><p>
en: Why is there so little public debate about these momentous changes? Most citizens have not yet had occasion to come to grips with the political issues raised by this futuristic technology. Besides, the public has been taught that copyright exists to &ldquo;protect&rdquo; the copyright holders, with the implication that the public's interests do not count. (The biased term &ldquo;<a href="/philosophy/not-ipr.html">intellectual property</a>&rdquo; also promotes that view; in addition, it encourages the mistake of trying to treat several laws that are almost totally different&mdash;such as copyright law and patent law&mdash;as if they were a single issue.)
pl: Dlaczego tak niewiele jest publicznych debat na&nbsp;temat tak doniosłych zmian? Większość obywateli nie miała jeszcze sposobności borykać się z&nbsp;politycznymi kwestiami, jakie niesie ze sobą ta futurystyczna technologia. Oprócz tego, społeczeństwo uczono myśleć, że&nbsp;prawa autorskie istnieją, by &bdquo;chronić&rdquo; ich posiadaczy, z&nbsp;czego wynika, że&nbsp;interesy samej społeczności się nie liczą. (Stronniczy termin &bdquo;<a href="/philosophy/not-ipr.html">własność intelektualna</a>&rdquo; także promuje ten pogląd; dodatkowo błędnie próbuje objąć kilka praw, które są całkiem odrębne&nbsp;&ndash; takie jak prawa autorskie i&nbsp;prawa patentowe&nbsp;&ndash; jakby były jednym zagadnieniem.)

note: type: Content of: <div><p>
en: But when the public at large begins to use e-books, and discovers the regime that the publishers have prepared for them, they will begin to resist. Humanity will not accept this yoke forever.
pl: Jednak&nbsp;kiedy ogół społeczeństwa zacznie korzystać z&nbsp;elektronicznych książek i&nbsp;odkryje, jakie rządy przygotowali dla nich wydawcy, ludzie zaczną się sprzeciwiać. Ludzkość nie będzie znosić tego jarzma wiecznie.

note: type: Content of: <div><p>
en: The publishers would have us believe that suppressive copyright is the only way to keep art alive, but we do not need a War on Copying to encourage a diversity of published works; as the Grateful Dead showed, private copying among fans is not necessarily a problem for artists. (In 2007, Radiohead made millions by inviting fans to copy an album and pay whatever amount they wish; a few years before, Stephen King got hundreds of thousands for an e-book which people could copy.) By legalizing the copying of e-books among friends, we can turn copyright back into the industrial regulation it once was.
pl: Wydawcy będą chcieli, byśmy uwierzyli, że&nbsp;pełne zakazów prawo autorskie jest jedynym sposobem na&nbsp;utrzymanie przy życiu twórczości artystycznej, ale&nbsp;nie potrzebujemy Wojny o&nbsp;Kopiowanie, żeby wspierać różnorodność wydawanych dzieł. Jak pokazał przypadek grupy muzycznej Grateful Dead, prywatne kopiowanie między miłośnikami niekoniecznie jest problemem dla artystów. (W 2007 roku, Radiohead zarobił miliony zachęcając fanów aby&nbsp;kopiowali płytę i&nbsp;płacili za&nbsp;nią ile chcą; kilka lat wcześniej Stephen King dostał sety tysięcy za&nbsp;e-książkę, którą ludzie mogli kopiować.) Dzięki legalizacji kopiowania książek elektronicznych między przyjaciółmi możemy z&nbsp;powrotem przekształcić prawo autorskie w&nbsp;regulację przemysłową, jaką było niegdyś.

note: type: Content of: <div><p>
en: For some kinds of writing, we should go even further. For scholarly papers and monographs, everyone should be encouraged to republish them verbatim online; this helps protect the scholarly record while making it more accessible. For textbooks and most reference works, publication of modified versions should be allowed as well, since that encourages improvement.
pl: W&nbsp;stosunku do&nbsp;niektórych rodzajów piśmiennictwa powinniśmy posunąć się nawet dalej. W&nbsp;przypadku prac naukowych i&nbsp;monografii każdy powinien być zachęcany do&nbsp;udostępniania w&nbsp;sieci wiernych kopii. Ponowna publikacja prac w&nbsp;taki właśnie sposób pomaga chronić osiągnięcia naukowe, równocześnie czyniąc je bardziej dostępnymi. Dla podręczników i&nbsp;większości informatorów powinna być dozwolona także publikacja zmienionych wersji, gdyż to przyczynia się do&nbsp;ich ulepszania.

note: type: Content of: <div><p>
en: Eventually, when computer networks provide an easy way to send someone a small amount of money, the whole rationale for restricting verbatim copying will go away. If you like a book, and a box pops up on your computer saying &ldquo;Click here to give the author one dollar,&rdquo; wouldn't you click? Copyright for books and music, as it applies to distributing verbatim unmodified copies, will be entirely obsolete. And not a moment too soon!
pl: I&nbsp;na koniec, kiedy sieci komputerowe udostępnią nam metodę łatwego przesłania niewielkiej sumy pieniędzy, zniknie całe uzasadnienie ograniczania wiernego kopiowania. Jeśli spodobałaby się wam książka, a&nbsp;na ekranie komputera ukazałoby się okienko z&nbsp;napisem &bdquo;Kliknij tu, by dać autorowi jednego dolara&rdquo;, nie kliknęlibyście? Prawo autorskie regulujące kopiowanie książek i&nbsp;muzyki, odnosząc się do&nbsp;dystrybucji wiernych niezmienionych kopii, stanie się całkowicie przestarzałe. Odpowiedni czas już nadszedł!

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
pl: Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href="/contact/contact.html">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
pl: Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:www-pl-trans@gnu.org">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie na&nbsp;<a href="/server/standards/README.translations.html">stronie tłumaczeń</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright &copy; 1999, 2021 Richard Stallman
pl: Copyright &copy; 1999, 2021 Richard M. Stallman

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
pl: Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl">licencji Creative Commons Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
pl: Tłumaczenie: Wojciech Kotwica 2002; poprawki: Jan Owoc 2016.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
pl: Aktualizowane:
