right-to-read.html - en to pl translation catalogue (62 entries)

note: type: Content of: <title>
en: The Right to Read - GNU Project - Free Software Foundation
pl: Prawo do&nbsp;czytania - Projekt GNU - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: The Right to Read
pl: Prawo do&nbsp;czytania

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
pl: <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: From <cite>The Road To Tycho</cite>, a collection of articles about the antecedents of the Lunarian Revolution, published in Luna City in 2096.
pl: Z&nbsp;<cite>Drogi do&nbsp;Tycho</cite>, zbioru artykułów na&nbsp;temat źródeł Księżycowej Rewolucji, opublikowanego w&nbsp;Luna&nbsp;City w&nbsp;roku&nbsp;2096.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: For Dan Halbert, the road to Tycho began in college&mdash;when Lissa Lenz asked to borrow his computer.  Hers had broken down, and unless she could borrow another, she would fail her midterm project.  There was no one she dared ask, except Dan.
pl: Dla Dana Halberta droga do&nbsp;Tycho zaczęła się na&nbsp;uczelni, kiedy Lissa Lenz poprosiła go o pożyczenie komputera. Jej własny się zepsuł, a&nbsp;bez pożyczenia innego nie zaliczyłaby projektu kończącego semestr. Nie odważyła się o to prosić nikogo, oprócz Dana.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This put Dan in a dilemma.  He had to help her&mdash;but if he lent her his computer, she might read his books.  Aside from the fact that you could go to prison for many years for letting someone else read your books, the very idea shocked him at first.  Like everyone, he had been taught since elementary school that sharing books was nasty and wrong&mdash;something that only pirates would do.
pl: To postawiło Dana przed dylematem. Musiał jej pomóc, ale&nbsp;gdyby pożyczył jej komputer, Lissa mogłaby przeczytać jego książki. Pomijając to, że&nbsp;za udostępnienie komuś swoich książek można było trafić do&nbsp;więzienia na&nbsp;wiele lat, zaszokował go sam pomysł. Od&nbsp;szkoły podstawowej uczono go, jak wszystkich innych, że&nbsp;dzielenie się książkami jest czymś paskudnym i&nbsp;złym, czymś, co robią tylko piraci.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: And there wasn't much chance that the SPA&mdash;the Software Protection Authority&mdash;would fail to catch him.  In his software class, Dan had learned that each book had a copyright monitor that reported when and where it was read, and by whom, to Central Licensing.  (They used this information to catch reading pirates, but also to sell personal interest profiles to retailers.)  The next time his computer was networked, Central Licensing would find out.  He, as computer owner, would receive the harshest punishment&mdash;for not taking pains to prevent the crime.
pl: I&nbsp;raczej nie było szans na&nbsp;to, że&nbsp;SPA&nbsp;&ndash; Software Protection Authority, czyli&nbsp;Urząd Ochrony Oprogramowania&nbsp;&ndash; go nie złapie. Z&nbsp;kursu programowania Dan wiedział, że&nbsp;każda książka jest wyposażona w&nbsp;kod monitorujący prawa autorskie, zgłaszający Centrum Licencyjnemu kiedy, gdzie i&nbsp;przez kogo była czytana. (Centrum wykorzystywało te informacje do&nbsp;łapania piratów, ale&nbsp;także do&nbsp;sprzedaży profili zainteresowań dystrybutorom książek). Gdy tylko następnym razem jego komputer zostanie włączony do&nbsp;sieci, Centrum Licencyjne o wszystkim się dowie. On zaś, jako właściciel komputera, zostanie najsurowiej ukarany&nbsp;&ndash; za&nbsp;to, że&nbsp;nie usiłował zapobiec przestępstwu.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Of course, Lissa did not necessarily intend to read his books.  She might want the computer only to write her midterm.  But Dan knew she came from a middle-class family and could hardly afford the tuition, let alone her reading fees.  Reading his books might be the only way she could graduate.  He understood this situation; he himself had had to borrow to pay for all the research papers he read.  (Ten percent of those fees went to the researchers who wrote the papers; since Dan aimed for an academic career, he could hope that his own research papers, if frequently referenced, would bring in enough to repay this loan.)
pl: Oczywiście, Lissa niekoniecznie zamierzała przeczytać jego książki. Być może chciała pożyczyć komputer tylko po&nbsp;to, żeby napisać zaliczenie. Jednak&nbsp;Dan wiedział, że&nbsp;pochodziła z&nbsp;niezamożnej rodziny i&nbsp;ledwie mogła sobie pozwolić na&nbsp;opłacenie czesnego, nie wspominając o opłatach za&nbsp;czytanie. Przeczytanie jego książek mogło być dla niej jedynym sposobem na&nbsp;ukończenie studiów. Rozumiał jej sytuację. Sam musiał się zapożyczyć, żeby zapłacić za&nbsp;wszystkie prace naukowe, z&nbsp;których korzystał. (Dziesięć procent tych opłat trafiało do&nbsp;badaczy, którzy je napisali; ponieważ&nbsp;Dan planował karierę akademicką, miał nadzieję, że&nbsp;jego własne prace, jeśli będą wystarczająco często cytowane, przyniosą mu tyle, że&nbsp;wystarczy na&nbsp;spłatę tego kredytu).

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Later on, Dan would learn there was a time when anyone could go to the library and read journal articles, and even books, without having to pay.  There were independent scholars who read thousands of pages without government library grants.  But in the 1990s, both commercial and nonprofit journal publishers had begun charging fees for access.  By 2047, libraries offering free public access to scholarly literature were a dim memory.
pl: Później Dan dowiedziałby się, że&nbsp;były czasy, kiedy każdy mógł pójść do&nbsp;biblioteki i&nbsp;czytać artykuły prasowe, a&nbsp;nawet książki i&nbsp;nie musiał za&nbsp;to płacić. Byli niezależni uczeni, którzy czytali tysiące stron bez&nbsp;rządowych stypendiów bibliotecznych. Ale&nbsp;w latach dziewięćdziesiątych XX wieku wydawcy czasopism, zarówno komercyjni, jak i&nbsp;niedochodowi, zaczęli pobierać opłaty za&nbsp;dostęp. W&nbsp;roku 2047 biblioteki oferujące publiczny darmowy dostęp do&nbsp;literatury naukowej były już tylko mglistym wspomnieniem.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: There were ways, of course, to get around the SPA and Central Licensing.  They were themselves illegal.  Dan had had a classmate in software, Frank Martucci, who had obtained an illicit debugging tool, and used it to skip over the copyright monitor code when reading books.  But he had told too many friends about it, and one of them turned him in to the SPA for a reward (students deep in debt were easily tempted into betrayal).  In 2047, Frank was in prison, not for pirate reading, but for possessing a debugger.
pl: Istniały, naturalnie, sposoby na&nbsp;obejście SPA i&nbsp;Centrum Licencyjnego. Były one nielegalne. Dan miał kolegę z&nbsp;kursu programowania, Franka Martucciego, który zdobył narzędzie do&nbsp;debuggowania i&nbsp;podczas czytania książek używał go do&nbsp;omijania kodu śledzącego prawa autorskie. Lecz&nbsp;powiedział o tym zbyt wielu znajomym i&nbsp;jeden z&nbsp;nich, skuszony nagrodą, doniósł na&nbsp;niego do&nbsp;SPA (mocno zadłużonych studentów łatwo było nakłonić do&nbsp;zdrady). W&nbsp;2047 Frank trafił do&nbsp;więzienia, nie za&nbsp;pirackie czytanie, ale&nbsp;za posiadanie debuggera.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan would later learn that there was a time when anyone could have debugging tools.  There were even free debugging tools available on CD or downloadable over the net.  But ordinary users started using them to bypass copyright monitors, and eventually a judge ruled that this had become their principal use in actual practice.  This meant they were illegal; the debuggers' developers were sent to prison.
pl: Później Dan dowiedziałby się, że&nbsp;były czasy, kiedy każdy mógł mieć debugger. Istniały nawet darmowe narzędzia do&nbsp;debuggowania dostępne na&nbsp;CD albo&nbsp;w Sieci. Jednak&nbsp;zwykli użytkownicy zaczęli je wykorzystywać do&nbsp;obchodzenia monitorów praw autorskich, aż w&nbsp;końcu sąd orzekł, że&nbsp;praktycznie stało się to ich podstawowym zastosowaniem. Co znaczyło, że&nbsp;były nielegalne; twórcom debuggerów groziło więzienie.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Programmers still needed debugging tools, of course, but debugger vendors in 2047 distributed numbered copies only, and only to officially licensed and bonded programmers.  The debugger Dan used in software class was kept behind a special firewall so that it could be used only for class exercises.
pl: Programiści nadal, rzecz jasna, potrzebowali debuggerów, ale&nbsp;w 2047 producenci takich programów sprzedawali tylko numerowane kopie i&nbsp;tylko oficjalnie licencjonowanym i&nbsp;podporządkowanym programistom. Debugger, którego Dan używał na&nbsp;zajęciach z&nbsp;programowania, trzymany był za&nbsp;specjalnym firewallem i&nbsp;można było z&nbsp;niego korzystać tylko podczas ćwiczeń.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: It was also possible to bypass the copyright monitors by installing a modified system kernel.  Dan would eventually find out about the free kernels, even entire free operating systems, that had existed around the turn of the century.  But not only were they illegal, like debuggers&mdash;you could not install one if you had one, without knowing your computer's root password.  And neither the FBI nor Microsoft Support would tell you that.
pl: Kod nadzorujący prawa autorskie można też było obejść instalując zmodyfikowane jądro systemowe. Dan potem dowiedziałby się o wolnych jądrach, a&nbsp;nawet całych wolnych systemach operacyjnych, które istniały na&nbsp;przełomie stulecia. Lecz&nbsp;nie tylko były nielegalne, jak debuggery&nbsp;&ndash; nawet gdybyście mieli jeden z&nbsp;nich, nie moglibyście go zainstalować bez&nbsp;znajomości hasła administratora Waszego komputera. A&nbsp;ani FBI, ani&nbsp;Pomoc Techniczna Microsoftu by go Wam nie podały.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan concluded that he couldn't simply lend Lissa his computer.  But he couldn't refuse to help her, because he loved her.  Every chance to speak with her filled him with delight.  And that she chose him to ask for help, that could mean she loved him too.
pl: Dan doszedł do&nbsp;wniosku, że&nbsp;nie może po&nbsp;prostu pożyczyć Lissie komputera. Ale&nbsp;nie może jej odmówić, bo&nbsp;ją kocha. Każda okazja do&nbsp;rozmowy z&nbsp;Lissą przepełniała go radością. A&nbsp;fakt, że&nbsp;to jego wybrała, by poprosić o pomoc, mógł znaczyć, że&nbsp;ona również go kocha.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan resolved the dilemma by doing something even more unthinkable&mdash;he lent her the computer, and told her his password.  This way, if Lissa read his books, Central Licensing would think he was reading them.  It was still a crime, but the SPA would not automatically find out about it.  They would only find out if Lissa reported him.
pl: Dan rozwiązał dylemat, robiąc coś, co było jeszcze bardziej nie do&nbsp;pomyślenia&nbsp;&ndash; pożyczył jej swój komputer i&nbsp;podał jej swoje hasło. W&nbsp;ten sposób, gdyby Lissa czytała jego książki, Centrum Licencyjne uznałoby, że&nbsp;to on je czyta. W&nbsp;dalszym ciągu było to przestępstwo, ale&nbsp;dla SPA niewykrywalne automatycznie. Mogliby się o tym dowiedzieć tylko, gdyby Lissa na&nbsp;niego doniosła.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Of course, if the school ever found out that he had given Lissa his own password, it would be curtains for both of them as students, regardless of what she had used it for.  School policy was that any interference with their means of monitoring students' computer use was grounds for disciplinary action.  It didn't matter whether you did anything harmful&mdash;the offense was making it hard for the administrators to check on you.  They assumed this meant you were doing something else forbidden, and they did not need to know what it was.
pl: Oczywiście, jeśliby się na&nbsp;uczelni kiedyś dowiedziano, że&nbsp;dał Lissie swoje własne hasło, oznaczałoby to koniec ich obojga jako studentów, obojętne, do&nbsp;czego by je wykorzystała. Zgodnie z&nbsp;regułami stosowanymi na&nbsp;uczelni jakakolwiek próba przeszkadzania w&nbsp;monitorowaniu studenckich komputerów stanowiła podstawę do&nbsp;podjęcia działań dyscyplinarnych. Nie było ważne, czy&nbsp;zrobiliście coś szkodliwego&nbsp;&ndash; sprzeciwianie się utrudniało administratorom sprawowanie kontroli nad&nbsp;Wami. Zakładali oni, że&nbsp;takie zachowanie oznacza, iż robicie jakieś inne zakazane rzeczy, oni zaś&nbsp;nie muszą wiedzieć, jakie to rzeczy.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Students were not usually expelled for this&mdash;not directly.  Instead they were banned from the school computer systems, and would inevitably fail all their classes.
pl: Na&nbsp;ogół studenci nie byli za&nbsp;to relegowani&nbsp;&ndash; nie bezpośrednio. Zamiast tego blokowano im dostęp do&nbsp;szkolnych systemów komputerowych, tak że&nbsp;było pewne, że&nbsp;obleją semestr.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Later, Dan would learn that this kind of university policy started only in the 1980s, when university students in large numbers began using computers.  Previously, universities maintained a different approach to student discipline; they punished activities that were harmful, not those that merely raised suspicion.
pl: Później Dan dowiedziałby się, że&nbsp;tego rodzaju regulaminy uczelnie zaczęły wprowadzać w&nbsp;latach osiemdziesiątych XX wieku, kiedy studenci masowo zaczęli korzystać z&nbsp;komputerów. Wcześniej uczelnie inaczej pochodziły do&nbsp;problemu dyscypliny studentów&nbsp;&ndash; karano działania, które były szkodliwe, nie te, które tylko wzbudzały podejrzenia.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Lissa did not report Dan to the SPA.  His decision to help her led to their marriage, and also led them to question what they had been taught about piracy as children.  The couple began reading about the history of copyright, about the Soviet Union and its restrictions on copying, and even the original United States Constitution.  They moved to Luna, where they found others who had likewise gravitated away from the long arm of the SPA.  When the Tycho Uprising began in 2062, the universal right to read soon became one of its central aims.
pl: Lissa nie doniosła na&nbsp;Dana do&nbsp;SPA. Jego decyzja, że&nbsp;jej pomoże, doprowadziła do&nbsp;ich małżeństwa. Doprowadziła ich też do&nbsp;zakwestionowania tego, czego od&nbsp;dzieciństwa uczono ich o piractwie. Razem zaczęli czytać o historii praw autorskich, o Związku Radzieckim i&nbsp;obowiązujących w&nbsp;nim ograniczeniach kopiowania, a&nbsp;nawet oryginalną konstytucję Stanów Zjednoczonych. Przenieśli się do&nbsp;Luny, gdzie spotkali innych, którzy, jak oni, uciekli przed długim ramieniem SPA. Kiedy w&nbsp;2062 zaczęło się Powstanie Tycho, powszechne prawo do&nbsp;czytania wkrótce stało się jednym z&nbsp;jego głównych celów.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html"> Join our mailing list about the dangers of e-books</a>.
pl: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html">Zapiszcie się na&nbsp;naszą listę mailową o zagrożeniach ebookami</a>.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: Author's Notes
pl: Uwagi autora

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: This story is supposedly a historical article that will be written in the future by someone else, describing Dan Halbert's youth under a repressive society shaped by the unjust forces that use &ldquo;pirate&rdquo; as propaganda. So it uses the terminology of that society.  I have tried to project it forwards into something more visibly oppressive. See <a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Piracy">&ldquo;Piracy&rdquo;</a>.
pl: To opowiadanie jest ponoć artykułem historycznym, napisanym w&nbsp;przyszłości przez kogoś innego, opisujący młodość Dana Halberta żyjącego pod&nbsp;represyjnym społeczeństwem kształtowanym przez złe siły używające termin &bdquo;pirat&rdquo; jako propagandy. Używa zatem&nbsp;terminologi tego społeczeństwa. Próbowałem przewidzieć użycie tego terminu w&nbsp;przyszłości aby&nbsp;brzmiało jeszcze bardziej represyjnie. Zobacz <a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Piracy">&bdquo;piractwo&rdquo;</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Computer-enforced restrictions on lending or reading books (and other kinds of published works) are known as DRM, short for &ldquo;Digital Restrictions Management.&rdquo; To eliminate DRM, the Free Software Foundation has established the <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a> campaign.  We ask for your support.
pl: Wymuszane komputerowo restrykcje na&nbsp;pożyczanie lub&nbsp;czytanie książek (oraz innych rodzajów publikowanych prac) są znane jako DRM, skrót od&nbsp;&bdquo;Digital Restrictions Management&rdquo; [<em>cyfrowe zarządzanie ograniczeniami</em>]. Aby&nbsp;wyeliminować DRM'y Fundacja Wolnego Oprogramowania rozpoczęła kampanię <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a>. Zachęcamy do&nbsp;Waszego wsparcia.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The Electronic Frontier Foundation, a separate organization not related to the Free Software Foundation, also campaigns against DRM.
pl: Electronic Frontier Foundation, osobna organizacja niepowiązana z&nbsp;Fundacją Wolnego Oprogramowania, również sprzeciwia się DRM.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The following note has been updated several times since the first publication of the story.
pl: Następująca notatka była kilka razy aktualizowana od&nbsp;pierwszego ukazania się opowiadania.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The battle for the right to read is already being fought.  Although it may take 50 years for our past freedoms to fade into obscurity, most of the specific repressive laws and practices described above have already been proposed; some have been enacted into law in the US and elsewhere.  In the US, the 1998 Digital Millennium Copyright Act (DMCA) gave explicit government backing to the computer-enforced restrictions known as DRM, by making the distribution of programs that can break DRM a crime.  The European Union imposed similar restrictions in a 2001 copyright directive, in a form not quite as strong.
pl: Prawo do&nbsp;czytania to bitwa, która toczy się dziś. Choć&nbsp;może upłynąć i&nbsp;50 lat zanim nasze wolności popadną w&nbsp;zapomnienie, większość opisanych powyżej przepisów prawa i&nbsp;rozwiązań praktycznych została już zaproponowana. Wiele z&nbsp;nich wprowadzono do&nbsp;systemów prawnych USA i&nbsp;innych krajów. W&nbsp;Stanach Zjednoczonych Ustawa o prawach autorskich w&nbsp;cyfrowym tysiącleciu (Digital Millenium Copyright Act, DMCA) z&nbsp;1998 ustanowiła prawne podstawy do&nbsp;nakładania ograniczeń na&nbsp;czytanie i&nbsp;wypożyczanie skomputeryzowanych książek (a także innych danych). Unia Europejska narzuciła podobne ograniczenia dyrektywą o prawach autorskich z&nbsp;2001 roku, w&nbsp;słabszej formie.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The US campaigns to impose such rules on the rest of the world through so-called &ldquo;free trade&rdquo; treaties.  <a href="https://stallman.org/business-supremacy-treaties.html"> Business-supremacy treaties</a> is a more fitting term for them, since they are designed to give business dominion over nominally democratic states.  The DMCA's policy of criminalizing programs that break DRM is one of many unjust policies that these treaties impose across a wide range of fields.
pl: Stany Zjednoczone prowadzą kampanię mającą na&nbsp;celu narzucenie takich zasad reszcie świata poprzez&nbsp;tak zwane traktaty o &bdquo;wolnym handlu&rdquo;. <a href="https://stallman.org/business-supremacy-treaties.html">Traktaty o supremacji biznesu</a> to bardziej odpowiednie określenie, ponieważ&nbsp;mają one na&nbsp;celu zapewnienie dominacji biznesu nad&nbsp;nominalnie demokratycznymi państwami. Polityka DMCA polegająca na&nbsp;kryminalizacji programów, które łamią DRM, jest jedną z&nbsp;wielu niesprawiedliwych polityk, które traktaty te narzucają w&nbsp;szerokim zakresie dziedzin.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The US has imposed DMCA requirements on Australia, Panama, Colombia and South Korea through bilateral agreements, and on countries such as Costa Rica through another treaty, CAFTA.  Obama has escalated the campaign with two new proposed treaties, the TPP and the TTIP.  The TPP would impose the DMCA, along with many other wrongs, on 12 countries on the Pacific Ocean.  The TTIP would impose similar strictures on Europe.  All these treaties must be defeated, or abolished.
pl: Stany Zjednoczone wymusiły stosowanie wymagań DMCA w&nbsp;Australii, Panamie, Kolumbii i&nbsp;Korei Południowej za&nbsp;pomocą umów bilateralnych, i&nbsp;na krajach takich jak Kostaryka przez inny traktat, CAFTA. Obama eskalował kampanię dzięki propozycjom dwóch nowych traktatów, takich jak TPP oraz&nbsp;TTIP. TPP wymusiłaby DMCA, razem z&nbsp;innymi złami na&nbsp;12 krajach Pacyfiku. TTIP wymusiłoby podobne ograniczenia w&nbsp;Europie. Wszystkie te traktaty muszą być pokonane lub&nbsp;zarzucone.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Even the World Wide Web Consortium has fallen under the shadow of the copyright industry; it is on the verge of approving a DRM system as an official part of the web specifications.
pl: Również konsorcjum World Wide Web dostało się pod&nbsp;cień przemysłu prawa własnościowego&nbsp;&ndash; stoi na&nbsp;granicy zatwierdzenia systemu DRM jako oficjalnej części specyfikacji sieciowej.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><div><p>
en: Nonfree software tends to have <a href="/proprietary/">abusive features of many kinds</a>, which lead to the conclusion that <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">you can never trust a nonfree program</a>.  We must insist on free (libre)  software only, and reject nonfree programs.
pl: Niewolne oprogramowanie często zawiera <a href="/proprietary/">różnego rodzaju opresyjne właściwości</a>, które prowadzą do&nbsp;wniosku, że&nbsp;<a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">nigdy nie powinniście ufać niewolnym programom</a>. Musimy nalegać na&nbsp;używanie wyłącznie wolnego oprogramowania, i&nbsp;odrzucać niewolne programy.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: With Windows Vista, Microsoft admitted it had built in a back door: Microsoft can use it to forcibly install software &ldquo;upgrades,&rdquo; even if users consider them rather to be downgrades.  It can also order all machines running Vista to refuse to run a certain device driver.  The main purpose of Vista's clampdown on users was to impose DRM that users can't overcome.  Of course, Windows 10 is no better.
pl: W&nbsp;systemie Windows Vista Microsoft przyznał, że&nbsp;wbudował tylne drzwi: Microsoft może ich użyć do&nbsp;przymusowej instalacji &bdquo;aktualizacji oprogramowania&rdquo;, nawet jeśli użytkownicy uważają je raczej za&nbsp;aktualizacje w&nbsp;dół. Może również nakazać wszystkim maszynom z&nbsp;Vistą odmowę uruchomienia określonego sterownika urządzenia. Głównym celem ograniczenia użytkowników Visty było narzucenie DRM, którego użytkownicy nie mogą pokonać. Oczywiście Windows 10 nie jest lepszy.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: One of the ideas in the story was not proposed in reality until 2002.  This is the idea that the FBI and Microsoft will keep the root passwords for your personal computers, and not let you have them.
pl: Pomysł, żeby FBI i&nbsp;Microsoft dysponowały hasłami administracyjnymi do&nbsp;komputerów osobistych i&nbsp;nie pozwalały Wam go mieć, nie był wysuwany aż do&nbsp;roku 2002.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The proponents of this scheme gave early versions names such as &ldquo;trusted computing&rdquo; and &ldquo;Palladium,&rdquo; but as ultimately put into use, it is called &ldquo;secure boot.&rdquo;
pl: Zwolennicy tego schematu początkowo nazwali je &bdquo;trusted computing&rdquo; [<em>zaufane przetwarzanie</em>] oraz&nbsp;&bdquo;Palladium,&rdquo;, ale&nbsp;w obecnej formie nazywa się &bdquo;Secure Boot&rdquo; [<em>bezpieczny rozruch</em>].

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: What Microsoft keeps is not exactly a password in the traditional sense; no person ever types it on a terminal.  Rather, it is a signature and encryption key that corresponds to a second key stored in your computer.  This enables Microsoft, and potentially any web sites that cooperate with Microsoft, the ultimate control over what the user can do on per own computer.  Microsoft is likely to use that control on behalf of the FBI when asked: it already <a href="/proprietary/malware-microsoft.html">shows the NSA security bugs in Windows</a> to exploit.
pl: To, co Microsoft trzyma to nie jest hasło w&nbsp;normalnym znaczeniu tego słowa&nbsp;&ndash; nikt tego nie wpisuje na&nbsp;klawiaturze. To jest raczej klucz cyfrowy do&nbsp;podpisywania i&nbsp;szyfrowania, który odpowiada drugiemu kluczowi przechowywanemu na&nbsp;komputerze. To daje Microsoftowi i&nbsp;innym firmom współpracującym z&nbsp;Microsoftem nieograniczoną kontrolę nad&nbsp;tym co użytkownik może robić ze swoim komputerem. Bardzo możliwe, że&nbsp;Microsoft wykorzystuje tę kontrolę na&nbsp;zlecenie FBI, kiedy agencja do&nbsp;tego wzywa. Firma ta już <a href="/proprietary/malware-microsoft.html">pokazuje NSA luki bezpieczeństwa w&nbsp;Windows</a> w&nbsp;celu ich wykorzystywania.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Secure boot can be implemented in a way that permits the user to specify the signature key and decide what software to sign.  In practice, PCs designed for Windows 10 carry only Microsoft's key, and whether the machine's owner can install any other system (such as GNU/Linux) is under Microsoft's control.  We call this <em>restricted boot</em>.
pl: Secure Boot może być zaimplementowany tak, aby&nbsp;użytkownik wskazał podpisany klucz oraz&nbsp;zdecydował które oprogramowanie podpisać. W&nbsp;praktyce komputery zaprojektowane dla Windows 10 posiadają tylko klucz Microsoftu, a&nbsp;możliwość zainstalowania na&nbsp;maszynie przez właściciela jakiegokolwiek innego systemu (takiego jak GNU/Linux) jest pod&nbsp;kontrolą Microsoftu. Nazywamy to <em>restricted boot</em> [<em>ograniczony rozruch</em>].

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: In 1997, when this story was first published, the SPA was threatening small Internet service providers, demanding they permit the SPA to monitor all users.  Most ISPs surrendered when threatened, because they could not afford to fight back in court.  One ISP, Community ConneXion in Oakland, California, refused the demand and was actually sued.  The SPA later dropped the suit, but the DMCA gave it the power it sought.
pl: W&nbsp;1997 roku, kiedy to opowiadanie zostało pierwotnie opublikowane, SPA groziła małym usługodawcom internetowym, żądając pozwolenia na&nbsp;monitorowanie przez SPA wszystkich użytkowników. Większość poddała się zastraszaniu, gdyż nie było ich stać na&nbsp;walkę w&nbsp;sądzie. Jeden usługodawca, Community ConneXion z&nbsp;Oakland w&nbsp;Kalifornii, odmówił żądaniu i&nbsp;faktycznie został pozwany. Później SPA zaniechała sprawy, ale&nbsp;uzyskała DMCA, która dała im władzę, po&nbsp;jaką sięgali.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The SPA, which actually stands for Software Publishers Association, has been replaced in its police-like role by the Business Software Alliance.  The BSA is not, today, an official police force; unofficially, it acts like one.  Using methods reminiscent of the erstwhile Soviet Union, it invites people to inform on their coworkers and friends.  A BSA terror campaign in Argentina in 2001 made slightly veiled threats that people sharing software would be raped in prison.
pl: SPA, które naprawdę oznacza Software Publisher's Association (Związek Wydawców Oprogramowania), zostało w&nbsp;swej quasi-policyjnej roli zastąpione przez BSA, Business Software Alliance. Nie jest dziś oficjalną siłą policyjną. Nieoficjalnie&nbsp;&ndash; działa tak, jakby nią było. Stosuje metody przypominające stosowane uprzednio w&nbsp;Związku Radzieckim, zachęca ludzi do&nbsp;donoszenia na&nbsp;współpracowników i&nbsp;kolegów. W&nbsp;kampanii zastraszania prowadzonej w&nbsp;roku 2001 w&nbsp;Argentynie BSA przekazywała zawoalowane groźby, że&nbsp;osoby dzielące się oprogramowaniem będą gwałcone w&nbsp;więzieniach.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The university security policies described above are not imaginary.  For example, a computer at one Chicago-area university displayed this message upon login:
pl: Opisane uniwersyteckie regulaminy bezpieczeństwa nie są zmyślone. Na&nbsp;przykład, komputer jednego z&nbsp;uniwersytetów z&nbsp;okolic Chicago podczas logowania się użytkownika wyświetlał taki komunikat:

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><blockquote><p>
en: This system is for the use of authorized users only.  Individuals using this computer system without authority or in the excess of their authority are subject to having all their activities on this system monitored and recorded by system personnel.  In the course of monitoring individuals improperly using this system or in the course of system maintenance, the activities of authorized user may also be monitored.  Anyone using this system expressly consents to such monitoring and is advised that if such monitoring reveals possible evidence of illegal activity or violation of University regulations system personnel may provide the evidence of such monitoring to University authorities and/or law enforcement officials.
pl: Ten system jest przeznaczony wyłącznie dla autoryzowanych użytkowników. Osoby korzystające z&nbsp;tego systemu komputerowego bez&nbsp;upoważnienia lub&nbsp;z przekroczeniem swoich uprawnień podlegają monitorowaniu i&nbsp;rejestrowaniu wszystkich swoich działań w&nbsp;tym systemie przez personel systemu. W&nbsp;trakcie monitorowania osób niewłaściwie korzystających z&nbsp;tego systemu lub&nbsp;w trakcie konserwacji systemu, działania autoryzowanego użytkownika mogą być również monitorowane. Każda osoba korzystająca z&nbsp;tego systemu wyraźnie wyraża zgodę na&nbsp;takie monitorowanie i&nbsp;jest poinformowana, że&nbsp;jeśli takie monitorowanie ujawni możliwe dowody nielegalnej działalności lub&nbsp;naruszenia przepisów uniwersyteckich, personel systemu może dostarczyć dowody takiego monitorowania władzom uniwersyteckim i/lub funkcjonariuszom organów ścigania.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: This is an interesting approach to the Fourth Amendment: pressure most everyone to agree, in advance, to waive their rights under it.
pl: To ciekawe podejście do&nbsp;Czwartej Poprawki: wywieranie presji na&nbsp;wszystkich, aby&nbsp;z góry zgodzili się oddać zapisane w&nbsp;niej swoje prawa.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: Bad News
pl: Złe wieści

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The battle for the right to read is going against us so far.  The enemy is organized, and we are not.
pl: Walka o prawo do&nbsp;czytania póki co idzie przeciwko nam. Wróg jest zorganizowany, my nie.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: Today's commercial e-books <a href="/philosophy/the-danger-of-ebooks.html"> abolish readers' traditional freedoms</a>.  Amazon's e-book reader product, which I call the &ldquo;<a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">Amazon Swindle</a>&rdquo; because it's designed to swindle readers out of the traditional freedoms of readers of books, is run by software with several demonstrated <a href="/proprietary/malware-kindle-swindle.html">Orwellian functionalities</a>.  Any one of them calls for rejecting the product completely:
pl: Dzisiaj komercyjne e-booki <a href="/philosophy/the-danger-of-ebooks.html">obalają tradycyjne wolności czytelników</a>. Czytnik e-booków Amazona, nazywany przeze mnie &bdquo;<a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">Amazon Swindle</a>&rdquo; ponieważ&nbsp;jest zaprojektowany do&nbsp;pozbawiania użytkowników tradycyjnych wolności czytelników książek działa pod&nbsp;kontrolą oprogramowania z&nbsp;kilkoma już zademonstrowanymi <a href="/proprietary/malware-kindle-swindle.html">Orwellowskimi funkcjonalnościami</a>. Każda z&nbsp;nich wzywa do&nbsp;całkowitej rezygnacji z&nbsp;produktu:

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It spies on everything the user does: it reports which book the user is reading, and which page, and it reports when the user highlights text, and any notes the user enters.
pl: Szpieguje na&nbsp;wszystkim co robi użytkownik: raportuje o książkach które użytkownik czyta, na&nbsp;której znajduje się stronie, oraz&nbsp;zgłasza kiedy użytkownik podkreśla tekst i&nbsp;wprowadza jakiekolwiek notatki.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It has DRM, which is intended to block users from sharing copies.
pl: Posiada DRM, które jest zaprojektowane aby&nbsp;uniemożliwiać użytkownikom udostępnianie kopii.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It has a back door with which Amazon can remotely erase any book.  In 2009, it erased thousands of copies of 1984, by George Orwell.
pl: Posiada backdoor, za&nbsp;pomocą którego Amazon może zdalnie usuwać którekolwiek książki. W&nbsp;2009 roku usunął za&nbsp;jego pomocą tysiące kopii książki 1984 autorstwa George'a Orwell'a.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: In case all that isn't Orwellian enough, there is a universal back door with which Amazon can remotely change the software, and introduce any other form of nastiness.
pl: Jeżeli&nbsp;to wszystko nie jest już wystarczająco Orwellowskie istnieje również uniwersalny backdoor, za&nbsp;pomocą którego Amazon może zdalnie zmieniać oprogramowanie, lub&nbsp;wprowadzać inne niegrzeczne funkcje.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: Amazon's e-book distribution is oppressive, too.  It identifies the user and records what books the user obtains.  It also requires users to agree to an antisocial contract that they won't share copies with others.  My conscience tells me that, if I had agreed to such a contract, the lesser evil would be to defy it and share copies anyway; however, to be entirely good, I should not agree to it in the first place.  Therefore, I refuse to agree to such contracts, whether for software, for e-books, for music, or for anything else.
pl: Dystrybucja e-booków prowadzona przez Amazona również jest opresyjna. Identyfikuje użytkowników oraz&nbsp;zapisuje książki będące w&nbsp;ich posiadaniu. Wymaga od&nbsp;użytkowników również zgody na&nbsp;antyspołeczny kontrakt zabraniający udostępniania kopii innym. Moje sumienie podpowiada, że&nbsp;gdybym zgodził się na&nbsp;taki kontrakt mniejszym złem byłoby łamanie go oraz&nbsp;udostępnianie kopii tak czy&nbsp;inaczej. Jednakże aby&nbsp;być całkowicie dobrym nie powinienem zgadzać się na&nbsp;to od&nbsp;samego początku. Odmawiam zatem&nbsp;wyrażania zgody na&nbsp;takie kontrakty, czy&nbsp;w odniesieniu do&nbsp;oprogramowania, e-booków, muzyki czy&nbsp;czegokolwiek innego.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: If we want to stop the bad news and create some good news, we need to organize and fight.  Subscribe to the FSF's <a href="https://www.defectivebydesign.org/"> Defective by Design</a> campaign to lend a hand.  You can <a href="https://www.fsf.org/associate">join the FSF</a> to support our work more generally.  There is also a <a href="/help/help.html">list of ways to participate in our work</a>.
pl: Jeśli chcemy zatrzymać napływ złych wieści a&nbsp;stworzyć dobre, musimy się zorganizować i&nbsp;zacząć walczyć. Dołączcie do&nbsp;kampanii FSF <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a> aby&nbsp;nam pomóc. <a href="https://www.fsf.org/associate">Przyłączcie się do&nbsp;FSF</a> aby&nbsp;pomóc naszym rozmaitym staraniom. Istnieje również <a href="/help/help.html">lista sposobów na&nbsp;pomoc w&nbsp;naszej pracy</a>.

note: type: Content of: <div><h3>
en: References
pl: Bibliografia

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: The administration's &ldquo;White Paper&rdquo;: Information Infrastructure Task Force, Intellectual Property [<a href="/philosophy/not-ipr.html">sic</a>] and the National Information Infrastructure: The Report of the Working Group on Intellectual Property [sic] Rights (1995).
pl: Dokument rządowy USA, tzw. &bdquo;Biała Księga&rdquo;: Information Infrastructure Task Force, Intellectual Property [<a href="/philosophy/not-ipr.html">sic</a>] and the National Information Infrastructure: The Report of the Working Group on Intellectual Property [sic] Rights, 1995 (Zespół Zadaniowy ds. Infrastruktury Informacyjnej, Własność Intelektualna a&nbsp;Krajowa Infrastruktura Informacyjna. Raport Grupy Roboczej do&nbsp;spraw Praw Własności Intelektualnej).

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: <a href="https://www.wired.com/1996/01/white-paper/">An explanation of the White Paper: The Copyright Grab</a>, Pamela Samuelson, <cite>Wired</cite>, January 1st, 1996.
pl: <a href="https://www.wired.com/1996/01/white-paper/">An explanation of the White Paper: The Copyright Grab</a> (Biała Księga objaśniona. Grabież praw autorskich), Pamela Samuelson, <cite>Wired</cite>, 1 stycznia 1996.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: <a href="https://law.duke.edu/boylesite/sold_out.htm">Sold Out</a>, James Boyle, <cite>New York Times</cite>, March 31, 1996.
pl: <a href="https://law.duke.edu/boylesite/sold_out.htm">Sold Out</a> (Wyprzedane), James Boyle, <cite>New York Times</cite>, 31 marca 1996.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: <a href="https://web.archive.org/web/20130508120533/http://www.interesting-people.org/archives/interesting-people/199611/msg00012.html">Public Data or Private Data</a>, Dave Farber, <cite>Washington Post</cite>, November 4, 1996.
pl: <a href="https://web.archive.org/web/20130508120533/http://www.interesting-people.org/archives/interesting-people/199611/msg00012.html">Public Data or Private Data</a> (Dane publiczne czy&nbsp;dane prywatne), Dave Farber, <cite>Washington Post</cite>, 4 listopada 1996.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: <a href="https://web.archive.org/web/20151113122141/http://public-domain.org/">Union for the Public Domain</a>&mdash;an organization which aims to resist and reverse the overextension of copyright and patent powers.
pl: <a href="https://web.archive.org/web/20151113122141/http://public-domain.org/">Union for the Public Domain</a> (związek na&nbsp;rzecz domeny publicznej)&nbsp;&ndash; organizacja, której celem jest przeciwstawienie się i&nbsp;odwrócenie nadmiernego rozszerzenia praw autorskich i&nbsp;patentowych.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This article appeared in the February 1997 issue of <cite>Communications of the ACM</cite> (Volume 40, Number 2).
pl: Ten artykuł pojawił się w&nbsp;lutym 1997 w&nbsp;<cite>Communications of the ACM</cite> (Volume&nbsp;40, Number&nbsp;2).

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This essay is published in <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.
pl: Ten esej jest opublikowany w&nbsp;<a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
pl: Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href="/contact/contact.html">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
pl: Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href="mailto:www-pl-trans@gnu.org">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie na&nbsp;<a href="/server/standards/README.translations.html">stronie tłumaczeń</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
pl: Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl">licencji Creative Commons Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</a>.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
pl: Tłumaczenie: Wojciech Kotwica 2003, 2004, 2006, Marcin Luna 2024, Jan Owoc 2011, 2012, 2015, Tomasz Węgrzanowski 2000; poprawki: Jan Owoc 2013, 2016, 2017, 2024.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
pl: Aktualizowane:
