# Polish translation of http://www.gnu.org/philosophy/lessig-fsfs-intro.html
# Copyright (C) 2017, 2024 Free Software Foundation, Inc.
# This file is distributed under the same license as the original article.
# Szczepan Czapla <szczepan.czapla@gmail.com>, 2017.
# Jan Owoc <jsowoc AT gmail.com>, 2017, 2024.
# May 2019, April 2021: update (T. Godefroy).
# Sept 2021: partial update (TG).
msgid ""
msgstr ""
"Project-Id-Version: lessig-fsfs-intro.html\n"
"Report-Msgid-Bugs-To: \n"
"POT-Creation-Date: 2024-01-01 05:26+0000\n"
"PO-Revision-Date: 2024-08-24 17:59-0600\n"
"Last-Translator: Jan Owoc <jsowoc AT gmail DOT com>\n"
"Language-Team: Polish <www-pl-trans@gnu.org>\n"
"Language: pl\n"
"MIME-Version: 1.0\n"
"Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n"
"Content-Transfer-Encoding: 8bit\n"
"Plural-Forms: nplurals=3; plural=(n==1 ? 0 : n%10>=2 && n%10<=4 && (n%100<10 "
"|| n%100>=20) ? 1 : 2);\n"
"X-Generator: Poedit 2.3\n"

#. type: Content of: <title>
msgid ""
"Introduction to Free Software, Free Society - GNU Project - Free Software "
"Foundation"
msgstr ""
"Wprowadzenie do&nbsp;Wolne Oprogramowanie, Wolne Społeczeństwo - Projekt GNU "
"- Fundacja Wolnego Oprogramowania (FSF)"

#. type: Content of: <div><h2>
msgid ""
"Introduction to <cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of "
"Richard M. Stallman</cite>"
msgstr ""
"Wprowadzenie do&nbsp;książki <cite>Wolne Oprogramowanie, Wolne "
"Społeczeństwo: Wybrane Eseje Richarda Stallmana</cite>"

#. type: Content of: <div><address>
msgid "by Lawrence Lessig&nbsp;<a href=\"#lessig\"><sup>[*]</sup></a>"
msgstr "Lawrence Lessig&nbsp;<a href=\"#lessig\"><sup>[*]</sup></a>"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Every generation has its philosopher&mdash;a writer or an artist who "
"captures the imagination of a time. Sometimes these philosophers are "
"recognized as such; often it takes generations before the connection is made "
"real. But recognized or not, a time gets marked by the people who speak its "
"ideals, whether in the whisper of a poem, or the blast of a political "
"movement."
msgstr ""
"Każde pokolenie ma swojego filozofa &ndash; pisarza lub&nbsp;artystę, "
"któremu udaje się pobudzić wyobraźnię danych czasów. Czasem ci filozofowie "
"są za&nbsp;takich uznawani, zwykle jednak&nbsp;zajmuje to pokolenia zanim "
"połączenie staje się realne. Rozpoznawani czy&nbsp;nie, czasy są znaczone "
"przez ludzi, którzy mówią o&nbsp;swoich ideałach, czy&nbsp;to poprzez&nbsp;"
"szept wiersza, czy&nbsp;też poprzez&nbsp;podmuch ruchu politycznego."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Our generation has a philosopher. He is not an artist, or a professional "
"writer. He is a programmer. Richard Stallman began his work in the labs of "
"<abbr title=\"Massachusetts Institute of Technology\">MIT</abbr>, as a "
"programmer and architect building operating system software. He has built "
"his career on a stage of public life, as a programmer and an architect "
"founding a movement for freedom in a world increasingly defined by &ldquo;"
"code.&rdquo;"
msgstr ""
"Nasze pokolenie ma filozofa. Nie jest artstą ani&nbsp;profesjonalnym "
"pisarzem. Jest programistą. Richard Stallman rozpoczął swoją pracę w&nbsp;"
"laboratoriach <abbr title=\"Massachusetts Institute of Technology\">MIT</"
"abbr> jako programista i&nbsp;architekt budujący oprogramowanie systemów "
"operacyjnych. Zbudował on swoją karierę na&nbsp;scenie życia publicznego "
"jako programista i&nbsp;architekt tworząc ruch dla wolności w&nbsp;świecie "
"w&nbsp;coraz większym stopniu definiowanym przez &bdquo;kod&rdquo;."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"&ldquo;Code&rdquo; is the technology that makes computers run. Whether "
"inscribed in software or burned in hardware, it is the collection of "
"instructions, first written in words, that directs the functionality of "
"machines. These machines&mdash;computers&mdash;increasingly define and "
"control our life. They determine how phones connect, and what runs on TV. "
"They decide whether video can be streamed across a broadband link to a "
"computer. They control what a computer reports back to its manufacturer. "
"These machines run us. Code runs these machines."
msgstr ""
"&bdquo;Kod&rdquo; jest technologią odpowiedzialną za&nbsp;pracę komputerów. "
"Zapisany w&nbsp;oprogramowaniu lub&nbsp;sprzęcie komputerowym, kod jest "
"zbiorem instrukcji, początkowo zapisanych w&nbsp;słowach, który kieruje "
"funkcjonowaniem maszyn. Te maszyny &ndash; komputery &ndash; w&nbsp;coraz "
"większym stopniu definiują oraz&nbsp;kontrolują nasze życia. Określają one "
"w&nbsp;jaki sposób łączą się telefony oraz&nbsp;co można oglądać w&nbsp;"
"telewizji. Decydują czy&nbsp;film wideo może być nadawany strumieniowo "
"za&nbsp;pośrednictwem łącza szerokopasmowego do&nbsp;komputera. Kontrolują "
"co komputer zgłasza do&nbsp;jego producenta. Te maszyny kierują nami. Kod "
"kieruje tymi maszynami."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"What control should we have over this code? What understanding? What freedom "
"should there be to match the control it enables? What power?"
msgstr ""
"Jaką kontrolę powinniśmy mieć nad&nbsp;tym kodem? Jakie zrozumienie? Jaka "
"wolność powinna zostać zapewniona, by równać się z&nbsp;kontrolą, którą on "
"umożliwia? Jaka władza?"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"These questions have been the challenge of Stallman's life. Through his "
"works and his words, he has pushed us to see the importance of keeping code "
"&ldquo;free.&rdquo; Not free in the sense that code writers don't get paid, "
"but free in the sense that the control coders build be transparent to all, "
"and that anyone have the right to take that control, and modify it as he or "
"she sees fit. This is &ldquo;free software&rdquo;; &ldquo;free "
"software&rdquo; is one answer to a world built in code."
msgstr ""
"Te pytania były wyzwaniem w&nbsp;życiu Stallmana. Poprzez&nbsp;jego pracę "
"i&nbsp;jego słowa pokierował nas, byśmy zobaczyli znaczenie utrzymywania "
"kodu &bdquo;wolnym&rdquo;. Nie wolnym w&nbsp;znaczeniu, w&nbsp;którym "
"piszący kod nie są opłacani [<em>po&nbsp;angielsku &bdquo;free&rdquo; może "
"znaczyć darmowy/nieodpłatny ale&nbsp;też i&nbsp;wolny</em> przyp. tłum.], "
"ale&nbsp;wolnym w&nbsp;znaczeniu, w&nbsp;którym kontrola budowana przez "
"koderów jest przejrzysta dla wszystkich i&nbsp;każdy ma prawo skorzystać "
"z&nbsp;tej kontroli oraz&nbsp;modyfikować ją tak, jak uzna za&nbsp;stosowne. "
"To jest &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo;; &bdquo;wolne "
"oprogramowanie&rdquo; jest odpowiedzią na&nbsp;świat budowany w&nbsp;kodzie."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"&ldquo;Free.&rdquo; Stallman laments the ambiguity in his own term. There's "
"nothing to lament. Puzzles force people to think, and this term &ldquo;"
"free&rdquo; does this puzzling work quite well. To modern American ears, "
"&ldquo;free software&rdquo; sounds utopian, impossible. Nothing, not even "
"lunch, is free. How could the most important words running the most critical "
"machines running the world be &ldquo;free&rdquo;? How could a sane society "
"aspire to such an ideal?"
