right-to-read.html - en to tr translation catalogue (58 entries)

note: type: Content of: <title>
en: The Right to Read - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Okuma Hakkı - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: The Right to Read
tr: Okuma Hakkı

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
tr: yazan <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: From <cite>The Road To Tycho</cite>, a collection of articles about the antecedents of the Lunarian Revolution, published in Luna City in 2096.
tr: 2096 yılında Ay Şehrinde yayınlanan Ay Devriminin ataları hakkındaki yazıların derlemesi olan <cite>Tycho’ya&nbsp;Giden&nbsp;Yol</cite>dan&nbsp;alınmıştır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: For Dan Halbert, the road to Tycho began in college&mdash;when Lissa Lenz asked to borrow his computer.  Hers had broken down, and unless she could borrow another, she would fail her midterm project.  There was no one she dared ask, except Dan.
tr: Dan Halbert için, Tycho’ya Giden Yol, fakültede Lissa Lenz bilgisayarını ödünç almak istediğinde başladı. Lissa’nın bilgisayarı bozulmuştu ve başka bir bilgisayar ödünç alamazsa, dönem ödevinden kalacaktı. Dan hariç bilgisayarını isteyebileceği biri yoktu.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This put Dan in a dilemma.  He had to help her&mdash;but if he lent her his computer, she might read his books.  Aside from the fact that you could go to prison for many years for letting someone else read your books, the very idea shocked him at first.  Like everyone, he had been taught since elementary school that sharing books was nasty and wrong&mdash;something that only pirates would do.
tr: Bu durum, Dan’ı bir ikileme soktu. Lissa’ya yardım etmesi gerekiyordu, ama ona bilgisayarını verse, Lissa kitaplarını okuyabilirdi. Başka birinin kitaplarını okumasına izin verdiği için yıllarca hapse mahkum olması gerçeğinin yanı sıra, yalnızca bu fikir onu şok etmeye yetti bile. Herkes gibi, ona da ilkokuldan beri kitap paylaşımının kötü bir şey olduğu öğretilmişti, bunu yalnızca korsanlar yapardı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: And there wasn't much chance that the SPA&mdash;the Software Protection Authority&mdash;would fail to catch him.  In his software class, Dan had learned that each book had a copyright monitor that reported when and where it was read, and by whom, to Central Licensing.  (They used this information to catch reading pirates, but also to sell personal interest profiles to retailers.)  The next time his computer was networked, Central Licensing would find out.  He, as computer owner, would receive the harshest punishment&mdash;for not taking pains to prevent the crime.
tr: Ve SPA'nın, Yazılım Koruma Biriminin, onu yakalayamama ihtimali düşüktü. Yazılım sınıfında, Dan, her kitabın Merkezi Lisanslamaya ne zaman ve nerede ve kim tarafından okunduğunu raporlayan bir telif hakkı izleyicisine [:monitor] sahip olduğunu öğrenmişti. (Merkez bu bilgileri okuyucu korsanları yakalamak için kullandığı gibi, ayrıca kişisel ilgi profillerini perakendecilere satmak için de kullanmaktaydı.) Bilgisayarının ağa bir sonraki bağlanışında, Merkezi Lisanslama bu bilgiyi bulacaktı. Bilgisayar sahibi olarak, o, suçu önlemediği için ciddi bir ceza alabilirdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Of course, Lissa did not necessarily intend to read his books.  She might want the computer only to write her midterm.  But Dan knew she came from a middle-class family and could hardly afford the tuition, let alone her reading fees.  Reading his books might be the only way she could graduate.  He understood this situation; he himself had had to borrow to pay for all the research papers he read.  (Ten percent of those fees went to the researchers who wrote the papers; since Dan aimed for an academic career, he could hope that his own research papers, if frequently referenced, would bring in enough to repay this loan.)
tr: Tabi ki, Lissa kitaplarını okuma niyetinde olmayabilirdi. Bilgisayarı yalnızca dönem ödevini yazmak için istemiş olabilirdi. Ancak Dan Lissa’nın orta-sınıf bir aileden geldiğini ve okuma ücretleri hariç okul harcını zar zor ödediğini biliyordu. Kitaplarını okumak, okuldan mezun olmasının tek yolu olabilirdi. Dan bu durumu anladı; kendisi de okuduğu tüm araştırma makalelerinin ücretini ödemek için borç almak zorunda kalmıştı. (bu ücretlerin % 10’u makaleleri yazan araştırmacılara gitmekteydi; Dan akademik kariyer yapmak istediği için, kendi araştırma makalelerine sıklıkla atıf yapılırsa, bunların yeterli ücreti sağlayacağını ummaktaydı.)

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Later on, Dan would learn there was a time when anyone could go to the library and read journal articles, and even books, without having to pay.  There were independent scholars who read thousands of pages without government library grants.  But in the 1990s, both commercial and nonprofit journal publishers had begun charging fees for access.  By 2047, libraries offering free public access to scholarly literature were a dim memory.
tr: Daha sonra, Dan, herhangi bir kimsenin, kütüphaneye gidip ücret ödemeden makale ve hatta kitap okuyabileceğini öğrendi. Hükümetin kütüphane bağışları olmaksızın binlerce sayfa okuyan bağımsız burslu öğrenciler vardı. Ancak 1990’larda, hem ticari hem de kâr amaçlı olmayan yayıncılar, erişim için ücret talep etmeye başladı. 2047 yılı itibariyle, özgür erişim sağlayan kütüphaneler geçmişte kalmıştı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: There were ways, of course, to get around the SPA and Central Licensing.  They were themselves illegal.  Dan had had a classmate in software, Frank Martucci, who had obtained an illicit debugging tool, and used it to skip over the copyright monitor code when reading books.  But he had told too many friends about it, and one of them turned him in to the SPA for a reward (students deep in debt were easily tempted into betrayal).  In 2047, Frank was in prison, not for pirate reading, but for possessing a debugger.
tr: SPA ve Merkezi Lisanslama'dan kaçmanın elbette yolları vardı.  Ancak bunlar yasal değildi.  Dan’ın yazılım sınıfında, Frank Martucci adında bir sınıf arkadaşı vardı, Frank, yasa dışı bir hata ayıklama (debugging) aracı temin etti ve bu aracı, kitap okurken, telif hakkı izleme kodunu atlatmak için kullandı. Ancak çok sayıda arkadaşına bu hata ayıklayıcıdan bahsetti ve bu arkadaşlarından biri, bir ödül karşılığında onu şikayet etti (borçta olan öğrenciler ele vermeye yatkındılar). 2047 yılında Frank hapishanedeydi, bunun nedeni yasak okuma yapması değil, hata ayıklayıcıyı bulundurmasıydı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan would later learn that there was a time when anyone could have debugging tools.  There were even free debugging tools available on CD or downloadable over the net.  But ordinary users started using them to bypass copyright monitors, and eventually a judge ruled that this had become their principal use in actual practice.  This meant they were illegal; the debuggers' developers were sent to prison.
tr: Dan daha sonra herkesin hata ayıklama araçlarına geçmişte sahip olabildiği bir zaman olduğunu öğrendi. CD üzerinde edinilebilen ya da İnternetten indirilebilen özgür hata ayıklama araçları bile vardı. Ancak sıradan kullanıcılar, bunu, telif hakkı izleyicilerini atlatmak etmek için kullanmaya başladığı için bir hakem, gerçek uygulamada, bunun, hata ayıklayıcıların temel kullanımı haline geldiğine karar verdi. Bu, onların yasa dışı olduğu anlamına gelmekteydi; hata ayıklayıcıların geliştiricileri hapse gönderildi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Programmers still needed debugging tools, of course, but debugger vendors in 2047 distributed numbered copies only, and only to officially licensed and bonded programmers.  The debugger Dan used in software class was kept behind a special firewall so that it could be used only for class exercises.
tr: Tâbi ki programcılar hâlâ hata ayıklama araçlarına ihtiyaç duymaktaydı ancak 2047’de hata ayıklayıcı satıcıları yalnızca numaralı kopyaları, yalnızca resmi olarak lisanslı ve bağlı programcılara dağıttı. Dan’ın yazılım sınıfında kullandığı hata ayıklayıcı önemli bir güvenlik duvarının [:firewall] arkasında tutulmaktaydı, bu nedenle bu, yalnızca sınıf alıştırmaları için kullanılabilmekteydi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: It was also possible to bypass the copyright monitors by installing a modified system kernel.  Dan would eventually find out about the free kernels, even entire free operating systems, that had existed around the turn of the century.  But not only were they illegal, like debuggers&mdash;you could not install one if you had one, without knowing your computer's root password.  And neither the FBI nor Microsoft Support would tell you that.
tr: Değiştirilmiş bir sistem çekirdeği kurularak, telif hakkı izleyicilerinin atlatılması  da mümkündü. Dan sonunda, özgür çekirdekleri de, hatta tamamen özgür işletim sistemlerini de öğrendi, bu sistemler yüzyılın sonunda vardı. Ancak bunlar, hata ayıklayıcılar gibi yasa dışıydı, ayrıca bir taneye sahip olsanız bile, bilgisayarınızın kök [:root] şifresini bilmeden bir tane kuramıyordunuz. Ve FBI ya da Microsoft Destek size şifreyi söylemezdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan concluded that he couldn't simply lend Lissa his computer.  But he couldn't refuse to help her, because he loved her.  Every chance to speak with her filled him with delight.  And that she chose him to ask for help, that could mean she loved him too.
tr: Dan sonunda Lissa’ya bilgisayarını veremeyeceğine karar verdi. Ama ona yardım etmek de istiyordu çünkü onu seviyordu. Lissa ile her konuşma fırsatı Dan’ın içini mutlulukla dolduruyordu. Ve yardım istemek için Lissa’nın Dan’ı seçmiş olması da Lissa’nın da Dan’ı sevdiği anlamına gelebilirdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Dan resolved the dilemma by doing something even more unthinkable&mdash;he lent her the computer, and told her his password.  This way, if Lissa read his books, Central Licensing would think he was reading them.  It was still a crime, but the SPA would not automatically find out about it.  They would only find out if Lissa reported him.
tr: Dan, daha da akla gelmeyen bir şey yaparak bu ikilemi çözdü, Lissa’ya bilgisayarı verdi ve ona şifresini söyledi. Bu şekilde, Lissa kitaplarını okursa, Merkezi Lisanslama kitapları Dan’ın okuduğunu düşünecekti. Bu, yine de bir suçtu ama SPA, bu suçu otomatik olarak bulamazdı. Ancak Lissa bildirirse bulabilirlerdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Of course, if the school ever found out that he had given Lissa his own password, it would be curtains for both of them as students, regardless of what she had used it for.  School policy was that any interference with their means of monitoring students' computer use was grounds for disciplinary action.  It didn't matter whether you did anything harmful&mdash;the offense was making it hard for the administrators to check on you.  They assumed this meant you were doing something else forbidden, and they did not need to know what it was.
tr: Tabi ki, Dan’ın Lissa’ya kendi şifresini vermiş olduğunu okul yönetimi fark ederse, Lissa’nın bunu ne için kullandığına bağlı olmaksızın, ikisinin de okul hayatları sona erecekti. Okulun politikası, bunun bir disiplin suçu olduğu yönündeydi. Zararlı bir şey yapıp yapmamanız önemli değildi, suç, yöneticilerin sizi kontrol etmesini zorlaştırmaktaydı. Okul yönetimi, bunun, yasak bir şey yapmakta olduğunuz anlamına geldiğini varsaymaktaydı ve bu yasak şeyin ne olduğunu bilmeleri gerekmezdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Students were not usually expelled for this&mdash;not directly.  Instead they were banned from the school computer systems, and would inevitably fail all their classes.
tr: Öğrenciler genelde bu nedenle atılmamaktaydı, en azından doğrudan değil. Bunun yerine, öğrencilerin okul bilgisayar sistemlerine girmeleri yasaklanmakta ve bu da kaçınılmaz bir şekilde tüm derslerden kalmalarına neden olmaktaydı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Later, Dan would learn that this kind of university policy started only in the 1980s, when university students in large numbers began using computers.  Previously, universities maintained a different approach to student discipline; they punished activities that were harmful, not those that merely raised suspicion.
tr: Daha sonra, Dan, bu üniversite politikasının yalnızca, çok sayıda üniversite öğrencisinin bilgisayar kullanmaya başladığı 1980’lerde başlamış olduğunu öğrendi. Önceden, üniversiteler, öğrenci disiplininde farklı bir yaklaşıma sahipti; üniversiteler, yalnızca şüphe yaratan etkinlikleri değil, zararlı etkinlikleri cezalandırmaktaydı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Lissa did not report Dan to the SPA.  His decision to help her led to their marriage, and also led them to question what they had been taught about piracy as children.  The couple began reading about the history of copyright, about the Soviet Union and its restrictions on copying, and even the original United States Constitution.  They moved to Luna, where they found others who had likewise gravitated away from the long arm of the SPA.  When the Tycho Uprising began in 2062, the universal right to read soon became one of its central aims.
tr: Lissa, Dan’ı SPA’ya bildirmedi. Dan’ın Lissa’ya yardım etmesi kararı, sonunda evlenmelerine kadar gitti ve ayrıca çocukken korsanlık hakkında onlara ne öğretildiğini sorgulamalarını sağladı. Çift, Sovyetler Birliği ve kopyalama konusundaki kısıtlamalar hakkında ve hatta orijinal Birleşik Devletler Anayasası hakkında telif hakkının tarihini okumaya başladı. Luna’ya taşındılar ve orada SPA’nın uzun kolundan benzer şekilde kaçan başka insanları tanıdılar. 2062 yılında, Tycho İsyanı başladığında, evrensel okuma hakkı, ana amaçlarından biri haline geldi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html"> Join our mailing list about the dangers of e-books</a>.
tr: <a href="https://www.defectivebydesign.org/ebooks.html">E-kitapların tehlikeleri hakkındaki e-posta listemize katılın</a>.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: Author's Notes
tr: Yazarın Notları

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: This story is supposedly a historical article that will be written in the future by someone else, describing Dan Halbert's youth under a repressive society shaped by the unjust forces that use &ldquo;pirate&rdquo; as propaganda. So it uses the terminology of that society.  I have tried to project it forwards into something more visibly oppressive. See <a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Piracy">&ldquo;Piracy&rdquo;</a>.
tr: Bu hikâye; gelecekte Dan Halbert'in gençliğini, &ldquo;korsanları&rdquo; propaganda olarak kullanan haksız güçlerin şekillendirdiği baskıcı bir toplumda tanımlayan, başkaları tarafından yazılacak olan tarihsel bir makale. Bu yüzden o toplumun terminolojisini kullanır. İleriye dönük olarak daha gözle görülür şekilde baskıcı bir şeye yansıtmaya çalıştım. <a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Piracy">&ldquo;Korsanlığa&rdquo;</a> bakınız.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Computer-enforced restrictions on lending or reading books (and other kinds of published works) are known as DRM, short for &ldquo;Digital Restrictions Management.&rdquo; To eliminate DRM, the Free Software Foundation has established the <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a> campaign.  We ask for your support.
tr: Ödünç verme veya kitap okuma konusunda bilgisayar tarafından zorlanan kısıtlamalar, &ldquo;Dijital Kısıtlamalar Yönetimi&rdquo; [Digital Restrictions Management] ifadesinin kısaltması olan DRM olarak bilinir. DRM'yi ortadan kaldırmak için Özgür Yazılım Vakfı, <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a> kampanyasını kurdu. Desteğinizi bekliyoruz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The Electronic Frontier Foundation, a separate organization not related to the Free Software Foundation, also campaigns against DRM.
tr: Özgür Yazılım Vakfı ile ilgili olmayan ayrı bir organizasyon olan Electronic Frontier Foundation, DRM'ye karşı da kampanya yapıyor.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The following note has been updated several times since the first publication of the story.
tr: Aşağıdaki not, hikâyenin ilk yayınından bu yana birkaç kez güncellenmiştir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The battle for the right to read is already being fought.  Although it may take 50 years for our past freedoms to fade into obscurity, most of the specific repressive laws and practices described above have already been proposed; some have been enacted into law in the US and elsewhere.  In the US, the 1998 Digital Millennium Copyright Act (DMCA) gave explicit government backing to the computer-enforced restrictions known as DRM, by making the distribution of programs that can break DRM a crime.  The European Union imposed similar restrictions in a 2001 copyright directive, in a form not quite as strong.
tr: Okuma hakkı için verilen savaş zaten mücadele ediliyor. Geçmiş özgürlüklerimizin gizliliğe kapılmasının 50 yıl sürmesine rağmen yukarıda açıklanan spesifik baskıcı kanun ve uygulamaların çoğu zaten önerilmiş; bazıları ABD'de ve başka yerlerde kanuna girmiştir. ABD'de 1998 Dijital Binyıl Telif Hakkı Yasası (DMCA [1998 Digital Millennium Copyright Act]), DRM'yi suç işleyebilecek programların dağıtımını yaparak DRM olarak bilinen bilgisayar tarafından uygulanan kısıtlamalara destek verdiğini açıkça belirtti. Avrupa Birliği, 2001 yılı itibariyle bir telif hakkı yönergesinde çok güçlü olmayan bir biçimde benzer kısıtlamalar getirmiştir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The US campaigns to impose such rules on the rest of the world through so-called &ldquo;free trade&rdquo; treaties.  <a href="https://stallman.org/business-supremacy-treaties.html"> Business-supremacy treaties</a> is a more fitting term for them, since they are designed to give business dominion over nominally democratic states.  The DMCA's policy of criminalizing programs that break DRM is one of many unjust policies that these treaties impose across a wide range of fields.
tr: ABD, bu tür kuralları dünyanın geri kalanına &ldquo;serbest ticaret&rdquo; anlaşmaları yoluyla dayatma kampanyası yapıyor. <a href="https://stallman.org/business-supremacy-treaties.html">İş üstünlüğü anlaşmaları</a> onlar için daha uygun bir terimdir çünkü nominal olarak demokratik devletlere iş egemenliği vermek için tasarlanmıştır. DMCA'nın DRM'yi kıran programları kriminalleştirme politikası, bu anlaşmaların geniş bir alanda uyguladığı haksız politikalardan biridir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The US has imposed DMCA requirements on Australia, Panama, Colombia and South Korea through bilateral agreements, and on countries such as Costa Rica through another treaty, CAFTA.  Obama has escalated the campaign with two new proposed treaties, the TPP and the TTIP.  The TPP would impose the DMCA, along with many other wrongs, on 12 countries on the Pacific Ocean.  The TTIP would impose similar strictures on Europe.  All these treaties must be defeated, or abolished.
tr: ABD; ikili anlaşmalar yoluyla Avustralya'ya, Panama'ya, Kolombiya'ya ve Güney Kore'ye ve başka bir anlaşma ile CAFTA'dan Kosta Rika gibi ülkelere DMCA gereklilikleri getirmiştir. Obama; kampanyayı iki yeni önerilen anlaşma ile, TPP ve TTIP ile, artırdı. TPP; DMCA'yı ve diğer birçok yanlışlıkla birlikte Pasifik Okyanusu'ndaki 12 ülkeye dayatacaktır. TTIP, Avrupa'da da benzer kısıtlamalar uygular. Bütün bu anlaşmalar yenilmeli veya kaldırılmalıdır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Even the World Wide Web Consortium has fallen under the shadow of the copyright industry; it is on the verge of approving a DRM system as an official part of the web specifications.
tr: World Wide Web Consortium bile telif hakkı sektörünün gölgesinde kalmıştır; DRM sistemini web spesifikasyonlarının resmî bir parçası olarak onaylamanın eşiğinde.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><div><p>
en: Nonfree software tends to have <a href="/proprietary/">abusive features of many kinds</a>, which lead to the conclusion that <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">you can never trust a nonfree program</a>.  We must insist on free (libre)  software only, and reject nonfree programs.
tr: Özgür olmayan yazılım <a href="/proprietary/">birçok türde kötü eğilimli özelliğe</a> sahip olma eğilimindedir; bu, <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">özgür olmayan bir programa asla güvenemeyeceğiniz</a> sonucunu doğurur. Yalnızca özgür (free [libre]) yazılımlarda ısrar etmeli ve özgür olmayan programları reddetmeliyiz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: With Windows Vista, Microsoft admitted it had built in a back door: Microsoft can use it to forcibly install software &ldquo;upgrades,&rdquo; even if users consider them rather to be downgrades.  It can also order all machines running Vista to refuse to run a certain device driver.  The main purpose of Vista's clampdown on users was to impose DRM that users can't overcome.  Of course, Windows 10 is no better.
tr: Windows Vista ile Microsoft, arka kapı yerleştirdiğini itiraf etti: Microsoft, kullanıcılar kendilerini düşürmeyi düşünüyor olsa bile yazılım &ldquo;yükseltmelerini&rdquo; zorla kurmak için kullanabilir. Ayrıca Vista çalıştıran tüm makinelerin belirli bir aygıt sürücüsünü çalıştırmayı reddetmelerini de sağlayabilir. Vista'nın kullanıcılar üzerindeki kısıtlamasının asıl amacı, kullanıcıların üstesinden gelemeyecekleri DRM'yi uygulamaktı. Tabii ki Windows 10 daha iyi değil.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: One of the ideas in the story was not proposed in reality until 2002.  This is the idea that the FBI and Microsoft will keep the root passwords for your personal computers, and not let you have them.
tr: Hikayedeki fikirlerden biri 2002 yılına kadar önerilmemişti. Bu fikir FBI’ın ve Microsoft’un kişisel bilgisayarlar için kök şifreleri tutması ve onlara sahip olmanıza izin vermemesi fikridir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The proponents of this scheme gave early versions names such as &ldquo;trusted computing&rdquo; and &ldquo;Palladium,&rdquo; but as ultimately put into use, it is called &ldquo;secure boot.&rdquo;
tr: Bu şemanın savunucuları &ldquo;güvenilir bilişim&rdquo; ve &ldquo;Palladium&rdquo; gibi eski sürüm isimlerini verdi ancak sonuçta kullanılmaya başlandığı gibi &ldquo;güvenli önyükleme&rdquo; olarak adlandırıldı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: What Microsoft keeps is not exactly a password in the traditional sense; no person ever types it on a terminal.  Rather, it is a signature and encryption key that corresponds to a second key stored in your computer.  This enables Microsoft, and potentially any web sites that cooperate with Microsoft, the ultimate control over what the user can do on per own computer.  Microsoft is likely to use that control on behalf of the FBI when asked: it already <a href="/proprietary/malware-microsoft.html">shows the NSA security bugs in Windows</a> to exploit.
tr: Microsoft'un sakladığı şey geleneksel anlamda tam olarak bir şifre değil; kimse terminalde yazmaz. Aksine bilgisayarınızda depolanan ikinci bir anahtara karşılık gelen bir imza ve şifreleme anahtarıdır. Bu; Microsoft'un ve potansiyel olarak Microsoft ile iş birliği yapan tüm web sitelerinin, kullanıcının kendi bilgisayarında yapabilecekleri üzerinde en üst düzeyde denetim sağlamasına olanak tanır. Microsoft, istendiğinde bu kontrolü FBI adına kullanması muhtemeldir: <a href="/proprietary/malware-microsoft.html">Windows’tan yararlanacak NSA güvenlik hatalarını zaten göstermektedir</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: Secure boot can be implemented in a way that permits the user to specify the signature key and decide what software to sign.  In practice, PCs designed for Windows 10 carry only Microsoft's key, and whether the machine's owner can install any other system (such as GNU/Linux) is under Microsoft's control.  We call this <em>restricted boot</em>.
tr: Güvenli önyükleme, kullanıcının imza anahtarını belirtmesine ve hangi yazılımı imzalayacağına karar vermesine izin verecek şekilde uygulanabilir. Uygulamada Windows 10 için tasarlanan PC'ler yalnızca Microsoft'un anahtarını taşır ve makine sahibinin başka herhangi bir sistemi (GNU/Linux gibi) kurup kuramayacağı Microsoft'un kontrolündedir. Buna <em>kısıtlı önyükleme</em> diyoruz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: In 1997, when this story was first published, the SPA was threatening small Internet service providers, demanding they permit the SPA to monitor all users.  Most ISPs surrendered when threatened, because they could not afford to fight back in court.  One ISP, Community ConneXion in Oakland, California, refused the demand and was actually sued.  The SPA later dropped the suit, but the DMCA gave it the power it sought.
tr: 1997'de bu hikâye ilk yayınlandığı zaman SPA, SPA'nın tüm kullanıcıları izlemesine izin vermelerini talep ederek küçük internet servis sağlayıcılarını tehdit ediyordu. Çoğu ISS tehdit edildiğinde teslim oldu çünkü mahkemeye geri dönmeyi göze alamazlardı. Bir ISP, California, Oakland'daki Community ConneXion; talebi reddetti ve gerçekten dava edildi. SPA daha sonra davayı düşürdü ancak DMCA aradığı gücü verdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The SPA, which actually stands for Software Publishers Association, has been replaced in its police-like role by the Business Software Alliance.  The BSA is not, today, an official police force; unofficially, it acts like one.  Using methods reminiscent of the erstwhile Soviet Union, it invites people to inform on their coworkers and friends.  A BSA terror campaign in Argentina in 2001 made slightly veiled threats that people sharing software would be raped in prison.
tr: Software Publishers Association'un temelini oluşturan SPA, Bussiness Software Alliance tarafından polis rolündeki yerini aldı. BSA, bugün resmî bir polis kuvveti değildir; gayriresmî olarak böyle davranır. Bir zamanlardaki Sovyetler Birliği'ni andıran yöntemleri kullanarak insanları iş arkadaşları ve arkadaşları hakkında bilgilendirmeye davet ediyor. Arjantin'deki 2001'deki bir BSA terör kampanyası, yazılımı paylaşan kişilerin cezaevinde tecavüze uğraması yönündeki hafif örtülü tehditlere neden oldu.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: The university security policies described above are not imaginary.  For example, a computer at one Chicago-area university displayed this message upon login:
tr: Yukarıda açıklanan üniversite güvenlik politikaları gerçektir. Örneğin, giriş yaptığınızda, Chicago-bölgesi üniversitelerinden birindeki bir bilgisayarda aşağıdaki mesajı görürsünüz:

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><blockquote><p>
en: This system is for the use of authorized users only.  Individuals using this computer system without authority or in the excess of their authority are subject to having all their activities on this system monitored and recorded by system personnel.  In the course of monitoring individuals improperly using this system or in the course of system maintenance, the activities of authorized user may also be monitored.  Anyone using this system expressly consents to such monitoring and is advised that if such monitoring reveals possible evidence of illegal activity or violation of University regulations system personnel may provide the evidence of such monitoring to University authorities and/or law enforcement officials.
tr: Bu sistem yalnızca yetkili kullanıcıların kullanımı içindir. Yetkisiz olarak ya da yetkilerinin dışında bu bilgisayar sistemini kullanan bireylerin, tüm işlemleri, sistem personeli tarafından izlenecek ve kaydedilecektir. Bu sistem kullanılarak bireylerin düzgün olmayan bir şekilde izlenmesi ve sistemin bakımda olması durumunda, yetkili kullanıcıların işlemleri de izlenebilir. Bu sistemi kullanan kişi, bu gibi bir izlemenin olduğunu açık ve net bir şekilde kabul etmektedir ve bu izlemenin sonucunda, yasal olmayan bir işlem ya da Üniversite kurallarının çiğnenmesi gibi bir duruma rastlanırsa, sistem personeli bu izleme sonucunu Üniversite yetkililerine ve/veya kanun yürütme birimlerine bildirir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><div><p>
en: This is an interesting approach to the Fourth Amendment: pressure most everyone to agree, in advance, to waive their rights under it.
tr: Bu, Dördüncü Değişikliğe ilişkin ilginç bir yaklaşımdır: herkese ikna olması için baskı uygulayın, böylece haklarından vazgeçsinler.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: Bad News
tr: Kötü Haber

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The battle for the right to read is going against us so far.  The enemy is organized, and we are not.
tr: Okuma hakkı için verilen savaş bize karşı çıkıyor. Düşman örgütlendi ve biz değiliz.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: Today's commercial e-books <a href="/philosophy/the-danger-of-ebooks.html"> abolish readers' traditional freedoms</a>.  Amazon's e-book reader product, which I call the &ldquo;<a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">Amazon Swindle</a>&rdquo; because it's designed to swindle readers out of the traditional freedoms of readers of books, is run by software with several demonstrated <a href="/proprietary/malware-kindle-swindle.html">Orwellian functionalities</a>.  Any one of them calls for rejecting the product completely:
tr: Bugünün ticari e-kitapları <a href="/philosophy/the-danger-of-ebooks.html">okuyucuların geleneksel özgürlüklerini ortadan kaldırır</a>. Amazon'un &ldquo;<a href="/philosophy/why-call-it-the-swindle.html">Amazon Swindle</a>&rdquo; adını verdiğim e-kitap okuyucu ürünü, okuyucuları geleneksel kitap okuyucu özgürlüklerinden çıkarmak için tasarlandığından birkaç kanıtlanmış <a href="/proprietary/malware-kindle-swindle.html">Orwellian işlevselliğine</a> sahip yazılım tarafından çalıştırılıyor. Bunlardan herhangi biri ürünü tamamen reddetmeye çağırıyor:

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It spies on everything the user does: it reports which book the user is reading, and which page, and it reports when the user highlights text, and any notes the user enters.
tr: Kullanıcının yaptığı her şeye casusluk yapar: Kullanıcının hangi kitabı okuduğunu ve hangi sayfayı okuduğunu ve kullanıcının metni vurguladığını ve kullanıcının girdiği tüm notları raporlar.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It has DRM, which is intended to block users from sharing copies.
tr: Kullanıcıların kopya paylaşmasını engelleme amaçlı DRM'si vardır.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: It has a back door with which Amazon can remotely erase any book.  In 2009, it erased thousands of copies of 1984, by George Orwell.
tr: Amazon'un herhangi bir kitabı uzaktan silebileceği bir arka kapısı vardır. 2009'da George Orwell tarafından 1984'ün binlerce kopyasını sildi.

note: type: Content of: <div><div><div><ul><li><p>
en: In case all that isn't Orwellian enough, there is a universal back door with which Amazon can remotely change the software, and introduce any other form of nastiness.
tr: Bütün bunların yeterince Orwellian olmaması durumunda Amazon'un yazılımı uzaktan değiştirebildiği ve herhangi bir başka uygunsuzluk sunabileceği evrensel bir arka kapı vardır.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: Amazon's e-book distribution is oppressive, too.  It identifies the user and records what books the user obtains.  It also requires users to agree to an antisocial contract that they won't share copies with others.  My conscience tells me that, if I had agreed to such a contract, the lesser evil would be to defy it and share copies anyway; however, to be entirely good, I should not agree to it in the first place.  Therefore, I refuse to agree to such contracts, whether for software, for e-books, for music, or for anything else.
tr: Amazon'un e-kitap dağıtımı da baskıcı. Kullanıcıyı tanımlar ve kullanıcının aldığı kitapları kaydeder. Ayrıca kullanıcıların kopyalarını başkalarıyla paylaşmayacakları antisosyal bir sözleşmeyi kabul etmelerini gerektirir. Vicdanım, böyle bir sözleşmeyi kabul etmem hâlinde daha az kötülüğün buna karşı çıkıp kopyalarını paylaşacağını; ancak tamamen iyi olmak için ilk başta buna katılmamamı söyler. Bu nedenle yazılım, e-kitap, müzik veya başka bir şey için bu tür sözleşmeleri kabul etmeyi reddediyorum.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: If we want to stop the bad news and create some good news, we need to organize and fight.  Subscribe to the FSF's <a href="https://www.defectivebydesign.org/"> Defective by Design</a> campaign to lend a hand.  You can <a href="https://www.fsf.org/associate">join the FSF</a> to support our work more generally.  There is also a <a href="/help/help.html">list of ways to participate in our work</a>.
tr: Kötü haberi durdurmak ve iyi haberler oluşturmak istiyorsak örgütlenip savaşmamız gerekir. Yardım için FSF'nin <a href="https://www.defectivebydesign.org/">Defective by Design</a> kampanyasına abone olun. Çalışmamızı daha genel olarak desteklemek için <a href="https://www.fsf.org/associate">FSF'ye katılabilirsiniz</a>. <a href="/help/help.html">Çalışmamıza katılmanın yollarının bir listesi</a> de var.

note: type: Content of: <div><h3>
en: References
tr: Kaynakça

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: <a href="https://web.archive.org/web/20151113122141/http://public-domain.org/">Union for the Public Domain</a>&mdash;an organization which aims to resist and reverse the overextension of copyright and patent powers.
tr: <a href="https://web.archive.org/web/20151113122141/http://public-domain.org/">Union for the Public Domain (Kamusal Alan için Birlik)</a>&mdash;Telif hakları ve patent güçlerinin genişlemesine karşı durmayı ve tersine çevirmeyi hedefleyen bir organizasyon.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This article appeared in the February 1997 issue of <cite>Communications of the ACM</cite> (Volume 40, Number 2).
tr: Bu yazı <cite>Communications of the ACM</cite> (Cilt&nbsp;40, Sayı&nbsp;2) Şubat 1997 sayısında yer almıştır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This essay is published in <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.
tr: Bu yazı <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Özgür Yazılım, Özgür Toplum: Richard M. Stallman'ın Seçilmiş Yazıları</cite></a> kitabında yayınlanmıştır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>The FLOSS Information <a href="mailto:theflossinformation@gmail.com">&lt;theflossinformation@gmail.com&gt;</a>, 2019, 2020.</li>
    <li>T. E. Kalaycı, 2009.</li>
    <li>Çiğdem Özşar, 2009.</li>
    <li>Birkan Sarıfakıoğlu, 2009.</li>
    <li>Serkan Çapkan, 2009.</li>
    <li>İzlem Gözükeleş, 2009.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
