lessig-fsfs-intro.html - en to pl translation catalogue (31 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Introduction to Free Software, Free Society - GNU Project - Free Software Foundation
pl: Wprowadzenie do&nbsp;Wolne Oprogramowanie, Wolne Społeczeństwo - Projekt GNU - Fundacja Wolnego Oprogramowania (FSF)

note: type: Content of: <div><h2>
en: Introduction to <cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite>
pl: Wprowadzenie do&nbsp;książki <cite>Wolne Oprogramowanie, Wolne Społeczeństwo: Wybrane Eseje Richarda Stallmana</cite>

note: type: Content of: <div><address>
en: by Lawrence Lessig&nbsp;<a href="#lessig"><sup>[*]</sup></a>
pl: Lawrence Lessig&nbsp;<a href="#lessig"><sup>[*]</sup></a>

note: type: Content of: <div><p>
en: Every generation has its philosopher&mdash;a writer or an artist who captures the imagination of a time. Sometimes these philosophers are recognized as such; often it takes generations before the connection is made real. But recognized or not, a time gets marked by the people who speak its ideals, whether in the whisper of a poem, or the blast of a political movement.
pl: Każde pokolenie ma swojego filozofa &ndash; pisarza lub&nbsp;artystę, któremu udaje się pobudzić wyobraźnię danych czasów. Czasem ci filozofowie są za&nbsp;takich uznawani, zwykle jednak&nbsp;zajmuje to pokolenia zanim połączenie staje się realne. Rozpoznawani czy&nbsp;nie, czasy są znaczone przez ludzi, którzy mówią o&nbsp;swoich ideałach, czy&nbsp;to poprzez&nbsp;szept wiersza, czy&nbsp;też poprzez&nbsp;podmuch ruchu politycznego.

note: type: Content of: <div><p>
en: Our generation has a philosopher. He is not an artist, or a professional writer. He is a programmer. Richard Stallman began his work in the labs of <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr>, as a programmer and architect building operating system software. He has built his career on a stage of public life, as a programmer and an architect founding a movement for freedom in a world increasingly defined by &ldquo;code.&rdquo;
pl: Nasze pokolenie ma filozofa. Nie jest artstą ani&nbsp;profesjonalnym pisarzem. Jest programistą. Richard Stallman rozpoczął swoją pracę w&nbsp;laboratoriach <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr> jako programista i&nbsp;architekt budujący oprogramowanie systemów operacyjnych. Zbudował on swoją karierę na&nbsp;scenie życia publicznego jako programista i&nbsp;architekt tworząc ruch dla wolności w&nbsp;świecie w&nbsp;coraz większym stopniu definiowanym przez &bdquo;kod&rdquo;.

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Code&rdquo; is the technology that makes computers run. Whether inscribed in software or burned in hardware, it is the collection of instructions, first written in words, that directs the functionality of machines. These machines&mdash;computers&mdash;increasingly define and control our life. They determine how phones connect, and what runs on TV. They decide whether video can be streamed across a broadband link to a computer. They control what a computer reports back to its manufacturer. These machines run us. Code runs these machines.
pl: &bdquo;Kod&rdquo; jest technologią odpowiedzialną za&nbsp;pracę komputerów. Zapisany w&nbsp;oprogramowaniu lub&nbsp;sprzęcie komputerowym, kod jest zbiorem instrukcji, początkowo zapisanych w&nbsp;słowach, który kieruje funkcjonowaniem maszyn. Te maszyny &ndash; komputery &ndash; w&nbsp;coraz większym stopniu definiują oraz&nbsp;kontrolują nasze życia. Określają one w&nbsp;jaki sposób łączą się telefony oraz&nbsp;co można oglądać w&nbsp;telewizji. Decydują czy&nbsp;film wideo może być nadawany strumieniowo za&nbsp;pośrednictwem łącza szerokopasmowego do&nbsp;komputera. Kontrolują co komputer zgłasza do&nbsp;jego producenta. Te maszyny kierują nami. Kod kieruje tymi maszynami.

note: type: Content of: <div><p>
en: What control should we have over this code? What understanding? What freedom should there be to match the control it enables? What power?
pl: Jaką kontrolę powinniśmy mieć nad&nbsp;tym kodem? Jakie zrozumienie? Jaka wolność powinna zostać zapewniona, by równać się z&nbsp;kontrolą, którą on umożliwia? Jaka władza?

note: type: Content of: <div><p>
en: These questions have been the challenge of Stallman's life. Through his works and his words, he has pushed us to see the importance of keeping code &ldquo;free.&rdquo; Not free in the sense that code writers don't get paid, but free in the sense that the control coders build be transparent to all, and that anyone have the right to take that control, and modify it as he or she sees fit. This is &ldquo;free software&rdquo;; &ldquo;free software&rdquo; is one answer to a world built in code.
pl: Te pytania były wyzwaniem w&nbsp;życiu Stallmana. Poprzez&nbsp;jego pracę i&nbsp;jego słowa pokierował nas, byśmy zobaczyli znaczenie utrzymywania kodu &bdquo;wolnym&rdquo;. Nie wolnym w&nbsp;znaczeniu, w&nbsp;którym piszący kod nie są opłacani [<em>po&nbsp;angielsku &bdquo;free&rdquo; może znaczyć darmowy/nieodpłatny ale&nbsp;też i&nbsp;wolny</em> przyp. tłum.], ale&nbsp;wolnym w&nbsp;znaczeniu, w&nbsp;którym kontrola budowana przez koderów jest przejrzysta dla wszystkich i&nbsp;każdy ma prawo skorzystać z&nbsp;tej kontroli oraz&nbsp;modyfikować ją tak, jak uzna za&nbsp;stosowne. To jest &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo;; &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo; jest odpowiedzią na&nbsp;świat budowany w&nbsp;kodzie.

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Free.&rdquo; Stallman laments the ambiguity in his own term. There's nothing to lament. Puzzles force people to think, and this term &ldquo;free&rdquo; does this puzzling work quite well. To modern American ears, &ldquo;free software&rdquo; sounds utopian, impossible. Nothing, not even lunch, is free. How could the most important words running the most critical machines running the world be &ldquo;free&rdquo;? How could a sane society aspire to such an ideal?
pl: &bdquo;Wolny&rdquo;. Stallman lamentuje nad&nbsp;dwuznacznością w&nbsp;jego własnym określeniu. Nie ma w&nbsp;tym nic do&nbsp;lamentowania. Zagadki zmuszają ludzi do&nbsp;myślenia, a&nbsp;to określenie &bdquo;wolny&rdquo; jest wystarczająco zagadkowe. Dla uszu współczesnych Amerykanów, &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo; brzmi utopijnie, niemożliwie. Nic, nawet obiad, nie jest darmowe. Jak najważniejsze słowa kierujące najważniejszymi maszynami kierującymi światem mogą być &bdquo;wolne&rdquo;? Jak trzeźwe na&nbsp;umyśle społeczeństwo może aspirować do&nbsp;takiego ideału?

note: type: Content of: <div><p>
en: Yet the odd clink of the word &ldquo;free&rdquo; is a function of us, not of the term. &ldquo;Free&rdquo; has different senses, only one of which refers to &ldquo;price.&rdquo; A much more fundamental sense of &ldquo;free&rdquo; is the &ldquo;free,&rdquo; Stallman says, in the term &ldquo;free speech,&rdquo; or perhaps better in the term &ldquo;free labor.&rdquo; Not free as in costless, but free as in limited in its control by others. Free software is control that is transparent, and open to change, just as free laws, or the laws of a &ldquo;free society,&rdquo; are free when they make their control knowable, and open to change. The aim of Stallman's &ldquo;free software movement&rdquo; is to make as much code as it can transparent, and subject to change, by rendering it &ldquo;free.&rdquo;
pl: Jednak&nbsp;dziwny brzęk słowa &bdquo;wolny&rdquo; wiąże się z&nbsp;nami, nie z&nbsp;określeniem. &bdquo;Wolny&rdquo; ma różne znaczenia, z&nbsp;których tylko jedno odnosi się do&nbsp;&bdquo;ceny&rdquo;. Dużo bardziej fundamentalnym znaczeniem słowa &bdquo;wolny&rdquo; jest &bdquo;wolność&rdquo;, mówi Stallman, w&nbsp;kontekście &bdquo;wolności słowa&rdquo;, czy, być może lepiej, w&nbsp;kontekście &bdquo;wolnej pracy&rdquo; [<em>tu znów chodzi o to, że&nbsp;po angielsku słowo &bdquo;free&rdquo; jest dwuznaczne</em> przyp. tłum.]. Nie wolnej jako darmowej, ale&nbsp;wolnej jako w&nbsp;ograniczonej w&nbsp;kontroli przez innych. Wolne oprogramowanie jest kontrolą, która jest przejrzysta i&nbsp;otwarta na&nbsp;zmiany, tak jak wolne prawa, czy&nbsp;prawa &bdquo;wolnego społeczeństwa&rdquo; są wolne kiedy ich kontrola jest poznawalna i&nbsp;otwarta na&nbsp;zmiany. Celem Stallmanowskiego &bdquo;ruchu wolnego oprogramowania&rdquo; jest zarówno tworzenie kodu, jak i&nbsp;sprawianie, by był on przejrzysty i&nbsp;podatny na&nbsp;zmiany, poprzez&nbsp;czynienie go &bdquo;wolnym&rdquo;.

note: type: Content of: <div><p>
en: The mechanism of this rendering is an extraordinarily clever device called &ldquo;copyleft&rdquo; implemented through a license called GPL. Using the power of copyright law, &ldquo;free software&rdquo; not only assures that it remains open, and subject to change, but that other software that takes and uses &ldquo;free software&rdquo; (and that technically counts as a &ldquo;derivative work&rdquo;) must also itself be free.  If you use and adapt a free software program, and then release that adapted version to the public, the released version must be as free as the version it was adapted from. It must, or the law of copyright will be violated.
pl: Czyni się to poprzez&nbsp;mechanizm, którym jest wyjątkowo pomysłowy sposób nazywany &bdquo;copyleft&rdquo;, wdrażany poprzez&nbsp;licencję nazywaną GPL. Używając mocy praw autorskich, &bdquo;wolne oprogramowanie&rdquo; nie tylko zapewnia to, że&nbsp;pozostanie otwarte i&nbsp;podatne na&nbsp;zmiany, ale&nbsp;także to, że&nbsp;inne oprogramowanie, które korzysta i&nbsp;używa &bdquo;wolnego oprogramowania&rdquo; (co w&nbsp;praktyce liczy się jako &bdquo;praca pochodna&rdquo;) samo również musi być wolne. Jeśli używasz i&nbsp;przystosowujesz program wolnego oprogramowania, a&nbsp;następnie wydajesz publicznie przystosowaną wersję, to wydana wersja musi być tak wolna, jak wersja pierwotna. Musi być, inaczej prawa autorskie będą złamane.