msgstr ""
"&bdquo;Wolny&rdquo;. Stallman lamentuje nad&nbsp;dwuznacznością w&nbsp;jego "
"własnym określeniu. Nie ma w&nbsp;tym nic do&nbsp;lamentowania. Zagadki "
"zmuszają ludzi do&nbsp;myślenia, a&nbsp;to określenie &bdquo;wolny&rdquo; "
"jest wystarczająco zagadkowe. Dla uszu współczesnych Amerykanów, &bdquo;"
"wolne oprogramowanie&rdquo; brzmi utopijnie, niemożliwie. Nic, nawet obiad, "
"nie jest darmowe. Jak najważniejsze słowa kierujące najważniejszymi "
"maszynami kierującymi światem mogą być &bdquo;wolne&rdquo;? Jak trzeźwe "
"na&nbsp;umyśle społeczeństwo może aspirować do&nbsp;takiego ideału?"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Yet the odd clink of the word &ldquo;free&rdquo; is a function of us, not of "
"the term. &ldquo;Free&rdquo; has different senses, only one of which refers "
"to &ldquo;price.&rdquo; A much more fundamental sense of &ldquo;free&rdquo; "
"is the &ldquo;free,&rdquo; Stallman says, in the term &ldquo;free speech,"
"&rdquo; or perhaps better in the term &ldquo;free labor.&rdquo; Not free as "
"in costless, but free as in limited in its control by others. Free software "
"is control that is transparent, and open to change, just as free laws, or "
"the laws of a &ldquo;free society,&rdquo; are free when they make their "
"control knowable, and open to change. The aim of Stallman's &ldquo;free "
"software movement&rdquo; is to make as much code as it can transparent, and "
"subject to change, by rendering it &ldquo;free.&rdquo;"
msgstr ""
"Jednak&nbsp;dziwny brzęk słowa &bdquo;wolny&rdquo; wiąże się z&nbsp;nami, "
"nie z&nbsp;określeniem. &bdquo;Wolny&rdquo; ma różne znaczenia, z&nbsp;"
"których tylko jedno odnosi się do&nbsp;&bdquo;ceny&rdquo;. Dużo bardziej "
"fundamentalnym znaczeniem słowa &bdquo;wolny&rdquo; jest &bdquo;"
"wolność&rdquo;, mówi Stallman, w&nbsp;kontekście &bdquo;wolności "
"słowa&rdquo;, czy, być może lepiej, w&nbsp;kontekście &bdquo;wolnej "
"pracy&rdquo; [<em>tu znów chodzi o to, że&nbsp;po angielsku słowo &bdquo;"
"free&rdquo; jest dwuznaczne</em> przyp. tłum.]. Nie wolnej jako darmowej, "
"ale&nbsp;wolnej jako w&nbsp;ograniczonej w&nbsp;kontroli przez innych. Wolne "
"oprogramowanie jest kontrolą, która jest przejrzysta i&nbsp;otwarta na&nbsp;"
"zmiany, tak jak wolne prawa, czy&nbsp;prawa &bdquo;wolnego "
"społeczeństwa&rdquo; są wolne kiedy ich kontrola jest poznawalna i&nbsp;"
"otwarta na&nbsp;zmiany. Celem Stallmanowskiego &bdquo;ruchu wolnego "
"oprogramowania&rdquo; jest zarówno tworzenie kodu, jak i&nbsp;sprawianie, by "
"był on przejrzysty i&nbsp;podatny na&nbsp;zmiany, poprzez&nbsp;czynienie go "
"&bdquo;wolnym&rdquo;."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The mechanism of this rendering is an extraordinarily clever device called "
"&ldquo;copyleft&rdquo; implemented through a license called GPL. Using the "
"power of copyright law, &ldquo;free software&rdquo; not only assures that it "
"remains open, and subject to change, but that other software that takes and "
"uses &ldquo;free software&rdquo; (and that technically counts as a &ldquo;"
"derivative work&rdquo;) must also itself be free.  If you use and adapt a "
"free software program, and then release that adapted version to the public, "
"the released version must be as free as the version it was adapted from. It "
"must, or the law of copyright will be violated."
msgstr ""
"Czyni się to poprzez&nbsp;mechanizm, którym jest wyjątkowo pomysłowy sposób "
"nazywany &bdquo;copyleft&rdquo;, wdrażany poprzez&nbsp;licencję nazywaną "
"GPL. Używając mocy praw autorskich, &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo; nie "
"tylko zapewnia to, że&nbsp;pozostanie otwarte i&nbsp;podatne na&nbsp;zmiany, "
"ale&nbsp;także to, że&nbsp;inne oprogramowanie, które korzysta i&nbsp;używa "
"&bdquo;wolnego oprogramowania&rdquo; (co w&nbsp;praktyce liczy się jako "
"&bdquo;praca pochodna&rdquo;) samo również musi być wolne. Jeśli używasz "
"i&nbsp;przystosowujesz program wolnego oprogramowania, a&nbsp;następnie "
"wydajesz publicznie przystosowaną wersję, to wydana wersja musi być tak "
"wolna, jak wersja pierwotna. Musi być, inaczej prawa autorskie będą złamane."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"&ldquo;Free software,&rdquo; like free societies, has its enemies. Microsoft "
"has waged a war against the GPL, warning whoever will listen that the GPL is "
"a &ldquo;dangerous&rdquo; license. The dangers it names, however, are "
"largely illusory. Others object to the &ldquo;coercion&rdquo; in GPL's "
"insistence that modified versions are also free. But a condition is not "
"coercion. If it is not coercion for Microsoft to refuse to permit users to "
"distribute modified versions of its product Office without paying it "
"(presumably) millions, then it is not coercion when the GPL insists that "
"modified versions of free software be free too."
msgstr ""
"&bdquo;Wolne oprogramowanie&rdquo;, podobnie jak wolne społeczeństwa, ma "
"swoich przeciwników. Microsoft wypowiedział wolnę przeciwko GPL, ostrzegając "
"każdego, kto zechce słuchać, że&nbsp;GPL jest &bdquo;niebezpieczną&rdquo; "
"licencją. Jednak&nbsp;niebezpieczeństwa, o których mowa, są w&nbsp;"
"większości iluzoryczne. Inni sprzeciwiają się &bdquo;przymusowi&rdquo; "
"w&nbsp;naleganiu GPL na&nbsp;to, by zmodyfikowane wersje również były wolne. "
"Ale&nbsp;warunek nie jest przymusem. Jeśli nie jest przymusem to, że&nbsp;"
"Microsoft odmawia użytkownikom przyzwolenia na&nbsp;dystrybucję "
"zmodyfikowanych wersji swojego produktu Office bez&nbsp;płacenia "
"(przypuszczalnie) milionów, to nie jest przymusem to, gdy GPL nalega, by "
"zmodyfikowane wersje wolnego oprogramowania również były wolne."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"And then there are those who call Stallman's message too extreme. But "
"extreme it is not. Indeed, in an obvious sense, Stallman's work is a simple "
"translation of the freedoms that our tradition crafted in the world before "
"code. &ldquo;Free software&rdquo; would assure that the world governed by "
"code is as &ldquo;free&rdquo; as our tradition that built the world before "
"code."
msgstr ""
"Następnie są ci, którzy nazywają przesłanie Stallmana zbyt skrajnym. "
"Ale&nbsp;nie jest ono skrajne. Rzeczywiście, w&nbsp;oczywistym znaczeniu, "
"praca Stallmana jest prostym tłumaczeniem wolności, które nasza tradycja "
"stworzyła w&nbsp;świecie przed kodem. &bdquo;Wolne oprogramowanie&rdquo; "
"chciałoby zapewnić, by świat rządzony przez kod był tak &bdquo;wolny&rdquo;, "
"jak nasza tradycja, która budowała świat przed kodem."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"For example: A &ldquo;free society&rdquo; is regulated by law. But there are "
"limits that any free society places on this regulation through law: No "
"society that kept its laws secret could ever be called free. No government "
"that hid its regulations from the regulated could ever stand in our "
"tradition. Law controls.  But it does so justly only when visibly. And law "
"is visible only when its terms are knowable and controllable by those it "
"regulates, or by the agents of those it regulates (lawyers, legislatures)."
msgstr ""
"Na&nbsp;przykład: &bdquo;Wolne społeczeństwo&rdquo; jest regulowane przez "
"prawo. Ale&nbsp;są przecież ograniczenia, które każde wolne społeczeństwo "
"nakłada na&nbsp;te regulacje poprzez&nbsp;prawo: żadne społeczeństwo, które "
"utrzymuje swoje prawa w&nbsp;sekrecie, nigdy nie mogłoby być nazwane wolnym. "
"Żaden rząd, który ukrywa swoje przepisy prawne przed rządzonymi, nie mógłby "
"utrzymać się w&nbsp;naszej tradycji. Prawo kontroluje. Ale&nbsp;robi to "
"sprawiedliwie tylko wówczas, gdy robi to w&nbsp;sposób widoczny. A&nbsp;"
"prawo jest widoczne tylko wówczas, gdy jego warunki są znane i&nbsp;możliwe "
"do&nbsp;kontrolowania przez tych, których kontroluje, bądź&nbsp;poprzez "
"agentów tych, których kontroluje (prawników, ciała ustawodawcze)."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This condition on law extends beyond the work of a legislature. Think about "
"the practice of law in American courts. Lawyers are hired by their clients "
"to advance their clients' interests. Sometimes that interest is advanced "
"through litigation. In the course of this litigation, lawyers write briefs. "
"These briefs in turn affect opinions written by judges. These opinions "
"decide who wins a particular case, or whether a certain law can stand "
"consistently with a constitution."
msgstr ""
"Ten warunek prawa wykracza poza pracę ciał ustawodawczych. Pomyśl o&nbsp;"
"praktyce prawa w&nbsp;amerykańskich sądach. Prawnicy są zatrudniani przez "
"klientów po&nbsp;to, by przyspieszać ich interesy. Czasem te interesy są "
"przyspieszane poprzez&nbsp;spory. W&nbsp;trakcie tych sporów, prawnicy piszą "
"akta sprawy. Akta te wpływają na&nbsp;opinie pisane przez sędziów. Te opinie "
"decydują kto wygra daną sprawę lub&nbsp;czy dane prawo jest zgodne z&nbsp;"
"konstytucją."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"All the material in this process is free in the sense that Stallman means.  "
"Legal briefs are open and free for others to use. The arguments are "
"transparent (which is different from saying they are good) and the reasoning "
"can be taken without the permission of the original lawyers. The opinions "
"they produce can be quoted in later briefs. They can be copied and "
"integrated into another brief or opinion. The &ldquo;source code&rdquo; for "
"American law is by design, and by principle, open and free for anyone to "
"take. And take lawyers do&mdash;for it is a measure of a great brief that it "
"achieves its creativity through the reuse of what happened before. The "
"source is free; creativity and an economy is built upon it."
msgstr ""
"Cały materiał w&nbsp;tym procesie jest wolny w&nbsp;znaczeniu, o którym mówi "
"Stallman. Spisy prawne są otwarte i&nbsp;wolne do&nbsp;użytku dla innych. Te "
"argumenty są przejrzyste (co oznacza co innego, niż mówienie, że&nbsp;są "
"dobre) i&nbsp;ich tok myślenia może być wykorzystywany bez&nbsp;zgody "
"oryginalnych prawników. Opinie, które tworzą, mogą być cytowane w&nbsp;"
"kolejnych aktach sprawy. Te zaś&nbsp;mogą być kopiowane i&nbsp;"
"wykorzystywane w&nbsp;kolejnych aktach lub&nbsp;opiniach. &bdquo;Kod "
"źródłowy&rdquo; amerykańskiego prawa jest z&nbsp;założenia i&nbsp;z&nbsp;"
"zasady otwarty i&nbsp;wolny dla każdego do&nbsp;użycia. I&nbsp;prawnicy go "
"używają - jest bowiem miarą dobrych akt sprawy to, że&nbsp;osiągają "
"kreatywność poprzez&nbsp;wykorzystanie tego, co wydarzyło się wcześniej. "
"Źródło jest wolne; kreatywność i&nbsp;ekonomia są zbudowane na&nbsp;jego "
"fundamentach."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This economy of free code (and here I mean free legal code) doesn't starve "
"lawyers. Law firms have enough incentive to produce great briefs even though "
"the stuff they build can be taken and copied by anyone else. The lawyer is a "
"craftsman; his or her product is public. Yet the crafting is not charity.  "
"Lawyers get paid; the public doesn't demand such work without price. Instead "
"this economy flourishes, with later work added to the earlier."
msgstr ""
"Ta ekonomia wolnego kodu (mam tu na&nbsp;myśli wolny kod prawny) nie "
"sprawia, że&nbsp;prawnicy głodują. Firmy prawnicze mają dość powodów, by "
"produkować kolejne akta sprawy, nawet jeśli to co stworzą będzie mogło być "
"wykorzystane i&nbsp;kopiowane przez kogokolwiek innego. Prawnik jest "
"rzemieślnikiem; jego lub&nbsp;jej produkt jest publiczny. Jednak&nbsp;"
"rzemiosło nie jest dobroczynnością. Prawnicy są opłacani; publiczność nie "
"wymaga takiej pracy za&nbsp;darmo. Zamiast tego ekonomia kwitnie, z&nbsp;"
"dalszą pracą dodawaną do&nbsp;wcześniejszej."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We could imagine a legal practice that was different&mdash;briefs and "
"arguments that were kept secret; rulings that announced a result but not the "
"reasoning.  Laws that were kept by the police but published to no one else. "
"Regulation that operated without explaining its rule."
msgstr ""
"Możemy wyobrazić sobie praktykę prawną, która byłaby inna &ndash; akta "
"sprawy i&nbsp;argumenty, które byłyby utrzymywane w&nbsp;tajemnicy; "
"orzeczenia, które ogłaszałyby wynik, ale&nbsp;nie tok rozumowania. Prawa, "
"które byłyby utrzymywane przez policję, ale&nbsp;nie byłyby publikowane "
"komukolwiek innemu. Regulacje, które operowałyby bez&nbsp;wyjaśniania ich "
"reguł."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We could imagine this society, but we could not imagine calling it &ldquo;"
"free.&rdquo; Whether or not the incentives in such a society would be better "
"or more efficiently allocated, such a society could not be known as free. "
"The ideals of freedom, of life within a free society, demand more than "
"efficient application.  Instead, openness and transparency are the "
"constraints within which a legal system gets built, not options to be added "
"if convenient to the leaders. Life governed by software code should be no "
"less."
msgstr ""
"Możemy wyobrazić sobie takie społeczeństwo, ale&nbsp;nie możemy wyobrazić "
"sobie nazywania go &bdquo;wolnym&rdquo;. Niezależnie od&nbsp;tego czy&nbsp;"
"pobudki takiego społeczeństwa byłyby lepsze lub&nbsp;skuteczniej "
"przydzielone, takie społeczeństwo nie mogłoby być znane jako wolne. Ideały "
"wolności, życia w&nbsp;wolnym społeczeństwie, wymagają więcej niż "
"skutecznego zastosowania. Zamiast tego, otwartość i&nbsp;przejrzystość są "
"ograniczeniami, w&nbsp;których obrębie system prawny jest budowany, nie "
"opcjami, które mogą zostać dodane, jeśli jest to wygodne dla przywódców. Nie "
"inaczej powinno być w&nbsp;przypadku życia rządzonego przez kod "
"oprogramowania."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Code writing is not litigation. It is better, richer, more productive. But "
"the law is an obvious instance of how creativity and incentives do not "
"depend upon perfect control over the products created. Like jazz, or novels, "
"or architecture, the law gets built upon the work that went before. This "
"adding and changing is what creativity always is. And a free society is one "
"that assures that its most important resources remain free in just this "
"sense."
msgstr ""
"Pisanie kodu nie jest sporem. Jest lepsze, bogatsze, bardziej produktywne. "
"Prawo jest oczywistym przykładem tego jak kreatywność i&nbsp;pobudki nie "
"zależą od&nbsp;perfekcyjnej kontroli nad&nbsp;tworzonym produktem. Podobnie "
"jak jazz, powieści, czy&nbsp;architektura, prawo jest budowane na&nbsp;"
"wcześniejszej pracy. To dodawanie i&nbsp;zmienianie jest tym, czym zawsze "
"jest kreatywność. Wolne społeczeństwo to takie, które zapewnia, że&nbsp;jego "
"najważniejsze zasoby pozostaną wolne właśnie w&nbsp;tym znaczeniu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"For the first time, this book collects the writing and lectures of Richard "
"Stallman in a manner that will make their subtlety and power clear. The "
"essays span a wide range, from copyright to the history of the free software "
"movement.  They include many arguments not well known, and among these, an "
"especially insightful account of the changed circumstances that render "
"copyright in the digital world suspect. They will serve as a resource for "
"those who seek to understand the thought of this most powerful man&mdash;"
"powerful in his ideas, his passion, and his integrity, even if powerless in "
"every other way. They will inspire others who would take these ideas, and "
"build upon them."
msgstr ""
"Książka ta po&nbsp;raz pierwszy zbiera pisma i&nbsp;wykłady Richarda "
"Stallmana w&nbsp;sposób, który jasno ukazuje ich subtelność i&nbsp;siłę. "
"Eseje dotyczą szerokiego spektrum tematów, od&nbsp;praw autorskich do&nbsp;"
"historii ruchu wolnego oprogramowania. Dotyczą wielu argumentów, które nie "
"są szeroko znane, a&nbsp;wśród nich szczególnie wnikliwą relację ze "
"zmieniających się okoliczności, które czynią prawa autorskie w&nbsp;świecie "
"cyfrowym podejrzanymi. Będą służyć jako zasób dla tych, którzy chcą "
"zrozumieć sposób myślenia tego potężnego człowieka &ndash; potężnego w&nbsp;"
"swoich pomysłach, swojej pasji i&nbsp;swojej integralności, nawet jeśli "
"bezsilnego w&nbsp;każdy inny sposób. Będą inspirować innych, którzy "
"skorzystają z&nbsp;jego pomysłów i&nbsp;będą budować na&nbsp;ich podstawie."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"I don't know Stallman well. I know him well enough to know he is a hard man "
"to like. He is driven, often impatient. His anger can flare at friend as "
"easily as foe. He is uncompromising and persistent; patient in both."
msgstr ""
"Nie znam Stallmana dobrze. Znam go na&nbsp;tyle, by wiedzieć, że&nbsp;jest "
"człowiekiem, którego ciężko lubić. Jest zdeterminowany, często niecierpliwy. "
"Jego złość może wypalić równie dobrze na&nbsp;przyjaciela, jak na&nbsp;"
"wroga. Jest bezkompromisowy i&nbsp;wytrwały; cierpliwy w&nbsp;obu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Yet when our world finally comes to understand the power and danger of "
"code&mdash;when it finally sees that code, like laws, or like government, "
"must be transparent to be free&mdash;then we will look back at this "
"uncompromising and persistent programmer and recognize the vision he has "
"fought to make real: the vision of a world where freedom and knowledge "
"survives the compiler. And we will come to see that no man, through his "
"deeds or words, has done as much to make possible the freedom that this next "
"society could have."
msgstr ""
"Jednak&nbsp;kiedy nasz świat nareszcie zacznie rozumieć siłę i&nbsp;"
"niebezpieczeństwa kodu &ndash; kiedy zobaczy, że&nbsp;kod, podobnie jak "
"prawa czy&nbsp;rząd, musi być przejrzysty, by być wolnym &ndash; wtedy "
"spojrzymy znowu na&nbsp;tego bezkompromisowego i&nbsp;wytrwałego programistę "
"i&nbsp;zrozumiemy wizję, o&nbsp;którą walczył, by uczynić ją realną: wizję "
"świata, w&nbsp;którym wolność i&nbsp;wiedza może przetrwać pracę "
"kompilatora. Zobaczymy wtedy, że&nbsp;żaden inny człowiek poprzez&nbsp;swoje "
"czyny czy&nbsp;słowa nie zrobił tak wiele, by uczynić możliwą tę wolność, "
"którą następne społeczeństwo może mieć."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We have not earned that freedom yet. We may well fail in securing it. But "
"whether we succeed or fail, in these essays is a picture of what that "
"freedom could be. And in the life that produced these words and works, there "
"is inspiration for anyone who would, like Stallman, fight to create this "
"freedom."
msgstr ""
"Nie zdobyliśmy jeszcze tej wolności. Nadal możemy zawieść w&nbsp;"
"zabezpieczeniu jej. Niezależnie od&nbsp;tego czy&nbsp;nam się uda, czy&nbsp;"
"polegniemy, w&nbsp;tych esejach znajduje się obraz tego, czym ta "
"wolność może być. A&nbsp;w&nbsp;życiu, które jest odpowiedzialne za&nbsp;te "
"słowa i&nbsp;pracę, znajduje się inspiracja dla każdego, kto chciałby, "
"podobnie jak Stallman, walczyć o&nbsp;stworzenie tej wolności."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid "[*] Lawrence Lessig was then Professor of Law at Stanford Law School."
msgstr ""
"[*] Lawrence Lessig wtedy był profesorem prawa w&nbsp;Stanford Law School"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Learn more about <a href=\"https://shop.fsf.org/product/free-software-free-"
"society/\"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard "
"M. Stallman</cite></a>."
msgstr ""
"Dowiedz się więcej o <a href=\"https://shop.fsf.org/product/free-software-"
"free-society/\"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of "
"Richard M. Stallman</cite></a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes.
#. type: Content of: <div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*"
msgstr " "

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href=\"mailto:gnu@gnu.org"
"\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href=\"/contact/\">other ways "
"to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions "
"can be sent to <a href=\"mailto:webmasters@gnu.org\">&lt;webmasters@gnu."
"org&gt;</a>."
msgstr ""
"Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a "
"href=\"mailto:gnu@gnu.org\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu "
"z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href=\"/contact/contact.html"
"\">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;"
"inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="
"\"mailto:web-translators@gnu.org\">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>."

#.  TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph,
#.         replace it with the translation of these two:
#.         We work hard and do our best to provide accurate, good quality
#.         translations.  However, we are not exempt from imperfection.
#.         Please send your comments and general suggestions in this regard
#.         to <a href="mailto:web-translators@gnu.org">
#.         &lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p>
#.         <p>For information on coordinating and contributing translations of
#.         our web pages, see <a
#.         href="/server/standards/README.translations.html">Translations
#.         README</a>. 
#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please see the <a href=\"/server/standards/README.translations.html"
"\">Translations README</a> for information on coordinating and contributing "
"translations of this article."
msgstr ""
"Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, "
"ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie "
"tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;"
"tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href=\"mailto:www-pl-trans@gnu."
"org\">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat "
"koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie "
"na&nbsp;<a href=\"/server/standards/README.translations.html\">stronie "
"tłumaczeń</a>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid "Copyright &copy; 2002, 2023, 2024 Free Software Foundation, Inc."
msgstr "Copyright &copy; 2002, 2023, 2024 Free Software Foundation, Inc."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This page is licensed under a <a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/\">Creative Commons Attribution-"
"NoDerivatives 4.0 International License</a>."
msgstr ""
"Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl\">licencji Creative Commons "
"Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 "
"Międzynarodowe</a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits.
#. type: Content of: <div><div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*"
msgstr "Tłumaczenie: Szczepan Czapla 2017; poprawki: Jan Owoc 2017, 2024."

#.  timestamp start 
#. type: Content of: <div><p>
msgid "Updated:"
msgstr "Aktualizowane:"
