# Polish translation for http://www.gnu.org/philosophy/misinterpreting-copyright.html
# Copyright (C) 2006, 2016 Free Software Foundation, Inc.
# This file is distributed under the same license as the original article.
# Andrzej Siewierski, 2006.
# Jan Owoc <jsowoc AT gmail.com>, 2016, 2020.
# July 2019: fix anchors; Sept 2021: unfuzzify (T. Godefroy).
msgid ""
msgstr ""
"Project-Id-Version: misinterpreting-copyright.html\n"
"Report-Msgid-Bugs-To: \n"
"POT-Creation-Date: 2021-11-28 10:27+0000\n"
"PO-Revision-Date: 2024-08-25 17:18-0600\n"
"Last-Translator: Jan Owoc <jsowoc AT gmail DOT com>\n"
"Language-Team: Polish <www-pl-trans@gnu.org>\n"
"Language: pl\n"
"MIME-Version: 1.0\n"
"Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n"
"Content-Transfer-Encoding: 8bit\n"
"Plural-Forms: nplurals=3; plural=(n==1 ? 0 : n%10>=2 && n%10<=4 && (n%100<10 "
"|| n%100>=20) ? 1 : 2);\n"
"X-Generator: Poedit 2.3\n"

#. type: Content of: <title>
msgid "Misinterpreting Copyright - GNU Project - Free Software Foundation"
msgstr ""
"Błędne interpretacje prawa autorskiego - Projekt GNU - Free Software "
"Foundation"

#. type: Content of: <div><h2>
msgid "Misinterpreting Copyright&mdash;A Series of Errors"
msgstr "Błędne interpretacje prawa autorskiego&nbsp;&ndash; seria błędów"

#. type: Content of: <div><address>
msgid "by <a href=\"https://stallman.org/\">Richard Stallman</a>"
msgstr "<a href=\"https://www.stallman.org/\">Richard Stallman</a>"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Something strange and dangerous is happening in copyright law.  Under the US "
"Constitution, copyright exists to benefit users&mdash;those who read books, "
"listen to music, watch movies, or run software&mdash;not for the sake of "
"publishers or authors.  Yet even as people tend increasingly to reject and "
"disobey the copyright restrictions imposed on them &ldquo;for their own "
"benefit,&rdquo; the US government is adding more restrictions, and trying to "
"frighten the public into obedience with harsh new penalties."
msgstr ""
"Coś dziwnego i&nbsp;niebezpiecznego dzieje się w&nbsp;materii prawa "
"autorskiego. Według Konstytucji Stanów Zjednoczonych, prawo autorskie "
"istnieje dla korzyści użytkowników&nbsp;&mdash; tych, którzy czytają "
"książki, słuchają muzyki, oglądają filmy czy&nbsp;korzystają z&nbsp;"
"oprogramowania&nbsp;&mdash; nie dla wydawców czy&nbsp;autorów. Mimo że&nbsp;"
"coraz więcej osób odrzuca i&nbsp;nie stosuje się do&nbsp;ograniczeń "
"narzucanych im &bdquo;dla ich własnego dobra&rdquo;, rząd Stanów "
"Zjednoczonych dodaje coraz więcej ograniczeń i&nbsp;próbuje zmusić ogół "
"do&nbsp;posłuszeństwa zastraszając go nowymi surowymi karami."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"How did copyright policies come to be diametrically opposed to their stated "
"purpose? And how can we bring them back into alignment with that purpose? To "
"understand, we should start by looking at the root of United States "
"copyright law: the US Constitution."
msgstr ""
"W&nbsp;jaki sposób prawo autorskie przybrało postać diametralnie "
"przeciwstawną do&nbsp;jego ustalonego celu? I&nbsp;jak możemy przywrócić mu "
"zgodność z&nbsp;tym celem? Aby&nbsp;to zrozumieć, należy zacząć od&nbsp;"
"spojrzenia na&nbsp;rdzeń amerykańskiego prawa autorskiego: Konstytucję "
"Stanów Zjednoczonych."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Copyright in the US Constitution"
msgstr "Prawo autorskie w&nbsp;Konstytucji Stanów Zjednoczonych"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"When the US Constitution was drafted, the idea that authors were entitled to "
"a copyright monopoly was proposed&mdash;and rejected.  The founders of our "
"country adopted a different premise, that copyright is not a natural right "
"of authors, but an artificial concession made to them for the sake of "
"progress.  The Constitution gives permission for a copyright system with "
"this paragraph (Article I, Section 8):"
msgstr ""
"Podczas prac nad&nbsp;Konstytucją Stanów Zjednoczonych zaproponowano, "
"aby&nbsp;autorzy byli uprawnieni do&nbsp;monopolu na&nbsp;prawa "
"autorskie&nbsp;&mdash; pomysł ten odrzucono. Założyciele naszego kraju "
"przyjęli inne rozwiązanie, mianowicie, iż prawo autorskie nie jest "
"naturalnym prawem autorów, lecz&nbsp;sztuczną koncesją przyznaną im na&nbsp;"
"rzecz postępu. Konstytucja zezwala na&nbsp;system prawa autorskiego tym "
"zapisem (Artykuł&nbsp;I, paragraf&nbsp;8):"

#. type: Content of: <div><blockquote><p>
msgid ""
"[Congress shall have the power] to promote the Progress of Science and the "
"useful Arts, by securing for limited Times to Authors and Inventors the "
"exclusive Right to their respective Writings and Discoveries."
msgstr ""
"[Kongres ma prawo] popierać Rozwój Nauki i&nbsp;użytecznych Sztuk przez "
"zapewnienie na&nbsp;ograniczony Czas Autorom i&nbsp;Wynalazcom wyłącznych "
"Praw do&nbsp;ich Dzieł czy&nbsp;Wynalazków."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The Supreme Court has repeatedly affirmed that promoting progress means "
"benefit for the users of copyrighted works.  For example, in <em>Fox Film v. "
"Doyal</em>, the court said,"
msgstr ""
"Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że&nbsp;poparcie dla postępu oznacza "
"korzyści dla użytkowników utworów chronionych prawem autorskim. Na&nbsp;"
"przykład w&nbsp;sprawie <em>Fox Film v. Doyal</em> sąd orzekł,"

#. type: Content of: <div><blockquote><p>
msgid ""
"The sole interest of the United States and the primary object in conferring "
"the [copyright] monopoly lie in the general benefits derived by the public "
"from the labors of authors."
msgstr ""
"Wyłączny interes Stanów Zjednoczonych i&nbsp;główny cel przyznania monopolu "
"[na prawo autorskie] leży w&nbsp;powszechnych korzyściach, czerpanych przez "
"ogół z&nbsp;pracy autorów."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This fundamental decision explains why copyright is not <b>required</b> by "
"the Constitution, only <b>permitted</b> as an option&mdash;and why it is "
"supposed to last for &ldquo;limited times.&rdquo; If copyright were a "
"natural right, something that authors have because they deserve it, nothing "
"could justify terminating this right after a certain period of time, any "
"more than everyone's house should become public property after a certain "
"lapse of time from its construction."
msgstr ""
"Ta fundamentalna decyzja wyjaśnia, dlaczego prawo autorskie nie jest przez "
"Konstytucję <b>wymagane</b>, a&nbsp;jedynie <b>dozwolone</b> jako "
"alternatywa&nbsp;&mdash; i&nbsp;dlaczego ma być przyznane na&nbsp;&bdquo;"
"ograniczony okres&rdquo;. Jeśli prawo autorskie byłoby prawem naturalnym, "
"czymś, co autorzy mają, ponieważ&nbsp;na nie zasługują, nic nie mogłoby "
"usprawiedliwić wygasania tego prawa po&nbsp;upływie określonego czasu, tak "
"jak nie powiemy, że&nbsp;czyjś dom powinien stać się własnością ogółu "
"po&nbsp;upływie określonego czasu od&nbsp;jego wzniesienia."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The &ldquo;copyright bargain&rdquo;"
msgstr "&bdquo;Transakcja prawa autorskiego&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The copyright system works by providing privileges and thus benefits to "
"publishers and authors; but it does not do this for their sake.  Rather, it "
"does this to modify their behavior: to provide an incentive for authors to "
"write more and publish more.  In effect, the government spends the public's "
"natural rights, on the public's behalf, as part of a deal to bring the "
"public more published works.  Legal scholars call this concept the &ldquo;"
"copyright bargain.&rdquo; It is like a government purchase of a highway or "
"an airplane using taxpayers' money, except that the government spends our "
"freedom instead of our money."
msgstr ""
"System prawa autorskiego działa zapewniając przywileje a&nbsp;zatem korzyści "
"dla wydawców i&nbsp;autorów; ale&nbsp;nie robi tego dla ich dobra. Robi to "
"celem zmiany ich zachowania: ma dać autorom bodziec, by pisali więcej i&nbsp;"
"więcej wydawali. W&nbsp;rezultacie rząd używa naturalnych praw ogółu, w&nbsp;"
"imieniu ogółu, jako elementu umowy mającej na&nbsp;celu dostarczenie ogółowi "
"większej ilości wydanych utworów. Prawnicy nazywają tę koncepcję &bdquo;"
"transakcją prawa autorskiego&rdquo; [<em>ang. copyright bargain</em>]. "
"Przypomina to rządowy zakup autostrady lub&nbsp;samolotu za&nbsp;pieniądze "
"podatników, z&nbsp;tą różnicą, że&nbsp;zamiast naszymi podatkami, rząd płaci "
"naszą wolnością."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"But is the bargain as it exists actually a good deal for the public? Many "
"alternative bargains are possible; which one is best? Every issue of "
"copyright policy is part of this question.  If we misunderstand the nature "
"of the question, we will tend to decide the issues badly."
msgstr ""
"Ale&nbsp;czy transakcja w&nbsp;istniejącej postaci jest dobra dla ogółu? "
"Istnieje wiele innych możliwych rozwiązań; które jest najlepsze? Każde "
"zagadnienie polityki wobec prawa autorskiego jest częścią tego pytania. "
"Jeśli niewłaściwie zrozumiemy istotę problemu, będziemy mieli tendencje "
"do&nbsp;dokonania niewłaściwego rozstrzygnięcia."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The Constitution authorizes granting copyright powers to authors.  In "
"practice, authors typically cede them to publishers; it is usually the "
"publishers, not the authors, who exercise these powers and get most of the "
"benefits, though authors may get a small portion.  Thus it is usually the "
"publishers that lobby to increase copyright powers.  To better reflect the "
"reality of copyright rather than the myth, this article refers to publishers "
"rather than authors as the holders of copyright powers.  It also refers to "
"the users of copyrighted works as &ldquo;readers,&rdquo; even though using "
"them does not always mean reading, because &ldquo;the users&rdquo; is remote "
"and abstract."
msgstr ""
"Konstytucja zezwala na&nbsp;przyznanie uprawnień na&nbsp;mocy prawa "
"autorskiego autorom. W&nbsp;praktyce autorzy zwykle cedują je na&nbsp;rzecz "
"wydawców; na&nbsp;ogół to wydawcy, nie autorzy, wykorzystują te uprawnienia "
"i&nbsp;osiągają większość korzyści, chociaż autorzy mogą otrzymać ich małą "
"część. Tak więc&nbsp;zwykle to wydawcy prowadzą lobbing na&nbsp;rzecz "
"zwiększenia uprawnień przyznawanych przez prawo autorskie. Aby&nbsp;lepiej "
"odzwierciedlić nie mit, ale&nbsp;rzeczywisty stan prawa autorskiego, w&nbsp;"
"tym artykule mówi się o&nbsp;wydawcach, a&nbsp;nie o&nbsp;autorach, jako "
"tych, którym przysługują prawa autorskie. Podobnie nazywa się w&nbsp;nim "
"użytkowników &bdquo;czytelnikami&rdquo;&nbsp;&mdash; mimo że&nbsp;używanie "
"prac objętych prawem autorskim nie zawsze przyjmuje postać czytania&nbsp;"
"&mdash; ponieważ&nbsp;&bdquo;użytkownicy&rdquo; brzmi mgliście i&nbsp;"
"abstrakcyjnie."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The first error: &ldquo;striking a balance&rdquo;"
msgstr "Pierwszy błąd: &bdquo;zachowanie równowagi&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The copyright bargain places the public first: benefit for the reading "
"public is an end in itself; benefits (if any) for publishers are just a "
"means toward that end.  Readers' interests and publishers' interests are "
"thus qualitatively unequal in priority.  The first step in misinterpreting "
"the purpose of copyright is the elevation of the publishers to the same "
"level of importance as the readers."
msgstr ""
"Transakcja prawa autorskiego, <i>copyright bargain</i>, stawia na&nbsp;"
"pierwszym miejscu ogół: korzyść dla czytającego ogółu jako cel sam w&nbsp;"
"sobie; korzyści dla wydawców są tylko środkiem na&nbsp;osiągnięcie tego "
"celu. Interesy czytelników i&nbsp;wydawców mają jakościowo różne priorytety. "
"Pierwszym krokiem ku złemu zrozumieniu celu prawa autorskiego jest "
"wyniesienie wydawców na&nbsp;ten sam szczebel doniosłości co czytelników."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"It is often said that US copyright law is meant to &ldquo;strike a "
"balance&rdquo; between the interests of publishers and readers.  Those who "
"cite this interpretation present it as a restatement of the basic position "
"stated in the Constitution; in other words, it is supposed to be equivalent "
"to the copyright bargain."
msgstr ""
"Często mówi się, że&nbsp;amerykańskie prawo autorskie ma na&nbsp;celu &bdquo;"
"zachowanie równowagi&rdquo; pomiędzy interesami wydawców i&nbsp;czytelników. "
"Ci, którzy powołują się na&nbsp;ten punkt widzenia, przedstawiają go jako "
"ponowne przedstawienie podstawowego założenia konstytucji; innymi słowy, ma "
"to być odpowiednik <i>copyright bargain</i>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"But the two interpretations are far from equivalent; they are different "
"conceptually, and different in their implications.  The balance concept "
"assumes that the readers' and publishers' interests differ in importance "
"only quantitatively, in <em>how much weight</em> we should give them, and in "
"what actions they apply to.  The term &ldquo;stakeholders&rdquo; is often "
"used to frame the issue in this way; it assumes that all kinds of interest "
"in a policy decision are equally important.  This view rejects the "
"qualitative distinction between the readers' and publishers' interests which "
"is at the root of the government's participation in the copyright bargain."
msgstr ""
"Ale&nbsp;tym dwóm interpretacjom daleko do&nbsp;tego, by były równoznaczne. "
"Są różne pojęciowo i&nbsp;różne są ich konsekwencje. Koncepcja równowagi "
"zakłada, że&nbsp;interesy czytelników i&nbsp;wydawców różnią się ważnością "
"tylko ilościowo, tym, <em>jaką wagę</em> powinniśmy im przypisać i&nbsp;do "
"jakich okoliczności się odnoszą. Często dla ujęcia kwestii praw autorskich "
"w&nbsp;te ramy używa się określenia &bdquo;grupy interesu&rdquo;, "
"zakładającego, że&nbsp;wszystkie interesy brane pod&nbsp;uwagę przy "
"kształtowaniu polityki decyzyjnej są tak samo istotne. Ten pogląd odrzuca "
"koncepcję, iż interes czytelników jest jakościowo różny od&nbsp;interesu "
"wydawców, koncepcję leżącą u&nbsp;podstaw udziału rządu w&nbsp;<i>copyright "
"bargain</i>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The consequences of this alteration are far-reaching, because the great "
"protection for the public in the copyright bargain&mdash;the idea that "
"copyright privileges can be justified only in the name of the readers, never "
"in the name of the publishers&mdash;is discarded by the &ldquo;"
"balance&rdquo; interpretation.  Since the interest of the publishers is "
"regarded as an end in itself, it can justify copyright privileges; in other "
"words, the &ldquo;balance&rdquo; concept says that privileges can be "
"justified in the name of someone other than the public."
msgstr ""
"Konsekwencje tej zmiany są daleko idące, ponieważ&nbsp;ochrona ogółu "
"występującą w&nbsp;<i>copyright bargain</i>&nbsp;&mdash; idea mówiąca, iż "
"przywileje płynące z&nbsp;prawa autorskiego mogą być usprawiedliwione tylko "
"w&nbsp;imię dobra czytelników, nigdy w&nbsp;imię wydawców&nbsp;&mdash; "
"zostaje w&nbsp;interpretacji &bdquo;równowagi&rdquo; odrzucona. Skoro "
"interes wydawców jest postrzegany jako cel sam w&nbsp;sobie, może uzasadniać "
"przywileje płynące z&nbsp;prawa autorskiego; innymi słowy koncepcja &bdquo;"
"równowagi&rdquo; mówi, że&nbsp;przywileje mogą być uzasadnione w&nbsp;imię "
"kogoś innego niż ogół."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"As a practical matter, the consequence of the &ldquo;balance&rdquo; concept "
"is to reverse the burden of justification for changes in copyright law.  The "
"copyright bargain places the burden on the publishers to convince the "
"readers to cede certain freedoms.  The concept of balance reverses this "
"burden, practically speaking, because there is generally no doubt that "
"publishers will benefit from additional privilege.  Unless harm to the "
"readers can be proved, sufficient to &ldquo;outweigh&rdquo; this benefit, we "
"are led to conclude that the publishers are entitled to almost any privilege "
"they request."
msgstr ""
"W&nbsp;praktyce, konsekwencją koncepcji &bdquo;równowagi&rdquo; jest "
"odwrócenie obowiązku uzasadniania zmian w&nbsp;prawie autorskim. Argument "
"<i>copyright bargain</i> obarcza wydawców obowiązkiem przekonania "
"czytelników do&nbsp;tego, żeby zrzekli się pewnych swobód. Koncepcja "
"równowagi praktycznie rzecz biorąc przerzuca ciężar uzasadniania na&nbsp;"
"czytelników, ponieważ&nbsp;nie ma najmniejszych wątpliwości, że&nbsp;wydawcy "
"osiągną korzyść z&nbsp;dodatkowych przywilejów. Tak więc&nbsp;jeśli nie "
"udowodnimy szkody, którą poniosą czytelnicy, i&nbsp;to w&nbsp;stopniu, który "
"&bdquo;przeważałby&rdquo; korzyści wydawców, będziemy na&nbsp;najlepszej "
"drodze do&nbsp;konkluzji, iż wydawcy są uprawnieni do&nbsp;każdego "
"przywileju, jakiego sobie zażyczą."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Since the idea of &ldquo;striking a balance&rdquo; between publishers and "
"readers denies the readers the primacy they are entitled to, we must reject "
"it."
msgstr ""
"Ponieważ&nbsp;idea &bdquo;zachowania równowagi&rdquo; pomiędzy wydawcami "
"a&nbsp;czytelnikami pozbawia czytelników prymatu, do&nbsp;którego są "
"uprawnieni, musimy ją odrzucić."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Balancing against what?"
msgstr "Równoważenie czego?"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"When the government buys something for the public, it acts on behalf of the "
"public; its responsibility is to obtain the best possible deal&mdash;best "
"for the public, not for the other party in the agreement."
msgstr ""
"Kiedy rząd kupuje coś dla ogółu, działa w&nbsp;imieniu ogółu; jego "
"odpowiedzialnością jest zawarcie jak najlepszej umowy &mdash; najlepszej dla "
"ogółu, nie dla drugiej strony porozumienia."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"For example, when signing contracts with construction companies to build "
"highways, the government aims to spend as little as possible of the public's "
"money.  Government agencies use competitive bidding to push the price down."
msgstr ""
"Na&nbsp;przykład przy podpisywaniu umów z&nbsp;firmami budowlanymi o&nbsp;"
"budowę autostrad, rząd stara się wydać jak najmniej pieniędzy podatników. "
"Agencje rządowe rozpisują przetargi, aby&nbsp;obniżyć cenę do&nbsp;minimum."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"As a practical matter, the price cannot be zero, because contractors will "
"not bid that low.  Although not entitled to special consideration, they have "
"the usual rights of citizens in a free society, including the right to "
"refuse disadvantageous contracts; even the lowest bid will be high enough "
"for some contractor to make money.  So there is indeed a balance, of a "
"kind.  But it is not a deliberate balancing of two interests each with claim "
"to special consideration.  It is a balance between a public goal and market "
"forces.  The government tries to obtain for the taxpaying motorists the best "
"deal they can get in the context of a free society and a free market."
msgstr ""
"Cena nie może być zerowa, ponieważ&nbsp;kontrahenci nie zaoferują takiej "
"ceny. Pomimo iż nie mają prawa do&nbsp;wyjątkowego traktowania, przysługują "
"im jednak&nbsp;prawa każdego obywatela w&nbsp;wolnym społeczeństwie, w&nbsp;"
"tym prawo do&nbsp;odmowy zawarcia niekorzystnej umowy; warto zaznaczyć, iż "
"nawet najniższa oferta będzie wystarczająca, aby&nbsp;kontrahent zarobił "
"pieniądze. Tak więc&nbsp;istnieje tutaj swoista równowaga. Ale&nbsp;nie jest "
"to zamierzona równowaga dwóch interesów, z&nbsp;którego każdy domaga się "
"specjalnego traktowania. Jest to równowaga pomiędzy celem [dobrem] ogółu "
"i&nbsp;mechanizmami rynkowymi. Rząd stara się zawrzeć na&nbsp;rzecz "
"płacących podatki kierowców najlepszą umowę, jaka jest możliwa w&nbsp;"
"kontekście wolnego społeczeństwa i&nbsp;wolnego rynku."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"In the copyright bargain, the government spends our freedom instead of our "
"money.  Freedom is more precious than money, so government's responsibility "
"to spend our freedom wisely and frugally is even greater than its "
"responsibility to spend our money thus.  Governments must never put the "
"publishers' interests on a par with the public's freedom."
msgstr ""
"W&nbsp;<i>copyright bargain</i> rząd zamiast naszymi pieniędzmi płaci naszą "
"wolnością. Wolność jest cenniejsza niż pieniądze, więc&nbsp;"
"odpowiedzialność, aby&nbsp;dysponować nią mądrze i&nbsp;oszczędnie, jest "
"jeszcze większa niż odpowiedzialność za&nbsp;wydawanie naszych pieniędzy. "
"Rządy nigdy nie mogą stawiać interesów wydawców na&nbsp;równi z&nbsp;"
"wolnością ogółu."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Not &ldquo;balance&rdquo; but &ldquo;trade-off&rdquo;"
msgstr "Nie &bdquo;równowaga&rdquo; a&nbsp;&bdquo;kompromis&rdquo;"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The idea of balancing the readers' interests against the publishers' is the "
"wrong way to judge copyright policy, but there are indeed two interests to "
"be weighed: two interests <b>of the readers</b>.  Readers have an interest "
"in their own freedom in using published works; depending on circumstances, "
"they may also have an interest in encouraging publication through some kind "
"of incentive system."
msgstr ""
"Pomysł równoważenia interesów czytelników z&nbsp;interesami wydawców jest "
"nieprawidłową metodą oceny polityki w&nbsp;kwestii prawa autorskiego, "
"ale&nbsp;w&nbsp;rzeczy samej mamy dwie grupy interesów do&nbsp;zważenia: "
"dwie grupy interesów <b>czytelników</b>. Czytelnicy mają interes w&nbsp;"
"swojej własnej wolności do&nbsp;korzystania z&nbsp;opublikowanych utworów "
"i&nbsp;zależnie od&nbsp;okoliczności mogą także mieć interes w&nbsp;"
"popieraniu publikowania, poprzez&nbsp;pewnego rodzaju system zachęt."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The word &ldquo;balance,&rdquo; in discussions of copyright, has come to "
"stand as shorthand for the idea of &ldquo;striking a balance&rdquo; between "
"the readers and the publishers.  Therefore, to use the word &ldquo;"
"balance&rdquo; in regard to the readers' two interests would be confusing.<a "
"href=\"#footnote1\">[1]</a> We need another term."
msgstr ""
"Słowo &bdquo;równowaga&rdquo; w&nbsp;kontekście prawa autorskiego utarło się "
"jako znak sygnalizujący ideę &bdquo;zachowania równowagi&rdquo; między "
"czytelnikami a&nbsp;wydawcami. Tak więc&nbsp;użycie słowa &bdquo;"
"równowaga&rdquo; w&nbsp;odniesieniu do&nbsp;obu grup interesów czytelników "
"byłoby mylące.<a href=\"#footnote1\">[1]</a> Potrzebujemy innego pojęcia."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"In general, when one party has two goals that partly conflict, and cannot "
"completely achieve both of them, we call this a &ldquo;trade-off.&rdquo; "
"Therefore, rather than speaking of &ldquo;striking the right balance&rdquo; "
"between parties, we should speak of &ldquo;finding the right trade-off "
"between spending our freedom and keeping it.&rdquo;"
msgstr ""
"Generalnie, kiedy jedna ze stron ma dwa cele, które w&nbsp;pewnym stopniu "
"wzajemnie się wykluczają, i&nbsp;niemożliwa jest pełna realizacja każdego "
"z&nbsp;nich, mówimy, że&nbsp;jest to sytuacja typu &bdquo;coś za&nbsp;coś\", "
"konieczny jest &bdquo;kompromis&rdquo;. Tak więc, zamiast mówić o&nbsp;"
"zachowaniu równowagi między stronami, powinniśmy mówić o&nbsp;&bdquo;"
"znalezieniu właściwego kompromisu pomiędzy poświęceniem naszej wolności "
"a&nbsp;jej zachowaniem&rdquo;."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The second error: maximizing one output"
msgstr "Drugi błąd: maksymalizacja zdolności wytwórczej"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The second mistake in copyright policy consists of adopting the goal of "
"maximizing&mdash;not just increasing&mdash;the number of published works.  "
"The erroneous concept of &ldquo;striking a balance&rdquo; elevated the "
"publishers to parity with the readers; this second error places them far "
"above the readers."
msgstr ""
"Drugi błąd w&nbsp;polityce wobec kwestii praw autorskich polega na&nbsp;"
"przyjęciu za&nbsp;cel maksymalizacji &mdash; a&nbsp;nie tylko zwiększenia "
"&mdash; ilości wydawanych utworów. Błędna interpretacja &bdquo;zachowania "
"równowagi&rdquo; wyniosła wydawców na&nbsp;równy poziom z&nbsp;czytelnikami; "
"ten drugi błąd umiejscawia ich o&nbsp;wiele wyżej niż czytelników."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"When we purchase something, we do not generally buy the whole quantity in "
"stock or the most expensive model.  Instead we conserve funds for other "
"purchases, by buying only what we need of any particular good, and choosing "
"a model of sufficient rather than highest quality.  The principle of "
"diminishing returns suggests that spending all our money on one particular "
"good is likely to be an inefficient allocation of resources; we generally "
"choose to keep some money for another use."
msgstr ""
"Kiedy coś kupujemy, zwykle nie kupujemy wszystkiego, co jest na&nbsp;stanie "
"albo&nbsp;najdroższej możliwej wersji produktu. Zamiast tego zachowujemy "
"środki na&nbsp;inne zakupy, przez kupno produktu, który spełnia nasze "
"potrzeby, i&nbsp;przez wybranie odpowiadającego nam modelu zamiast kupna "
"modelu najwyższej możliwej jakości. Zasada malejących przychodów zakłada, "
"że&nbsp;wydanie wszystkich środków na&nbsp;jedno określone dobro nie stanowi "
"efektywnej alokacji środków; staramy się raczej zachować trochę pieniędzy "
"na&nbsp;inne cele."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Diminishing returns applies to copyright just as to any other purchase.  The "
"first freedoms we should trade away are those we miss the least, and whose "
"sacrifice gives the largest encouragement to publication.  As we trade "
"additional freedoms that cut closer to home, we find that each trade is a "
"bigger sacrifice than the last, while bringing a smaller increment in "
"literary activity.  Well before the increment becomes zero, we may well say "
"it is not worth its incremental price; we would then settle on a bargain "
"whose overall result is to increase the amount of publication, but not to "
"the utmost possible extent."
msgstr ""
"Zasada malejących przychodów odnosi się do&nbsp;prawa autorskiego tak samo "
"jak do&nbsp;innych zakupów. Pierwszymi wolnościami, które powinniśmy "
"przehandlować są te, których najmniej będzie nam brakować, a&nbsp;które dają "
"największy bodziec do&nbsp;publikacji. W&nbsp;miarę jak pozbywamy się coraz "
"bliższych nam wolności, zauważamy że&nbsp;każda z&nbsp;transakcji jest "
"większym poświęceniem niż ostatnia, a&nbsp;przynosi mniejsze korzyści dla "
"aktywności literackiej. Długo zanim ten przyrost wyniesie zero zobaczymy, "
"że&nbsp;nie jest wart swojej ceny. Tak więc&nbsp;zgodzilibyśmy się na&nbsp;"
"układ, którego rezultatem jest zwiększenie ilości publikacji, ale&nbsp;nie "
"do&nbsp;najwyższego możliwego stopnia."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Accepting the goal of maximizing publication rejects all these wiser, more "
"advantageous bargains in advance&mdash;it dictates that the public must cede "
"nearly all of its freedom to use published works, for just a little more "
"publication."
msgstr ""
"Przyjęcie za&nbsp;cel ilościowej maksymalizacji publikacji z&nbsp;góry "
"odrzuca wszystkie mądrzejsze, korzystniejsze transakcje &mdash; dyktuje, "
"że&nbsp;ogół musi scedować prawie całą swoją wolność do&nbsp;korzystania "
"z&nbsp;utworów, w&nbsp;zamian za&nbsp;tylko trochę większą liczbę publikacji."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The rhetoric of maximization"
msgstr "Retoryka maksymalizacji"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"In practice, the goal of maximizing publication regardless of the cost to "
"freedom is supported by widespread rhetoric which asserts that public "
"copying is illegitimate, unfair, and intrinsically wrong.  For instance, the "
"publishers call people who copy &ldquo;pirates,&rdquo; a smear term designed "
"to equate sharing information with your neighbor with attacking a ship.  "
"(This smear term was formerly used by authors to describe publishers who "
"found lawful ways to publish unauthorized editions; its modern use by the "
"publishers is almost the reverse.)  This rhetoric directly rejects the "
"constitutional basis for copyright, but presents itself as representing the "
"unquestioned tradition of the American legal system."
msgstr ""
"W&nbsp;praktyce, cel maksymalizacji publikacji bez&nbsp;względu na&nbsp;"
"koszty wolności jest wspierany przez szeroko rozpowszechnioną retorykę, "
"utrzymującą, że&nbsp;publiczne kopiowanie jest bezprawne, niesprawiedliwe "
"i&nbsp;wewnętrznie złe. Na&nbsp;przykład, wydawcy nazywają ludzi, którzy "
"kopiują &bdquo;piratami&rdquo;, oczerniającym określeniem nakierowanym "
"na&nbsp;zrównanie dzielenia się informacją z&nbsp;sąsiadem z&nbsp;"
"zaatakowaniem statku (ten oczerniający termin był wcześniej używany przez "
"autorów na&nbsp;określenie wydawców, którzy znaleźli zgodne z&nbsp;prawem "
"sposoby na&nbsp;wydawanie dzieł bez&nbsp;zgody autora; jego współczesne "
"stosowanie przez wydawców jest prawie że&nbsp;odwrotne). Ta retoryka "
"bezpośrednio odrzuca konstytucyjną podstawę prawa autorskiego, ale&nbsp;"
"przedstawia siebie samą jako reprezentującą niekwestionowaną tradycję "
"amerykańskiego systemu prawnego."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The &ldquo;pirate&rdquo; rhetoric is typically accepted because it so "
"pervades the media that few people realize how radical it is.  It is "
"effective because if copying by the public is fundamentally illegitimate, we "
"can never object to the publishers' demand that we surrender our freedom to "
"do so.  In other words, when the public is challenged to show why publishers "
"should not receive some additional power, the most important reason of "
"all&mdash;&ldquo;We want to copy&rdquo;&mdash;is disqualified in advance."
msgstr ""
"&bdquo;Piracka&rdquo; retoryka jest zwykle akceptowana, ponieważ&nbsp;zalewa "
"media do&nbsp;tego stopnia, że&nbsp;niewiele osób zdaje sobie sprawę, iż "
"jest skrajna. Jest efektywna, ponieważ&nbsp;jeśli kopiowanie przez ogół jest "
"fundamentalnie bezprawne, to nigdy nie możemy się sprzeciwić żądaniom "
"wydawców, żebyśmy zrezygnowali z&nbsp;naszej wolności do&nbsp;kopiowania. "
"Innymi słowy, kiedy społeczeństwu rzuca się wyzwanie, aby&nbsp;pokazało, "
"dlaczego wydawcy nie powinni otrzymać dodatkowych uprawnień, najważniejszy "
"powód ze wszystkich &mdash; &bdquo;chcemy kopiować&rdquo; &mdash; zostaje "
"z&nbsp;góry zdyskwalifikowany."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This leaves no way to argue against increasing copyright power except using "
"side issues.  Hence, opposition to stronger copyright powers today almost "
"exclusively cites side issues, and never dares cite the freedom to "
"distribute copies as a legitimate public value."
msgstr ""
"To nie pozostawia żadnego sposobu na&nbsp;walkę z&nbsp;narastającą władzą "
"prawa autorskiego poza powoływaniem się na&nbsp;kwestie uboczne. "
"Dlatego&nbsp;też osoby przeciwstawiające się rosnącej władzy prawa "
"autorskiego obecnie powołują się prawie wyłącznie na&nbsp;kwestie "
"drugorzędne, i&nbsp;nigdy nie ośmielają się podnieść kwestii wolności "
"do&nbsp;dystrybucji kopii jako prawnie usankcjonowanej wartości społecznej."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"As a practical matter, the goal of maximization enables publishers to argue "
"that &ldquo;A certain practice is reducing our sales&mdash;or we think it "
"might&mdash;so we presume it diminishes publication by some unknown amount, "
"and therefore it should be prohibited.&rdquo; We are led to the outrageous "
"conclusion that the public good is measured by publishers' sales: What's "
"good for General Media is good for the USA."
msgstr ""
"Praktyczny rezultat jest taki, że&nbsp;cel maksymalizacji pozwala wydawcom "
"na&nbsp;argumentowanie, że&nbsp;&bdquo;określona praktyka [działanie] "
"zmniejsza rozmiary naszej sprzedaży &mdash; albo&nbsp;podejrzewamy, że&nbsp;"
"może zmniejszyć &mdash; tak więc&nbsp;zakładamy, że&nbsp;w&nbsp;pewnym "
"nieokreślonym stopniu zmniejsza ilość publikacji, i&nbsp;z tego też powodu "
"powinna być zakazana&rdquo;. Doprowadza nas to do&nbsp;szokującego wniosku, "
"iż dobro ogółu jest mierzone przez rozmiary sprzedaży wydawców: to, co dobre "
"dla General Media, jest dobre dla USA."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The third error: maximizing publishers' power"
msgstr "Trzeci błąd: maksymalizacja władzy wydawców"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Once the publishers have obtained assent to the policy goal of maximizing "
"publication output at any cost, their next step is to infer that this "
"requires giving them the maximum possible powers&mdash;making copyright "
"cover every imaginable use of a work, or applying some other legal tool such "
"as &ldquo;shrink wrap&rdquo; licenses to equivalent effect.  This goal, "
"which entails the abolition of &ldquo;fair use&rdquo; and the &ldquo;right "
"of first sale,&rdquo; is being pressed at every available level of "
"government, from states of the US to international bodies."
msgstr ""
"Od&nbsp;kiedy wydawcy uzyskali akceptację idei, że&nbsp;celem praw "
"autorskich ma być maksymalizacja produkcji wydawniczej za&nbsp;wszelką cenę, "
"ich następnym krokiem stało się podsunięcie wniosku, że&nbsp;wymaga to "
"przyznania im maksymalnych możliwych uprawnień&nbsp;&mdash; sprawienie, "
"aby&nbsp;prawo autorskie pokrywało każde możliwe wykorzystanie utworu, "
"lub&nbsp;zastosowanie innych prawnych narzędzi, jak np. &bdquo;licencje "
"zafoliowane&rdquo;, shrink-wrap<a href=\"#transnote1\" id=\"transbody1\">[*]"
"</a>, dla osiągnięcia tego samego efektu. Ten cel pociąga za&nbsp;sobą "
"zniesienie &bdquo;dozwolonego użytku&rdquo; i&nbsp;&bdquo;prawa pierwszej "
"sprzedaży&rdquo; jest forsowany na&nbsp;każdym możliwym szczeblu rządowym, "
"od&nbsp;poszczególnych stanów USA aż do&nbsp;organów międzynarodowych."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This step is erroneous because strict copyright rules obstruct the creation "
"of useful new works.  For instance, Shakespeare borrowed the plots of some "
"of his plays from works others had published a few decades before, so if "
"today's copyright law had been in effect, his plays would have been illegal."
msgstr ""
"Ten krok jest błędny, ponieważ&nbsp;surowe przepisy prawa autorskiego "
"blokują powstawanie nowych utworów. Na&nbsp;przykład, Shakespeare zapożyczył "
"wątki kilku swoich sztuk z&nbsp;innych sztuk, opublikowanych kilkadziesiąt "
"lat wcześniej, tak więc&nbsp;jeśli wówczas obowiązywałoby dzisiejsze prawo "
"autorskie, jego sztuki byłyby nielegalne."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Even if we wanted the highest possible rate of publication, regardless of "
"cost to the public, maximizing publishers' power is the wrong way to get "
"it.  As a means of promoting progress, it is self-defeating."
msgstr ""
"Nawet gdybyśmy chcieli osiągnąć największą możliwą ilość publikacji, "
"niezależnie od&nbsp;kosztów dla ogółu, maksymalizacja uprawnień wydawców nie "
"jest odpowiednią drogą. Jako środek wspierania postępu, przeczy on sam sobie."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The results of the three errors"
msgstr "Rezultaty trzech błędów"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The current trend in copyright legislation is to hand publishers broader "
"powers for longer periods of time.  The conceptual basis of copyright, as it "
"emerges distorted from the series of errors, rarely offers a basis for "
"saying no.  Legislators give lip service to the idea that copyright serves "
"the public, while in fact giving publishers whatever they ask for."
msgstr ""
"Aktualnym nurtem w&nbsp;legislacji dotyczącej praw autorskich jest wręczanie "
"wydawcom szerszych uprawnień na&nbsp;dłuższe okresy czasu. Konceptualny "
"fundament prawa autorskiego, wyłaniający się z&nbsp;serii błędów, rzadko "
"zezwala powiedzieć nie. Legislatorzy plotą frazesy, jakoby ideą prawa "
"autorskiego była służba ogółowi, kiedy tak naprawdę dają wydawcom "
"czegokolwiek ci sobie zażyczą."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"For example, here is what Senator Hatch said when introducing S. 483, a 1995 "
"bill to increase the term of copyright by 20 years:"
msgstr ""
"Na&nbsp;przykład oto co powiedział senator Hatch, kiedy przedstawiał S. 483, "
"akt prawny z&nbsp;1995 roku przedłużający o&nbsp;20 lat okres, na&nbsp;jaki "
"przysługują prawa autorskie:"

#. type: Content of: <div><blockquote><p>
msgid ""
"I believe we are now at such a point with respect to the question of whether "
"the current term of copyright adequately protects the interests of authors "
"and the related question of whether the term of protection continues to "
"provide a sufficient incentive for the creation of new works of authorship."
msgstr ""
"Wierzę, że&nbsp;jesteśmy teraz w&nbsp;takim właśnie punkcie, jeśli chodzi "
"o&nbsp;kwestię, czy&nbsp;aktualny okres ochronny przyznawany przez prawo "
"autorskie adekwatnie chroni interesy autorów oraz&nbsp;o&nbsp;powiązaną "
"z&nbsp;tym kwestię, czy&nbsp;tenże okres zapewnia wystarczającą zachętę dla "
"tworzenia nowych utworów."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This bill extended the copyright on already published works written since "
"the 1920s.  This change was a giveaway to publishers with no possible "
"benefit to the public, since there is no way to retroactively increase now "
"the number of books published back then.  Yet it cost the public a freedom "
"that is meaningful today&mdash;the freedom to redistribute books from that "
"era.  Note the use of the propaganda term, &ldquo;<a href=\"/philosophy/"
"words-to-avoid.html#Protection\" >protect</a>,&rdquo; which embodies the "
"second of the three errors."
msgstr ""
"Projekt ustawy poszerzył działanie przepisów prawa autorskiego na&nbsp;"
"utwory już opublikowane, począwszy od&nbsp;napisanych w&nbsp;latach 1920. "
"Był to podarunek dla wydawców bez&nbsp;żadnej korzyści dla ogółu, "
"ponieważ&nbsp;nie ma możliwości, aby&nbsp;z&nbsp;mocą wsteczną zwiększyć "
"liczbę książek opublikowanych w&nbsp;tamtych czasach. A&nbsp;jednak ogół "
"kosztowało to wolność, która ma dziś niebagatelne znaczenie&nbsp;&mdash; "
"wolność rozpowszechniania książek z&nbsp;tamtego okresu. Zwróćcie uwagę "
"na&nbsp;używany termin propagandowy &bdquo;<a href=\"/philosophy/words-to-"
"avoid.html#Protection\">chronić</a>,&rdquo; który zawiera drugi z&nbsp;"
"trzech błędów."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The bill also extended the copyrights of works yet to be written.  For works "
"made for hire, copyright would last 95 years instead of the present 75 "
"years.  Theoretically this would increase the incentive to write new works; "
"but any publisher that claims to need this extra incentive should be "
"required substantiate the claim with projected balance sheets for 75 years "
"in the future."
msgstr ""
"Akt rozszerzył także prawa autorskie na&nbsp;utwory, które zostaną dopiero "
"napisane. Utwory napisane na&nbsp;zamówienie objęte zostaną 95-letnim "
"okresem ochronnym, zamiast dotychczasowym 75-letnim. Teoretycznie powinno "
"stanowić to zachętę do&nbsp;pisania nowych utworów; jednak&nbsp;każdy "
"wydawca, który twierdzi, iż potrzebuje tej dodatkowej zachęty, powinien "
"poprzeć żądanie przewidywanymi zestawieniami bilansowymi na&nbsp;rok 2075."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Needless to say, Congress did not question the publishers' arguments: a law "
"extending copyright was enacted in 1998.  It was officially called the Sonny "
"Bono Copyright Term Extension Act, named after one of its sponsors who died "
"earlier that year.  We usually call it the Mickey Mouse Copyright Act, since "
"we presume its real motive was to prevent the copyright on the appearance of "
"Mickey Mouse from expiring.  Bono's widow, who served the rest of his term, "
"made this statement:"
msgstr ""
"Zbytecznie dodawać, iż Kongres nie zakwestionował argumentów wydawców: akt "
"prawny rozszerzający prawo autorskie ustanowiono w&nbsp;1998. Był to tzw. "
"&bdquo;Sonny Bono Copyright Term Extension Act&rdquo;, &bdquo;Ustawa "
"Sony'ego Bono przedłużająca okres działania praw autorskich&rdquo;, nazwana "
"po&nbsp;jednym z&nbsp;jej orędowników, który zmarł wcześniej tego samego "
"roku. Wdowa po&nbsp;nim złożyła następujące oświadczenie:"

#. type: Content of: <div><blockquote><p>
msgid ""
"Actually, Sonny wanted the term of copyright protection to last forever. I "
"am informed by staff that such a change would violate the Constitution. I "
"invite all of you to work with me to strengthen our copyright laws in all of "
"the ways available to us. As you know, there is also Jack Valenti's proposal "
"for term to last forever less one day. Perhaps the Committee may look at "
"that next Congress."
msgstr ""
"Faktycznie, Sonny chciał, żeby prawo autorskie trwało wiecznie. Zostałam "
"poinformowana przez personel, iż taka zmiana naruszałaby Konstytucję. "
"Zapraszam wszystkich do&nbsp;pracy razem ze mną celem wzmocnienia przepisów "
"prawa autorskiego na&nbsp;wszelkie możliwe sposoby. Jak wiecie, padła też "
"propozycja Jacka Valentiego, aby&nbsp;trwały wiecznie minus jeden dzień. Być "
"może komisja zajmie się tym za&nbsp;następnego Kongresu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The Supreme Court later heard a case that sought to overturn the law on the "
"grounds that the retroactive extension fails to serve the Constitution's "
"goal of promoting progress.  The court responded by abdicating its "
"responsibility to judge the question; on copyright, the Constitution "
"requires only lip service."
msgstr ""
"Sąd Najwyższy zgodził się rozpatrzyć sprawę dotyczącą obalenia prawa na&nbsp;"
"podstawie tego, iż rozszerzenie z&nbsp;mocą wsteczną nie służy "
"Konstytucyjnej zasadzie wspierania postępu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Another law, passed in 1997, made it a felony to make sufficiently many "
"copies of any published work, even if you give them away to friends just to "
"be nice.  Previously this was not a crime in the US at all."
msgstr ""
"Inny akt prawny, przyjęty w&nbsp;1996, spowodował, że&nbsp;przestępstwem "
"stało się wykonanie większej ilości kopii jakiegokolwiek opublikowanego "
"utworu, nawet jeśli chcesz je rozdać przyjaciołom tylko po&nbsp;to, by być "
"miłym. Wcześniej nie było to przestępstwem w&nbsp;Stanach Zjednoczonych."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"An even worse law, the Digital Millennium Copyright Act (DMCA), was designed "
"to bring back what was then called &ldquo;copy protection&rdquo;&mdash;now "
"known as <a href=\"/proprietary/proprietary-drm.html\">DRM</a> (Digital "
"Restrictions Management)&mdash;which users already detested, by making it a "
"crime to defeat the restrictions, or even publish information about how to "
"defeat them.  This law ought to be called the &ldquo;Domination by Media "
"Corporations Act&rdquo; because it effectively offers publishers the chance "
"to write their own copyright law.  It says they can impose any restrictions "
"whatsoever on the use of a work, and these restrictions take the force of "
"law provided the work contains some sort of encryption or license manager to "
"enforce them."
msgstr ""
"Jeszcze gorsze prawo, &bdquo;Digital Millennium Copyright Act&rdquo; (DMCA, "
"&bdquo;Ustawa o&nbsp;prawach autorskich w&nbsp;cyfrowym tysiącleciu&rdquo;), "
"ułożone w&nbsp;celu przywrócenia co się wtedy zwało &bdquo;zabezpieczeń "
"przed kopiowaniem&rdquo;&nbsp;&ndash; teraz zwanym <a href=\"/proprietary/"
"proprietary-drm.html\">DRM</a> (Cyfrowe Zarządzanie Ograniczeniami)&nbsp;"
"&ndash; czego już nie znosili użytkownicy komputerów. Zgodnie z&nbsp;nim "
"jako przestępstwo traktowane jest łamanie takich zabezpieczeń, a&nbsp;nawet "
"samo publikowanie informacji, jak je złamać. Ten akt powinien zostać "
"nazwany: &bdquo;Ustawa o&nbsp;Dominacji Korporacji Medialnych&rdquo;, "
"ponieważ&nbsp;w&nbsp;efekcie pozwala wydawcom na&nbsp;spisanie ich własnego "
"prawa autorskiego. Stwierdza, że&nbsp;mogą nałożyć dowolne restrykcje "
"na&nbsp;użycie utworu, a&nbsp;te restrykcje mają moc prawa, jeśli tylko "
"utwór zawiera jakiś rodzaj szyfrowania lub&nbsp;menedżera licencji, aby&nbsp;"
"je egzekwować."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"One of the arguments offered for this bill was that it would implement a "
"recent treaty to increase copyright powers.  The treaty was promulgated by "
"the World <a href=\"/philosophy/not-ipr.html\">Intellectual Property</a> "
"Organization, an organization dominated by copyright- and patent-holding "
"interests, with the aid of pressure from the Clinton administration; since "
"the treaty only increases copyright power, whether it serves the public "
"interest in any country is doubtful.  In any case, the bill went far beyond "
"what the treaty required."
msgstr ""
"Jednym z&nbsp;argumentów przedstawianych za&nbsp;tym aktem było to, iż miał "
"implementować wcześniejszy traktat o&nbsp;rozszerzeniu praw autorskich. "
"Traktat został opublikowany przez WIPO, Światową Organizację <a href=\"/"
"philosophy/not-ipr.html\">Własności Intelektualnej</a>, zdominowaną przez "
"grupy interesów posiadaczy praw autorskich i&nbsp;patentów, z&nbsp;pomocą "
"nacisków administracji Clintona; ponieważ&nbsp;traktat tylko zwiększa zakres "
"prawa autorskiego, a&nbsp;to, czy&nbsp;służy interesom ogółu w&nbsp;"
"jakimkolwiek państwie, jest raczej wątpliwe. W&nbsp;każdym razie, ustawa "
"poszła znacznie dalej niż wymagał tego traktat."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Libraries were a key source of opposition to this bill, especially to the "
"aspects that block the forms of copying that are considered fair use. How "
"did the publishers respond? Former representative Pat Schroeder, now a "
"lobbyist for the Association of American Publishers, said that the "
"publishers &ldquo;could not live with what [the libraries were] asking for."
"&rdquo; Since the libraries were asking only to preserve part of the status "
"quo, one might respond by wondering how the publishers had survived until "
"the present day."
msgstr ""
"Biblioteki były głównym źródłem sprzeciwu przeciw projektowi tej ustawy, "
"zwłaszcza przeciw tym aspektom, które blokują formy kopiowania, które uważa "
"się za&nbsp;&bdquo;dozwolony użytek&rdquo;. Jak odpowiedzieli wydawcy? Były "
"parlamentarzysta Pat Schroeder, obecnie lobbysta na&nbsp;rzecz Association "
"of American Publishers, Amerykańskiego Związku Wydawców, powiedział, że&nbsp;"
"wydawcy &bdquo;nie mogą się zgodzić na&nbsp;to, o&nbsp;co prosiły "
"biblioteki&rdquo;. Ponieważ&nbsp;biblioteki prosiły tylko o&nbsp;zachowanie "
"status quo, należałoby odpowiedzieć, iż zastanawiające jest, jakim cudem "
"wydawcy w&nbsp;ogóle przetrwali do&nbsp;dnia dzisiejszego."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Congressman Barney Frank, in a meeting with me and others who opposed this "
"bill, showed how far the US Constitution's view of copyright has been "
"disregarded.  He said that new powers, backed by criminal penalties, were "
"needed urgently because the &ldquo;movie industry is worried,&rdquo; as well "
"as the &ldquo;music industry&rdquo; and other &ldquo;industries.&rdquo; I "
"asked him, &ldquo;But is this in the public interest?&rdquo; His response "
"was telling: &ldquo;Why are you talking about the public interest? These "
"creative people don't have to give up their rights for the public interest!"
"&rdquo; The &ldquo;industry&rdquo; has been identified with the &ldquo;"
"creative people&rdquo; it hires, copyright has been treated as its "
"entitlement, and the Constitution has been turned upside down."
msgstr ""
"Kongresmen Barney Frank, na&nbsp;spotkaniu ze mną oraz&nbsp;innymi, którzy "
"sprzeciwiali się projektowi tej ustawy, pokazał, jak dalece zlekceważono "
"konstytucyjną koncepcję prawa autorskiego. Powiedział, że&nbsp;nowe prawa, "
"poparte sankcjami karnymi, były pilnie potrzebne, ponieważ&nbsp;&bdquo;"
"przemysł filmowy jest zaniepokojony&rdquo;, jak również &bdquo;przemysł "
"muzyczny&rdquo; i&nbsp;inne &bdquo;przemysły&rdquo;. Zapytałem go: &bdquo;"
"ale czy&nbsp;to jest w&nbsp;interesie ogółu?&rdquo;. Jego odpowiedzią było: "
"&bdquo;Dlaczego mówi pan o&nbsp;interesie ogółu? Ci kreatywni ludzie nie "
"muszą rezygnować ze swoich praw dla interesu ogółu!&rdquo;. Tak więc&nbsp;"
"&bdquo;przemysł&rdquo; został utożsamiony z&nbsp;&bdquo;kreatywnymi "
"ludźmi&rdquo;, których wynajmuje, prawo autorskie potraktowane jako wydane "
"przez niego &bdquo;uprawnienia&rdquo;, a&nbsp;konstytucja &mdash; postawiona "
"do&nbsp;góry nogami."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The DMCA was enacted in 1998.  As enacted, it says that fair use remains "
"nominally legitimate, but allows publishers to prohibit all software or "
"hardware that you could practice it with.  Effectively, fair use is "
"prohibited."
msgstr ""
"Ustawa DMCA została uchwalona w&nbsp;1998. W&nbsp;przyjętym kształcie "
"postanawia, że&nbsp;dozwolony użytek teoretycznie pozostaje legalny, "
"ale&nbsp;zezwala wydawcom na&nbsp;zakazanie wszelkiego oprogramowania "
"czy&nbsp;sprzętu, za&nbsp;pomocą którego można by było realizować swoje "
"prawo do&nbsp;dozwolonego użytku. Faktycznie dozwolony użytek jest "
"zabroniony."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Based on this law, the movie industry has imposed censorship on free "
"software for reading and playing DVDs, and even on the information about how "
"to read them.  In April 2001, Professor Edward Felten of Princeton "
"University was intimidated by lawsuit threats from the Recording Industry "
"Association of America (RIAA) into withdrawing a scientific paper stating "
"what he had learned about a proposed encryption system for restricting "
"access to recorded music."
msgstr ""
"W&nbsp;oparciu o te przepisy przemysł filmowy nałożył cenzurę na&nbsp;wolne "
"oprogramowanie pozwalające na&nbsp;odczytanie i&nbsp;odtwarzanie zawartości "
"dysków DVD, a&nbsp;nawet na&nbsp;informacje o&nbsp;tym, jak je odtwarzać. "
"W&nbsp;kwietniu 2001 Recording Industry Association of America (RIAA, "
"Amerykańskie Stowarzyszenie Przemysłu Nagraniowego) zastraszyło groźbami "
"pozwu profesora Edwarda Feltena z&nbsp;Uniwersytetu w&nbsp;Princeton, żeby "
"wycofał pracę naukową, w&nbsp;której opisał, czego nauczył się o&nbsp;"
"systemie kodowania proponowanym jako środek ograniczenia dostępu do&nbsp;"
"muzyki."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"We are also beginning to see e-books that take away many of readers' "
"traditional freedoms&mdash;for instance, the freedom to lend a book to your "
"friend, to sell it to a used book store, to borrow it from a library, to buy "
"it without giving your name to a corporate data bank, even the freedom to "
"read it twice.  Encrypted e-books generally restrict all these "
"activities&mdash;you can read them only with special secret software "
"designed to restrict you."
msgstr ""
"Widzimy, jak zaczynają pojawiać się książki elektroniczne, e-booki, które "
"odbierają czytelnikom wiele tradycyjnych wolności &mdash; na&nbsp;przykład, "
"wolność pożyczenia książki przyjacielowi, odsprzedania jej do&nbsp;sklepu "
"z&nbsp;używanymi książkami, wypożyczenia jej z&nbsp;biblioteki, kupna jej "
"bez&nbsp;podawania swoich danych korporacyjnemu bankowi danych, a&nbsp;nawet "
"prawo do&nbsp;jej dwukrotnego przeczytania. Zakodowane książki elektroniczne "
"generalnie pozbawiają tych możliwości &mdash; możesz je przeczytać tylko "
"za&nbsp;pomocą specjalnego tajnego oprogramowania, opracowanego, by cię "
"ograniczyć."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"I will never buy one of these encrypted, restricted e-books, and I hope you "
"will reject them too.  If an e-book doesn't give you the same freedoms as a "
"traditional paper book, don't accept it!"
msgstr ""
"Nigdy nie kupię jednej z&nbsp;tych zaszyfrowanych, ograniczonych książek "
"elektronicznych, i&nbsp;mam nadzieję, że&nbsp;wy też je odrzucicie. Jeśli e-"
"book nie daje takich samych praw jak książka tradycyjna, nie akceptuj go!"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Anyone independently releasing software that can read restricted e-books "
"risks prosecution.  A Russian programmer, Dmitry Sklyarov, was arrested in "
"2001 while visiting the US to speak at a conference, because he had written "
"such a program in Russia, where it was lawful to do so.  Now Russia is "
"preparing a law to prohibit it too, and the European Union recently adopted "
"one."
msgstr ""
"Każdy, kto niezależnie wypuszcza oprogramowanie potrafiące odczytywać "
"ograniczone książki elektroniczne ryzykuje oskarżenie przed sądem. "
"W&nbsp;2001 roku rosyjski programista Dimitrij Skliarow został aresztowany "
"podczas pobytu w&nbsp;Stanach, gdzie miał wystąpić na&nbsp;konferencji, "
"ponieważ&nbsp;napisał taki program w&nbsp;Rosji, gdzie było to prawnie "
"dozwolone. Teraz Rosja przygotowuje prawo, które też ma tego zabraniać, "
"a&nbsp;Unia Europejska ostatnio takie prawo przyjęła."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Mass-market e-books have been a commercial failure so far, but not because "
"readers chose to defend their freedom; they were unattractive for other "
"reasons, such as that computer display screens are not easy surfaces to read "
"from.  We can't rely on this happy accident to protect us in the long term; "
"the next attempt to promote e-books will use &ldquo;electronic paper&rdquo;"
"&mdash;book-like objects into which an encrypted, restricted e-book can be "
"downloaded.  If this paper-like surface proves more appealing than today's "
"display screens, we will have to defend our freedom in order to keep it.  "
"Meanwhile, e-books are making inroads in niches: NYU and other dental "
"schools require students to buy their textbooks in the form of restricted e-"
"books."
msgstr ""
"Masowy rynek ksiażek elektronicznych okazał się jak dotąd komercyjną klapą, "
"ale&nbsp;nie dlatego, że&nbsp;czytelnicy zdecydowali się bronić swoich "
"wolności. Nie były atrakcyjne z&nbsp;innych powodów, między innymi dlatego, "
"że&nbsp;czytanie z&nbsp;monitorów komputerowych nie należy do&nbsp;czynności "
"łatwych. Nie możemy jednak&nbsp;polegać na&nbsp;tym, że&nbsp;ten szczęśliwy "
"przypadek będzie nas chronił na&nbsp;dłuższą metę. Kolejna próba promowania "
"książek elektronicznych zostanie oparta na&nbsp;wykorzystaniu &bdquo;"
"elektronicznego papieru&rdquo; &mdash; książko-podobnego obiektu, do&nbsp;"
"którego będzie można pobierać zaszyfrowane, ograniczone e-booki. Jeśli ta "
"papiero-podobna powierzchnia okaże się bardziej skuteczna niż dzisiejsze "
"ekrany monitorów, będziemy musieli bronić naszej wolności. Tymczasem e-booki "
"dokonują inwazji w&nbsp;segmentach niszowych: Uniwersytet w&nbsp;Nowym Jorku "
"i&nbsp;inne szkoły stomatologiczne wymagają od&nbsp;studentów, żeby kupowali "
"swoje podręczniki w&nbsp;formie ograniczonych książek elektronicznych."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"The media companies are not satisfied yet.  In 2001, Disney-funded Senator "
"Hollings proposed a bill called the &ldquo;Security Systems Standards and "
"Certification Act&rdquo; (SSSCA)<a href=\"#footnote2\">[2]</a>, which would "
"require all computers (and other digital recording and playback devices) to "
"have government-mandated copy-restriction systems.  That is their ultimate "
"goal, but the first item on their agenda is to prohibit any equipment that "
"can tune digital HDTV unless it is designed to be impossible for the public "
"to &ldquo;tamper with&rdquo; (i.e., modify for their own purposes).  Since "
"free software is software that users can modify, we face here for the first "
"time a proposed law that explicitly prohibits free software for a certain "
"job.  Prohibition of other jobs will surely follow. If the FCC adopts this "
"rule, existing free software such as GNU Radio would be censored."
msgstr ""
"Ale&nbsp;firmy medialne wciąż nie są zadowolone. W&nbsp;2001 finansowany "
"przez Disneya senator Hollings przedstawił projekt ustawy nazwanego &bdquo;"
"Security Systems Standards and Certification Act&rdquo; (SSSCA, &bdquo;"
"Ustawa o&nbsp;Standardach i&nbsp;Certyfikacji Systemów Bezpieczeństwa&rdquo;)"
"<a href=\"#footnote2\">[2]</a>, który wymagałby, aby&nbsp;wszystkie "
"komputery (oraz inne urządzenia umożliwiające cyfrowy zapis lub&nbsp;odczyt) "
"miały zatwierdzone przez rząd systemy ograniczające kopiowanie. To jest ich "
"ostateczny cel, ale&nbsp;pierwszym punktem ich planu jest zakazanie "
"wszelkich urządzeń, które mogą odbierać programy nadawane w&nbsp;systemie "
"HDTV (cyfrowej telewizji wysokiej rozdzielczości), o&nbsp;ile takie "
"urządzenia nie zostaną zaprojektowane w&nbsp;taki sposób, aby&nbsp;ogół nie "
"mógł nimi &bdquo;manipulować&rdquo; (innymi słowy modyfikować dla własnych "
"celów). Ponieważ&nbsp;wolne oprogramowanie jest oprogramowaniem, które "
"użytkownik może swobodnie modyfikować, stajemy tu po&nbsp;raz pierwszy "
"w&nbsp;obliczu prawa, które wyraźnie zakazuje zastosowania wolnego "
"oprogramowania dla wykonania określonego zadania. Zakazy uwzględniające inne "
"rodzaje zadań z&nbsp;pewnością zostaną zaproponowane w&nbsp;przyszłości. "
"Jeśli FCC, Federalna Komisja Komunikacji, zaakceptuje te zapisy, istniejące "
"wolne oprogramowanie, takie jak GNU Radio, zostanie ocenzurowane."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"To block these bills and rules requires political action.<a href="
"\"#footnote3\">[3]</a>"
msgstr ""
"Zablokowanie tych ustaw i&nbsp;przepisów wymaga działań politycznych<a href="
"\"#footnote3\">[3]</a>"

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Finding the right bargain"
msgstr "Znalezienie właściwej umowy"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"What is the proper way to decide copyright policy? If copyright is a bargain "
"made on behalf of the public, it should serve the public interest above "
"all.  The government's duty when selling the public's freedom is to sell "
"only what it must, and sell it as dearly as possible.  At the very least, we "
"should pare back the extent of copyright as much as possible while "
"maintaining a comparable level of publication."
msgstr ""
"Jaka wygląda słuszna droga dla zdecydowania o&nbsp;polityce praw autorskich? "
"Skoro prawo autorskie jest umową zawartą w&nbsp;imieniu ogółu, to powinno "
"przede wszystkim służyć interesowi ogółu. Obowiązkiem rządu, kiedy sprzedaje "
"wolność ogółu, powinno być sprzedanie tylko tego, co jest konieczne, i&nbsp;"
"to za&nbsp;najwyższą możliwą cenę. Absolutnie minimalnym krokiem powinno być "
"okrojenie zakresu prawa autorskiego, tak jak to tylko możliwe, zachowując "
"jednocześnie porównywalny poziom publikacji."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Since we cannot find this minimum price in freedom through competitive "
"bidding, as we do for construction projects, how can we find it?"
msgstr ""
"Skoro tej płaconej wolnością ceny minimalnej nie możemy znaleźć metodą "
"przetargów, jak to jest czynione przy projektach budowlanych, to jak ją "
"możemy znaleźć?"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"One possible method is to reduce copyright privileges in stages, and observe "
"the results.  By seeing if and when measurable diminutions in publication "
"occur, we will learn how much copyright power is really necessary to achieve "
"the public's purposes.  We must judge this by actual observation, not by "
"what publishers say will happen, because they have every incentive to make "
"exaggerated predictions of doom if their powers are reduced in any way."
msgstr ""
"Jedną z&nbsp;możliwości jest stopniowe redukowanie przywilejów płynących "
"z&nbsp;prawa autorskiego i&nbsp;obserwowanie rezultatów. Obserwując, "
"czy&nbsp;i&nbsp;kiedy zacznie zachodzić uszczuplenie w&nbsp;ilości "
"publikacji, zobaczymy, ile uprawnień z&nbsp;prawa autorskiego jest nam "
"rzeczywiście potrzebne do&nbsp;osiągnięcia celów ogółu. Musimy to ocenić "
"przez faktyczną obserwację, nie przez to, co powiedzą wydawcy, zwłaszcza, "
"że&nbsp;są oni bardziej niż skłonni do&nbsp;dokonywania przesadzonych "
"szacunków i&nbsp;roztaczania wizji zagłady, jeśli ich uprawnienia zostałyby "
"w&nbsp;jakimkolwiek stopniu zmniejszone."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Copyright policy includes several independent dimensions, which can be "
"adjusted separately.  After we find the necessary minimum for one policy "
"dimension, it may still be possible to reduce other dimensions of copyright "
"while maintaining the desired publication level."
msgstr ""
"Polityka wobec prawa autorskiego składa się z&nbsp;kilku niezależnych "
"wymiarów, które mogą być oddzielnie dostosowywane. Kiedy znajdziemy "
"konieczne minimum w&nbsp;jednym z&nbsp;wymiarów, wciąż możliwe będzie "
"zredukowanie innych wymiarów prawa autorskiego przy równoczesnym zachowaniu "
"pożądanego poziomu publikacji."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"One important dimension of copyright is its duration, which is now typically "
"on the order of a century.  Reducing the monopoly on copying to ten years, "
"starting from the date when a work is published, would be a good first "
"step.  Another aspect of copyright, which covers the making of derivative "
"works, could continue for a longer period."
msgstr ""
"Jednym z&nbsp;istotnych wymiarów prawa autorskiego jest czas jego trwania, "
"który teraz kształtuję się w&nbsp;okolicy jednego stulecia. Pierwszy dobry "
"krok stanowiłoby ograniczenie monopolu na&nbsp;kopiowanie do&nbsp;dziesięciu "
"lat, licząc od&nbsp;daty, kiedy utwór został wydany. W&nbsp;innym aspekcie "
"prawa autorskiego, regulującym tworzenie pochodnych utworów, mógłby "
"obowiązywać dłuższy okres."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Why count from the date of publication? Because copyright on unpublished "
"works does not directly limit readers' freedom; whether we are free to copy "
"a work is moot when we do not have copies.  So giving authors a longer time "
"to get a work published does no harm.  Authors (who generally do own the "
"copyright prior to publication) will rarely choose to delay publication just "
"to push back the end of the copyright term."
msgstr ""
"Dlaczego liczyć od&nbsp;daty wydania? Ponieważ&nbsp;prawo autorskie na&nbsp;"
"niewydane utwory nie ogranicza bezpośrednio wolności czytelników; to, "
"czy&nbsp;mamy prawo do&nbsp;kopiowania utworu, nie ma znaczenia, jeśli nie "
"mamy żadnego egzemplarza. Tak więc&nbsp;przyznanie autorom dłuższego okresu "
"na&nbsp;wydanie utworu nie czyni szkody. Autorzy (którzy zwykle dysponują "
"prawami autorskimi przed opublikowaniem utworu) rzadko zdecydują się na&nbsp;"
"opóźnienie publikacji tylko po&nbsp;to, aby&nbsp;przesunąć w&nbsp;czasie "
"okres działania praw autorskich."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Why ten years? Because that is a safe proposal; we can be confident on "
"practical grounds that this reduction would have little impact on the "
"overall viability of publishing today.  In most media and genres, successful "
"works are very profitable in just a few years, and even successful works are "
"usually out of print well before ten.  Even for reference works, whose "
"useful life may be many decades, ten-year copyright should suffice: updated "
"editions are issued regularly, and many readers will buy the copyrighted "
"current edition rather than copy a ten-year-old public domain version."
msgstr ""
"Dlaczego dziesięć lat? Ponieważ&nbsp;jest to bezpieczna propozycja. Z&nbsp;"
"powodów praktycznych możemy być pewni, że&nbsp;ta redukcja miałaby mały "
"wpływ na&nbsp;ogólną żywotność współczesnego wydawania. W&nbsp;większej "
"części mediów i&nbsp;gatunków, utwory, które odnoszą sukces, przynoszą "
"bardzo dużo zysku tylko w&nbsp;ciągu kilku lat, ponadto nawet utwory, które "
"odniosły sukces, nie są już w&nbsp;druku grubo nim minie dziesięć lat. Nawet "
"pracom encyklopedycznym, które mogą być użyteczne przez wiele "
"dziesięcioleci, powinien wystarczyć dziesięcioletni okres ochronny &mdash; "
"regularnie wydawane są uaktualnione wydania, a&nbsp;wielu czytelników "
"chętniej kupi aktualne wydanie objęte prawem autorskim niż skopiuje "
"dziesięcioletni egzemplarz stanowiący <i>public domain</i>, dobro publiczne."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Ten years may still be longer than necessary; once things settle down, we "
"could try a further reduction to tune the system.  At a panel on copyright "
"at a literary convention, where I proposed the ten-year term, a noted "
"fantasy author sitting beside me objected vehemently, saying that anything "
"beyond five years was intolerable."
msgstr ""
"Dziesięć lat może być i&nbsp;tak zbyt długim okresem niż jest to potrzebne. "
"Kiedy sprawy się ustabilizują, możemy dokonać dalszych redukcji, żeby "
"dostroić system. Na&nbsp;spotkaniu dotyczącym prawa autorskiego podczas "
"konwencji literackiej, gdzie zaproponowałem dziesięcioletni okres działania "
"praw autorskich, siedzący obok mnie znany autor fantasy gwałtownie "
"zaoponował, twierdząc, iż wszystko ponad okresem 5-letnim jest nie do&nbsp;"
"przyjęcia."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"But we don't have to apply the same time span to all kinds of works.  "
"Maintaining the utmost uniformity of copyright policy is not crucial to the "
"public interest, and copyright law already has many exceptions for specific "
"uses and media.  It would be foolish to pay for every highway project at the "
"rates necessary for the most difficult projects in the most expensive "
"regions of the country; it is equally foolish to &ldquo;pay&rdquo; for all "
"kinds of art with the greatest price in freedom that we find necessary for "
"any one kind."
msgstr ""
"Ale&nbsp;przecież nie musimy stosować tego samego okresu do&nbsp;wszystkich "
"rodzajów utworów. Zachowanie skrajnej jednolitości polityki praw autorskich "
"nie jest kluczowe dla interesu ogółu, a&nbsp;prawo autorskie już stosuje "
"wiele wyjątków dla szczególnych zastosowań i&nbsp;mediów. Byłoby nierozsądne "
"płacić za&nbsp;każdy projekt autostrady stawkę konieczną do&nbsp;zapłacenia "
"za&nbsp;najtrudniejsze projekty w&nbsp;najdroższych regionach kraju. Równie "
"nierozsądne jest za&nbsp;wszelkie rodzaje sztuki &bdquo;płacić' wolnością tę "
"najwyższą cenę, którą uważamy za&nbsp;konieczną w&nbsp;przypadku jednego "
"z&nbsp;rodzajów."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"So perhaps novels, dictionaries, computer programs, songs, symphonies, and "
"movies should have different durations of copyright, so that we can reduce "
"the duration for each kind of work to what is necessary for many such works "
"to be published.  Perhaps movies over one hour long could have a twenty-year "
"copyright, because of the expense of producing them.  In my own field, "
"computer programming, three years should suffice, because product cycles are "
"even shorter than that."
msgstr ""
"Tak więc, być może powieści, słowniki, programy komputerowe, piosenki, "
"symfonie i&nbsp;filmy powinny mieć różne okresy działania praw autorskich, "
"tak abyśmy mogli dla każdego spośród rodzajów ograniczyć odpowiedni okres "
"do&nbsp;takiego czasu, jaki jest konieczny, żeby wydawano wiele tego rodzaju "
"utworów. Być może filmy trwające dłużej niż godzinę powinny mieć "
"dwudziestoletni okres ochronny, ze względu na&nbsp;koszty ich produkcji. "
"Na&nbsp;moim polu, programowania komputerowego, trzy lata powinny "
"wystarczyć, ponieważ&nbsp;cykl życia produktu jest jeszcze krótszy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Another dimension of copyright policy is the extent of fair use: some ways "
"of reproducing all or part of a published work that are legally permitted "
"even though it is copyrighted.  The natural first step in reducing this "
"dimension of copyright power is to permit occasional private small-quantity "
"noncommercial copying and distribution among individuals.  This would "
"eliminate the intrusion of the copyright police into people's private lives, "
"but would probably have little effect on the sales of published works.  (It "
"may be necessary to take other legal steps to ensure that shrink-wrap "
"licenses cannot be used to substitute for copyright in restricting such "
"copying.)  The experience of Napster shows that we should also permit "
"noncommercial verbatim redistribution to the general public&mdash;when so "
"many of the public want to copy and share, and find it so useful, only "
"draconian measures will stop them, and the public deserves to get what it "
"wants."
msgstr ""
"Inną płaszczyzną polityki prawa autorskiego jest zakres dozwolonego użytku "
"&mdash; pewne możliwości powielania w&nbsp;całości lub&nbsp;w&nbsp;części "
"wydanego utworu, które są prawnie dozwolone, nawet jeśli utwór objęty jest "
"prawem autorskim. Naturalnym pierwszym krokiem w&nbsp;redukcji tej "
"płaszczyzny władztwa prawa autorskiego jest pozwolenie na&nbsp;incydentalne "
"prywatne wykonywanie niewielkich ilości niekomercyjnych kopii i&nbsp;"
"rozprowadzanie wśród pojedynczych osób. To wyeliminowałoby wtargnięcie "
"policji praw autorskich w&nbsp;prywatne życia ludzi, przy czym "
"prawdopodobnie miałoby mały wpływ na&nbsp;sprzedaż opublikowanych prac. "
"(Może być konieczne podjęcie innych kroków prawnych celem zagwarantowania, "
"że&nbsp;nie można zabronić takiego kopiowania przez użycie licencji typu "
"shrink-wrap, zastępujących regulacje prawa autorskiego). Doświadczenie "
"Napstera pokazuje, że&nbsp;powinniśmy także dopuścić niekomercyjną "
"redystrybucję niezmienionych egzemplarzy dla ogółu społeczeństwa &mdash; "
"skoro tak duża liczba osób chce kopiować i&nbsp;się dzielić i&nbsp;uważa, "
"że&nbsp;jest to użyteczne, tylko drakońskie środki będą w&nbsp;stanie ich "
"powstrzymać, a&nbsp;ogół zasługuje, aby&nbsp;dostać to, czego chce."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"For novels, and in general for works that are used for entertainment, "
"noncommercial verbatim redistribution may be sufficient freedom for the "
"readers.  Computer programs, being used for functional purposes (to get jobs "
"done), call for additional freedoms beyond that, including the freedom to "
"publish an improved version.  See &ldquo;Free Software Definition,&rdquo; in "
"this book, for an explanation of the freedoms that software users should "
"have.  But it may be an acceptable compromise for these freedoms to be "
"universally available only after a delay of two or three years from the "
"program's publication."
msgstr ""
"Dla powieści oraz&nbsp;ogólnie dla utworów, których przeznaczeniem jest "
"rozrywka, niekomercyjne wierne redystrybuowanie może być wystarczającą "
"wolnością dla czytelników. Programy komputerowe, jako że&nbsp;są używane "
"do&nbsp;osiągnięcia celów funkcjonalnych (wykonania pracy), wymagają "
"dodatkowych wolności, łącznie z&nbsp;wolnością do&nbsp;wydania poprawionej "
"wersji. Objaśnienia wolności, jakie powinni mieć użytkownicy oprogramowania "
"komputerowego, umieszczono w&nbsp;rozdziale &bdquo;Definicja wolnego "
"oprogramowania&rdquo;. Możliwym do&nbsp;zaakceptowania kompromisem mogłoby "
"być przyznanie powszechnej dostępności, ale&nbsp;po upływie dwóch lub&nbsp;"
"trzech lat od&nbsp;wydania programu."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Changes like these could bring copyright into line with the public's wish to "
"use digital technology to copy.  Publishers will no doubt find these "
"proposals &ldquo;unbalanced&rdquo;; they may threaten to take their marbles "
"and go home, but they won't really do it, because the game will remain "
"profitable and it will be the only game in town."
msgstr ""
"Takie zmiany mogłyby pozwolić na&nbsp;dostosowanie prawa autorskiego do&nbsp;"
"życzeń ogółu, jakim jest użycie cyfrowych technologii do&nbsp;kopiowania. "
"Wydawcy bez&nbsp;wątpienia uznają te propozycje za&nbsp;&bdquo;"
"niewyważone&rdquo;: mogą zagrozić, że&nbsp;zabiorą swoje zabawki i&nbsp;"
"pójdą do&nbsp;domu, ale&nbsp;wiemy, że&nbsp;tego nie zrobią, ponieważ&nbsp;"
"ta zabawa wciąż pozostanie bardzo dochodowym zajęciem i&nbsp;będzie to "
"jedyne takie zajęcie w&nbsp;okolicy."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"As we consider reductions in copyright power, we must make sure media "
"companies do not simply replace it with end-user license agreements.  It "
"would be necessary to prohibit the use of contracts to apply restrictions on "
"copying that go beyond those of copyright.  Such limitations on what mass-"
"market nonnegotiated contracts can require are a standard part of the US "
"legal system."
msgstr ""
"Rozważając kwestie redukcji w&nbsp;prawie autorskim, musimy upewnić się, "
"że&nbsp;firmy medialne nie zastąpią go w&nbsp;prosty sposób umowami "
"licencyjnymi z&nbsp;końcowym użytkownikiem (EULA). Koniecznym byłby zakaz "
"umownego wyłączania uprawnień przyznawanych przez ustawę. Takie ograniczenia "
"tego, co może narzucać masowy rynek za&nbsp;pomocą umów nie podlegających "
"negocjacji, są standardową częścią amerykańskiego systemu prawa."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "A personal note"
msgstr "Uwaga osobista"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"I am a software designer, not a legal scholar.  I've become concerned with "
"copyright issues because there's no avoiding them in the world of computer "
"networks, such as the Internet.  As a user of computers and networks for 30 "
"years, I value the freedoms that we have lost, and the ones we may lose "
"next.  As an author, I can reject the romantic mystique of the author as "
"semidivine <a href=\"/philosophy/words-to-avoid.html#Creator\">creator</a>, "
"often cited by publishers to justify increased copyright powers for "
"authors&mdash;powers which these authors will then sign away to publishers."
msgstr ""
"Jestem projektantem oprogramowania komputerowego, nie prawnikiem. "
"Zaniepokoiłem się kwestiami prawa autorskiego, ponieważ&nbsp;w&nbsp;świecie "
"sieci komputerowych nie ma możliwości ich ominięcia. Jako użytkownik "
"komputerów i&nbsp;sieci komputerowych od&nbsp;ponad trzydziestu lat, cenię "
"sobie wolności, które straciliśmy, i&nbsp;te, które możemy stracić jako "
"następne. Jako autor, mogę odrzucić romantyczną, mistyczną wizję autora jako "
"półboskiego <a href=\"/philosophy/words-to-avoid.html#Creator\">stwórcy</a>, "
"często przytaczaną przez wydawców celem usprawiedliwienia poszerzonych praw "
"autorskich, które później autorzy przepisują na&nbsp;rzecz wydawców."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Most of this article consists of facts and reasoning that you can check, and "
"proposals on which you can form your own opinions.  But I ask you to accept "
"one thing on my word alone: that authors like me don't deserve special power "
"over you.  If you wish to reward me further for the software or books I have "
"written, I would gratefully accept a check&mdash;but please don't surrender "
"your freedom in my name."
msgstr ""
"Większość tego artykułu składa się z&nbsp;faktów i&nbsp;rozumowania, które "
"możesz zweryfikować, oraz&nbsp;propozycji, co do&nbsp;których możesz "
"formułować własne opinie. Ale&nbsp;proszę, abyś przyjął jedną rzecz na&nbsp;"
"słowo: autorzy tacy jak ja nie zasługują na&nbsp;szczególna władzę nad&nbsp;"
"tobą. Jeśli chcesz mnie dodatkowo nagrodzić za&nbsp;oprogramowanie lub&nbsp;"
"książki, które napisałem, z&nbsp;wdzięcznością przyjmę czek &mdash; ale&nbsp;"
"proszę nie rezygnuj ze swoich wolności w&nbsp;moim imieniu."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Footnotes"
msgstr "Przypisy"

#. type: Content of: <div><ol><li>
msgid ""
"See Julian Sanchez’s article <a href=\"http://www.juliansanchez."
"com/2011/02/04/the-trouble-with-balance-metaphors/\">&ldquo;The Trouble with "
"&lsquo;Balance&rsquo; Metaphors&rdquo;</a> for an examination of &ldquo;how "
"the analogy between sound judgment and balancing weights may constrain our "
"thinking in unhealthy ways.&rdquo;"
msgstr ""
"Zobaczcie artykuł Juliana Sanchez <a href=\"http://www.juliansanchez."
"com/2011/02/04/the-trouble-with-balance-metaphors/\">&bdquo;The Trouble with "
"&lsquo;Balance&rsquo; Metaphors&rdquo;</a> gdzie objaśnia &bdquo;jak "
"analogia między zdrowym rozumowaniem a&nbsp;balansowaniem może szkodliwie "
"ograniczyć nasze myślenie.&rdquo;"

#. type: Content of: <div><ol><li>
msgid ""
"Since renamed to the unpronounceable CBDTPA, for which a good mnemonic is "
"&ldquo;Consume, But Don't Try Programming Anything,&rdquo; but it really "
"stands for the &ldquo;Consumer Broadband and Digital Television Promotion "
"Act.&rdquo;"
msgstr ""
"Z&nbsp;nazwą zmienioną od&nbsp;tamtej pory na&nbsp;niewymawialne CBDTPA, dla "
"którego dobrym zdaniem ułatwiającym zapamiętanie jest &bdquo;Consume, But "
"Don't Try Programming Anything&rdquo; (&bdquo;Konsumuj, ale&nbsp;nie próbuj "
"niczego programować&rdquo;). Tak naprawdę jest to &bdquo;Consumer Broadband "
"and Digital Television Promotion Act&rdquo; (&bdquo;Ustawa o&nbsp;promocji "
"cyfrowej telewizji i&nbsp;szerokopasmowej sieci konsumenckiej&rdquo;)."

#. type: Content of: <div><ol><li>
msgid ""
"If you would like to help, I recommend the Web sites <a href=\"https://www."
"defectivebydesign.org/\">DefectiveByDesign.org</a>, <a href=\"https://www."
"publicknowledge.org/\">publicknowledge.org</a> and <a href=\"https://www.eff."
"org/\">www.eff.org</a>."
msgstr ""
"Jeśli chciałbyś pomóc, proponuję odwiedzić strony <a href=\"https://www."
"defectivebydesign.org\">DefectiveByDesign.org</a>, <a href=\"https://www."
"publicknowledge.org\">publicknowledge.org</a> oraz&nbsp;<a href=\"https://"
"www.eff.org\">www.eff.org</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"This essay is published in <a href=\"https://shop.fsf.org/product/free-"
"software-free-society/\"><cite>Free Software, Free Society: The Selected "
"Essays of Richard M. Stallman</cite></a>."
msgstr ""
"Ten esej jest opublikowany w&nbsp;<a href=\"https://shop.fsf.org/product/"
"free-software-free-society/\"><cite>Free Software, Free Society: The "
"Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes.
#. type: Content of: <div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*"
msgstr ""
"<b>Przypis tłumacza</b>:\n"
"<ol>\n"
"<li id=\"transnote1\">&bdquo;Licencje zafoliowane&rdquo;, <i>shrink-wrap "
"licenses</i>&nbsp;&mdash; umowy zapakowane razem z&nbsp;produktem, przez co "
"nie można się z&nbsp;nimi zapoznać przed otwarciem pudełka. <a href="
"\"#transbody1\">[^]</a></li>\n"
"</ol>"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href=\"mailto:gnu@gnu.org"
"\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href=\"/contact/\">other ways "
"to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions "
"can be sent to <a href=\"mailto:webmasters@gnu.org\">&lt;webmasters@gnu."
"org&gt;</a>."
msgstr ""
"Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a "
"href=\"mailto:gnu@gnu.org\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu "
"z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href=\"/contact/contact.html"
"\">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;"
"inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="
"\"mailto:web-translators@gnu.org\">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>."

#.  TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph,
#.         replace it with the translation of these two:
#.         We work hard and do our best to provide accurate, good quality
#.         translations.  However, we are not exempt from imperfection.
#.         Please send your comments and general suggestions in this regard
#.         to <a href="mailto:web-translators@gnu.org">
#.         &lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p>
#.         <p>For information on coordinating and contributing translations of
#.         our web pages, see <a
#.         href="/server/standards/README.translations.html">Translations
#.         README</a>. 
#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please see the <a href=\"/server/standards/README.translations.html"
"\">Translations README</a> for information on coordinating and contributing "
"translations of this article."
msgstr ""
"Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, "
"ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie "
"tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;"
"tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href=\"mailto:www-pl-trans@gnu."
"org\">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat "
"koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie "
"na&nbsp;<a href=\"/server/standards/README.translations.html\">stronie "
"tłumaczeń</a>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"Copyright &copy; 2002, 2009, 2010, 2015, 2021 Free Software Foundation, Inc."
msgstr ""
"Copyright &copy; 2002, 2009, 2010, 2015, 2021 Free Software Foundation, Inc."

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This page is licensed under a <a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/\">Creative Commons Attribution-"
"NoDerivatives 4.0 International License</a>."
msgstr ""
"Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl\">licencji Creative Commons "
"Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 "
"Międzynarodowe</a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits.
#. type: Content of: <div><div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*"
msgstr "Tłumaczenie: Andrzej Siewierski 2005, Jan Owoc 2016."

#.  timestamp start 
#. type: Content of: <div><p>
msgid "Updated:"
msgstr "Aktualizowane:"