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Free software,&rdquo; like free societies, has its enemies. Microsoft has waged a war against the GPL, warning whoever will listen that the GPL is a &ldquo;dangerous&rdquo; license. The dangers it names, however, are largely illusory. Others object to the &ldquo;coercion&rdquo; in GPL's insistence that modified versions are also free. But a condition is not coercion. If it is not coercion for Microsoft to refuse to permit users to distribute modified versions of its product Office without paying it (presumably) millions, then it is not coercion when the GPL insists that modified versions of free software be free too.
pl: &bdquo;Wolne oprogramowanie&rdquo;, podobnie jak wolne społeczeństwa, ma swoich przeciwników. Microsoft wypowiedział wolnę przeciwko GPL, ostrzegając każdego, kto zechce słuchać, że&nbsp;GPL jest &bdquo;niebezpieczną&rdquo; licencją. Jednak&nbsp;niebezpieczeństwa, o których mowa, są w&nbsp;większości iluzoryczne. Inni sprzeciwiają się &bdquo;przymusowi&rdquo; w&nbsp;naleganiu GPL na&nbsp;to, by zmodyfikowane wersje również były wolne. Ale&nbsp;warunek nie jest przymusem. Jeśli nie jest przymusem to, że&nbsp;Microsoft odmawia użytkownikom przyzwolenia na&nbsp;dystrybucję zmodyfikowanych wersji swojego produktu Office bez&nbsp;płacenia (przypuszczalnie) milionów, to nie jest przymusem to, gdy GPL nalega, by zmodyfikowane wersje wolnego oprogramowania również były wolne.

note: type: Content of: <div><p>
en: And then there are those who call Stallman's message too extreme. But extreme it is not. Indeed, in an obvious sense, Stallman's work is a simple translation of the freedoms that our tradition crafted in the world before code. &ldquo;Free software&rdquo; would assure that the world governed by code is as &ldquo;free&rdquo; as our tradition that built the world before code.
pl: Następnie są ci, którzy nazywają przesłanie Stallmana zbyt skrajnym. Ale&nbsp;nie jest ono skrajne. Rzeczywiście, w&nbsp;oczywistym znaczeniu, praca Stallmana jest prostym tłumaczeniem wolności, które nasza tradycja stworzyła w&nbsp;świecie przed kodem. &bdquo;Wolne oprogramowanie&rdquo; chciałoby zapewnić, by świat rządzony przez kod był tak &bdquo;wolny&rdquo;, jak nasza tradycja, która budowała świat przed kodem.

note: type: Content of: <div><p>
en: For example: A &ldquo;free society&rdquo; is regulated by law. But there are limits that any free society places on this regulation through law: No society that kept its laws secret could ever be called free. No government that hid its regulations from the regulated could ever stand in our tradition. Law controls.  But it does so justly only when visibly. And law is visible only when its terms are knowable and controllable by those it regulates, or by the agents of those it regulates (lawyers, legislatures).
pl: Na&nbsp;przykład: &bdquo;Wolne społeczeństwo&rdquo; jest regulowane przez prawo. Ale&nbsp;są przecież ograniczenia, które każde wolne społeczeństwo nakłada na&nbsp;te regulacje poprzez&nbsp;prawo: żadne społeczeństwo, które utrzymuje swoje prawa w&nbsp;sekrecie, nigdy nie mogłoby być nazwane wolnym. Żaden rząd, który ukrywa swoje przepisy prawne przed rządzonymi, nie mógłby utrzymać się w&nbsp;naszej tradycji. Prawo kontroluje. Ale&nbsp;robi to sprawiedliwie tylko wówczas, gdy robi to w&nbsp;sposób widoczny. A&nbsp;prawo jest widoczne tylko wówczas, gdy jego warunki są znane i&nbsp;możliwe do&nbsp;kontrolowania przez tych, których kontroluje, bądź&nbsp;poprzez agentów tych, których kontroluje (prawników, ciała ustawodawcze).

note: type: Content of: <div><p>
en: This condition on law extends beyond the work of a legislature. Think about the practice of law in American courts. Lawyers are hired by their clients to advance their clients' interests. Sometimes that interest is advanced through litigation. In the course of this litigation, lawyers write briefs. These briefs in turn affect opinions written by judges. These opinions decide who wins a particular case, or whether a certain law can stand consistently with a constitution.
pl: Ten warunek prawa wykracza poza pracę ciał ustawodawczych. Pomyśl o&nbsp;praktyce prawa w&nbsp;amerykańskich sądach. Prawnicy są zatrudniani przez klientów po&nbsp;to, by przyspieszać ich interesy. Czasem te interesy są przyspieszane poprzez&nbsp;spory. W&nbsp;trakcie tych sporów, prawnicy piszą akta sprawy. Akta te wpływają na&nbsp;opinie pisane przez sędziów. Te opinie decydują kto wygra daną sprawę lub&nbsp;czy dane prawo jest zgodne z&nbsp;konstytucją.

note: type: Content of: <div><p>
en: All the material in this process is free in the sense that Stallman means.  Legal briefs are open and free for others to use. The arguments are transparent (which is different from saying they are good) and the reasoning can be taken without the permission of the original lawyers. The opinions they produce can be quoted in later briefs. They can be copied and integrated into another brief or opinion. The &ldquo;source code&rdquo; for American law is by design, and by principle, open and free for anyone to take. And take lawyers do&mdash;for it is a measure of a great brief that it achieves its creativity through the reuse of what happened before. The source is free; creativity and an economy is built upon it.
pl: Cały materiał w&nbsp;tym procesie jest wolny w&nbsp;znaczeniu, o którym mówi Stallman. Spisy prawne są otwarte i&nbsp;wolne do&nbsp;użytku dla innych. Te argumenty są przejrzyste (co oznacza co innego, niż mówienie, że&nbsp;są dobre) i&nbsp;ich tok myślenia może być wykorzystywany bez&nbsp;zgody oryginalnych prawników. Opinie, które tworzą, mogą być cytowane w&nbsp;kolejnych aktach sprawy. Te zaś&nbsp;mogą być kopiowane i&nbsp;wykorzystywane w&nbsp;kolejnych aktach lub&nbsp;opiniach. &bdquo;Kod źródłowy&rdquo; amerykańskiego prawa jest z&nbsp;założenia i&nbsp;z&nbsp;zasady otwarty i&nbsp;wolny dla każdego do&nbsp;użycia. I&nbsp;prawnicy go używają - jest bowiem miarą dobrych akt sprawy to, że&nbsp;osiągają kreatywność poprzez&nbsp;wykorzystanie tego, co wydarzyło się wcześniej. Źródło jest wolne; kreatywność i&nbsp;ekonomia są zbudowane na&nbsp;jego fundamentach.

note: type: Content of: <div><p>
en: This economy of free code (and here I mean free legal code) doesn't starve lawyers. Law firms have enough incentive to produce great briefs even though the stuff they build can be taken and copied by anyone else. The lawyer is a craftsman; his or her product is public. Yet the crafting is not charity.  Lawyers get paid; the public doesn't demand such work without price. Instead this economy flourishes, with later work added to the earlier.
pl: Ta ekonomia wolnego kodu (mam tu na&nbsp;myśli wolny kod prawny) nie sprawia, że&nbsp;prawnicy głodują. Firmy prawnicze mają dość powodów, by produkować kolejne akta sprawy, nawet jeśli to co stworzą będzie mogło być wykorzystane i&nbsp;kopiowane przez kogokolwiek innego. Prawnik jest rzemieślnikiem; jego lub&nbsp;jej produkt jest publiczny. Jednak&nbsp;rzemiosło nie jest dobroczynnością. Prawnicy są opłacani; publiczność nie wymaga takiej pracy za&nbsp;darmo. Zamiast tego ekonomia kwitnie, z&nbsp;dalszą pracą dodawaną do&nbsp;wcześniejszej.

note: type: Content of: <div><p>
en: We could imagine a legal practice that was different&mdash;briefs and arguments that were kept secret; rulings that announced a result but not the reasoning.  Laws that were kept by the police but published to no one else. Regulation that operated without explaining its rule.
pl: Możemy wyobrazić sobie praktykę prawną, która byłaby inna &ndash; akta sprawy i&nbsp;argumenty, które byłyby utrzymywane w&nbsp;tajemnicy; orzeczenia, które ogłaszałyby wynik, ale&nbsp;nie tok rozumowania. Prawa, które byłyby utrzymywane przez policję, ale&nbsp;nie byłyby publikowane komukolwiek innemu. Regulacje, które operowałyby bez&nbsp;wyjaśniania ich reguł.

note: type: Content of: <div><p>
en: We could imagine this society, but we could not imagine calling it &ldquo;free.&rdquo; Whether or not the incentives in such a society would be better or more efficiently allocated, such a society could not be known as free. The ideals of freedom, of life within a free society, demand more than efficient application.  Instead, openness and transparency are the constraints within which a legal system gets built, not options to be added if convenient to the leaders. Life governed by software code should be no less.
pl: Możemy wyobrazić sobie takie społeczeństwo, ale&nbsp;nie możemy wyobrazić sobie nazywania go &bdquo;wolnym&rdquo;. Niezależnie od&nbsp;tego czy&nbsp;pobudki takiego społeczeństwa byłyby lepsze lub&nbsp;skuteczniej przydzielone, takie społeczeństwo nie mogłoby być znane jako wolne. Ideały wolności, życia w&nbsp;wolnym społeczeństwie, wymagają więcej niż skutecznego zastosowania. Zamiast tego, otwartość i&nbsp;przejrzystość są ograniczeniami, w&nbsp;których obrębie system prawny jest budowany, nie opcjami, które mogą zostać dodane, jeśli jest to wygodne dla przywódców. Nie inaczej powinno być w&nbsp;przypadku życia rządzonego przez kod oprogramowania.

note: type: Content of: <div><p>
en: Code writing is not litigation. It is better, richer, more productive. But the law is an obvious instance of how creativity and incentives do not depend upon perfect control over the products created. Like jazz, or novels, or architecture, the law gets built upon the work that went before. This adding and changing is what creativity always is. And a free society is one that assures that its most important resources remain free in just this sense.
pl: Pisanie kodu nie jest sporem. Jest lepsze, bogatsze, bardziej produktywne. Prawo jest oczywistym przykładem tego jak kreatywność i&nbsp;pobudki nie zależą od&nbsp;perfekcyjnej kontroli nad&nbsp;tworzonym produktem. Podobnie jak jazz, powieści, czy&nbsp;architektura, prawo jest budowane na&nbsp;wcześniejszej pracy. To dodawanie i&nbsp;zmienianie jest tym, czym zawsze jest kreatywność. Wolne społeczeństwo to takie, które zapewnia, że&nbsp;jego najważniejsze zasoby pozostaną wolne właśnie w&nbsp;tym znaczeniu.

note: type: Content of: <div><p>
en: For the first time, this book collects the writing and lectures of Richard Stallman in a manner that will make their subtlety and power clear. The essays span a wide range, from copyright to the history of the free software movement.  They include many arguments not well known, and among these, an especially insightful account of the changed circumstances that render copyright in the digital world suspect. They will serve as a resource for those who seek to understand the thought of this most powerful man&mdash;powerful in his ideas, his passion, and his integrity, even if powerless in every other way. They will inspire others who would take these ideas, and build upon them.
pl: Książka ta po&nbsp;raz pierwszy zbiera pisma i&nbsp;wykłady Richarda Stallmana w&nbsp;sposób, który jasno ukazuje ich subtelność i&nbsp;siłę. Eseje dotyczą szerokiego spektrum tematów, od&nbsp;praw autorskich do&nbsp;historii ruchu wolnego oprogramowania. Dotyczą wielu argumentów, które nie są szeroko znane, a&nbsp;wśród nich szczególnie wnikliwą relację ze zmieniających się okoliczności, które czynią prawa autorskie w&nbsp;świecie cyfrowym podejrzanymi. Będą służyć jako zasób dla tych, którzy chcą zrozumieć sposób myślenia tego potężnego człowieka &ndash; potężnego w&nbsp;swoich pomysłach, swojej pasji i&nbsp;swojej integralności, nawet jeśli bezsilnego w&nbsp;każdy inny sposób. Będą inspirować innych, którzy skorzystają z&nbsp;jego pomysłów i&nbsp;będą budować na&nbsp;ich podstawie.

note: type: Content of: <div><p>
en: I don't know Stallman well. I know him well enough to know he is a hard man to like. He is driven, often impatient. His anger can flare at friend as easily as foe. He is uncompromising and persistent; patient in both.
pl: Nie znam Stallmana dobrze. Znam go na&nbsp;tyle, by wiedzieć, że&nbsp;jest człowiekiem, którego ciężko lubić. Jest zdeterminowany, często niecierpliwy. Jego złość może wypalić równie dobrze na&nbsp;przyjaciela, jak na&nbsp;wroga. Jest bezkompromisowy i&nbsp;wytrwały; cierpliwy w&nbsp;obu.

note: type: Content of: <div><p>
en: Yet when our world finally comes to understand the power and danger of code&mdash;when it finally sees that code, like laws, or like government, must be transparent to be free&mdash;then we will look back at this uncompromising and persistent programmer and recognize the vision he has fought to make real: the vision of a world where freedom and knowledge survives the compiler. And we will come to see that no man, through his deeds or words, has done as much to make possible the freedom that this next society could have.
pl: Jednak&nbsp;kiedy nasz świat nareszcie zacznie rozumieć siłę i&nbsp;niebezpieczeństwa kodu &ndash; kiedy zobaczy, że&nbsp;kod, podobnie jak prawa czy&nbsp;rząd, musi być przejrzysty, by być wolnym &ndash; wtedy spojrzymy znowu na&nbsp;tego bezkompromisowego i&nbsp;wytrwałego programistę i&nbsp;zrozumiemy wizję, o&nbsp;którą walczył, by uczynić ją realną: wizję świata, w&nbsp;którym wolność i&nbsp;wiedza może przetrwać pracę kompilatora. Zobaczymy wtedy, że&nbsp;żaden inny człowiek poprzez&nbsp;swoje czyny czy&nbsp;słowa nie zrobił tak wiele, by uczynić możliwą tę wolność, którą następne społeczeństwo może mieć.

note: type: Content of: <div><p>
en: We have not earned that freedom yet. We may well fail in securing it. But whether we succeed or fail, in these essays is a picture of what that freedom could be. And in the life that produced these words and works, there is inspiration for anyone who would, like Stallman, fight to create this freedom.
pl: Nie zdobyliśmy jeszcze tej wolności. Nadal możemy zawieść w&nbsp;zabezpieczeniu jej. Niezależnie od&nbsp;tego czy&nbsp;nam się uda, czy&nbsp;polegniemy, w&nbsp;tych esejach znajduje się obraz tego, czym ta wolność może być. A&nbsp;w&nbsp;życiu, które jest odpowiedzialne za&nbsp;te słowa i&nbsp;pracę, znajduje się inspiracja dla każdego, kto chciałby, podobnie jak Stallman, walczyć o&nbsp;stworzenie tej wolności.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: [*] Lawrence Lessig was then Professor of Law at Stanford Law School.
pl: [*] Lawrence Lessig wtedy był profesorem prawa w&nbsp;Stanford Law School

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Learn more about <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.
pl: Dowiedz się więcej o <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
pl: Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href="/contact/contact.html">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
pl: Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:www-pl-trans@gnu.org">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie na&nbsp;<a href="/server/standards/README.translations.html">stronie tłumaczeń</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
pl: Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl">licencji Creative Commons Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
pl: Tłumaczenie: Szczepan Czapla 2017; poprawki: Jan Owoc 2017, 2024.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
pl: Aktualizowane:
