open-source-misses-the-point.html - en to nl translation catalogue (70 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Why Open Source Misses the Point of Free Software - GNU Project - Free Software Foundation
nl: Waarom open bron de essentie van vrije software niet begrijpt - GNU-project - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Why Open Source Misses the Point of Free Software
nl: Waarom &ldquo;open bron&rdquo; de essentie van vrije software niet begrijpt

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
nl: door Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The terms &ldquo;free software&rdquo; and &ldquo;open source&rdquo; stand for almost the same range of programs.  However, they say deeply different things about those programs, based on different values.  The free software movement campaigns for freedom for the users of computing; it is a movement for freedom and justice.  By contrast, the open source idea values mainly practical advantage and does not campaign for principles.  This is why we do not agree with open source, and do not use that term.
nl: De begrippen &ldquo;vrije software&rdquo; en &ldquo;open bron&rdquo; zijn van toepassing op veel dezelfde programma's. Hun betekenis is echter zeer verschillend en gebaseerd op verschillende waardes. De vrije software beweging streeft naar vrijheid in computergebruik; ze strijden voor vrijheid en gerechtigheid. In tegenstelling tot de open bron beweging die puur gaat voor praktische voordelen en geen principes aanhangt.Daarom zijn we het niet eens met het begrip open bron en gebruiken we deze term bij voorkeur niet.

note: type: Content of: <div><p>
en: When we call software &ldquo;free,&rdquo; we mean that it respects the <a href="/philosophy/free-sw.html">users' essential freedoms</a>: the freedom to run it, to study and change it, and to redistribute copies with or without changes.  This is a matter of freedom, not price, so think of &ldquo;free speech,&rdquo; not &ldquo;free beer.&rdquo;
nl: Als we software &ldquo;vrij&rdquo; noemen bedoelen we daarmee dat het de <a href="/philosophy/free-sw.html">basisvrijheden van gebruikers</a> respecteert: de vrijheid om programma's uit te voeren of naar believen te kopi&euml;ren, met of zonder veranderingen. Het gaat hierbij om vrijheid, niet om geld, denk dus aan &ldquo;vrijheid van meningsuiting&rdquo;, niet aan &ldquo;vrij van kosten<sup><a href="#TransNote1">1</a></sup>&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: These freedoms are vitally important.  They are essential, not just for the individual users' sake, but for society as a whole because they promote social solidarity&mdash;that is, sharing and cooperation.  They become even more important as our culture and life activities are increasingly digitized. In a world of digital sounds, images, and words, free software becomes increasingly essential for freedom in general.
nl: Deze vrijheden zijn van essentieel belang. Niet alleen voor de individuele gebruiker, maar ook voor de samenleving, omdat ze betrokkenheid kweekt &mdash; te weten via delen en samenwerken. Dit wordt belangrijker naarmate we digitaler gaan leven en werken.  In een wereld van digitale muziek, plaatjes en tekst wordt vrije software steeds meer de vertegenwoordiger van vrijheid in het algemeen.

note: type: Content of: <div><p>
en: Tens of millions of people around the world now use free software; the public schools of some regions of India and Spain now teach all students to use the free <a href="/gnu/linux-and-gnu.html">GNU/Linux operating system</a>.  Most of these users, however, have never heard of the ethical reasons for which we developed this system and built the free software community, because nowadays this system and community are more often spoken of as &ldquo;open source,&rdquo; attributing them to a different philosophy in which these freedoms are hardly mentioned.
nl: Miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken nu vrije software; scholen in regio's in India en Spanje geven leerlingen onderwijs met het vrije <a href="/gnu/linux-and-gnu.html">besturingssysteem GNU/Linux</a>.  Maar de meeste van deze gebruikers hebben nog nooit gehoord van de ethische achtergrond om dit te ontwikkelen en een gemeenschap van vrije software te stichten omdat de systemen tegenwoordig worden aangeduid met &ldquo;open bron&rdquo; (Engels: &ldquo;open source&rdquo;) en er een andere filosofie aan wordt gehangen die weinig met verworven vrijheden van doen heeft.

note: type: Content of: <div><p>
en: The free software movement has campaigned for computer users' freedom since 1983.  In 1984 we launched the development of the free operating system GNU, so that we could avoid the nonfree operating systems that deny freedom to their users.  During the 1980s, we developed most of the essential components of the system and designed the <a href="/licenses/gpl.html">GNU General Public License</a> (GNU GPL)  to release them under&mdash;a license designed specifically to protect freedom for all users of a program.
nl: De vrije-softwarebeweging strijdt al voor vrijheid in softwaregebruik sinds 1983. In 1984 begonnen we met de ontwikkeling van het vrije besturingssysteem GNU, zodat we geen gebruik hoefden te maken van de niet-vrije besturingssystemen die de gebruikers hun vrijheid ontzeggen. In de tachtiger jaren ontwikkelden we de meeste essenti&euml;le componenten hiervan, alsook de <a href="/licenses/gpl.html">GNU General Public License</a>, een licentie die met name de vrijheid van gebruikers beschermt.

note: type: Content of: <div><p>
en: Not all of the users and developers of free software agreed with the goals of the free software movement.  In 1998, a part of the free software community splintered off and began campaigning in the name of &ldquo;open source.&rdquo; The term was originally proposed to avoid a possible misunderstanding of the term &ldquo;free software,&rdquo; but it soon became associated with philosophical views quite different from those of the free software movement.
nl: Echter, niet alle gebruikers en ontwikkelaars waren het eens met de filosofie van de vrije-softwarebeweging. In 1998 was er een afscheiding van de vrije software die het idee van &ldquo;open bron&rdquo; verkondigden. Van origine werd deze uitdrukking voorgesteld om mogelijke verwarring met &ldquo;vrije software&rdquo; te voorkomen, maar al snel werd het geassocieerd met filosofische overtuigingen die niets met vrije software van doen hadden.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some of the supporters of open source considered the term a &ldquo;marketing campaign for free software,&rdquo; which would appeal to business executives by highlighting the software's practical benefits, while not raising issues of right and wrong that they might not like to hear.  Other supporters flatly rejected the free software movement's ethical and social values.  Whichever their views, when campaigning for open source, they neither cited nor advocated those values.  The term &ldquo;open source&rdquo; quickly became associated with ideas and arguments based only on practical values, such as making or having powerful, reliable software.  Most of the supporters of open source have come to it since then, and they make the same association.  Most discussion of &ldquo;open source&rdquo; pays no attention to right and wrong, only to popularity and success; here's a <a href="https://linuxinsider.com/story/Open-Source-Is-Woven-Into-the-Latest-Hottest-Trends-78937.html"> typical example</a>.  A minority of supporters of open source do nowadays say freedom is part of the issue, but they are not very visible among the many that don't.
nl: Bepaalde voorstanders van &ldquo;open bron&rdquo; beschouwden het als een &ldquo;marketingcampagne voor vrije software&rdquo; die zakelijke gebruikers zou aanspreken door praktische voordelen te benoemen en tegelijkertijd principes over vrijheid overboord te gooien omdat ondernemers dit wellicht minder zou aanspreken.  Andere voorstanders waren gewoon tegen de normen en waarden van de vrije-softwarebeweging. Hoe dan ook, in de campagne voor &ldquo;open bron&rdquo; werden daardoor deze normen en waarden niet genoemd. De uitdrukking &ldquo;open bron&rdquo; werd daardoor al snel geassocieerd met praktische waarden als het maken van krachtige, betrouwbare software. De meeste medestanders van &ldquo;open bron&rdquo; stammen uit die tijd en hebben dus de huidige mores overgenomen. De meeste discussie over &ldquo;open bron&rdquo; gaan dus niet over goed of slecht maar over populariteit en succes; hier een <a href="https://linuxinsider.com/story/Open-Source-Is-Woven-Into-the-Latest-Hottest-Trends-78937.html">typisch voorbeeld</a>. Een minderheid binnen de open bron beweging zeggen nu dat vrijheid hier een onderdeel van is maar dit is een slecht zichtbare minderheid.

note: type: Content of: <div><p>
en: The two now describe almost the same category of software, but they stand for views based on fundamentally different values.  For the free software movement, free software is an ethical imperative, essential respect for the users' freedom.  By contrast, the philosophy of open source considers issues in terms of how to make software &ldquo;better&rdquo;&mdash;in a practical sense only.  It says that nonfree software is an inferior solution to the practical problem at hand.
nl: De benamingen duiden bijna dezelfde categorie. Ze zijn echter gebaseerd op verschillende waarden. Voor de vrije-softwarebeweging is vrije software essentieel omdat alleen dit de vrijheid van gebruikers waarborgt. Open bron daarentegen gaat het alleen om hoe software &ldquo;beter&rdquo; te maken &mdash; alleen vanuit een praktisch oogpunt.  Het beweert dat niet-vrije software een inferieure oplossing is.

note: type: Content of: <div><p>
en: For the free software movement, however, nonfree software is a social problem, and the solution is to stop using it and move to free software.
nl: Voor de vrije-softwarebeweging echter is niet-vrije software een sociaal probleem, dat je kan oplossen door het niet te gebruiken en over te gaan naar vrije software.

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Free software.&rdquo; &ldquo;Open source.&rdquo; If it's the same software (<a href="/philosophy/free-open-overlap.html">or nearly so</a>), does it matter which name you use? Yes, because different words convey different ideas.  While a free program by any other name would give you the same freedom today, establishing freedom in a lasting way depends above all on teaching people to value freedom.  If you want to help do this, it is essential to speak of &ldquo;free software.&rdquo;
nl: &ldquo;Vrije software&rdquo;. &ldquo;Open bron&rdquo;. Als het dezelfde software is (<a href="/philosophy/free-open-overlap.html">of bijna</a>), maakt het dan uit welke benaming je gebruikt? Jazeker, want ze vertegenwoordigen verschillende principes. Want hoewel ieder vrij programma je die vrijheid nu geeft, zal het niet blijvend zijn wanneer je mensen dat vrijheidsgevoel niet bijbrengt. Als je dat belangrijk vindt kun je maar beter spreken over &ldquo;vrije software.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: We in the free software movement don't think of the open source camp as an enemy; the enemy is proprietary (nonfree) software.  But we want people to know we stand for freedom, so we do not accept being mislabeled as open source supporters.  What we advocate is not &ldquo;open source,&rdquo; and what we oppose is not &ldquo;closed source.&rdquo; To make this clear, we avoid using those terms.
nl: Wij van de vrije-software beweging beschouwen open bron niet als vijandig; de vijand is private (niet-vrije) software. We willen echter wel laten weten dat we voor vrijheid staan en dus willen we niet worden verward met voorstanders van open bron. Waar wij voor staan is niet &ldquo;open bron&rdquo;  en we zijn niet tegen &ldquo;gesloten software&rdquo;. Voor de duidelijkheid vermijden we deze termen dus.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Practical Differences between Free Software and Open Source
nl: Praktische verschillen tussen vrije software en open bron

note: type: Content of: <div><p>
en: In practice, open source stands for criteria a little looser than those of free software.  As far as we know, all existing released free software source code would qualify as open source.  Nearly all open source software is free software, but there are exceptions.
nl: Praktisch gesproken hanteert open bron minder strikte vereisten dan vrije software. Voor zover wij weten voldoet alle uitgegeven broncode van vrije software ook aan die van open bron. Bijna alle open-bron software is vrije software, maar er zijn uitzonderingen.

note: type: Content of: <div><p>
en: First, some open source licenses are too restrictive, so they do not qualify as free licenses.  For example, Open Watcom is nonfree because its license does not allow making a modified version and using it privately.  Fortunately, few programs use such licenses.
nl: Praktisch gesproken hanteert open bron minder strikte vereisten dan vrije software. Voor zover wij weten voldoet alle uitgegeven broncode van vrije software ook aan die van open bron. Bijna alle open-bron software is vrije software, maar er zijn uitzonderingen.

note: type: Content of: <div><p>
en: Second, trademark requirements added on top of the code's copyright license can make a program nonfree.  For instance, the Rust compiler may be nonfree, because the trademark conditions forbid selling copies or distributing modified versions, unless you fully remove all <em>uses of the trademark</em>.  Just what that requires in practice is not clear.
nl: Ten tweede kan de toepassing van een merkenrecht bovenop een licentie een programma niet-vrij maken. De Rust compiler bijvoorbeeld zou niet vrij kunnen zijn doordat het toegepaste merkenrecht het verkopen en verspreiden van aangepaste versies verbied, behalve wanneer je alle <em>toepassingen van het merkenrecht</em> verwijderd. Hoe dat zou kunnen is niet duidelijk.

note: type: Content of: <div><p>
en: Third, the criteria for open source are concerned solely with the use of the source code.  Indeed, almost all the items in the <a href="https://opensource.org/osd">Open Source Definition</a> are formulated as conditions on the software's <em>source license</em> rather than on what users are <em>free to do</em>.  However, people often describe an executable as &ldquo;open source,&rdquo; because its source code is available that way.  That causes confusion in paradoxical situations where the source code is open source (and free)  but the executable itself is nonfree.
nl: Ten derde erkent Open bron dit probleem niet; het gaat ze alleen om het gebruik van de broncode. Bijna alle punten van de <a href="https://opensource.org/osd">Open Source Definitie</a> gaan over beperkingen op de <em>bron licentie</em> van de software in plaats van wat gebruikers er mee mogen doen. Men noemt het vaak al  &ldquo;open source,&rdquo; wanneer de broncode van een programma beschikbaar is. Dit kan leiden tot de paradoxale situatie waarbij de broncode wel open source is (en vrij) maar de executeerbare versie ervan niet.

note: type: Content of: <div><p>
en: The trivial case of this paradox is when a program's source code carries a weak free license, one without copyleft, but its executables carry additional nonfree conditions.  Supposing the executables correspond exactly to the released sources&mdash;which may or may not be so&mdash;users can compile the source code to make and distribute free executables.  That's why this case is trivial; it is no grave problem.
nl: Een triviaal voorbeeld van die paradox is wanneer de broncode van een programma een simpele vrije licentie heeft zonder auteursplicht, maar de executeerbare versie ervan verdere beperkingen heeft. Hier kan een gebruiker de broncode oppakken en alsnog zelf met de compiler een vrije executeerbare versie maken. Vandaar dat dit triviaal is; het is geen ernstig probleem.

note: type: Content of: <div><p>
en: The nontrivial case is harmful and important.  Many products containing computers check signatures on their executable programs to block users from effectively using different executables; only one privileged company can make executables that can run in the device and use its full capabilities.  We call these devices &ldquo;tyrants,&rdquo; and the practice is called &ldquo;tivoization&rdquo; after the product (Tivo) where we first saw it.  Even if the executable is made from free source code, and nominally carries a free license, the users cannot usefully run modified versions of it, so the executable is de-facto nonfree.
nl: Het ernstiger voorbeeld: veel apparaten met computers erin bevatten uitvoerbare programma's afkomstig uit vrije-software-broncode waarbij deze apparaten het niet toelaten dat de gebruiker zelf gewijzigde versies van die programma 's installeert; alleen &eacute;&eacute;n speciaal bedrijf kan dit doen. We noemen die apparaten &ldquo;tirannen&rdquo; en in de praktijk noemen we dit &ldquo;tivoization&rdquo;, genoemd naar het apparaat waar we het voor het eerst constateerden (de Tivo). Deze uitvoerbare programma 's zijn geen vrije software omdat gebruikers geen aangepaste versies kunnen gebruiken, ook al is de broncode waar het van afstamt wel vrij.

note: type: Content of: <div><p>
en: Many Android products contain nonfree tivoized executables of Linux, even though its source code is under GNU GPL version 2.  (We designed GNU GPL version 3 to prohibit this practice; too bad Linux did not adopt it.)  These executables, made from source code that is open source and free, are generally spoken of as &ldquo;open source,&rdquo; but they are <em>not</em> free software.
nl: Veel Android producten bevatten niet-vrije, tivo-achtige Linux programma 's, ook al valt de broncode onder GNU GPL versie 2. (Om dit tegen te gaan hebben we versie 3 van de GPL gemaakt; jammer dat Linux dit niet over heeft genomen) Deze uitvoerbare programma 's die gemaakt zijn met open broncode en vrij zijn noemt men vaak &ldquo;open source&rdquo; maar het is <em>geen</em> vrije software.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Common Misunderstandings of &ldquo;Free Software&rdquo; and &ldquo;Open Source&rdquo;
nl: Misverstanden over &ldquo;vrije software&rdquo; en &ldquo;open bron&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: The term &ldquo;free software&rdquo; is prone to misinterpretation: an unintended meaning, &ldquo;software you can get for zero price,&rdquo; fits the term just as well as the intended meaning, &ldquo;software which gives the user certain freedoms.&rdquo; We address this problem by publishing the definition of free software, and by saying &ldquo;Think of &lsquo;free speech,&rsquo; not &lsquo;free beer.&rsquo;&rdquo; This is not a perfect solution; it cannot completely eliminate the problem. An unambiguous and correct term would be better, if it didn't present other problems.
nl: De uitdrukking &ldquo;vrije software&rdquo; heeft het probleem dat het (in het Engels) verkeerd kan worden opgevat: de onbedoelde uitleg, &ldquo;software die je gratis kunt krijgen&rdquo; en diegene die we bedoelen, &ldquo;software die de gebruikers vrijheid geeft&rdquo;. We pakken dit probleem aan door de definitie te publiceren en te zeggen &ldquo;Denk aan vrijheid van meningsuiting, niet aan vrij van kosten&rdquo;. Het is geen perfecte oplossing en een andere eenduidige uitdrukking zou beter zijn maar die is er niet.

note: type: Content of: <div><p>
en: Unfortunately, all the alternatives in English have problems of their own.  We've looked at many that people have suggested, but none is so clearly &ldquo;right&rdquo; that switching to it would be a good idea.  (For instance, in some contexts the French and Spanish word &ldquo;libre&rdquo; works well, but people in India do not recognize it at all.)  Every proposed replacement for &ldquo;free software&rdquo; has some kind of semantic problem&mdash;and this includes &ldquo;open source software.&rdquo;
nl: Helaas hebben alle Engelse alternatieven hun eigen problemen. We hebben een heleboel suggesties onderzocht maar geen daarvan drukt zo duidelijk uit dat een overstap hiernaartoe een &ldquo;goede&rdquo; is. Ieder alternatief voor &ldquo;vrije software&rdquo; heeft wel een semantisch probleem &mdash; en dus ook &ldquo;open-bronsoftware.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: The <a href="https://opensource.org/osd">official definition of open source software</a> (which is published by the Open Source Initiative and is too long to include here) was derived indirectly from our criteria for free software.  It is not the same; it is a little looser in some respects.  Nonetheless, their definition agrees with our definition in most cases.
nl: De <a href="https://opensource.org/osd">offici&euml;le definitie van &ldquo;open-bronsoftware&rdquo;</a> (die wordt uitgegeven door de Open Source Initiative en te uitgebreid is om hier te herhalen) is indirect afgeleid van onze doelstellingen voor vrije software. Maar het is niet hetzelfde; in sommige opzichten is het wat losser. In de praktijk lijkt hun definitie echter veel op die van ons.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, the obvious meaning for the expression &ldquo;open source software&rdquo; is &ldquo;You can look at the source code.&rdquo; Indeed, most people seem to misunderstand &ldquo;open source software&rdquo; that way.  (The clear term for that meaning is &ldquo;source available.&rdquo;) That criterion is much weaker than the free software definition, much weaker also than the official definition of open source.  It includes many programs that are neither free nor open source.
nl: Echter, de overduidelijke betekenis van &ldquo;open-bron software&rdquo; is &ldquo;je kunt de broncode bekijken&rdquo; en de meeste mensen denken dat dit het is. (De betere term hiervoor is &ldquo;beschikbare broncode&rdquo;) Dit is echter een veel zwakker criterium dan vrije software, of zelfs dan de offici&euml;le definitie van open bron. Het slaat ook op een hoop programma 's die noch vrij, noch open bron zijn.

note: type: Content of: <div><p>
en: Why do people misunderstand it that way? Because that is the natural meaning of the words &ldquo;open source.&rdquo; But the concept for which the open source advocates sought another name was a variant of that of free software.
nl: Waarom hebben mensen deze misvatting? Omdat het de meest natuurlijke uitleg is van &ldquo;open bron&rdquo;. Maar de bedenkers van open bron kwamen anders alleen maar op variaties van vrije software.

note: type: Content of: <div><p>
en: Since the obvious meaning for &ldquo;open source&rdquo; is not the meaning that its advocates intend, the result is that most people misunderstand the term.  According to writer Neal Stephenson, &ldquo;Linux is &lsquo;open source&rsquo; software meaning, simply, that anyone can get copies of its source code files.&rdquo; I don't think he deliberately sought to reject or dispute the official definition.  I think he simply applied the conventions of the English language to come up with a meaning for the term.  The <a href="https://web.archive.org/web/20001011193422/http://da.state.ks.us/ITEC/TechArchPt6ver80.pdf">state of Kansas</a> published a similar definition: &ldquo;Make use of open-source software (OSS).  OSS is software for which the source code is freely and publicly available, though the specific licensing agreements vary as to what one is allowed to do with that code.&rdquo;
nl: Omdat de normale betekenis van &ldquo;open bron&rdquo; niet degene is die de voorstanders bedoelen, is het directe gevolg dat de meeste mensen hem verkeerd begrijpen. Volgens schrijver Neal Stephenson is &ldquo;Linux&lsquo;open-bron&rsquo;software, wat betekent dat iedereen kopi&euml;n kan krijgen van de broncode.&rdquo; Ik denk niet dat hij erop uit was de offici&euml;le definitie aan te vechten maar dat hij gewoon de gebruiken binnen de Engelse taal overnam om tot een definitie te komen. De <a href="https://web.archive.org/web/20001011193422/http://da.state.ks.us/ITEC/TechArchPt6ver80.pdf">staat Kansas in de VS</a> publiceerde een soortgelijke definitie: &ldquo;Gebruik open-bronsoftware. Dit is software waarvan de broncode vrijelijk beschikbaar is, hoewel de specifieke licenties kunnen vari&euml;ren met betrekking tot wat je doen kunt met de code.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: The <cite>New York Times</cite> <a href="https://www.nytimes.com/external/gigaom/2009/02/07/07gigaom-the-brave-new-world-of-open-source-game-design-37415.html"> ran an article that stretched the meaning of the term</a> to refer to user beta testing&mdash;letting a few users try an early version and give confidential feedback&mdash;which proprietary software developers have practiced for decades.
nl: De <cite>New York Times</cite> schreef <a href="https://www.nytimes.com/external/gigaom/2009/02/07/07gigaom-the-brave-new-world-of-open-source-game-design-37415.html"> een artikel dat de betekenis van de term oprekte</a> doelend op beta-testen&mdash;een paar gebruikers een vroege versie uit laten proberen om daarover vertrouwelijk te rapporteren&mdash;wat private ontwikkelaars al decennia toepassen.

note: type: Content of: <div><p>
en: The term has even been stretched to include designs for equipment that are <a href="https://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/aug/27/texas-teenager-water-purifier-toxic-e-waste-pollution">published without a patent</a>.  Patent-free equipment designs can be laudable contributions to society, but the term &ldquo;source code&rdquo; does not pertain to them.
nl: De term is zelfs opgerekt naar ontwerpen van apparatuur die <a href="https://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/aug/27/texas-teenager-water-purifier-toxic-e-waste-pollution">zonder octrooi gepubliceerd zijn</a>. Patentvrije apparatuurontwerpen kunnen goede aanvullingen zijn voor de samenleving, maar de term &ldquo;open bron&rdquo; is niet geschikt hiervoor.

note: type: Content of: <div><p>
en: Open source supporters try to deal with this by pointing to their official definition, but that corrective approach is less effective for them than it is for us.  The term &ldquo;free software&rdquo; has two natural meanings, one of which is the intended meaning, so a person who has grasped the idea of &ldquo;free speech, not free beer&rdquo; will not get it wrong again.  But the term &ldquo;open source&rdquo; has only one natural meaning, which is different from the meaning its supporters intend.  So there is no succinct way to explain and justify its official definition.  That makes for worse confusion.
nl: De mensen van open bron proberen hiermee om te gaan door te verwijzen naar hun offici&euml;le definitie, maar die corrigerende aanpak is minder effectief dan die van ons.  &ldquo;Vrije software&rdquo; is (in het Engels) slechts voor twee&euml;rlei uitleg vatbaar, &eacute;&eacute;n daarvan is de goeie. Iemand die de boodschap &ldquo;vrij als in vrijheid van meningsuiting en niet als in vrij van kosten&rdquo; begrepen heeft zal niet snel dezelfde fout maken. &ldquo;Open bron&rdquo; heeft echter slechts &eacute;&eacute;n uitleg, die verschilt van wat wordt bedoeld. Er is echter geen korte en bondige manier om dit uit te leggen, wat de verwarring alleen maar groter maakt.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another misunderstanding of &ldquo;open source&rdquo; is the idea that it means &ldquo;not using the GNU GPL.&rdquo; This tends to accompany another misunderstanding that &ldquo;free software&rdquo; means &ldquo;GPL-covered software.&rdquo; These are both mistaken, since the GNU GPL qualifies as an open source license and most of the open source licenses qualify as free software licenses.  There are <a href="/licenses/license-list.html"> many free software licenses</a> aside from the GNU GPL.
nl: Een ander misverstand over &ldquo;open bron&rdquo; is het idee dat het betekent &ldquo;niet de GNU GPL gebruiken&rdquo;. Vaak vergezeld van een ander misverstand dat &ldquo;vrije software&rdquo; &ldquo;software met een GPL-licentie&rdquo; betekent. Beiden zijn fout want de GNU GPL is een open=bronlicentie en de meeste open-bronlicenties voldoen ook aan de criteria voor vrije software. Er zijn <a href="/licenses/license-list.html"> vele vrije-softwarelicenties</a> naast de GNU GPL.

note: type: Content of: <div><p>
en: The term &ldquo;open source&rdquo; has been further stretched by its application to other activities, such as government, education, and science, where there is no such thing as source code, and where criteria for software licensing are simply not pertinent.  The only thing these activities have in common is that they somehow invite people to participate.  They stretch the term so far that it only means &ldquo;participatory&rdquo; or &ldquo;transparent,&rdquo; or less than that.  At worst, it has <a href="https://www.nytimes.com/2013/03/17/opinion/sunday/morozov-open-and-closed.html"> become a vacuous buzzword</a>.
nl: Het begrip &ldquo;open bron&rdquo; is verder opgerekt door toepassingen op ander terreinen zoals overheid, onderwijs en wetenschap, waar men geen broncode kent en de criteria voor softwarelicenties niet gelden. Het enige wat ze gemeen hebben is dat ze mensen uitnodigen deel te nemen. De betekenis wordt zover opgerekt dat het alleen nog &ldquo;meedoen&rdquo; betekent. Het is verworden tot een <a href="https://www.nytimes.com/2013/03/17/opinion/sunday/morozov-open-and-closed.html"> modewoord</a>.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Different Values Can Lead to Similar Conclusions&mdash;but Not Always
nl: Verschillende uitgangspunten kunnen tot dezelfde conclusies leiden&mdash;maar niet altijd

note: type: Content of: <div><p>
en: Radical groups in the 1960s had a reputation for factionalism: some organizations split because of disagreements on details of strategy, and the two daughter groups treated each other as enemies despite having similar basic goals and values.  The right wing made much of this and used it to criticize the entire left.
nl: Radicale groepen in de jaren zestig hadden de reputatie van splintergroepen: sommigen vielen uiteen over verschillen van inzicht in de strategie en de resulterende splintergroeperingen behandelden elkaar als vijanden, ook al hadden ze dezelfde uitgangspunten gemeen. Rechts buitte dit uit en gebruikte het om links te bekritiseren.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some try to disparage the free software movement by comparing our disagreement with open source to the disagreements of those radical groups.  They have it backwards.  We disagree with the open source camp on the basic goals and values, but their views and ours lead in many cases to the same practical behavior&mdash;such as developing free software.
nl: Sommigen proberen de vrije-softwarebeweging in diskrediet te brengen door een vergelijk te trekken tussen het meningsverschil met open bron en de meningsverschillen tussen de radicale groeperingen uit de jaren zestig. Het tegenovergestelde is het geval. We zijn het niet eens over de doelstellingen, maar de verschillende zienswijzen leiden wel tot hetzelfde gedrag &mdash; het ontwikkelen van vrije software.

note: type: Content of: <div><p>
en: As a result, people from the free software movement and the open source camp often work together on practical projects such as software development.  It is remarkable that such different philosophical views can so often motivate different people to participate in the same projects.  Nonetheless, there are situations where these fundamentally different views lead to very different actions.
nl: Het resultaat is dat mensen van de vrije-softwarebeweging en de open-bronbeweging vaak samenwerken op projecten zoals software-ontwikkeling. Het is opvallend om te zien hoe die verschillende uitgangspunten toch leiden tot zoveel samenwerking in projecten. De uitgangspunten zijn echter nog altijd verschillend en kunnen dus aanleiding geven tot verschillende gedragingen.

note: type: Content of: <div><p>
en: The idea of open source is that allowing users to change and redistribute the software will make it more powerful and reliable.  But this is not guaranteed.  Developers of proprietary software are not necessarily incompetent.  Sometimes they produce a program that is powerful and reliable, even though it does not respect the users' freedom.  Free software activists and open source enthusiasts will react very differently to that.
nl: De grondgedachte achter open bron is dat wanneer gebruikers de broncode kunnen wijzigen en kopi&euml;ren, dit automatisch leidt tot krachtiger en betrouwbaarder software. Dit is echter niet gegarandeerd. Ontwikkelaars van private software zijn niet per definitie onbekwaam. Soms produceren ze een betrouwbaar en krachtig programma, ook al treedt het de vrijheid van gebruikers met voeten.  Voorstanders van vrije software en open bron gaan hier anders mee om.

note: type: Content of: <div><p>
en: A pure open source enthusiast, one that is not at all influenced by the ideals of free software, will say, &ldquo;I am surprised you were able to make the program work so well without using our development model, but you did.  How can I get a copy?&rdquo; This attitude will reward schemes that take away our freedom, leading to its loss.
nl: Een echte voorstander van open bron zal reageren met, &ldquo;het verbaast me dat je een dergelijk goedwerkend programma hebt kunnen maken zonder ons model te gebruiken, waar kan ik een kopie krijgen?&rdquo; Een dergelijke opstelling beloont modellen die ons van onze vrijheid beroven.

note: type: Content of: <div><p>
en: The free software activist will say, &ldquo;Your program is very attractive, but I value my freedom more.  So I reject your program.  I will get my work done some other way, and support a project to develop a free replacement.&rdquo; If we value our freedom, we can act to maintain and defend it.
nl: De voorstander van vrije software zal zeggen, &ldquo;Dat is een mooi programma maar kost me wel mijn vrijheid. Ik zal het dus niet gebruiken. Ik zal daarentegen wel een project steunen dat een vrije vervanging van dit programma maakt&rdquo;.  Als we onze vrijheid liefhebben, moeten we daarnaar handelen.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Powerful, Reliable Software Can Be Bad
nl: Krachtige, betrouwbare software hoeft nog niet goed te zijn

note: type: Content of: <div><p>
en: The idea that we want software to be powerful and reliable comes from the supposition that the software is designed to serve its users.  If it is powerful and reliable, that means it serves them better.
nl: Het idee dat software krachtig en betrouwbaar moet zijn stamt af van de aanname dat software er is voor de gebruiker. Wanneer het krachtig en betrouwbaar is, is het hun beter tot nut.

note: type: Content of: <div><p>
en: But software can be said to serve its users only if it respects their freedom.  What if the software is designed to put chains on its users? Then powerfulness means the chains are more constricting, and reliability that they are harder to remove.  Malicious features, such as spying on the users, restricting the users, back doors, and imposed upgrades are common in proprietary software, and some open source supporters want to implement them in open source programs.
nl: Software kan echter alleen nuttig zijn voor gebruikers wanneer het hun vrijheden respecteert. Wat als het de gebruikers vastketent? Dan betekent krachtig de mate van stevigheid van de ketting en betrouwbaarheid hoe moeilijk deze te verwijderen is. Foute functionaliteit als gebruikers bespioneren, ze beperken, achterdeurtjes en verplichte upgrades zijn gemeengoed in private software en sommige open-bron-supporters willen deze in open-bronprogramma's aanbrengen.

note: type: Content of: <div><p>
en: Under pressure from the movie and record companies, software for individuals to use is increasingly designed specifically to restrict them.  This malicious feature is known as Digital Restrictions Management (DRM) (see <a href="https://defectivebydesign.org">DefectiveByDesign.org</a>) and is the antithesis in spirit of the freedom that free software aims to provide.  And not just in spirit: since the goal of DRM is to trample your freedom, DRM developers try to make it hard, impossible, or even illegal for you to change the software that implements the DRM.
nl: Met steun van de film- en muziekindustrie wordt meer en meer software gemaakt die juist ontworpen is om gebruikers te beperken. Deze kwade opzet noemt men ook wel digitaal beheer van beperkingen (Digital Restrictions Management, DRM) (zie <a href="https://defectivebydesign.org/">DefectiveByDesign.org</a>), en is de tegenpool van de vrijheid die vrije software wil bewerkstelligen. En niet beperkt tot het gedachtegoed: het doel van DRM is immers het inperken van je vrijheid en DRM-ontwikkelaars proberen het moeilijk of zelfs illegaal te maken om software te wijzigen die DRM implementeert.

note: type: Content of: <div><p>
en: Yet some open source supporters have proposed &ldquo;open source DRM&rdquo; software.  Their idea is that, by publishing the source code of programs designed to restrict your access to encrypted media and by allowing others to change it, they will produce more powerful and reliable software for restricting users like you.  The software would then be delivered to you in devices that do not allow you to change it.
nl: Sommige voorstanders hebben zelfs voorgesteld &ldquo;open bron DRM&rdquo; te ontwikkelen. Het idee daarbij is dat, met het publiceren van de broncode en de rechten om het te veranderen, er betere en meer betrouwbare software komt om jou als gebruiker te kunnen beperken. Om vervolgens te worden gebruikt in apparaten die je verhinderen dit te veranderen.

note: type: Content of: <div><p>
en: This software might be open source and use the open source development model, but it won't be free software since it won't respect the freedom of the users that actually run it.  If the open source development model succeeds in making this software more powerful and reliable for restricting you, that will make it even worse.
nl: De software mag dan &ldquo;open bron&rdquo; zijn en dat model gebruiken; het zal nooit vrije software zijn omdat het de vrijheden van de gebruiker niet respecteert. Als het open-bron-ontwikkelingsmodel erin slaagt software te maken die je krachtiger en betrouwbaarder beperkt, dan zijn we alleen maar slechter af.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Fear of Freedom
nl: Bang voor vrijheid

note: type: Content of: <div><p>
en: The main initial motivation of those who split off the open source camp from the free software movement was that the ethical ideas of free software made some people uneasy.  That's true: raising ethical issues such as freedom, talking about responsibilities as well as convenience, is asking people to think about things they might prefer to ignore, such as whether their conduct is ethical.  This can trigger discomfort, and some people may simply close their minds to it.  It does not follow that we ought to stop talking about these issues.
nl: De belangrijkste reden voor de introductie van de term &ldquo;open-bron software&rdquo; is het feit dat de uitdrukking &ldquo;vrije software&rdquo; sommige mensen ongemakkelijk maakt. En dat klopt: praten over vrijheid, over ethische bezwaren, over verantwoordelijkheden en gemak, is mensen vragen om na te denken over aspecten die ze wellicht liever willen negeren, zoals of ze zich wel ethisch gedragen. Dit kan ongemakkelijk zijn en sommigen hebben dan ook de neiging dit te negeren. Dat betekent nog niet dat we er niet over moeten praten.

note: type: Content of: <div><p>
en: That is, however, what the leaders of open source decided to do.  They figured that by keeping quiet about ethics and freedom, and talking only about the immediate practical benefits of certain free software, they might be able to &ldquo;sell&rdquo; the software more effectively to certain users, especially business.
nl: Dat is echter wat de leiders van de open bron gedaan hebben. Ze dachten de software beter te kunnen &ldquo;verkopen&rdquo; door nadruk te leggen op bepaalde praktische voordelen voor met name zakelijke gebruikers door ethische vraagstukken en vrijheden te verzwijgen.

note: type: Content of: <div><p>
en: When open source proponents talk about anything deeper than that, it is usually the idea of making a &ldquo;gift&rdquo; of source code to humanity.  Presenting this as a special good deed, beyond what is morally required, presumes that distributing proprietary software without source code is morally legitimate.
nl: Wanneer voorstanders van open bron praten over dingen die dieper gaan dan dat, hebben zij het vaak over het &ldquo;schenken&rdquo; van broncode aan de gemeenschap. Daarmee doen zij alsof dit een goede daad is die verder gaat dan wat moreel vereist is, waarbij zij aannemen dat het uitgeven van niet-vrije software (zonder broncode) moreel acceptabel is.

note: type: Content of: <div><p>
en: This approach has proved effective, in its own terms.  The rhetoric of open source has convinced many businesses and individuals to use, and even develop, free software, which has extended our community&mdash;but only at the superficial, practical level.  The philosophy of open source, with its purely practical values, impedes understanding of the deeper ideas of free software; it brings many people into our community, but does not teach them to defend it.  That is good, as far as it goes, but it is not enough to make freedom secure.  Attracting users to free software takes them just part of the way to becoming defenders of their own freedom.
nl: Dat is effectief gebleken, op een bepaalde manier. De retoriek van open bron heeft menig bedrijf en persoon overgehaald om vrije software te gebruiken of zelfs te ontwikkelen, wat onze gemeenschap zeker ten goede kwam&mdash;maar alleen op praktisch gebied. De filosofie en toepassing van open bron staat een dieper begrip van vrije software in de weg; het geeft een aanwas van veel aanhangers maar leert ze niet de filosofie te verdedigen. Dat is prima voor zolang het duurt maar is niet genoeg om vrijheid te waarborgen. Het binnenhalen van gebruikers van vrije software is slechts de halve inspanning, ze zijn daarmee nog geen voorvechters van hun eigen vrijheid.

note: type: Content of: <div><p>
en: Sooner or later these users will be invited to switch back to proprietary software for some practical advantage.  Countless companies seek to offer such temptation, some even offering copies gratis.  Why would users decline? Only if they have learned to value the freedom free software gives them, to value freedom in and of itself rather than the technical and practical convenience of specific free software.  To spread this idea, we have to talk about freedom.  A certain amount of the &ldquo;keep quiet&rdquo; approach to business can be useful for the community, but it is dangerous if it becomes so common that the love of freedom comes to seem like an eccentricity.
nl: Vroeg of laat zullen deze gebruikers worden verleid om over te stappen op private software vanwege &eacute;&eacute;n of ander praktisch voordeel. Ontelbare bedrijven bieden deze verleiding, sommigen via gratis kopie&euml;n. Waarom zouden gebruikers hier nee tegen zeggen? Alleen als ze geleerd hebben om vrijheid boven praktische bruikbaarheid te stellen. Om dit idee verder post te laten vatten moeten we het over vrijheid hebben. Wellicht dat een zekere &ldquo;zachtjes zachtjes&rdquo;-aanpak richting bedrijven de gemeenschap kan helpen, maar het wordt gevaarlijk zodra het belijden van vrijheid wordt gezien als een excentriciteit.

note: type: Content of: <div><p>
en: That dangerous situation is exactly what we have.  Most people involved with free software, especially its distributors, say little about freedom&mdash;usually because they seek to be &ldquo;more acceptable to business.&rdquo; Nearly all GNU/Linux operating system distributions add proprietary packages to the basic free system, and they invite users to consider this an advantage rather than a flaw.
nl: Die gevaarlijke situatie hebben we op dit moment. De meeste mensen die zich bezighouden met vrije software zeggen niets over vrijheid&mdash;omdat ze meestal meer &ldquo;bedrijfsvriendelijk&rdquo; willen overkomen. Dit geldt vooral voor software-distributeurs. Bijna alle GNU/Linux-distributies voegen additionele private software toe aan de vrije distributies en verkopen de gebruikers dit als voordeel in plaats van een stap terug.

note: type: Content of: <div><p>
en: Proprietary add-on software and partially nonfree GNU/Linux distributions find fertile ground because most of our community does not insist on freedom with its software.  This is no coincidence.  Most GNU/Linux users were introduced to the system through &ldquo;open source&rdquo; discussion, which doesn't say that freedom is a goal.  The practices that don't uphold freedom and the words that don't talk about freedom go hand in hand, each promoting the other.  To overcome this tendency, we need more, not less, talk about freedom.
nl: Private aanvullende software en gedeeltelijk niet-vrije GNU/Linux distributies vinden gretig aftrek omdat de meesten binnen de gemeenschap niet geven om vrijheid binnen de software. Dat is geen toeval. De meeste gebruikers maakten kennis met het systeem via open bron, die vrijheid niet tot doel heeft. Gedrag wat niets met vrijheid te maken heeft en woorden die niet over vrijheid reppen.  Om deze neiging te onderdrukken moeten we het m&eacute;&eacute;r over vrijheid hebben, niet minder.

note: type: Content of: <div><h3>
en: &ldquo;FLOSS&rdquo; and &ldquo;FOSS&rdquo;
nl: &ldquo;FLOSS&rdquo; en &ldquo;FOSS&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: The terms &ldquo;FLOSS&rdquo; and &ldquo;FOSS&rdquo; are used to be <a href="/philosophy/floss-and-foss.html"> neutral between free software and open source</a>.  If neutrality is your goal, &ldquo;FLOSS&rdquo; is the better of the two, since it really is neutral.  But if you want to stand up for freedom, using a neutral term isn't the way.  Standing up for freedom entails showing people your support for freedom.
nl: De begrippen &ldquo;FLOSS&rdquo; en &ldquo;FOSS&rdquo; waren <a href="/philosophy/floss-and-foss.html"> inwisselbaar tussen vrije software en open bron</a>.  Wanneer je neutraal wilt blijven kun je beter &ldquo;FLOSS&rdquo; gebruiken. Maar wanneer je op wilt komen voor je vrijheid moet je geen neutrale termen gebruiken. Dan moet je mensen laten zien dat je die steunt.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Rivals for Mindshare
nl: Rivalen voor bewustzijn

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Free&rdquo; and &ldquo;open&rdquo; are rivals for mindshare.  Free software and open source are different ideas but, in most people's way of looking at software, they compete for the same conceptual slot.  When people become habituated to saying and thinking &ldquo;open source,&rdquo; that is an obstacle to their grasping the free software movement's philosophy and thinking about it.  If they have already come to associate us and our software with the word &ldquo;open,&rdquo; we may need to shock them intellectually before they recognize that we stand for something <em>else</em>.  Any activity that promotes the word &ldquo;open&rdquo; tends to extend the curtain that hides the ideas of the free software movement.
nl: &ldquo;Vrij&rdquo; en &ldquo;open&rdquo; zijn rivalen voor bewustzijn bij de consument.  Vrije Software en open bron zijn verschillende idee&euml;n, maar concurreren bij het innemen van dezelfde conceptuele ruimte die de meeste mensen hebben als zij naar software kijken.  Wanneer mensen gewend raken om &ldquo;open bron&rdquo; te zeggen en te denken dan vormt dat voor hen een obstakel voor het begrijpen van de filosofie van de vrije-software beweging en het denken erover. Als ze ons en onze software al associëren met het woord &ldquo;open&rdquo;, dan zouden we ze wellicht intellectueel moeten choqueren voordat zij inzien dat wij voor iets <em>anders</em> staan. Iedere activiteit die het woord &ldquo;open&rdquo; promoot heeft de neiging om het gordijn te verlengen dat de ideeën van de vrije-software beweging verbergt.

note: type: Content of: <div><p>
en: Thus, free software activists are well advised to decline to work on an activity that calls itself &ldquo;open.&rdquo; Even if the activity is good in and of itself, each contribution you make does a little harm on the side by promoting the open source idea.  There are plenty of other good activities which call themselves &ldquo;free&rdquo; or &ldquo;libre.&rdquo; Each contribution to those projects does a little extra good on the side.  With so many useful projects to choose from, why not choose one which does extra good?
nl: En dus adviseren we aan vrije-softwareactivisten om te weigeren mee te werken aan activiteiten die zichzelf &ldquo;open&rdquo; noemen. Ook al is de activiteit van zichzelf goed, iedere bijdrage daaraan doet ook een beetje kwaad door het idee van open bron te promoten. Er zijn meer dan voldoende andere goede activiteiten die zichzelf&ldquo;vrij&rdquo; of &ldquo;libre&rdquo; noemen. Ieder bijdrage aan deze projecten brengt iets extra goeds met zich mee. Waarom zou je dan niet voor één van deze goede en nuttige projecten kiezen?

note: type: Content of: <div><h3>
en: Conclusion
nl: Conclusie

note: type: Content of: <div><p>
en: As the advocates of open source draw new users into our community, we free software activists must shoulder the task of bringing the issue of freedom to their attention.  We have to say, &ldquo;It's free software and it gives you freedom!&rdquo;&mdash;more and louder than ever.  Every time you say &ldquo;free software&rdquo; rather than &ldquo;open source,&rdquo; you help our cause.
nl: Terwijl voorstanders van open bron meer gebruikers onze gemeenschap in trekken, moeten wij als activisten van vrije software steeds harder werken om hen op het aspect vrijheid te attenderen. We moeten uitroepen, &ldquo;het is vrije software en geeft je vrijheid!&rdquo;&mdash;steeds vaker en harder. Iedere keer dat je refereert aan &ldquo;vrije software&rdquo; in plaats van &ldquo;open bron&rdquo; help je onze zaak.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Notes
nl: Notities

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Joe Barr wrote an article called <a href="https://web.archive.org/web/20010618050431/itworld.com/AppDev/350/LWD010523vcontrol4/pfindex.html"> Live and let license</a> that gives his perspective on this issue.
nl: Joe Barr schreef het artikel <a href="https://web.archive.org/web/20010618050431/itworld.com/AppDev/350/LWD010523vcontrol4/pfindex.html">Live and let license</a> wat zijn standpunt hierin weergeeft.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Lakhani and Wolf's <a href="https://ocw.mit.edu/courses/sloan-school-of-management/15-352-managing-innovation-emerging-trends-spring-2005/readings/lakhaniwolf.pdf"> paper on the motivation of free software developers</a> says that a considerable fraction are motivated by the view that software should be free. This is despite the fact that they surveyed the developers on SourceForge, a site that does not support the view that this is an ethical issue.
nl: Lakhani and Wolf's <a href="https://ocw.mit.edu/courses/sloan-school-of-management/15-352-managing-innovation-emerging-trends-spring-2005/readings/lakhaniwolf.pdf">scriptie over de motivatie van ontwikkelaars van vrije software</a> beweert dat een aanzienlijk deel van de ontwikkelaars zijn motivatie haalt uit de overtuiging dat software vrij zou moeten zijn. Dit ondanks het feit dat de enquête onder ontwikkelaars van Sourceforge werdt gedaan, een website die geen ethische bezwaren tegen niet-vrije software heeft.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes. type: Content of: <div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*
nl: <h3>Opmerking van het vertaalteam</h3>
    <ol>
    <li id="TransNote1">In het Engels kan het woord <em>free</em> meerdere betekenissen hebben: &ldquo;vrij&rdquo; of &ldquo;gratis&rdquo;. Vandaar deze uitleg. In het Nederlands is het eenvoudiger: men kan gewoon spreken over vrije software.</li>
    </ol>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
nl: Gelieve algemene vragen over FSF &amp; GNU te sturen naar <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Er zijn ook nog <a href="/contact/">andere manieren om in contact te komen</a> met de FSF. Foute links en andere correcties graag sturen aan <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
nl: We doen ons best om goede vertalingen te maken maar staan altijd open voor verbeteringen. Suggesties, op- en aanmerkingen sturen aan: <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p> <p>Zie <a href="/server/standards/README.translations.html"> Translations README</a> voor informatie over het onderhoud van vertalingen op deze website.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
nl: Deze pagina is uitgebracht onder de <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken 4.0 Internationaal licentie</a>.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
nl: Bijgewerkt:
