push-copyright-aside.html - en to tr translation catalogue (27 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Science Must Push Copyright Aside - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Bilim, Telif Hakkını Bir Kenara İtmelidir - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Science Must Push Copyright Aside
tr: Bilim, Telif Hakkını Bir Kenara İtmelidir

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
tr: yazan Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>Many points that lead to a conclusion that software freedom must be universal often apply to other forms of expressive works, albeit in different ways. This essay concerns the application of principles related to software freedom to the area of literature.  Generally, such issues are orthogonal to software freedom, but we include essays like this here since many people interested in Free Software want to know more about how the principles can be applied to areas other than software.</em>
tr: <em>Yazılım özgürlüğünün evrensel olması sonucuna ulaşan bir çok durum, farklı şekillerde olsa da, diğer dışavurumcu çalışma biçimlerine de uygundur. Bu yazı yazılım özgürlüğüyle ilişkili ilkelerin, edebiyat alanına uygulanmasıyla ilgileniyor. Genel olarak, bu gibi sorunlar yazılım özgürlüğüne özgü olsa da, bunun gibi yazıları da burada paylaşıyoruz, çünkü Özgür Yazılıma ilgi duyan bir çok kişi bu ilkelerin yazılım dışındaki alanlarda da nasıl uygulanabileceğini merak ediyorlar.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: It should be a truism that the scientific literature exists to disseminate scientific knowledge, and that scientific journals exist to facilitate the process.  It therefore follows that rules for use of the scientific literature should be designed to help achieve that goal.
tr: Bilimsel literatürün bilimsel bilgiyi yaymak ve bilimsel dergilerin bu süreci kolaylaştırmak için var olduğu herkes tarafından bilinen bir gerçektir. Bu nedenle, bilimsel literatürün kullanımına ilişkin kuralların, bu hedefi gerçekleştirmeye yardımcı olmak için tasarlanması gerekir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The rules we have now, known as copyright, were established in the age of the printing press, an inherently centralized method of mass-production copying.  In a print environment, copyright on journal articles restricted only journal publishers&mdash;requiring them to obtain permission to publish an article&mdash;and would-be plagiarists. It helped journals to operate and disseminate knowledge, without interfering with the useful work of scientists or students, either as writers or readers of articles. These rules fit that system well.
tr: Telif hakkı olarak bilinen ve şimdi sahip olduğumuz kurallar, büyük hacimli üretim kopyalamasının yapısal olarak merkezi yöntemi olan baskılama zamanında oluşturulmuştur. Bir baskılama ortamında, dergiler üzerindeki telif hakkı yalnızca dergi yayıncılarını kısıtlamaktaydı, bir makaleyi yayınlamak için izin almalarını gerektiriyordu, aksi takdirde aşırmacı olacaklardı. Bu, makalelerin yazarları ya da okuyucuları olarak bilim adamlarının ya da öğrencilerin yararlı çalışmalarına müdahale etmeksizin dergilerin bilgiyi işletmesine ve yaymasına yardımcı oldu. Bu kurallar söz konusu sisteme uygundur.

note: type: Content of: <div><p>
en: The modern technology for scientific publishing, however, is the World Wide Web.  What rules would best ensure the maximum dissemination of scientific articles, and knowledge, on the web? Articles should be distributed in nonproprietary formats, with open access for all. And everyone should have the right to &ldquo;mirror&rdquo; articles&mdash;that is, to republish them verbatim with proper attribution.
tr: Ancak bilimsel yayınların yayınlanması için kullanılan modern teknoloji, World Wide Web'dir. Web üzerinde bilimsel makalelerin ve bilginin en iyi şekilde dağıtılmasını hangi kurallar sağlayacaktır? Makaleler, herkes için erişimi sağlayan özel mülk olmayan biçimlerde dağıtılmalıdır. Ve herkes makaleleri &ldquo;yansıtma&rdquo; hakkına sahip olmalıdır; başka bir deyişle, uygun atıfla bu makaleleri birebir yeniden yayınlama hakkına sahip olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: These rules should apply to past as well as future articles, when they are distributed in electronic form. But there is no crucial need to change the present copyright system as it applies to paper publication of journals because the problem is not in that domain.
tr: Bu kurallar, elektronik biçimde dağıtıldıklarında gelecekteki ve geçmişteki makalelere uygulanmalıdır. Ancak dergilerin kağıt yayınına uygulandığı şekliyle mevcut telif hakkı sisteminin değiştirilmesi için hiçbir ciddi gereksinim yoktur çünkü problem bu alanda değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Unfortunately, it seems that not everyone agrees with the truisms that began this article. Many journal publishers appear to believe that the purpose of scientific literature is to enable them to publish journals so as to collect subscriptions from scientists and students. Such thinking is known as &ldquo;confusion of the means with the ends.&rdquo;
tr: Maalesef, öyle görünüyor ki, herkes bu makalenin başındaki gerçeklere katılmamaktadır. Birçok dergi yayıncısı, bilimsel literatürün hedefinin, bilim adamlarından ve öğrencilerden üye aidatı toplayarak, dergi yayınlamalarını olanaklı kılmak olduğuna inanmaktadır. Bu gibi bir düşünce, &ldquo;niyetlerle sonuçların karıştırılması&rdquo; olarak bilinmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Their approach has been to restrict access even to read the scientific literature to those who can and will pay for it. They use copyright law, which is still in force despite its inappropriateness for computer networks, as an excuse to stop scientists from choosing new rules.
tr: Yaklaşımları, bilimsel literatürü okuyabilecek ve bunun için ücret ödeyebilecek kimselerin bile erişimini kısıtlamak olmuştur. Bilim adamlarının yeni kurallar seçmelerini durdurmak için bir özür olarak, İnternet için uygun olmasalar bile hâlâ yürürlükte olan telif hakkı kanununu kullanmaktadırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: For the sake of scientific cooperation and humanity's future, we must reject that approach at its root&mdash;not merely the obstructive systems that have been instituted, but the mistaken priorities that inspired them.
tr: Bilimsel işbirliği ve insanlığın geleceği için, bu yaklaşımı kökünden reddetmeliyiz, yalnızca kurulmuş engelleyici sistemleri değil ayrıca onları esinlendiren hatalı önceliklerini de reddetmeliyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Journal publishers sometimes claim that online access requires expensive high-powered server machines, and that they must charge access fees to pay for these servers. This &ldquo;problem&rdquo; is a consequence of its own &ldquo;solution.&rdquo; Give everyone the freedom to mirror, and libraries around the world will set up mirror sites to meet the demand. This decentralized solution will reduce network bandwidth needs and provide faster access, all the while protecting the scholarly record against accidental loss.
tr: Dergi yayıncıları bazen çevrimiçi erişimin, pahalı yüksek güçlü sunucu makinelerini gerektirdiğini ve bu sunucular için ödeme yapmak için erişim ücreti almak zorunda olduklarını ifade etmektedir. Bu &ldquo;problem&rdquo; kendi &ldquo;çözümünün&rdquo; bir sonucudur. Herkese &ldquo;yansıtma&rdquo; özgürlüğü verin, dünya genelinde kütüphaneler, isteği karşılamak için yansı siteleri kuracaktır.  Bu merkezi olmayan çözüm, bilgi dolu kayıtların kazara kaybolmasına karşı koruma sağlarken, İnternet bant genişliği ihtiyaçlarını azaltacak ve daha hızlı erişim sağlayacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Publishers also argue that paying the editors requires charging for access.  Let us accept the assumption that editors must be paid; this tail need not wag the dog. The cost of editing for a typical paper is between 1 percent and 3 percent of the cost of funding the research to produce it. Such a small percentage of the cost can hardly justify obstructing the use of the results.
tr: Yayıncılar ayrıca editörlere para ödemenin erişim ücreti alınması gerektiğini söylemektedir. Editörlere ücret ödenmesi gerektiği varsayımını kabul edelim; bu durum savımızı zayıflatmayacaktır. Tipik bir makale için maliyet, araştırmayı üretmek için gerekli finansmanın maliyetinin % 1'i ile %3'ü arasındadır. Maliyetin bu gibi küçük bir yüzdesi, sonuçların kullanımının engellenmesini oldukça zor haklı gösterebilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Instead, the cost of editing could be recovered, for example, through page charges to the authors, who can pass these on to the research sponsors.  The sponsors should not mind, given that they currently pay for publication in a more cumbersome way, through overhead fees for the university library's subscription to the journal. By changing the economic model to charge editing costs to the research sponsors, we can eliminate the apparent need to restrict access. The occasional author who is not affiliated with an institution or company, and who has no research sponsor, could be exempted from page charges, with costs levied on institution-based authors.
tr: Bunun yerine, yayına hazırlamanın maliyeti telafi edilebilir, örneğin, bu, bunları, araştırma sponsorlarına aktarabilen yazarlara sayfa ücretleri ödenmesiyle sağlanabilir. Sponsorlar, buna aldırmayacaklardır, çünkü yayın için, üniversite kütüphanesinin dergi aboneliği için ödedikleri ek ücretlerle halen oldukça külfetli bir ödeme yapmaktadırlar. Araştırma sponsorlarına yayına hazırlama maliyetlerini yüklemek için ekonomik modeli değiştirerek, erişimin kısıtlanmasına ilişkin görünen ihtiyacı ortadan kaldırabiliriz. Bir kurum ya da firmaya üye olmayan ve araştırma sponsoruna sahip olmayan bir yazar, kurum-temelli yazarlardan zorla toplanan maliyetlerle birlikte sayfa ücretlerinden muaf tutulmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another justification for access fees to online publications is to fund conversion of the print archives of a journal into online form. That work needs to be done, but we should seek alternative ways of funding it that do not involve obstructing access to the result. The work itself will not be any more difficult, or cost any more. It is self-defeating to digitize the archives and waste the results by restricting access.
tr: Çevrimiçi yayınlara erişim için başka bir yol, bir derginin baskı arşivlerinin çevrimiçi biçime dönüşümünün finansmanıdır. Bu işin yapılması gereklidir ancak sonuca ilişkin engelleyici erişimi içermeyen finansmanın alternatif yollarını aramalıyız. Çalışmanın kendisi herhangi bir zorluk çıkarmayacak ya da artık daha fazla maliyet oluşturmayacaktır. Arşivlerin sayısal hale getirilmesi ve erişimin kısıtlanmasıyla bunların çöpe atılması kötü bir durumdur.

note: type: Content of: <div><p>
en: The US Constitution says that copyright exists &ldquo;to promote the Progress of Science.&rdquo; When copyright impedes the progress of science, science must push copyright out of the way.
tr: ABD Anayasası, telif hakkının amacının &ldquo;Bilimin İlerlemesini desteklemek&rdquo; olduğunu söylemektedir. Telif hakkı bilimin ilerlemesine engel olduğunda, bilim, telif hakkını bir kenara itmelidir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Later developments
tr: Sonraki gelişmeler

note: type: Content of: <div><p>
en: Some universities have adopted policies to thwart the journal publishers' power. For instance, look at the <a href="https://libraries.mit.edu/scholarly/mit-open-access/open-access-policy/"> MIT Faculty Open Access Policy</a>.  Stronger policies are needed, however, as this one permits individual authors to &ldquo;opt out&rdquo; (i.e., cave in).
tr: Bazı üniversiteler dergi yayınevlerinin gücünü engellemek için politikalar benimsediler. Örneğin, <a href="https://libraries.mit.edu/scholarly/mit-open-access/open-access-policy/">MIT Üniversitesi Açık Erişim Politikası</a>na bakabilirsiniz. Daha güçlü politikalar gerekiyor, yine de, bu bireysel yazarların &ldquo;çekilmesine&rdquo; (yani teslim olmasına) izin veriyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: The US government has imposed a requirement known as &ldquo;public access&rdquo; on some funded research.  This requires publication within a certain period in a site that allows anyone to view the article.  This requirement is a positive step, but inadequate because it does not include freedom to redistribute the article.
tr: ABD hükümeti bazı fonladığı araştırmalar için &ldquo;kamusal erişim&rdquo; olarak bilinen gereksinimi dayatmıştır. Bu, bir sitedeki yayına herkes için belirli bir süre boyunca görüntüleme hakkı gerektiriyor. Bu gereksinim olumlu bir adımdır ama yetersizdir. Çünkü makalenin yeniden dağıtımı özgürlüğünü barındırmıyor.

note: type: Content of: <div><p>
en: Curiously, the concept of &ldquo;open access&rdquo; in the 2002 Budapest Open Access Initiative did include freedom to redistribute.  I signed that declaration, despite my distaste for the word &ldquo;open,&rdquo; because the substance of the position was right.
tr: İlginç bir biçimde, 2002 Budapeşte Açık Erişim Girişiminin &ldquo;açık erişim&rdquo; kavramı yeniden dağıtım özgürlüğünü içeriyordu. Bu bildirgeyi, &ldquo;açık&rdquo; kelimesinden hoşnutsuzluğuma rağmen, görüşün özünü doğru bulduğum için ben de imzaladım.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, the word &ldquo;open&rdquo; had the last laugh: influential campaigners for &ldquo;open access&rdquo; subsequently dropped freedom to redistribute from their goals.  I stand by the position of the <a href="https://www.budapestopenaccessinitiative.org/">BOAI</a>, but now that &ldquo;open access&rdquo; means something else, I refer to it as &ldquo;redistributable publication&rdquo; or &ldquo;free-to-mirror publication.&rdquo;
tr: Ancak, son gülen &ldquo;açık&rdquo; kelimesi oldu: &ldquo;açık erişim&rdquo; için kampanya yürüten etkili kişiler daha sonra yeniden dağıtım özgürlüğünü kendi amaçları içerisinden kaldırdılar. <a href="https://www.budapestopenaccessinitiative.org/">BOAI</a> görüşünü savunmaya devam ediyorum ama şimdi &ldquo;açık erişim&rdquo; başka bir anlama geliyor, ben bu ifadeyle &ldquo;yeniden dağıtılabilir yayın&rdquo; veya &ldquo;yansılama özgürlüğü olan yayın&rdquo; anlamlarını kastediyorum.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This article appeared in <a href="https://web.archive.org/web/20050729110347/http://www.nature.com/nature/debates/e-access/Articles/stallman.html"> <cite>Nature WebDebates</cite></a> in 2001.
tr: Bu yazı 2001 yılında <a href="https://web.archive.org/web/20050729110347/http://www.nature.com/nature/debates/e-access/Articles/stallman.html"> <cite>Nature WebDebates</cite></a>'te yayınlandı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
     <li>T. E. Kalaycı, 2009, 2019.</li>
     <li>Çiğdem Özşar, 2009.</li>
     <li>Birkan Sarıfakıoğlu, 2009.</li>
     <li>Serkan Çapkan, 2009.</li>
     <li>İzlem Gözükeleş, 2009.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
