shouldbefree.html - en to tr translation catalogue (150 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Why Software Should Be Free - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Yazılım Niçin Özgür Olmalıdır - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Why Software Should Be Free
tr: Yazılım Niçin Özgür Olmalıdır

note: type: Content of: <div><address>
en: by <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>
tr: yazan <a href="https://www.stallman.org/">Richard Stallman</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: The existence of software inevitably raises the question of how decisions about its use should be made.  For example, suppose one individual who has a copy of a program meets another who would like a copy.  It is possible for them to copy the program; who should decide whether this is done? The individuals involved? Or another party, called the &ldquo;owner&rdquo;?
tr: Yazılımın varlığı, kullanımına ilişkin kararların nasıl verilmesi gerektiği sorusunu gündeme getirmektedir. Örneğin, bir programın kopyasına sahip bir bireyin, kopya isteyen başka bir bireyle karşılaştığını varsayalım. Bu bireylerin programı kopyalaması mümkündür; bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine kim karar vermelidir? İlgili bireyler mi? Ya da &ldquo;sahip&rdquo; olarak adlandırılan başka bir taraf mı?

note: type: Content of: <div><p>
en: Software developers typically consider these questions on the assumption that the criterion for the answer is to maximize developers' profits. The political power of business has led to the government adoption of both this criterion and the answer proposed by the developers: that the program has an owner, typically a corporation associated with its development.
tr: Yazılım geliştiricileri, tipik olarak bu soruları, cevaba ilişkin ölçüti, geliştiricilerin kârını maksimuma çıkarma varsayımına bağlı olarak değerlendirmektedir. İşin politik gücü, hükümetin hem bu ölçütleri hem de geliştiriciler tarafından önerilen cevabı benimsemesine neden olmuştur: programın, tipik olarak geliştirilmesinde bulunan bir şirket olan bir sahibi vardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: I would like to consider the same question using a different criterion: the prosperity and freedom of the public in general.
tr: Aynı soruyu farklı bir ölçüt kullanarak değerlendirmek istiyorum: genel olarak toplumun refahı ve özgürlüğünü göz önünde bulundurarak.

note: type: Content of: <div><p>
en: This answer cannot be decided by current law&mdash;the law should conform to ethics, not the other way around.  Nor does current practice decide this question, although it may suggest possible answers.  The only way to judge is to see who is helped and who is hurt by recognizing owners of software, why, and how much.  In other words, we should perform a cost-benefit analysis on behalf of society as a whole, taking account of individual freedom as well as production of material goods.
tr: Bu yanıt, mevcut kanun tarafından belirlenemez, kanun, etiğe uymalıdır, bunun tersi olmamalıdır. Olası yanıtları sunabilmesine rağmen, mevcut uygulama bu sorunun cevabını vermez. yanıtlandırmanın tek yolu, yazılım sahibinin tanımlanması ile kimlerin zarar gördüğü, zararın niçin ve ne kadar olduğu ve kime yardım ettiğinin görülmesidir. Başka bir deyişle, ürünlerin üretilmesi kadar, bir bütün olarak toplum tarafında tam anlamıyla özgürlüğü de dikkate alarak bir maliyet-kâr analizi gerçekleştirmeliyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: In this essay, I will describe the effects of having owners, and show that the results are detrimental.  My conclusion is that programmers have the duty to encourage others to share, redistribute, study, and improve the software we write: in other words, to write <a href="/philosophy/free-sw.html">&ldquo;free&rdquo; software</a>.<a href="#f1">(1)</a>
tr: Bu yazıda, sahipliğin var olmasının etkilerini açıklayacak ve sonuçların zararlı olduğunu göstereceğim. Vardığım sonuç, programcıların, yazmış olduğumuz yazılımı, paylaşma, yeniden dağıtma, üzerinde çalışma ve geliştirme konusunda yüreklendirme görevine sahip olduğudur: başka bir deyişle, <a href="/philosophy/free-sw.html">özgür yazılım</a> yazma konusunda insanları yüreklendirmek görevimizdir.<a href="#f1">(1)</a>

note: type: Content of: <div><h3>
en: How Owners Justify Their Power
tr: Yazılım Sahipleri Güçlerini Nasıl Haklı Gösterir

note: type: Content of: <div><p>
en: Those who benefit from the current system where programs are property offer two arguments in support of their claims to own programs: the emotional argument and the economic argument.
tr: Programların mülkiyet altında olduğu mevcut sistemden faydalananlar, programları sahiplenme isteklerini desteklemek için iki sav sunar: duygusal sav ve ekonomik sav.

note: type: Content of: <div><p>
en: The emotional argument goes like this: &ldquo;I put my sweat, my heart, my soul into this program.  It comes from <em>me</em>, it's <em>mine</em>!&rdquo;
tr: Duygusal sav şu şekildedir: &ldquo;Alın terimi, kalbimi, ruhumu bu programa koydum. Bu program <em>ben</em>den gelmektedir, bu program <em>benim</em>dir!&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: This argument does not require serious refutation.  The feeling of attachment is one that programmers can cultivate when it suits them; it is not inevitable.  Consider, for example, how willingly the same programmers usually sign over all rights to a large corporation for a salary; the emotional attachment mysteriously vanishes.  By contrast, consider the great artists and artisans of medieval times, who didn't even sign their names to their work.  To them, the name of the artist was not important.  What mattered was that the work was done&mdash;and the purpose it would serve.  This view prevailed for hundreds of years.
tr: Bu savın yanlış olduğunun kanıtlanması gerekmez. Bağlılık duygusu, kendilerine uygun olduğunda programcıların kazandığı bir duygudur; kaçınılmaz bir duygu değildir. Örneğin, aynı programcıların, bir maaş karşılığında yazılımlarının tüm haklarını büyük bir firmaya devrettiği durumu düşünelim; duygusal bağlılık esrarengiz bir şekilde ortadan kaybolur. Bunun zıttı olarak, çalışmalarına imzalarını bile atmayan ortaçağ zamanlarının büyük sanatçılarını ve zanaatçılarını düşünelim. Onlara göre, sanatçının adı önemli değildi. Önemli olan çalışmanın yapılması, ve hizmet edeceği amaçtı. Bu görüş, yüzlerce yıl hüküm sürdü.

note: type: Content of: <div><p>
en: The economic argument goes like this: &ldquo;I want to get rich (usually described inaccurately as &lsquo;making a living&rsquo;), and if you don't allow me to get rich by programming, then I won't program.  Everyone else is like me, so nobody will ever program.  And then you'll be stuck with no programs at all!&rdquo; This threat is usually veiled as friendly advice from the wise.
tr: Ekonomik sav şu şekildedir: &ldquo;Zengin olmak istiyorum (genellikle &ldquo;ekmeğini kazanmak&rdquo; ifadesiyle karıştırılmaktadır) ve programlama yaparak zengin olmama izin vermezseniz, o zaman programlama yapmayacağım. Herkes benim gibidir, bu nedenle, hiç kimse program yapmayacaktır. Ve o zaman elinizde hiçbir program olmayacak!&rdquo; Bu tehdit, genellikle arkadaşça bir tavsiye altında gizlenmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: I'll explain later why this threat is a bluff.  First I want to address an implicit assumption that is more visible in another formulation of the argument.
tr: Daha sonra bu tehdidin niçin bir blöf olduğunu açıklayacağım. İlk olarak, savın başka bir biçiminde  görülebilir olan bir kapalı varsayıma işaret etmek istiyorum.

note: type: Content of: <div><p>
en: This formulation starts by comparing the social utility of a proprietary program with that of no program, and then concludes that proprietary software development is, on the whole, beneficial, and should be encouraged.  The fallacy here is in comparing only two outcomes&mdash;proprietary software versus no software&mdash;and assuming there are no other possibilities.
tr: Bu ifade etme, hiçbir programın olmadığı durumla özel mülk bir programın sosyal yararının karşılaştırılmasıyla başlar ve daha sonra bir bütün olarak özel mülk yazılım gelişiminin yararlı olduğu ve cesaretlendirilmesi gerektiği sonucuna varır. Buradaki yanlış mantık, iki sonucun, özel mülk yazılımın olması durumu ile hiçbir yazılımın olmaması durumu, karşılaştırılmasındadır ve başka hiçbir olasılığın olmadığı varsayılmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Given a system of software copyright, software development is usually linked with the existence of an owner who controls the software's use.  As long as this linkage exists, we are often faced with the choice of proprietary software or none.  However, this linkage is not inherent or inevitable; it is a consequence of the specific social/legal policy decision that we are questioning: the decision to have owners.  To formulate the choice as between proprietary software versus no software is begging the question.
tr: Yazılım telif hakkı sistemi söz konusu olduğunda, yazılım gelişimi genellikle yazılımın kullanımını kontrol eden bir sahibin varlığıyla ilişkilidir. Bu ilişki var olduğu sürece, her zaman özel mülk yazılımın var olması ya da hiçbir yazılımın var olmaması seçeneğiyle karşı karşıya kalırız. Ancak, bu ilişki yapısal ya da önlenemeyen bir ilişki değildir; bu, sorgulamakta olduğumuz özel sosyal/yasal kararın bir sonucudur: bu, yazılım sahipliğinin olup olmaması kararıdır. Özel mülk yazılımın var olması - hiçbir yazılımın var olmaması arasındaki tercihin formülize edilmesi, sorgulanmayı gerektirmektedir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: The Argument against Having Owners
tr: Sahiplerin Olmasına Karşı Sav

note: type: Content of: <div><p>
en: The question at hand is, &ldquo;Should development of software be linked with having owners to restrict the use of it?&rdquo;
tr: Şu anda soru şudur: &ldquo;Yazılımın gelişimi, kullanımının kısıtlanması amacıyla sahiplerinin olmasıyla ilişkilendirilmeli midir?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: In order to decide this, we have to judge the effect on society of each of those two activities <em>independently</em>: the effect of developing the software (regardless of its terms of distribution), and the effect of restricting its use (assuming the software has been developed).  If one of these activities is helpful and the other is harmful, we would be better off dropping the linkage and doing only the helpful one.
tr: Buna karar vermek için, bu iki eylemin her birinin toplum üzerindeki etkisini birbirinden bağımsız olarak değerlendirmemiz gerekir: yazılımın geliştirilmesinin etkisi (dağıtım terimlerinden bağımsız olarak) ve kullanımının sınırlanmasının etkisi (yazılımın geliştirilmiş olduğu varsayılarak). Bu eylemlerden biri yararlı ve diğeri de zararlı ise, o zaman ilişkiyi bırakmamız ve yalnızca yararlı olan eylemi gerçekleştirmemiz daha iyidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: To put it another way, if restricting the distribution of a program already developed is harmful to society overall, then an ethical software developer will reject the option of doing so.
tr: Bu durumu farklı bir şekilde ortaya koyarsak, halihazırda geliştirilmiş olan bir programın dağıtılmasının kısıtlanması toplum için zararlı ise, o zaman etik bir yazılım geliştiricisi, bu seçeneği reddedecektir.

note: type: Content of: <div><p>
en: To determine the effect of restricting sharing, we need to compare the value to society of a restricted (i.e., proprietary) program with that of the same program, available to everyone.  This means comparing two possible worlds.
tr: Paylaşmanın kısıtlanmasının etkisini belirlemek için, kısıtlı (başka bir deyişle, özel mülk) bir programın toplum için değerini, aynı programın herkes için ulaşılabilir olduğu durumdaki değeriyle karşılaştırmamız gerekir. Bu, iki dünyanın karşılaştırılması anlamına gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: This analysis also addresses the simple counterargument sometimes made that &ldquo;the benefit to the neighbor of giving him or her a copy of a program is cancelled by the harm done to the owner.&rdquo; This counterargument assumes that the harm and the benefit are equal in magnitude.  The analysis involves comparing these magnitudes, and shows that the benefit is much greater.
tr: Bu çözümleme, ayrıca şu şekilde yapılan basit karşı savı da yanıtlamaktadır. &ldquo;komşuya programın bir kopyasının verilmesinin yararı, programın sahibine verilen zarar nedeniyle yok olmaktadır.&rdquo; Bu karşı sav, zararın ve faydanın eşit büyüklükte olduğunu varsaymaktadır. Çözümleme, iki büyüklüğün karşılaştırılmasını içermektedir ve faydanın daha büyük olduğunu göstermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: To elucidate this argument, let's apply it in another area: road construction.
tr: Bu savı açıklığa kavuşturmak için, bu savı başka bir alana uygulayalım: yol inşaatı.

note: type: Content of: <div><p>
en: It would be possible to fund the construction of all roads with tolls. This would entail having toll booths at all street corners.  Such a system would provide a great incentive to improve roads.  It would also have the virtue of causing the users of any given road to pay for that road.  However, a toll booth is an artificial obstruction to smooth driving&mdash;artificial, because it is not a consequence of how roads or cars work.
tr: Bütün yolların finansmanı geçiş ücretleriyle sağlanabilir. Bu, tüm cadde köşelerinde geçiş ücreti stantlarının olmasını gerektirecektir. Bu gibi bir sistem, yolları iyileştirmek için büyük bir istenç sağlayacaktır. Ayrıca herhangi belirli bir yolun kullanıcılarının söz konusu yol için ödeme yapmasına neden olacaktır. Ancak, geçiş ücreti standı, düzgün bir biçimde araba sürülmesine ilişkin yapay bir engeldir, yapaydır çünkü yolların ya da arabaların nasıl çalıştığının bir sonucu değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Comparing free roads and toll roads by their usefulness, we find that (all else being equal) roads without toll booths are cheaper to construct, cheaper to run, safer, and more efficient to use.<a href="#f2">(2)</a> In a poor country, tolls may make the roads unavailable to many citizens.  The roads without toll booths thus offer more benefit to society at less cost; they are preferable for society.  Therefore, society should choose to fund roads in another way, not by means of toll booths.  Use of roads, once built, should be free.
tr: Yararları açısından ücretli ve ücretsiz yolları karşılaştırırsak, geçiş ücreti stantlarına sahip olmayan yolların inşaatının ve çalıştırılmasının daha ucuz olduğunu, daha güvenli ve kullanımının daha etkin olduğunu görürüz<a href="#f2">(2)</a>. Fakir bir ülkede, geçiş ücretleri, yolları birçok vatandaş için daha elverişsiz hale getirmektedir. Bu nedenle, geçiş ücreti standı olmayan yollar, topluma daha düşük maliyette daha fazla fayda sunmaktadır; toplum için daha çok tercih edilmektedir. Bu nedenle toplumun, yolların finansmanını geçiş ücreti stantları yerine başka bir şekilde sağlaması gereklidir. Bir kere inşaa edildikten sonra, yolların kullanımı ücretsiz olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: When the advocates of toll booths propose them as <em>merely</em> a way of raising funds, they distort the choice that is available.  Toll booths do raise funds, but they do something else as well: in effect, they degrade the road.  The toll road is not as good as the free road; giving us more or technically superior roads may not be an improvement if this means substituting toll roads for free roads.
tr: Geçiş ücreti stantlarının savunucuları finansmanın sağlanması için <em>tek yol</em> olarak bu stantları önerdiklerinde, mevcut tercih olanaklarını bozarlar. Geçiş ücreti stantları finansman sağlamaktadır ancak başka bir şeyi daha yapmaktadır: aslında, yolun kalitesini bozmaktadır. Geçiş ücretli yol, ücretsiz (özgür) yol kadar iyi değildir; bu, ücretsiz yolların yerine geçiş ücretli yolların geçeceği anlamına geliyorsa, daha iyi ya da teknik olarak üstün yolların iyi bir sonuç vermeyebileceğini gösterir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Of course, the construction of a free road does cost money, which the public must somehow pay.  However, this does not imply the inevitability of toll booths.  We who must in either case pay will get more value for our money by buying a free road.
tr: Tabi ki, ücretsiz bir yolun inşaatının da maliyeti vardır ve bu maliyeti, kamunun bir şekilde ödemesi şarttır. Ancak, bu, geçiş ücreti stantlarının önlenemez olduğu anlamına gelmez. Her iki durumda da ücret ödemesi gereken bizler için, ücretsiz bir yolun satın alınması paramızın daha iyi değerlendirilmesini sağlayacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: I am not saying that a toll road is worse than no road at all.  That would be true if the toll were so great that hardly anyone used the road&mdash;but this is an unlikely policy for a toll collector.  However, as long as the toll booths cause significant waste and inconvenience, it is better to raise the funds in a less obstructive fashion.
tr: Geçiş ücreti olan bir yolun, hiç yolun olmamasından daha kötü olduğunu söylemiyorum. Bu, geçiş ücretinin hiç kimsenin yolu kullanamayacağı kadar yüksek olduğu durumda geçerli olurdu, ancak bu, bir geçiş ücreti toplayıcısı için muhtemel olmayan bir politikadır. Ancak, geçiş ücreti stantları önemli harcama ve elverişsizliğe neden olduğu sürece, finansmanın daha az engelleyici bir biçimde sağlanması daha iyidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: To apply the same argument to software development, I will now show that having &ldquo;toll booths&rdquo; for useful software programs costs society dearly: it makes the programs more expensive to construct, more expensive to distribute, and less satisfying and efficient to use.  It will follow that program construction should be encouraged in some other way.  Then I will go on to explain other methods of encouraging and (to the extent actually necessary) funding software development.
tr: Yazılım gelişimine aynı savı uygulayarak, şimdi yararlı yazılım programları için &ldquo;geçiş ücreti stantlarının&rdquo; olmasının topluma pahalıya mal olduğunu göstereceğim: programların oluşturulmasının daha pahalıya mal olmasına, ortaya çıkan ürünün daha pahalı olmasına ve kullanımının daha az tatmin edici ve daha verimsiz olmasına neden olmaktadır. Bunu, program yapısının başka bir şekilde desteklenmesi gerektiği sonucu izleyecektir. Daha sonra, yazılım gelişiminin desteklenmesi ve (gerçekte gerekli olduğu dereceye kadar) finanse edilmesi için başka yöntemleri açıklamaya devam edeceğim.

note: type: Content of: <div><h4>
en: The Harm Done by Obstructing Software
tr: Yazılımın Engellenmesi ile Verilen Zarar

note: type: Content of: <div><p>
en: Consider for a moment that a program has been developed, and any necessary payments for its development have been made; now society must choose either to make it proprietary or allow free sharing and use.  Assume that the existence of the program and its availability is a desirable thing.<a href="#f3">(3)</a>
tr: Bir an için bir programın geliştirilmiş olduğunu ve gelişimi için her türlü gerekli bedelin ödendiğini düşünün; şimdi toplum, programı özel mülk yapmak ya da özgür paylaşım ve kullanım için izin vermek arasında bir tercih yapmalıdır. Programın varlığı ve ulaşılabilirliği istenen bir şeydir.<a href="#f3">(3)</a>

note: type: Content of: <div><p>
en: Restrictions on the distribution and modification of the program cannot facilitate its use.  They can only interfere.  So the effect can only be negative.  But how much? And what kind?
tr: Programın dağıtımı ve değiştirilmesi üzerindeki sınırlamalar kullanımını kolaylaştıramaz. Bu sınırlamalar yalnızca zarar vericidir. Bu nedenle etkileri yalnızca olumsuz olabilir. Ancak ne kadar? Ve ne çeşit?

note: type: Content of: <div><p>
en: Three different levels of material harm come from such obstruction:
tr: Bu gibi bir engellemeden dolayı üç farklı maddi zarar seviyesi vardır:

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Fewer people use the program.
tr: Daha az sayıda insan programı kullanmaktadır.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: None of the users can adapt or fix the program.
tr: Kullanıcıların hiçbiri programı uyarlayamaz ya da onaramaz.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Other developers cannot learn from the program, or base new work on it.
tr: Diğer geliştiriciler programdan bir şeyler öğrenemez ya da yeni çalışmalar için programı temel alamaz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Each level of material harm has a concomitant form of psychosocial harm. This refers to the effect that people's decisions have on their subsequent feelings, attitudes, and predispositions.  These changes in people's ways of thinking will then have a further effect on their relationships with their fellow citizens, and can have material consequences.
tr: Her bir maddi zarar seviyesi, eşlik eden bir psiko-sosyal zarar biçimine sahiptir. Bu, insanların kararlarının sonraki duyguları, yaklaşımları ve yatkınlıkları üzerindeki etkisine gönderme yapmaktadır. İnsanların düşünme yollarındaki bu değişiklikler daha sonra diğer insanlarla ilişkilerinde ek bir etkiye sahip olacaktır ve maddi sonuçlara neden olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The three levels of material harm waste part of the value that the program could contribute, but they cannot reduce it to zero.  If they waste nearly all the value of the program, then writing the program harms society by at most the effort that went into writing the program.  Arguably a program that is profitable to sell must provide some net direct material benefit.
tr: Maddi zararın üç seviyesi, programın katabildiği değerin bir kısmını tüketebilir ancak sıfıra indiremez. Programın değerinin neredeyse tümünü harcarlarsa, o zaman programın yazılması en azından programı geliştirmek için harcanan emek şeklinde topluma zarar verir. Satılması kârlı olan bir program birtakım net doğrudan maddi fayda sağlamalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, taking account of the concomitant psychosocial harm, there is no limit to the harm that proprietary software development can do.
tr: Ancak, eşlik eden psiko-sosyal zarar hesaba katıldığında, özel mülk yazılım gelişiminin verebildiği zararın bir sınırı yoktur.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Obstructing Use of Programs
tr: Programların Kullanımının Sınırlandırılması

note: type: Content of: <div><p>
en: The first level of harm impedes the simple use of a program.  A copy of a program has nearly zero marginal cost (and you can pay this cost by doing the work yourself), so in a free market, it would have nearly zero price.  A license fee is a significant disincentive to use the program.  If a widely useful program is proprietary, far fewer people will use it.
tr: İlk zarar seviyesi, programın basit bir biçimde kullanımına engel olmaktadır. Bir programın kopyalanması hemen hemen sıfır marjinal maliyete sahiptir (ve işi kendiniz yaparak bu maliyeti ödeyebilirsiniz), bu nedenle özgür bir piyasada, hemen hemen sıfır fiyata sahip olacaktır. Lisans ücreti, programın kullanılmasına ilişkin önemli bir engelleyici etkendir. Geniş çaplı olarak yararlı olan bir program özel mülk ise, çok daha az sayıda insan bu programı kullanacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is easy to show that the total contribution of a program to society is reduced by assigning an owner to it.  Each potential user of the program, faced with the need to pay to use it, may choose to pay, or may forego use of the program.  When a user chooses to pay, this is a zero-sum transfer of wealth between two parties.  But each time someone chooses to forego use of the program, this harms that person without benefiting anyone.  The sum of negative numbers and zeros must be negative.
tr: Bir programın topluma sağlayacağı toplam katkının programa bir sahip atanmasıyla azalacağı kolayca görülebilir. Programı kullanmak için ödeme yapması gereken programın her bir potansiyel kullanıcısı, ödeme yapmayı seçebilir ya da programı kullanmaktan vazgeçebilir. Kullanıcı ödeme yapmayı tercih ettiği zaman, iki taraf arasında toplamı sıfır olan bir para transferi gerçekleşmektedir. Ancak bir kimse programın kullanımından vazgeçmeye karar verdiğinde, bu durum, o kimseye zarar verir ve de bu durumun kimseye yararı olmaz. Negatif sayılarla sıfırların toplamı negatif olmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: But this does not reduce the amount of work it takes to <em>develop</em> the program.  As a result, the efficiency of the whole process, in delivered user satisfaction per hour of work, is reduced.
tr: Ancak bu, programı geliştirmek için gerekli çalışma miktarını azaltmamaktadır. Sonuç olarak, saatlik çalışma başına sağlanan kullanıcı memnuniyeti açısından tüm sürecin verimi azalır.

note: type: Content of: <div><p>
en: This reflects a crucial difference between copies of programs and cars, chairs, or sandwiches.  There is no copying machine for material objects outside of science fiction.  But programs are easy to copy; anyone can produce as many copies as are wanted, with very little effort.  This isn't true for material objects because matter is conserved: each new copy has to be built from raw materials in the same way that the first copy was built.
tr: Bu, programlar, arabalar, sandalyeler ya da sandviçlerin kopyaları arasındaki önemli farklı yansıtır. Bilim kurgu filmlerinin dışında fiziksel nesneler için hiçbir kopyalama makinesi yoktur. Ancak programların kopyalanması kolaydır; herhangi bir kimse, çok az çabayla istendiği kadar kopya oluşturabilir. Fiziksel nesneler için bu geçerli değildir çünkü madde korunmaktadır: her bir yeni kopya, ilk kopyanın yapılış şekliyle aynı şekilde hammaddelerden yapılmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: With material objects, a disincentive to use them makes sense, because fewer objects bought means less raw material and work needed to make them.  It's true that there is usually also a startup cost, a development cost, which is spread over the production run.  But as long as the marginal cost of production is significant, adding a share of the development cost does not make a qualitative difference.  And it does not require restrictions on the freedom of ordinary users.
tr: Maddi nesneler söz konusu olduğunda, bu nesnelerin kullanımına ilişkin engelleyici durum anlamlıdır çünkü daha az nesnenin satın alınması, bu nesneleri yapmak için daha az hammadde ve çalışmanın gerekli olduğu anlamına gelmektedir. Genelde üretim süreci üzerine dağıtılmış bir başlangıç maliyetinin ve bir geliştirme maliyetinin olduğu gerçektir. Ancak üretimin marjinal maliyeti önemli olduğu sürece, geliştirme maliyetinin bir kısmının eklenmesi niteliksel bir fark yaratmamaktadır. Ve sıradan kullanıcıların özgürlüğünde kısıtlamaların olmasını gerektirmemektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, imposing a price on something that would otherwise be free is a qualitative change.  A centrally imposed fee for software distribution becomes a powerful disincentive.
tr: Ancak, aksi takdirde özgür olacak olan bir şey üzerinde bir fiyatın dayatılması niteliksel bir değişikliktir. Yazılım dağıtımı için merkezi olarak dayatılan bir ücret güçlü bir engelleyici durum haline gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: What's more, central production as now practiced is inefficient even as a means of delivering copies of software.  This system involves enclosing physical disks or tapes in superfluous packaging, shipping large numbers of them around the world, and storing them for sale.  This cost is presented as an expense of doing business; in truth, it is part of the waste caused by having owners.
tr: Dahası, şimdi uygulandığı gibi merkezi üretim, yazılımın kopyalarının sunulması aracı olarak bile etkin değildir. Bu sistem gereksiz paketleme, dünya genelinde çok sayıda paketin taşınması ve satış için depolanmasındaki fiziksel disklerin ya da teyplerin iliştirilmesini içermektedir. Bu maliyet, işin yapılmasının masrafı olarak sunulmaktadır; gerçekte, sahiplerin olması nedeniyle oluşan boşa harcamanın bir kısmıdır.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Damaging Social Cohesion
tr: Sosyal Uyumun Zarar Görmesi

note: type: Content of: <div><p>
en: Suppose that both you and your neighbor would find it useful to run a certain program.  In ethical concern for your neighbor, you should feel that proper handling of the situation will enable both of you to use it.  A proposal to permit only one of you to use the program, while restraining the other, is divisive; neither you nor your neighbor should find it acceptable.
tr: Kendinizin ve komşunuzun belirli bir programın çalışmasını yararlı bulacağını varsayın. Komşunuz açısından etik olarak bakıldığında, durumun uygun bir şekilde gerçekleşmesinin programın her ikiniz tarafından kullanılmasını mümkün kılacağını hissetmelisiniz. Programın yalnızca biriniz tarafından kullanılması ve diğerinin kısıtlanması önerisi, ara bozucu bir öneridir komşunuz da siz de bu durumu kabul edemezsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Signing a typical software license agreement means betraying your neighbor: &ldquo;I promise to deprive my neighbor of this program so that I can have a copy for myself.&rdquo; People who make such choices feel internal psychological pressure to justify them, by downgrading the importance of helping one's neighbors&mdash;thus public spirit suffers. This is psychosocial harm associated with the material harm of discouraging use of the program.
tr: Tipik bir yazılım lisans anlaşması imzalamak komşunuza ihanet etmek anlamına gelmektedir: &ldquo;Komşumu bu programdan mahrum bırakmaya söz veriyorum böylece kendim için bir kopya edinebilirim.&rdquo; Bu gibi tercihler yapan insanlar, komşulara yardım etmenin önemini basit görerek kendilerini haklı göstermek için iç psikolojik baskı hisseder, bu nedenle toplum ruhu zayıflar. Bu, programın kullanımından insanları vazgeçirmenin maddi zararıyla ilişkili olan psiko-sosyal zarardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Many users unconsciously recognize the wrong of refusing to share, so they decide to ignore the licenses and laws, and share programs anyway.  But they often feel guilty about doing so.  They know that they must break the laws in order to be good neighbors, but they still consider the laws authoritative, and they conclude that being a good neighbor (which they are) is naughty or shameful.  That is also a kind of psychosocial harm, but one can escape it by deciding that these licenses and laws have no moral force.
tr: Birçok kullanıcı, paylaşmanın reddedilmesinin hatalı olduğunu bilinçaltında hissetmektedir, bu nedenle bu kullanıcılar, lisansları ve kanunları görmezden gelmeye karar verir ve her şekilde programları paylaşırlar. Ancak genellikle bunu yaptıkları için suçlu hissederler. İyi komşu olmak için kuralları çiğnemenin gerekli olduğunu bilirler ancak kanunlara yine de önem verirler ve iyi bir komşu olmanın (ki öyledirler) utanç verici ya da ahlaksızca olduğu sonucuna varırlar. Bu da psiko-sosyal bir zarar çeşididir ancak bu lisansların ve kanunların hiçbir törel güce sahip olmadığına karar vererek bundan kaçınılabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Programmers also suffer psychosocial harm knowing that many users will not be allowed to use their work.  This leads to an attitude of cynicism or denial.  A programmer may describe enthusiastically the work that he finds technically exciting; then when asked, &ldquo;Will I be permitted to use it?&rdquo; his face falls, and he admits the answer is no.  To avoid feeling discouraged, he either ignores this fact most of the time or adopts a cynical stance designed to minimize the importance of it.
tr: Programcılar ayrıca, çalışmalarını birçok kullanıcının kullanmasına izin verilmeyeceğini bilerek psikolojik zarar da görmektedir. Bu durum, siniklik ya da inkâr davranışına yol açmaktadır. Bir programcı, teknik olarak heyecan verici bulduğu çalışmayı coşkulu bir şekilde tanımlayabilir; o zaman &ldquo;Kullanmama izin verilecek mi?&rdquo; sorusunu duyduğunda yüzü düşer ve cevabın hayır olduğunu itiraf eder. Cesareti kırılmış hissetmemek için, çoğunlukla bu gerçeği görmezden gelir ya da bu konunun önemini en aza indirmek için sinik bir tutum benimser.

note: type: Content of: <div><p>
en: Since the age of Reagan, the greatest scarcity in the United States is not technical innovation, but rather the willingness to work together for the public good.  It makes no sense to encourage the former at the expense of the latter.
tr: Reagan döneminden beri, A.B.D.’deki en büyük eksiklik konusu, teknik yenilik değil daha çok toplumun iyiliği için birlikte çalışma isteğidir. Toplum için birlikte çalışma isteği harcanarak teknik yeniliğin yüreklendirilmesi anlamsızdır.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Obstructing Custom Adaptation of Programs
tr: Programların Uyarlanmasının Engellenmesi

note: type: Content of: <div><p>
en: The second level of material harm is the inability to adapt programs.  The ease of modification of software is one of its great advantages over older technology.  But most commercially available software isn't available for modification, even after you buy it.  It's available for you to take it or leave it, as a black box&mdash;that is all.
tr: Maddi zararın ikinci seviyesi programların uyarlanamamasıdır. Yazılımın değişikliklerinin kolaylaşması eski teknolojiye göre en büyük avantajlardan biridir. Ancak piyasada mevcut yazılımların birçoğu, satın alındıktan sonra bile değişiklik için elverişli değildir. Bir kara kutu gibi, almanız ya da bırakmanız için uygundur, hepsi bu.

note: type: Content of: <div><p>
en: A program that you can run consists of a series of numbers whose meaning is obscure.  No one, not even a good programmer, can easily change the numbers to make the program do something different.
tr: Çalıştırabileceğimiz bir program, anlamı kapalı olan bir sayı serisinden oluşmaktadır. Hiç kimse, hatta iyi bir programcı bile, programın başka bir şey yapması için bu sayıları kolayca değiştiremez.

note: type: Content of: <div><p>
en: Programmers normally work with the &ldquo;source code&rdquo; for a program, which is written in a programming language such as Fortran or C.  It uses names to designate the data being used and the parts of the program, and it represents operations with symbols such as <code>+</code> for addition and <code>-</code> for subtraction.  It is designed to help programmers read and change programs.  Here is an example; a program to calculate the distance between two points in a plane:
tr: Programcılar normalde bir programın &ldquo;kaynak kodu&rdquo; ile çalışır, bu kaynak kodu, Fortran veya C gibi bir programlama dilinde yazılmaktadır. Kullanılmakta olan verileri ve programın parçalarını göstermek için isimleri kullanır ve toplama için <code>+</code> ve çıkarma için <code>–</code> gibi simgelerle işlemleri temsil eder. Programcıların, programları okuması ve değiştirmesine yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Burada bir örnek mevcuttur; bu örnek, bir düzlemdeki iki nokta arasındaki uzaklığı hesaplamak için kullanılan bir programdır:

note: type: Content of: <div><p>
en: Precisely what that source code means is not the point; the point is that it looks like algebra, and a person who knows this programming language will find it meaningful and clear.  By contrast, here is same program in executable form, on the computer I normally used when I wrote this:
tr: Burada husus kaynak kodun tam olarak ne anlama geldiği değildir; cebir gibi gözükmesidir, ve bu programlama dilini bilen bir kişi onu anlamlı ve açık bulacaktır. Buna karşın, bu yazıyı yazdığım sırada kullandığım bilgisayardaki haliyle çalıştırılabilir biçimde aynı programı aşağıda görebilirsiniz:

note: type: Content of: <div><p>
en: Source code is useful (at least potentially) to every user of a program. But most users are not allowed to have copies of the source code. Usually the source code for a proprietary program is kept secret by the owner, lest anybody else learn something from it.  Users receive only the files of incomprehensible numbers that the computer will execute. This means that only the program's owner can change the program.
tr: Kaynak kodu, programın her kullanıcısı için (en azından potansiyel olarak) yararlıdır. Ancak birçok kullanıcının, kaynak kodunun kopyalarına sahip olmasına izin verilmez. Genelde hiç kimse ondan bir şeyler öğrenmesin diye, özel mülk bir programın kaynak kodu, sahibi tarafından gizli tutulur. Kullanıcılar, yalnızca bilgisayarın çalıştıracağı anlaşılmaz sayı dosyalarını almaktadır. Bu, programın, yalnızca programın sahibi tarafından değiştirilebileceği anlamına gelmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: A friend once told me of working as a programmer in a bank for about six months, writing a program similar to something that was commercially available.  She believed that if she could have gotten source code for that commercially available program, it could easily have been adapted to their needs.  The bank was willing to pay for this, but was not permitted to&mdash;the source code was a secret.  So she had to do six months of make-work, work that counts in the GNP but was actually waste.
tr: Bir arkadaşım, bir keresinde bana bir bankada altı ay programcı olarak çalıştığını ve piyasada bulunan programlara benzer bir program yazdığını anlatmıştı. Piyasadan mevcut programa ilişkin kaynak kodunu alabilirse, kolayca ihtiyaçlarına göre ayarlayabileceğini söylemişti. Banka, bunu almak için ödeme yapmak konusunda istekliydi ancak buna izin verilmemekteydi, kaynak kodu sırdı. Bu nedenle, altı ay çalışması gerekliydi, bu, bu büyük üründe hatırı sayılır bir çalışmaydı ancak gerçekte boşa giden bir çalışmaydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: The <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr> Artificial Intelligence Lab (AI Lab) received a graphics printer as a gift from Xerox around 1977.  It was run by free software to which we added many convenient features.  For example, the software would notify a user immediately on completion of a print job.  Whenever the printer had trouble, such as a paper jam or running out of paper, the software would immediately notify all users who had print jobs queued. These features facilitated smooth operation.
tr: <abbr title="Massachusetts Institute of Technology">MIT</abbr> Yapay Zeka Laboratuarı 1977 yılı civarında Xerox’tan hediye olarak bir grafik yazıcısı aldı. Bu yazıcı, birçok yararlı ekleme yaptığımız özgür yazılım tarafından çalıştırılmaktaydı. Örneğin, yazılım, bir yazdırma işinin tamamlanması üzerine bir kullanıcıyı derhal bilgilendirecekti. Yazıcıda ne zaman kağıt sıkışması ya da kağıtsız kalma gibi bir sorun olsa, yazılım, derhal yazdırma işlerini sıraya koyarak tüm kullanıcıları bilgilendirmekteydi. Bu özellikler düzgün çalışmayı sağlamaktaydı.

note: type: Content of: <div><p>
en: Later Xerox gave the AI Lab a newer, faster printer, one of the first laser printers.  It was driven by proprietary software that ran in a separate dedicated computer, so we couldn't add any of our favorite features.  We could arrange to send a notification when a print job was sent to the dedicated computer, but not when the job was actually printed (and the delay was usually considerable).  There was no way to find out when the job was actually printed; you could only guess.  And no one was informed when there was a paper jam, so the printer often went for an hour without being fixed.
tr: Daha sonra Xerox, YZ Laboratuarına, ilk lazer yazıcılarından biri olan daha yeni, daha hızlı bir yazıcı verdi. Bu yazıcı, bu iş için atanan bir bilgisayarda çalışan özel mülk bir yazılım tarafından sürülmekteydi, bu nedenle en sevdiğimiz özelliklerin hiçbirini ekleyemedik. Bir yazdırma işi, bu bilgisayara gönderildiğinde ancak iş gerçekten de yazdırıldığında (ve gecikme genelde önemli orandaydı) bir bildirim almıyorduk. İşin gerçekten de ne zaman yazdırıldığının bulunması için bir yol yoktu; yalnızca tahmin yürütebiliyordunuz. Ve bir kağıt sıkışması olduğunda, hiç kimse bilgilendirilmiyordu, bu nedenle yazıcı genellikle hiç kimse tarafından tamir edilmeden bir saat öylece duruyordu.

note: type: Content of: <div><p>
en: The system programmers at the AI Lab were capable of fixing such problems, probably as capable as the original authors of the program.  Xerox was uninterested in fixing them, and chose to prevent us, so we were forced to accept the problems.  They were never fixed.
tr: YZ Laboratuarındaki sistem programcıları muhtemelen programın orijinal yazarları gibi bu gibi problemleri çözebilmekteydi. Xerox, bu gibi problemlerin çözülmesiyle ilgilenmiyordu ve bizi bu konuda engellemeyi tercih etti, bu nedenle problemleri kabul etmeye zorlandık. Bu problemler hiçbir zaman giderilmedi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Most good programmers have experienced this frustration.  The bank could afford to solve the problem by writing a new program from scratch, but a typical user, no matter how skilled, can only give up.
tr: Birçok iyi programcı bu hüsranı yaşadı. Banka, derme çatma hazırlanmış olan programdan yeni bir program yazarak problemi çözmeyi başarmıştı ancak ne kadar yetenekli olursa olsun tipik bir kullanıcının tek yapabileceği şey vazgeçmekti.

note: type: Content of: <div><p>
en: Giving up causes psychosocial harm&mdash;to the spirit of self-reliance.  It is demoralizing to live in a house that you cannot rearrange to suit your needs.  It leads to resignation and discouragement, which can spread to affect other aspects of one's life.  People who feel this way are unhappy and do not do good work.
tr: Bu vazgeçiş, insanda kendine güven anlamında psiko-sosyal zarara neden olmaktadır. İhtiyaçlarınıza uygun olarak yeniden düzenleyemeyeceğiniz bir evde yaşamak cesaret kırıcıdır. Birinin hayatının diğer yönlerini etkileyecek şekilde yayılabilen kabullenmeye ve cesaret kırmaya neden olur. Bu şekilde hisseden insanlar mutsuzdur ve iyi çalışma yapamazlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Imagine what it would be like if recipes were hoarded in the same fashion as software.  You might say, &ldquo;How do I change this recipe to take out the salt?&rdquo; and the great chef would respond, &ldquo;How dare you insult my recipe, the child of my brain and my palate, by trying to tamper with it? You don't have the judgment to change my recipe and make it work right!&rdquo;
tr: Yemek tariflerinin yazılımla aynı şekilde biriktirilmiş olduğu durumu hayal edin. Şöyle diyebilirsiniz: &ldquo;Tuzunu azaltarak bu yemek tarifini nasıl değiştiririm?&ldquo; ve büyük şef şu şekilde yanıt verir: &ldquo;Beynimin ve damak tadımın bir sonucu olan benim yemek tarifime, tarifi kurcalamaya çalışarak nasıl hakaret edersin? Yemek tarifimi değiştirme ve onu daha güzel yapma hakkına sahip değilsin!&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;But my doctor says I'm not supposed to eat salt! What can I do? Will you take out the salt for me?&rdquo;
tr: &ldquo;Ama doktorum tuz yememem gerektiğini söyledi! Ne yapabilirim? Benim için tuzu çıkaramaz mısınız?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;I would be glad to do that; my fee is only $50,000.&rdquo; Since the owner has a monopoly on changes, the fee tends to be large.  &ldquo;However, right now I don't have time.  I am busy with a commission to design a new recipe for ship's biscuit for the Navy Department.  I might get around to you in about two years.&rdquo;
tr: &ldquo;Bunu memnuniyetle yaparım; ücretim yalnızca $50,000’dir.&rdquo; (Sahibin değişiklikler üzerinde tekeli olduğu için, ücret yüksektir.) &ldquo;Ancak, şimdi zamanım yok. Deniz Kuvvetleri Departmanı'na gemi bisküvileri için yeni bir tarif tasarlamam gerekiyor. İki yıl sonra sizin işinizi görürüm.&rdquo;

note: type: Content of: <div><h4>
en: Obstructing Software Development
tr: Yazılım Geliştirmenin Engellenmesi

note: type: Content of: <div><p>
en: The third level of material harm affects software development.  Software development used to be an evolutionary process, where a person would take an existing program and rewrite parts of it for one new feature, and then another person would rewrite parts to add another feature; in some cases, this continued over a period of twenty years.  Meanwhile, parts of the program would be &ldquo;cannibalized&rdquo; to form the beginnings of other programs.
tr: Üçüncü maddi zarar seviyesi, yazılım geliştirmeyi etkilemektedir. Yazılım geliştirme, bir kimsenin mevcut bir programı aldığı ve yeni bir özellik için parçalarını yeniden yazdığı ve daha sonra başka bir insanın başka bir özellik eklemek için parçaları yeniden yazdığı evrimsel bir süreç olarak alışılageldi ve bazı durumlarda, bu yirmi yıllık bir periyot boyunca devam etti. Bu arada, programın parçaları, başka programların başlangıçlarını oluşturmak üzere alınacak ve orada kullanılacaktır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The existence of owners prevents this kind of evolution, making it necessary to start from scratch when developing a program.  It also prevents new practitioners from studying existing programs to learn useful techniques or even how large programs can be structured.
tr: Sahiplerin var olması bu gelişim tipini engellemektedir, bir program geliştirilirken, derme çatma olarak hazırlanmış bir parçadan çalışılmaya başlanmasını gerekli kılmaktadır. Ayrıca genç pratisyenlerin, yararlı teknikleri öğrenmek için mevcut programları çalışmasını ya da hatta büyük programların yapılandırılabilmesini de önler.

note: type: Content of: <div><p>
en: Owners also obstruct education.  I have met bright students in computer science who have never seen the source code of a large program.  They may be good at writing small programs, but they can't begin to learn the different skills of writing large ones if they can't see how others have done it.
tr: Sahipler ayrıca eğitimi de önlemektedir. Bilgisayar bölümünde büyük bir programın kaynak kodunu hiçbir zaman görmemiş zeki öğrencilerle karşılaştım. Küçük programları yazma konusunda başarılı olabilirler ancak başkalarının nasıl yaptığını göremezlerse, büyük programları yazma konusunda farklı özellikleri öğrenmeye başlayamazlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: In any intellectual field, one can reach greater heights by standing on the shoulders of others.  But that is no longer generally allowed in the software field&mdash;you can only stand on the shoulders of the other people <em>in your own company</em>.
tr: Herhangi bir entelektüel alanda, birileri diğerlerinin omuzlarına çıkarsa, daha büyük yüksekliklere ulaşabilirler. Ancak yazılım alanında artık buna izin verilmemektedir, <em>kendi firmanızda</em> diğer insanların omuzlarına çıkabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: The associated psychosocial harm affects the spirit of scientific cooperation, which used to be so strong that scientists would cooperate even when their countries were at war.  In this spirit, Japanese oceanographers abandoning their lab on an island in the Pacific carefully preserved their work for the invading U.S. Marines, and left a note asking them to take good care of it.
tr: İlgili psiko-sosyal zarar, ülkeleri savaşta olsa bile, bilim adamlarının iş birliği yapmasını sağlayacak kadar güçlü olmuş olan bilimsel işbirliğinin ruhunu etkilemektedir. Bu ruhta, laboratuarlarını Pasifik’teki bir adada bırakan Japon oşinograflar, ABD Deniz Kuvvetleri için çalışmalarını dikkatli bir şekilde korumuş ve çalışmalarına iyi bakmaları için ABD Deniz Kuvvetlerine bir not bırakmışlardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Conflict for profit has destroyed what international conflict spared.  Nowadays scientists in many fields don't publish enough in their papers to enable others to replicate the experiment.  They publish only enough to let readers marvel at how much they were able to do.  This is certainly true in computer science, where the source code for the programs reported on is usually secret.
tr: Kâra ilişkin uyuşmazlık, uluslar arası uyuşmazlığın ayırdığına zarar vermiştir. Bugünlerde, birçok alandaki bilim adamı, deneyini diğerlerinin tekrarlamasını olanaklı kılmak için yayınlarında yeterince bilgi vermemektedirler. Yalnızca okuyucuların ne kadarını yapabileceklerine şaşırmalarına yetecek kadar bilgi sunarlar. Bu, rapor halinde sunulan kaynak kodunun genelde sır olduğu bilgisayar biliminde de kesinlikle benzer şekildedir.

note: type: Content of: <div><h4>
en: It Does Not Matter How Sharing Is Restricted
tr: Paylaşımın Nasıl Kısıtlandığı Önemli Değildir

note: type: Content of: <div><p>
en: I have been discussing the effects of preventing people from copying, changing, and building on a program.  I have not specified how this obstruction is carried out, because that doesn't affect the conclusion.  Whether it is done by copy protection, or copyright, or licenses, or encryption, or <abbr title="Read-only Memory">ROM</abbr> cards, or hardware serial numbers, if it <em>succeeds</em> in preventing use, it does harm.
tr: İnsanların bir programın kopyalanması, değiştirilmesi ve üzerine bazı yapı taşlarının konulmasının önlenmesinin etkilerini açıkladım. Bu engellemenin nasıl gerçekleştiğini açıklamadım çünkü bu, sonucu etkilememektedir. Kopya koruması ya da telif hakkı, lisanslar ya da şifreleme ya da <abbr title="Read-only Memory">ROM</abbr> kartları ya da donanım seri numaraları ndan hangisi ile yapılırsa yapılsın, kullanımı önlemede <em>başarılı</em> olursa, zarar vericidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Users do consider some of these methods more obnoxious than others.  I suggest that the methods most hated are those that accomplish their objective.
tr: Kullanıcılar, bu yöntemlerin bazılarını diğerlerinden daha uygunsuz bulmaktadır. Zannediyorum ki, en çok nefret edilen metotlar, hedeflerini gerçekleştiren metotlardır.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Software Should be Free
tr: Yazılım Özgür Olmalıdır

note: type: Content of: <div><p>
en: I have shown how ownership of a program&mdash;the power to restrict changing or copying it&mdash;is obstructive.  Its negative effects are widespread and important.  It follows that society shouldn't have owners for programs.
tr: Bir programın sahibinin olmasının, programın değiştirilmesinin ya da kopyalanmasının kısıtlanmasının, engelleyici olduğunu göstermiştim. Negatif etkileri yaygın ve önemlidir. Ortaya çıkan sonuç toplumda, programlar için sahipler olmamalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another way to understand this is that what society needs is free software, and proprietary software is a poor substitute.  Encouraging the substitute is not a rational way to get what we need.
tr: Toplumun ihtiyaç duyduğu şeyi anlamanın başka bir yolu özgür yazılımdır ve özel mülk yazılım kötü bir ikamedir. Bunun cesaretlendirilmesi ihtiyaç duyduğumuz şeyi almanın gerçekçi bir yolu değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Vaclav Havel has advised us to &ldquo;Work for something because it is good, not just because it stands a chance to succeed.&rdquo; A business making proprietary software stands a chance of success in its own narrow terms, but it is not what is good for society.
tr: Vaclav Havel, bize şunu tavsiye etmiştir: &ldquo;Bir şey için, başarılı olma şansına sahip olduğu için değil, iyi olduğu için savaşın.&rdquo; Özel mülk yazılım yapan bir şirket, kendi dar anlamında başarı şansına sahiptir ancak bu, toplum için iyi olan şey değildir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Why People Will Develop Software
tr: İnsanlar Niçin Yazılım Geliştireceklerdir

note: type: Content of: <div><p>
en: If we eliminate copyright as a means of encouraging people to develop software, at first less software will be developed, but that software will be more useful.  It is not clear whether the overall delivered user satisfaction will be less; but if it is, or if we wish to increase it anyway, there are other ways to encourage development, just as there are ways besides toll booths to raise money for streets. Before I talk about how that can be done, first I want to question how much artificial encouragement is truly necessary.
tr: Telif hakkını insanları yazılım geliştirmeye cesaretlendiren bir araç olarak kabul edersek, ilk başta daha az yazılım geliştirilecektir ancak söz konusu yazılım daha yararlı olacaktır. Genel olarak sağlanan kullanıcı memnuniyetinin daha az olup olmayacağı açık değildir; ancak öyleyse ya da herhangi bir şekilde bu kullanıcı memnuniyetini arttırmak istersek, gelişimi yüreklendirmek için başka yollar vardır, tıpkı yollarda para toplamak için geçiş ücreti stantlarının dışında başka alternatiflerin de olması gibi. Bunun nasıl olabileceği hakkında konuşmadan önce, ilk olarak yapay cesaretlendirmenin gerçekten ne kadar gerekli olduğunu sorgulamak isterim.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Programming is Fun
tr: Programlama Eğlencelidir

note: type: Content of: <div><p>
en: There are some lines of work that few will enter except for money; road construction, for example.  There are other fields of study and art in which there is little chance to become rich, which people enter for their fascination or their perceived value to society.  Examples include mathematical logic, classical music, and archaeology; and political organizing among working people.  People compete, more sadly than bitterly, for the few funded positions available, none of which is funded very well.  They may even pay for the chance to work in the field, if they can afford to.
tr: Örneğin, para için yapılacak olmasını göz ardı edersek, yol inşaatı gibi az sayıda kimsenin girişeceği bazı işler vardır. Zengin olma şansının düşük olduğu bazı başka çalışma ve sanat dalları mevcuttur, insanlar bu gibi işlere meraklarından ya da toplum tarafından algılanan değerlerinden ötürü girer. Buna ilişkin örnekler, matematiksel mantığı, klasik müziği ve arkeolojiyi ve çalışan insanlar arasındaki politik organizasyonu kapsamaktadır. İnsanlar, finansmanı sağlanan mevcut birkaç konum için acı bir şekilde olmaktan çok üzgün bir şekilde rekabet eder. Hatta güçleri yeterse, ilgili alanda çalışmak için para bile ödeyebilirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: Such a field can transform itself overnight if it begins to offer the possibility of getting rich.  When one worker gets rich, others demand the same opportunity.  Soon all may demand large sums of money for doing what they used to do for pleasure.  When another couple of years go by, everyone connected with the field will deride the idea that work would be done in the field without large financial returns.  They will advise social planners to ensure that these returns are possible, prescribing special privileges, powers, and monopolies as necessary to do so.
tr: Bu gibi bir alan, zengin olma şansını sunmaya başlarsa, bir anda kendini değiştirebilir. Bir çalışan zengin olursa, diğerleri de aynı imkânı talep eder. Kısa zamanda, tümü, zevk için yapmakta oldukları şey için büyük miktarlarda para isteyebilirler. Birkaç yıl geçtiğinde, ilgili alanla ilişkili herkes, büyük maddi çıkar olmaksızın işin yapılmasına saçma gözüyle bakacaktır. Sosyal planlayıcılara, bunu gerçekleştirmek için gerekli olan özel tedbirleri ve tekeli oluşturarak bu kârların mümkün olmasını sağlamaları konusunda baskı yapacaklardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: This change happened in the field of computer programming in the 1980s.  In the 1970s, there were articles on &ldquo;computer addiction&rdquo;: users were &ldquo;onlining&rdquo; and had hundred-dollar-a-week habits.  It was generally understood that people frequently loved programming enough to break up their marriages.  Today, it is generally understood that no one would program except for a high rate of pay. People have forgotten what they knew back then.
tr: Bu değişim, 1980'lerde bilgisayar programcılığı alanında gerçekleşti. 1970'lerde, &ldquo;bilgisayar bağımlılığı&rdquo; adlı makaleler vardı: kullanıcılar &ldquo;çevrim içi oluyorlardı&rdquo; ve haftada-yüz-dolarlık alışkanlıkları vardı. Genel olarak insanların evliliklerini bile sona erdirmeye yetecek kadar programlamayı sevdikleri düşünülüyordu. Günümüzde, genel olarak hiç kimsenin yüksek bir ücret almadan programlama yapmadığı anlaşılmaktadır. İnsanlar, o zaman bildikleri şeyi unutmuşlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: When it is true at a given time that most people will work in a certain field only for high pay, it need not remain true.  The dynamic of change can run in reverse, if society provides an impetus.  If we take away the possibility of great wealth, then after a while, when the people have readjusted their attitudes, they will once again be eager to work in the field for the joy of accomplishment.
tr: Belirli bir zamanda birçok insanın yüksek ücret için belirli bir alanda çalışacağı doğruyken, bunun hâlâ doğru olması gerekmez. Toplumun da bunu yüreklendirmesi ile, değişimin dinamiği tersine işleyebilir. İnsanların zengin olma ihtimalini ortadan kaldırırsak, o zaman bir süre sonra, davranışlarını yeniden ayarladıkları zaman, insanlar, bir kere daha yeniden başarının zevki için ilgili alanda çalışmaya can atacaklardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The question &ldquo;How can we pay programmers?&rdquo; becomes an easier question when we realize that it's not a matter of paying them a fortune.  A mere living is easier to raise.
tr: Buradaki soru şudur: &ldquo;Programcılara nasıl ücret ödenebilir?&rdquo; Bu soru, programcılara bir servet ödenmesinin gerekmediği fark edildiğinde, daha kolay bir soru haline gelmektedir. Sade bir yaşantının sağlanması daha kolaydır.

note: type: Content of: <div><h4>
en: Funding Free Software
tr: Özgür Yazılımın Finansmanı

note: type: Content of: <div><p>
en: Institutions that pay programmers do not have to be software houses.  Many other institutions already exist that can do this.
tr: Programcılara ücret ödeyen kurumların yazılım evleri olması gerekmez. Bunu yapabilecek birçok başka kurum mevcuttur.

note: type: Content of: <div><p>
en: Hardware manufacturers find it essential to support software development even if they cannot control the use of the software.  In 1970, much of their software was free because they did not consider restricting it. Today, their increasing willingness to join consortiums shows their realization that owning the software is not what is really important for them.
tr: Donanım üreticileri, yazılımın kullanımını kontrol edemeseler bile, yazılım gelişimini desteklemeyi önemli bulmaktadır. 1970 yılında, yazılımlarının çoğu özgürdü çünkü kısıtlamayı düşünmüyorlardı. Günümüzde, konsorsiyumlara katılmaya ilişkin artan istekleri, yazılıma sahip olmanın onlar için gerçekten de önemli olan şey olmadığını fark ettiklerini göstermektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Universities conduct many programming projects.  Today they often sell the results, but in the 1970s they did not.  Is there any doubt that universities would develop free software if they were not allowed to sell software? These projects could be supported by the same government contracts and grants that now support proprietary software development.
tr: Üniversiteler, birçok programlama projesi gerçekleştirmektedir. Günümüzde, üniversiteler, genellikle elde ettikleri sonuçları satmaktadır ancak 1970’lerde satmamaktaydılar. Yazılım satmalarına izin verilmese, üniversitelerin özgür yazılım geliştirip geliştirmeyeceğine ilişkin bir şüphe var mıdır? Bu projeler, şimdi özel mülk yazılım gelişimini destekleyen hükümet anlaşmalarıyla desteklenebilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is common today for university researchers to get grants to develop a system, develop it nearly to the point of completion and call that &ldquo;finished,&rdquo; and then start companies where they really finish the project and make it usable.  Sometimes they declare the unfinished version &ldquo;free&rdquo;; if they are thoroughly corrupt, they instead get an exclusive license from the university.  This is not a secret; it is openly admitted by everyone concerned.  Yet if the researchers were not exposed to the temptation to do these things, they would still do their research.
tr: Günümüzde üniversite araştırmacılarının bir sistem geliştirmek, sistemi tamamlanana kadar geliştirmek ve projeyi &ldquo;tamamlanmış&rdquo; olarak adlandırmak için ödenek alması ve daha sonra projeyi gerçekten de bitirdikleri ve kullanılır hale getirdikleri şirketleri kurmaları yaygındır. Bazen tamamlanmamış sürümü &ldquo;özgür&rdquo; olarak adlandırırlar; gerçekten de bozulmuş iseler, bunun yerine, üniversiteden özel bir lisans alırlar. Bu bir sır değildir; ilgili herkes tarafından açık bir şekilde kabul edilmektedir. Ancak araştırmacılar bu gibi şeyleri yapma isteğine açık değillerse, yine de araştırmayı gerçekleştireceklerdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Programmers writing free software can make their living by selling services related to the software.  I have been hired to port the <a href="/software/gcc/">GNU C compiler</a> to new hardware, and to make user-interface extensions to <a href="/software/emacs/">GNU Emacs</a>.  (I offer these improvements to the public once they are done.)  I also teach classes for which I am paid.
tr: Özgür yazılım geliştiren programcılar, yazılımla ilgili hizmetleri satarak yaşamlarını sağlayabilirler. <a href="/software/gcc/">GNU C derleyicisini</a> yeni donanıma taşımak ve <a href="/software/emacs/">GNU Emacs</a>’a kullanıcı ara yüzü uzantıları yapmak üzere tutulmuştum. (Gerçekleştirilmesi tamamlandıktan sonra bu gelişmeleri kamuya sundum.) Ayrıca ders verdim ve bunun için de ücret aldım.

note: type: Content of: <div><p>
en: I am not alone in working this way; there is now a successful, growing corporation which does no other kind of work.  Several other companies also provide commercial support for the free software of the GNU system. This is the beginning of the independent software support industry&mdash;an industry that could become quite large if free software becomes prevalent.  It provides users with an option generally unavailable for proprietary software, except to the very wealthy.
tr: Bu şekilde çalışan tek ben değilim; şimdi bundan başka hiçbir iş yapmayan başarılı ve büyüyen bir şirket var. Ayrıca GNU sisteminin özgür yazılımı için ticari olarak destek sağlayan başka birçok firma bulunmaktadır. Bu, bağımsız yazılım destek endüstrisinin başlangıcıdır, özgür yazılım baskın hale gelirse, oldukça büyüyecek olan bir endüstridir. Çok zengin olanlar dışındaki kullanıcılara, özel mülk yazılım için mevcut olmayan bir seçeneği sunmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: New institutions such as the <a href="/fsf/fsf.html">Free Software Foundation</a> can also fund programmers.  Most of the Foundation's funds come from users buying tapes through the mail.  The software on the tapes is free, which means that every user has the freedom to copy it and change it, but many nonetheless pay to get copies.  (Recall that &ldquo;free software&rdquo; refers to freedom, not to price.)  Some users who already have a copy order tapes as a way of making a contribution they feel we deserve.  The Foundation also receives sizable donations from computer manufacturers.
tr: <a href="/fsf/fsf.html">Özgür Yazılım Vakfı</a> gibi yeni vakıflar da programcıları finanse edebilir. Kurumun gelirlerinin çoğu, posta vasıtasıyla disk ve teyp alan kullanıcılar tarafından sağlanmaktadır. Teypler üzerindeki yazılım ücretsizdir, bu, her kullanıcının yazılımı kopyalama ve değiştirme özgürlüğünün olduğu anlamına gelmektedir ancak birçoğu kopyaları almak için ödeme yapmaktadır. (&ldquo;Özgür yazılımın&rdquo; ücretle ilgili değil özgürlükle ilgili olduğunu unutmayın.) Halihazırda bir kopyaya sahip bazı kullanıcılar, hak ettiğimizi düşündükleri bir katkıyı sağlamak için teyp sipariş etmektedir. Vakıf ayrıca bilgisayar üreticilerinden önemli oranda bağış da almaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The Free Software Foundation is a charity, and its income is spent on hiring as many programmers as possible.  If it had been set up as a business, distributing the same free software to the public for the same fee, it would now provide a very good living for its founder.
tr: Özgür Yazılım Vakfı bir bağış kurumudur ve geliri, mümkün olduğunca fazla sayıda programcı tutmak için harcanmaktadır. Bir şirket olarak kurulmuş olsaydı, aynı ücretle aynı özgür yazılımı kamuya dağıtarak, kurucusu için çok iyi bir servet sağlayabilirdi.

note: type: Content of: <div><p>
en: Because the Foundation is a charity, programmers often work for the Foundation for half of what they could make elsewhere.  They do this because we are free of bureaucracy, and because they feel satisfaction in knowing that their work will not be obstructed from use.  Most of all, they do it because programming is fun.  In addition, volunteers have written many useful programs for us.  (Even technical writers have begun to volunteer.)
tr: Vakıf bir bağış kurumu olduğu için, programcılar genelde başka bir yerde kazanacaklarının yarı parasına Vakıf için çalışmaktadır. Bunu yapmaktadırlar çünkü bürokrasimiz yoktur ve çünkü çalışmalarının kullanımının engellenmeyeceğini bilmenin memnuniyeti içindedirler. Hepsinin ötesinde, programlama eğlenceli bir iştir. Buna ek olarak, gönüllüler de bizim için birçok yararlı program yazmıştır. (Teknik yazarlar bile gönüllüdür.)

note: type: Content of: <div><p>
en: This confirms that programming is among the most fascinating of all fields, along with music and art.  We don't have to fear that no one will want to program.
tr: Bu, müzik ve sanatta olduğu gibi programlamanın çok etkileyici olduğunu doğrular. Hiç kimsenin programlama yapmayacağından korkmamıza gerek yoktur.

note: type: Content of: <div><h4>
en: What Do Users Owe to Developers?
tr: Kullanıcılar Geliştiricilere Ne Borçludur?

note: type: Content of: <div><p>
en: There is a good reason for users of software to feel a moral obligation to contribute to its support.  Developers of free software are contributing to the users' activities, and it is both fair and in the long-term interest of the users to give them funds to continue.
tr: Yazılım kullanıcılarının, yazılımın desteklenmesine katkıda bulunmak için manevi bir zorunluluk hissetmesi için iyi bir neden vardır. Özgür yazılımın geliştiricileri, kullanıcıların eylemlerine katkıda bulunmaktadır ve özgür yazılım geliştiricilerine bunu sürdürmeleri için finansman sağlamak kullanıcıların uzun vadede ilgilendikleri bir husustur ve adildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, this does not apply to proprietary software developers, since obstructionism deserves a punishment rather than a reward.
tr: Ancak, bu husus, özel mülk yazılım geliştiricileri için geçerli değildir çünkü kısıtlamalar, bir ödülden çok bir cezayı gerektirmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: We thus have a paradox: the developer of useful software is entitled to the support of the users, but any attempt to turn this moral obligation into a requirement destroys the basis for the obligation.  A developer can either deserve a reward or demand it, but not both.
tr: Bu nedenle burada bir ikilem vardır: yararlı yazılımın geliştiricisi, kullanıcıların desteğine hak kazanmaktadır ancak bu manevi zorunluluğun bir gereksinime dönüştürülmesine ilişkin her türlü girişim, zorunluluğa ilişkin temele zarar vermektedir. Geliştirici, bir ödülü hak edebilir ya da talep edebilir ancak bunların her ikisi de aynı anda olamaz.

note: type: Content of: <div><p>
en: I believe that an ethical developer faced with this paradox must act so as to deserve the reward, but should also entreat the users for voluntary donations.  Eventually the users will learn to support developers without coercion, just as they have learned to support public radio and television stations.
tr: Bu ikilem ile karşı karşıya kalan etik bir yazılım geliştiricinin, ödülü hak edecek şekilde davranacağına inanıyorum fakat tabiki kullanıcılardan gönüllü bağışı da rica etmelidir. Sonuç olarak, kullanıcılar, tıpkı kamuya ait radyo ve televizyon istasyonlarını desteklemeyi öğrendikleri gibi baskı olmaksızın geliştiricileri desteklemeyi de öğrenecektir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: What Is Software Productivity?
tr: Yazılım Üretkenliği Nedir?

note: type: Content of: <div><p>
en: If software were free, there would still be programmers, but perhaps fewer of them.  Would this be bad for society?
tr: Yazılım özgür olsaydı, hâlâ programcılar olacaktı ancak daha az sayıda olacaktı. Bu durum toplum için kötü olur muydu?

note: type: Content of: <div><p>
en: Not necessarily.  Today the advanced nations have fewer farmers than in 1900, but we do not think this is bad for society, because the few deliver more food to the consumers than the many used to do.  We call this improved productivity.  Free software would require far fewer programmers to satisfy the demand, because of increased software productivity at all levels:
tr: İlle de öyle olması gerekmez. Günümüzde gelişmiş toplumlar, 1900 yılında olduğundan daha az sayıda çiftçiye sahiptir ancak bunun toplum için kötü olmadığını düşünmekteyiz çünkü daha az sayıda çiftçi, birçok çiftçinin sağladığından daha fazla gıda sağlamaktadır. Bunu gelişmiş üretkenlik olarak adlandırırız. Özgür yazılım, talebi karşılamak için çok daha az sayıda programcıya ihtiyaç duymaktadır çünkü her seviyede yazılım üretkenliği artmıştır:

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Wider use of each program that is developed.
tr: Geliştirilen her bir program daha geniş kullanıma sahiptir.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: The ability to adapt existing programs for customization instead of starting from scratch.
tr: Derme çatma hazırlanmış bir şeyden başlamak yerine isteğe göre uyarlamak için mevcut programlar uyarlanabilir.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: Better education of programmers.
tr: Programcılar daha iyi bir şekilde eğitilir.

note: type: Content of: <div><ul><li>
en: The elimination of duplicate development effort.
tr: Tekrarlayan geliştirme çabaları elenir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Those who object to cooperation claiming it would result in the employment of fewer programmers are actually objecting to increased productivity.  Yet these people usually accept the widely held belief that the software industry needs increased productivity.  How is this?
tr: Daha az sayıda programcının işe alınmasına neden olacağını ifade ederek işbirliğine karşı çıkanlar, gerçekte artmış üretkenliğe karşı çıkmaktadır. Aslında bu insanlar genelde yazılım endüstrisinin artmış üretkenliğe ihtiyaç duyduğuna ilişkin geniş çaplı olan inancı kabul etmektedirler. Peki bu nasıl olur?

note: type: Content of: <div><p>
en: &ldquo;Software productivity&rdquo; can mean two different things: the overall productivity of all software development, or the productivity of individual projects.  Overall productivity is what society would like to improve, and the most straightforward way to do this is to eliminate the artificial obstacles to cooperation which reduce it.  But researchers who study the field of &ldquo;software productivity&rdquo; focus only on the second, limited, sense of the term, where improvement requires difficult technological advances.
tr: &ldquo;Yazılım üretkenliği&rdquo; iki farklı anlama gelebilir: tüm yazılım gelişiminin genel üretkenliği ya da  özel olarak projelerin üretkenliği. Genel üretkenlik, toplumun geliştirmek istediği bir şeydir ve bunu gerçekleştirmenin en doğrudan yolu, bunu engelleyen, işbirliğine ilişkin yapay engelleri ortadan kaldırmaktır. Ancak &ldquo;yazılım üretkenliği&rdquo; alanını çalışan araştırmacılar, yalnızca geliştirmenin zor teknolojik gelişmeleri gerektirdiği ikinci ve sınırlı ifadeye odaklanmaktadır.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Is Competition Inevitable?
tr: Rekabet Önlenemez Bir Şey Midir?

note: type: Content of: <div><p>
en: Is it inevitable that people will try to compete, to surpass their rivals in society? Perhaps it is.  But competition itself is not harmful; the harmful thing is <em>combat</em>.
tr: İnsanların rakiplerini geçmek için yarışmaya çalışmaları önlenemez bir şey midir? Belki de öyledir. Ancak rekabet zararlı bir şey değildir; zararlı olan şey <em>savaş</em>tır.

note: type: Content of: <div><p>
en: There are many ways to compete.  Competition can consist of trying to achieve ever more, to outdo what others have done.  For example, in the old days, there was competition among programming wizards&mdash;competition for who could make the computer do the most amazing thing, or for who could make the shortest or fastest program for a given task.  This kind of competition can benefit everyone, <em>as long as</em> the spirit of good sportsmanship is maintained.
tr: Rekabet etmenin birçok yolu vardır. Rekabet, daha da fazlasını elde etmeye ve diğerlerinin yaptığından daha iyisini yapmaya çalışmaktan ibarettir. Örneğin, eskiden, programlama dehaları arasında rekabet vardı, bilgisayarın en şaşırtıcı şeyi yapmasını sağlama yarışı ya da belirli bir iş için en kısa ya da en hızlı programı kimin yazacağına ilişkin yarış. Bu rekabet tipi, iyi bir <em>centilmenlik</em> ruhunun korunması şartıyla herkes için yararlı olabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Constructive competition is enough competition to motivate people to great efforts.  A number of people are competing to be the first to have visited all the countries on Earth; some even spend fortunes trying to do this.  But they do not bribe ship captains to strand their rivals on desert islands.  They are content to let the best person win.
tr: Yapıcı rekabet insanları iyi çalışmalar yapmak üzere yüreklendirmek için yeterli olan rekabettir. Bazı insanlar, dünyadaki tüm ülkeleri ziyaret eden ilk insan olmak için rekabet etmektedir; bazıları bu uğurda bir servet harcamaktadır. Ancak rakiplerinin çölleşmiş adalarda karaya oturmaları için gemi kaptanlarına rüşvet vermemektedirler. En iyi olanın kazanmasına rıza göstermektedirler.

note: type: Content of: <div><p>
en: Competition becomes combat when the competitors begin trying to impede each other instead of advancing themselves&mdash;when &ldquo;Let the best person win&rdquo; gives way to &ldquo;Let me win, best or not.&rdquo; Proprietary software is harmful, not because it is a form of competition, but because it is a form of combat among the citizens of our society.
tr: İnsanlar kendilerini geliştirmek yerine birbirlerine engel olmaya çalışmaya başladıklarında, rekabet savaş haline gelir, &ldquo;En iyi olan kazansın&rdquo; felsefesinin yerini &ldquo;En iyi olsam da olmasam da ben kazanayım&rdquo; felsefesi alır. Özel mülk yazılım zararlıdır, bunun nedeni yalnızca bir rekabet biçimi olması değil ayrıca toplumumuzun vatandaşları arasındaki bir savaş biçimi olmasıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Competition in business is not necessarily combat.  For example, when two grocery stores compete, their entire effort is to improve their own operations, not to sabotage the rival.  But this does not demonstrate a special commitment to business ethics; rather, there is little scope for combat in this line of business short of physical violence.  Not all areas of business share this characteristic.  Withholding information that could help everyone advance is a form of combat.
tr: İş hayatındaki rekabetin mutlaka savaş olarak adlandırılması gerekmez. Örneğin, iki market rekabet ettiğinde, tüm çabaları kendi müşterilerini artırmaktır, rakibini sabote etmek değildir. Ancak bu, iş etiğine özel bir bağlılık göstermemektedir; daha çok, fiziksel şiddetin olmadığı bu iş hayatı çizgisinde savaş için az faaliyet alanı vardır. Tüm iş alanları bu karakteristiği paylaşmamaktadır. Herkesin gelişmesini sağlayan bilgilerin saklanması da bir savaş çeşididir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Business ideology does not prepare people to resist the temptation to combat the competition.  Some forms of combat have been banned with antitrust laws, truth in advertising laws, and so on, but rather than generalizing this to a principled rejection of combat in general, executives invent other forms of combat which are not specifically prohibited.  Society's resources are squandered on the economic equivalent of factional civil war.
tr: Ticaret ideolojisi, insanların, rekabetle başa çıkmak için istek uyandıran şeye dayanmalarını sağlamaz. Bazı savaş tipleri, anti tekel kanunlarla yasaklanmıştır ancak yöneticiler bu kanunları ilkesel olarak savaşı reddedecek şekilde genişletmek yerine özel olarak yasaklanmamış başka savaş biçimlerini icat etmektedir. Toplumun, ayrılıkçı bir sivil savaşın ekonomik eşdeğerinde kaynağı israf edilmektedir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: &ldquo;Why Don't You Move to Russia?&rdquo;
tr: &ldquo;Niçin Rusya’ya Taşınmıyorsunuz?&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: In the United States, any advocate of other than the most extreme form of laissez-faire selfishness has often heard this accusation.  For example, it is leveled against the supporters of a national health care system, such as is found in all the other industrialized nations of the free world.  It is leveled against the advocates of public support for the arts, also universal in advanced nations.  The idea that citizens have any obligation to the public good is identified in America with Communism.  But how similar are these ideas?
tr: ABD’de uç derecede hiçbirşeye karışmama bencilliğinde olanlar hariç herhangi bir fikir savunucusu, bu suçlamayı genellikle duymuştur. Örneğin bu suçlama, özgür dünyanın diğer tüm endüstrileşmiş toplumlarında olduğu gibi, ulusal bir sağlık bakım sisteminin olması gerektiğini savunanlara da yöneltilmiştir. Evrensel olarak gelişmiş toplumlarda olduğu gibi, sanat dallarına kamusal desteği savunanlara da yöneltilmiştir. İnsanların halkın iyiliği için hissettiği sorumluluk, Amerika’da Komünizm olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu fikirler ne kadar benzerdir?

note: type: Content of: <div><p>
en: Communism as was practiced in the Soviet Union was a system of central control where all activity was regimented, supposedly for the common good, but actually for the sake of the members of the Communist party. And where copying equipment was closely guarded to prevent illegal copying.
tr: Sovyetler Birliği’nde uygulandığı şekliyle komünizm, halkın iyiliği için olduğu varsayılan ancak gerçekte Komünist partinin üyelerinin iyiliği için çalışan bir merkezi kontrol sistemidir. Ve kopyalama cihazları yasal olmayan kopyalamayı önlemek için sıkı bir şekilde korunmaktadır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The American system of software copyright exercises central control over distribution of a program, and guards copying equipment with automatic copying-protection schemes to prevent illegal copying.
tr: Amerikan yazılım telif hakkı sistemi, bir programın dağıtılması üzerinde merkezi kontrol uygular ve yasal olmayan kopyalamayı önlemek için kopyalama cihazlarını, otomatik kopya koruma sistemleriyle korur.

note: type: Content of: <div><p>
en: By contrast, I am working to build a system where people are free to decide their own actions; in particular, free to help their neighbors, and free to alter and improve the tools which they use in their daily lives.  A system based on voluntary cooperation and on decentralization.
tr: Bunun tersi olarak, insanların kendi işlemlerine karar vermekte özgür oldukları bir sistem inşa etmeye çalışmaktayım; özellikle, insanlar komşularına yardım etme konusunda ve günlük hayatlarında kullandıkları araçları geliştirme ve değiştirme konusunda özgür olmalıdırlar. Bu, gönüllü iş birliği ve yetkiyi merkezden alarak dağıtmayı esas alan bir sistemdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Thus, if we are to judge views by their resemblance to Russian Communism, it is the software owners who are the Communists.
tr: Bu nedenle, fikirleri, Rusya Komünizmine benzerlikleriyle yargılayacak olursak, burada yazılım sahipleri Komünistlerdir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: The Question of Premises
tr: Önermeler Sorusu

note: type: Content of: <div><p>
en: I make the assumption in this paper that a user of software is no less important than an author, or even an author's employer.  In other words, their interests and needs have equal weight, when we decide which course of action is best.
tr: Bu yazıda yazılım kullanıcısının bir yazardan ya da hatta bir yazarın çalışanından daha az önemli olmadığı varsayımını yapmaktayım. Başka bir deyişle, hangi davranış tipinin en iyisi olduğuna karar verdiğimizde, yazılım kullanıcılarıyla yazarların ilgi alanları ve ihtiyaçları eşit öneme sahiptir.

note: type: Content of: <div><p>
en: This premise is not universally accepted.  Many maintain that an author's employer is fundamentally more important than anyone else.  They say, for example, that the purpose of having owners of software is to give the author's employer the advantage he deserves&mdash;regardless of how this may affect the public.
tr: Bu önerme evrensel olarak kabul edilmemiştir. Birçok insan, bir yazarın patronunun temelde başka herhangi birinden daha önemli olduğunu düşünmektedir. Örneğin, şu ifade yaygındır: Yazılımınların sahibinin olmasının amacı, yazarın patronuna hak ettiği avantajı sağlamaktır, bunun halkı nasıl etkileyeceği önemli değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is no use trying to prove or disprove these premises.  Proof requires shared premises.  So most of what I have to say is addressed only to those who share the premises I use, or at least are interested in what their consequences are.  For those who believe that the owners are more important than everyone else, this paper is simply irrelevant.
tr: Bu önermelerin kanıtlanması ya da çürütülmesinin bir yolu yoktur. Kanıt, ortak önermeleri gerektirir. Bu nedenle, söylemekte olduklarımın birçoğu, yalnızca kullandığım önermelere katılanlara ya da en azından sonuçlarının ne olduğuyla ilgilenenlere yöneliktir. Ürün sahiplerinin herkesten önemli olduğunu düşünenler için, bu yazı basit bir şekilde önemsizdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: But why would a large number of Americans accept a premise that elevates certain people in importance above everyone else? Partly because of the belief that this premise is part of the legal traditions of American society.  Some people feel that doubting the premise means challenging the basis of society.
tr: Ancak niçin bir çok Amerikalı, belirli insanları diğer herkesin üstünde tutan bir önermeyi kabul etsin ki? Bunun nedeni kısmen bu önermenin Amerikan toplumunun hukuksal geleneğinin bir parçası olmasıdır. Bazı insanlar, bu önermeden şüphe duyulmasının toplumun temelinde sorunların olduğu anlamına geldiğini hisseder.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is important for these people to know that this premise is not part of our legal tradition.  It never has been.
tr: Bu insanların, bu önermenin hukuksal geleneğimizin bir parçası olmadığını bilmeleri önemlidir. Hiçbir zaman da olmamıştır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Thus, the Constitution says that the purpose of copyright is to &ldquo;promote the Progress of Science and the useful Arts.&rdquo; The Supreme Court has elaborated on this, stating in <em>Fox Film v. Doyal</em> that &ldquo;The sole interest of the United States and the primary object in conferring the [copyright] monopoly lie in the general benefits derived by the public from the labors of authors.&rdquo;
tr: Öyle ki Anayasa, telif hakkının amacının &ldquo;Bilimin ve Yararlı Sanatların İlerlemesini desteklemek&rdquo; olduğunu söylemektedir. Üst Kurul, bunun üzerinde özenle çalışmıştır ve <em>Fox Film v. Doyal</em>’de şu ifadeyi kullanmıştır: &ldquo;A.B.D.’nin tek çıkarı ve [telif hakkı] tekelin görüşülmesindeki temel hedef, halkın yazarlardan edindiği genel faydalarda bulunmaktadır.&rdquo;

note: type: Content of: <div><p>
en: We are not required to agree with the Constitution or the Supreme Court.  (At one time, they both condoned slavery.)  So their positions do not disprove the owner supremacy premise.  But I hope that the awareness that this is a radical right-wing assumption rather than a traditionally recognized one will weaken its appeal.
tr: Anayasa ya da Üst Kurulla fikir birliği içinde olmamız gerekmez. (Bir zamanlar, her ikisi de köleliğe göz yummuştur.) Bu nedenle, fikirleri sahibin üstünlüğü önermesini çürütmemektedir. Umarım ki, bunun, geleneksel bir varsayımdan çok, bir radikal sağ varsayımı olduğunun farkına varılması çekiciliğini azaltacaktır.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Conclusion
tr: Sonuç

note: type: Content of: <div><p>
en: We like to think that our society encourages helping your neighbor; but each time we reward someone for obstructionism, or admire them for the wealth they have gained in this way, we are sending the opposite message.
tr: Toplumumuzun komşuya yardım edilmesini yüreklendirdiğini düşünmek isteriz; ancak birilerini karşı duruş gösterdikleri için her ödüllendirişimizde ya da bu şekilde kazandıkları onları takdir ettiğiömizde, eleştirel mesajlar alırız.

note: type: Content of: <div><p>
en: Software hoarding is one form of our general willingness to disregard the welfare of society for personal gain.  We can trace this disregard from Ronald Reagan to Dick Cheney, from Exxon to Enron, from failing banks to failing schools.  We can measure it with the size of the homeless population and the prison population.  The antisocial spirit feeds on itself, because the more we see that other people will not help us, the more it seems futile to help them.  Thus society decays into a jungle.
tr: Yazılım karaborsacılığı, kişisel yarar için toplum çıkarının önemsenmemesine itibar etmeme isteğimizin bir parçasıdır. Bu önemsememeyi Ronald Reagan’dan Jim Bakker’a, Ivan Boesky’den Exxon’a, batan bankalardan başarısız okullara kadar her yerde görebiliriz. Bunu, evsiz ve hapishanedeki insan sayısının büyüklüğünden ölçebiliriz. Anti sosyal ruh kendi kendini beslemektedir çünkü diğer insanların bize yardım etmeyeceğini gördükçe, onlara yardım etmek de o kadar saçma görünmektedir. Bu nedenle toplum vahşileşmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If we don't want to live in a jungle, we must change our attitudes.  We must start sending the message that a good citizen is one who cooperates when appropriate, not one who is successful at taking from others.  I hope that the free software movement will contribute to this: at least in one area, we will replace the jungle with a more efficient system which encourages and runs on voluntary cooperation.
tr: Vahşi bir ormanda yaşamak istemiyorsak, davranışlarımızı değiştirmeliyiz. İyi bir vatandaşın uygun olduğu zaman işbirliği yapan biri olduğu, birilerinden alma konusunda başarılı biri olmadığı mesajını göndermeye başlamalıyız. Umarım ki, özgür yazılım hareketi buna katkıda bulunacaktır: en azından bir alanda, vahşi orman yerine, gönüllü işbirliğini yüreklendiren ve bunu esas alarak çalışan daha etkin bir sistemle bunu elde edeceğiz.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Footnotes
tr: Dipnotlar

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: The word &ldquo;free&rdquo; in &ldquo;free software&rdquo; refers to freedom, not to price; the price paid for a copy of a free program may be zero, or small, or (rarely) quite large.
tr: &ldquo;Free software&rdquo;'deki &ldquo;free&rdquo; sözcüğü, özgürlüğe atıf yapmaktadır, fiyata atıf yapmamaktadır; özgür bir programın bir kopyası için ödenen ücret sıfır ya da çok düşük bir ücret ya da (nadiren) oldukça yüksek bir ücret olabilir.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: The issues of pollution and traffic congestion do not alter this conclusion.  If we wish to make driving more expensive to discourage driving in general, it is disadvantageous to do this using toll booths, which contribute to both pollution and congestion.  A tax on gasoline is much better.  Likewise, a desire to enhance safety by limiting maximum speed is not relevant; a free-access road enhances the average speed by avoiding stops and delays, for any given speed limit.
tr: Kirlilik ve trafik tıkanması hususları bu sonucu değiştirmemektedir. Genel olarak insanları araba sürmekten vazgeçirmek için araba sürmeyi daha pahalı hale getirmek istersek, bunu, geçiş ücreti stantlarını kullanarak yapmak daha dezavantajlıdır, geçiş ücreti stantları tıkanıklığı artırmaktadır. Benzin üzerine vergi koymak daha iyidir. Benzer şekilde, maksimum sürme hızının sınırlandırılmasıyla güvenliğin geliştirilmesi isteği, buna ilişkin değildir; herhangi belirli bir hız sınırı için özgür erişimli bir yol, durmaları ve gecikmeleri önleyerek ortalama sürme hızını artırmaktadır.

note: type: Content of: <div><ol><li>
en: One might regard a particular computer program as a harmful thing that should not be available at all, like the Lotus Marketplace database of personal information, which was withdrawn from sale due to public disapproval.  Most of what I say does not apply to this case, but it makes little sense to argue for having an owner on the grounds that the owner will make the program less available.  The owner will not make it <em>completely</em> unavailable, as one would wish in the case of a program whose use is considered destructive.
tr: Toplumun beğenmemesinden dolayı piyasadan çekilen Lotus Marketplace kişisel bilgi veri tabanı gibi belirli bir bilgisayar programı hiç olmaması gereken zararlı bir şey olarak değerlendirilebilir. Söylediğim şeylerin çoğu bu durum için geçerli değildir ancak sahibin, programı daha elverişsiz hale getirmesi zemininde bir sahibin olması için tartışmak daha az anlamlıdır. Program sahibi, programın elverişliliğini tamamen ortadan kaldırmaz, ancak kullanımı zarar verici olarak değerlendirilen bir program söz konusu olduğunda bu, istenen bir durumdur.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This essay is published in <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Free Software, Free Society: The Selected Essays of Richard M. Stallman</cite></a>.
tr: Bu yazı <a href="https://shop.fsf.org/product/free-software-free-society/"><cite>Özgür Yazılım, Özgür Toplum: Richard M. Stallman'ın Seçilmiş Yazıları</cite> kitabında yayınlanmıştır</a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>T. E. Kalaycı, 2009, 2019.</li>
    <li>Çiğdem Özşar, 2009.</li>
    <li>Birkan Sarıfakıoğlu, 2009.</li>
    <li>Serkan Çapkan, 2009.</li>
    <li>İzlem Gözükeleş, 2009.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
