# Polish translation of https://www.gnu.org/philosophy/surveillance-vs-democracy.html
# Copyright (C) 2024, 2025 Free Software Foundation, Inc.
# This file is distributed under the same license as the original article.
# Marcin Luna, 2024.
# Jan Owoc <jsowoc AT gmail DOT com>, 2024, 2025.
msgid ""
msgstr ""
"Project-Id-Version: surveillance-vs-democracy.html\n"
"POT-Creation-Date: 2025-02-01 16:25+0000\n"
"PO-Revision-Date: 2025-02-06 20:07-0700\n"
"Last-Translator: Jan Owoc <jsowoc AT gmail DOT com>\n"
"Language-Team: \n"
"Language: pl\n"
"MIME-Version: 1.0\n"
"Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n"
"Content-Transfer-Encoding: 8bit\n"
"Plural-Forms: nplurals=3; plural=(n==1 ? 0 : n%10>=2 && n%10<=4 && (n%100<12 "
"|| n%100>14) ? 1 : 2);\n"
"X-Generator: Poedit 2.3\n"

#. type: Content of: <title>
msgid ""
"How Much Surveillance Can Democracy Withstand? - GNU Project - Free Software "
"Foundation"
msgstr ""
"Jak wiele inwigilacji jest w&nbsp;stanie wytrzymać demokracja? - Projekt GNU "
"- Fundacja Wolnego Oprogramowania (FSF)"

#. type: Content of: <div><h2>
msgid "How Much Surveillance Can Democracy Withstand?"
msgstr "Jak wiele inwigilacji jest w&nbsp;stanie wytrzymać demokracja?"

#. type: Content of: <div><address>
msgid "by <a href=\"https://www.stallman.org/\">Richard Stallman</a>"
msgstr "<a href=\"https://www.stallman.org/\">Richard Stallman</a>"

#. type: Content of: <div><div><div><a>
msgid "<a href=\"/graphics/dog.html\">"
msgstr "<a href=\"/graphics/dog.html\">"

#. type: Attribute 'alt' of: <div><div><div><a><img>
msgid ""
"Cartoon of a dog, wondering at the three ads that popped up on his computer "
"screen..."
msgstr ""
"Komiks z&nbsp;psem myślącym o trzech reklamach które pojawiły się na&nbsp;"
"jego monitorze..."

#. type: Content of: <div><div><div>
msgid "</a>"
msgstr "</a>"

#. type: Content of: <div><div><div><p>
msgid "&ldquo;How did they find out I'm a dog?&rdquo;"
msgstr "&bdquo;Jak się dowiedzieli, że&nbsp;jestem psem?&rdquo;"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Thanks to Edward Snowden's disclosures, we know that the current level of "
"general surveillance in society is incompatible with human rights.  "
"Expecting every action to be noted down <a href=\"https://www.socialcooling."
"com/\">makes people censor and limit themselves</a>.  The repeated "
"harassment and prosecution of dissidents, sources, and journalists in the US "
"and elsewhere provides confirmation.  We need to reduce the level of general "
"surveillance, but how far? Where exactly is the <em>maximum tolerable level "
"of surveillance</em>, which we must ensure is not exceeded? It is the level "
"beyond which surveillance starts to interfere with the functioning of "
"democracy, in that whistleblowers (such as Snowden) are likely to be caught."
msgstr ""
"Dzięki informacjom dostarczonym przez Edwarda Snowdena wiemy, że&nbsp;poziom "
"aktualnej inwigilacji społeczeństw jest niekompatybilny z&nbsp;prawami "
"człowieka. Obawa, że&nbsp;każda akcja będzie zapisana <a href=\"https://www."
"socialcooling.com/\">sprawia, że&nbsp;ludzie się cenzurują oraz&nbsp;"
"ograniczają</a>. Powtarzające się prześladowania oraz&nbsp;pozywanie "
"dysydentów, źródeł oraz&nbsp;dziennikarzy w&nbsp;Stanach Zjednoczonych "
"oraz&nbsp;innych miejscach zapewnia potwierdzenie. Musimy ograniczyć poziom "
"inwigilacji, ale&nbsp;jak bardzo? Gdzie dokładnie znajduje się ten "
"<em>maksymalny poziom tolerancji inwigilacji</em>, którego nie powinniśmy "
"przekroczyć? Jest to poziom, powyżej którego inwigilacja zaczyna oddziaływać "
"na&nbsp;działanie demokracji, w&nbsp;których demaskatorzy (tacy jak Snowden) "
"mogą być wyłapywani."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Faced with government secrecy, we the people depend on whistleblowers to <a "
"href=\"https://www.eff.org/deeplinks/2013/11/reddit-tpp-ama\">tell us what "
"the state is doing</a>.  (We were reminded of this in 2019 as various "
"whistleblowers gave the public increments of <a href=\"https://www."
"commondreams.org/views/2019/09/27/trumps-ukraine-scandal-shows-why-"
"whistleblowers-are-so-vital-democracy\">information about Trump's attempt to "
"shake down the president of Ukraine</a>.)  However, today's surveillance "
"intimidates potential whistleblowers, which means it is too much.  To "
"recover our democratic control over the state, we must reduce surveillance "
"to the point where whistleblowers know they are safe."
msgstr ""
"Zmagając się z&nbsp;tajnością rządów my ludzie jesteśmy zależni od&nbsp;"
"demaskatorów, aby&nbsp;<a href=\"https://www.eff.org/deeplinks/2013/11/"
"reddit-tpp-ama\">mówili nam co robi państwo</a>.(W 2019 roku przypomniano "
"nam o tym, kiedy różni demaskatorzy przekazali nam <a href=\"https://www."
"commondreams.org/views/2019/09/27/trumps-ukraine-scandal-shows-why-"
"whistleblowers-are-so-vital-democracy\">informacje o szantażu prezydenta "
"Ukrainy przez Trumpa</a>.) Jednakże dzisiejsza inwigilacja zniechęca "
"potencjalnych demaskatorów co oznacza, że&nbsp;jest ona zbyt rozwinięta. "
"Aby&nbsp;odzyskać naszą demokratyczną kontrolę nad&nbsp;państwem musimy "
"ograniczyć inwigilację do&nbsp;punktu, w&nbsp;którym demaskatorzy wiedzą "
"że&nbsp;są bezpieczni."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Using free/libre software, <a href=\"/philosophy/free-software-even-more-"
"important.html\">as I've advocated since 1983</a>, is the first step in "
"taking control of our digital lives, and that includes preventing "
"surveillance.  We can't trust nonfree software; the NSA <a href=\"https://"
"web.archive.org/web/20130622044225/http://blogs.computerworlduk.com/open-"
"enterprise/2013/06/how-can-any-company-ever-trust-microsoft-again/index.htm"
"\">uses</a> and even <a href=\"https://www.theguardian.com/world/2013/sep/05/"
"nsa-gchq-encryption-codes-security\">creates</a> security weaknesses in "
"nonfree software to invade our own computers and routers.  Free software "
"gives us control of our own computers, but <a href=\"https://web.archive.org/"
"web/20210902180612/https://www.wired.com/2013/10/149481/\"> that won't "
"protect our privacy once we set foot on the Internet</a>."
msgstr ""
"Używanie wolnego oprogramowania, <a href=\"/philosophy/free-software-even-"
"more-important.html\">tak jak przekonuję od&nbsp;1983 roku</a>, jest "
"pierwszym krokiem w&nbsp;odzyskaniu przez nas kontroli nad&nbsp;naszymi "
"cyfrowymi życiami, z&nbsp;powstrzymywaniem inwigilacji włącznie. Nie możemy "
"ufać niewolnemu oprogramowaniu, NSA <a href=\"https://web.archive.org/"
"web/20130622044225/http://blogs.computerworlduk.com/open-enterprise/2013/06/"
"how-can-any-company-ever-trust-microsoft-again/index.htm\">używa</a> jak "
"i&nbsp;<a href=\"https://www.theguardian.com/world/2013/sep/05/nsa-gchq-"
"encryption-codes-security\">tworzy</a> luki w&nbsp;zabezpieczeniach w&nbsp;"
"niewolnym oprogramowaniu aby&nbsp;atakować nasze komputery i&nbsp;routery. "
"Wolne oprogramowanie daje nam kontrolę nad&nbsp;naszymi komputerami, "
"ale&nbsp;<a href=\"https://web.archive.org/web/20210902180612/https://www."
"wired.com/2013/10/149481/\">to nie uchroni naszej prywatności kiedy tylko "
"wejdziemy do&nbsp;internetu</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"<a href=\"https://www.theguardian.com/world/2013/oct/10/nsa-surveillance-"
"patriot-act-author-bill\">Bipartisan legislation to &ldquo;curtail the "
"domestic surveillance powers&rdquo;</a> in the U.S. is being drawn up, but "
"it relies on limiting the government's use of our virtual dossiers.  That "
"won't suffice to protect whistleblowers if &ldquo;catching the "
"whistleblower&rdquo; is grounds for access sufficient to identify him or "
"her.  We need to go further."
msgstr ""
"<a href=\"https://www.theguardian.com/world/2013/oct/10/nsa-surveillance-"
"patriot-act-author-bill\">Dwupartyjne ustawodawstwo mające na&nbsp;celu "
"&bdquo;ograniczenie krajowych uprawnień inwigilacyjnych&rdquo;</a> w&nbsp;"
"Stanach Zjednoczonych jest aktualnie tworzone, ale&nbsp;opiera się ono "
"na&nbsp;ograniczeniu rządowi możliwości korzystania z&nbsp;naszych cyfrowych "
"dokumentacji. Nie wystarczy to do&nbsp;ochrony demaskatorów, jeśli &bdquo;"
"złapanie demaskatora&rdquo; jest podstawą do&nbsp;uzyskania dostępu "
"wystarczającego do&nbsp;jego identyfikacji. Musimy posunąć się dalej."

#. type: Content of: <div><div><h3>
msgid "Table of contents"
msgstr "Spis treści"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid ""
"<a href=\"#upperlimit\">The Upper Limit on Surveillance in a Democracy</a>"
msgstr "<a href=\"#upperlimit\">Górny limit inwigilacji w&nbsp;demokracji</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid ""
"<a href=\"#willbemisused\">Information, Once Collected, Will Be Misused</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#willbemisused\">Informacja po&nbsp;uzyskaniu będzie nadużywana</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid ""
"<a href=\"#technical\">Robust Protection for Privacy Must Be Technical</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#technical\">Solidna ochrona prywatności musi być techniczna</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#commonsense\">First, Don't Be Foolish</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#commonsense\">Po&nbsp;pierwsze&nbsp;&ndash; nie bądź&nbsp;naiwny</"
"a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid ""
"<a href=\"#privacybydesign\">We Must Design Every System for Privacy</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#privacybydesign\">Musimy projektować każdy system dla "
"prywatności</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid ""
"<a href=\"#dispersal\">Remedy for Collecting Data: Leaving It Dispersed</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#dispersal\">Lekarstwo na&nbsp;zbieranie danych: rozproszenie ich</"
"a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#digitalcash\">Remedy for Internet Commerce Surveillance</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#digitalcash\">Lekarstwo na&nbsp;komercyjną inwigilację Internetu</"
"a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#travel\">Remedy for Travel Surveillance</a>"
msgstr "<a href=\"#travel\">Lekarstwo na&nbsp;inwigilację podróżną</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#communications\">Remedy for Communications Dossiers</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#communications\">Lekarstwo dla dokumentacji komunikacyjnych</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#necessary\">But Some Surveillance Is Necessary</a>"
msgstr ""
"<a href=\"#necessary\">Trochę inwigilacji jest jednak&nbsp;konieczne</a>"

#. type: Content of: <div><div><ul><li>
msgid "<a href=\"#conclusion\">Conclusion</a>"
msgstr "<a href=\"#conclusion\">Wnioski</a>"

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "The Upper Limit on Surveillance in a Democracy"
msgstr "Górny limit inwigilacji w&nbsp;demokracji"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"If whistleblowers don't dare reveal crimes and lies, we lose the last shred "
"of effective control over our government and institutions.  That's why "
"surveillance that enables the state to find out who has talked with a "
"reporter is too much surveillance&mdash;too much for democracy to endure."
msgstr ""
"Jeżeli&nbsp;demaskatorzy z&nbsp;obawy przestaną przekazywać informacje o "
"przestępstwach i&nbsp;kłamstwach stracimy ostatnią cząstkę efektywnej "
"kontroli nad&nbsp;naszymi rządami i&nbsp;instytucjami. Dlatego&nbsp;"
"inwigilacja, która pozwala państwu na&nbsp;dowiedzenie się kto rozmawiał "
"z&nbsp;dziennikarzem jest zbyt potężnym zagrożeniem dla demokracji."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"An unnamed U.S. government official ominously told journalists in 2011 that "
"the <a href=\"https://www.rcfp.org/journals/news-media-and-law-summer-2011/"
"lessons-wye-river/\">U.S. would not subpoena reporters because &ldquo;We "
"know who you're talking to.&rdquo;</a> Sometimes <a href=\"https://www."
"theguardian.com/media/2013/sep/24/yemen-leak-sachtleben-guilty-associated-"
"press\">journalists' phone call records are subpoenaed</a> to find this out, "
"but Snowden has shown us that in effect they subpoena all the phone call "
"records of everyone in the U.S., all the time, <a href=\"https://www."
"theguardian.com/world/interactive/2013/jun/06/verizon-telephone-data-court-"
"order\">from Verizon</a> and <a href=\"https://www.marketwatch.com/story/nsa-"
"data-mining-digs-into-networks-beyond-verizon-2013-06-07\">from other "
"companies too</a>."
msgstr ""
"Nienazwany przedstawiciel rządu Stanów Zjednoczonych w&nbsp;2011 roku "
"złowieszczo powiedział dziennikarzom, że&nbsp;<a href=\"https://www.rcfp.org/"
"journals/news-media-and-law-summer-2011/lessons-wye-river/\">Stany "
"Zjednoczone nie będą ich pozywać, ponieważ&nbsp;&bdquo;wiedzą, z&nbsp;kim "
"dziennikarze rozmawiają.&rdquo;</a> Czasami <a href=\"https://www."
"theguardian.com/media/2013/sep/24/yemen-leak-sachtleben-guilty-associated-"
"press\">rejestry połączeń telefonicznych dziennikarzy są wzywane do&nbsp;"
"sądu</a> aby&nbsp;to udowodnić, ale&nbsp;Snowden pokazał nam że&nbsp;w "
"rezultacie tego procesu wszystkie połączenia telefoniczne w&nbsp;Stanach "
"Zjednoczonych są cały czas zapisywane: <a href=\"https://www.theguardian.com/"
"world/interactive/2013/jun/06/verizon-telephone-data-court-order\">od&nbsp;"
"dostawcy usług Verizon</a> i&nbsp;<a href=\"https://www.marketwatch.com/"
"story/nsa-data-mining-digs-into-networks-beyond-verizon-2013-06-07\">innych "
"dostawców usług telefonicznych</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Opposition and dissident activities need to keep secrets from states that "
"are willing to play dirty tricks on them.  The ACLU has demonstrated the U."
"S. government's <a href=\"https://www.aclu.org/files/assets/Spyfiles_2_0.pdf"
"\">systematic practice of infiltrating peaceful dissident groups</a> on the "
"pretext that there might be terrorists among them.  The point at which "
"surveillance is too much is the point at which the state can find who spoke "
"to a known journalist or a known dissident."
msgstr ""
"Działania opozycyjne oraz&nbsp;dysydenckie muszą być chronione przed "
"państwami, które chcą za&nbsp;nie stosować nieczyste zagrania. ACLU "
"przedstawiło jak rząd Stanów Zjednoczonych <a href=\"https://www.aclu.org/"
"files/assets/Spyfiles_2_0.pdf\">systematycznie infiltruje grupy pokojowych "
"dysydentów</a> argumentując to tym, że&nbsp;wśród nich mogą znajdować się "
"terroryści. Miejscem, w&nbsp;którym inwigilacja jest zbyt potężna jest "
"punkt, w&nbsp;którym państwo może dowiedzieć się kto rozmawiał ze znanym "
"dziennikarzem lub&nbsp;dysydentem."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Information, Once Collected, Will Be Misused"
msgstr "Informacja po&nbsp;uzyskaniu będzie nadużywana"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"When people recognize that the level of general surveillance is too high, "
"the first response is to propose limits on access to the accumulated data.  "
"That sounds nice, but it won't fix the problem, not even slightly, even "
"supposing that the government obeys the rules.  (The NSA has misled the FISA "
"court, which said it was <a href=\"https://web.archive.org/"
"web/20211016064559/https://www.wired.com/2013/09/nsa-violations/\">unable to "
"effectively hold the NSA accountable</a>.) Suspicion of a crime will be "
"grounds for access, so once a whistleblower is accused of &ldquo;espionage,"
"&rdquo; finding the &ldquo;spy&rdquo; will provide an excuse to access the "
"accumulated material."
msgstr ""
"Kiedy ludzie odkrywają, że&nbsp;poziom ogólnej inwigilacji jest zbyt duży "
"pierwszą propozycją jest wprowadzenie limitów na&nbsp;dostęp do&nbsp;"
"zgromadzonych danych. Brzmi to nieźle, ale&nbsp;wcale nie rozwiąże problemu. "
"Nawet oczekując, że&nbsp;rząd będzie się stosował do&nbsp;tych zasad (NSA "
"okłamywało sąd FISA, które powiedziało że&nbsp;<a href=\"https://web.archive."
"org/web/20211016064559/https://www.wired.com/2013/09/nsa-violations/\">nie "
"jest w&nbsp;stanie pociągnąć NSA do&nbsp;odpowiedzialności</a>.) Podejrzenie "
"przestępstwa będzie podstawą do&nbsp;uzyskania dostępu do&nbsp;danych, "
"a&nbsp;jeśli tylko demaskator zostanie oskarżony o &bdquo;szpiegostwo,"
"&rdquo; to udowodnienie mu faktu bycia &bdquo;szpiegiem&rdquo; będzie "
"wymówką do&nbsp;uzyskania dostępu do&nbsp;zgromadzonych materiałów."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"In practice, we can't expect state agencies even to make up excuses to "
"satisfy the rules for using surveillance data&mdash;because US agencies "
"already <a href=\"https://theintercept.com/2018/01/09/dark-side-fbi-dea-"
"illegal-searches-secret-evidence/\"> lie to cover up breaking the rules</"
"a>.  These rules are not seriously meant to be obeyed; rather, they are a "
"fairy-tale we can believe if we like."
msgstr ""
"W&nbsp;praktyce nie możemy nawet oczekiwać, że&nbsp;agencje rządowe będą "
"wymyślały wymówki, dzięki którym wpasują się w&nbsp;zasady do&nbsp;używania "
"danych pochodzących z&nbsp;inwigilacji, ponieważ&nbsp;rządowe agencje Stanów "
"Zjednoczonych już teraz <a href=\"https://theintercept.com/2018/01/09/dark-"
"side-fbi-dea-illegal-searches-secret-evidence/\">kłamią, aby&nbsp;ukryć "
"łamanie zasad</a>. Te zasady nie istnieją po&nbsp;to aby&nbsp;rzeczywiście "
"się do&nbsp;nich stosować&nbsp;&ndash; są one tylko bajką, w&nbsp;którą "
"możemy wierzyć jeśli chcemy."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"In addition, the state's surveillance staff will misuse the data for "
"personal reasons.  Some NSA agents <a href=\"https://www.theguardian.com/"
"world/2013/aug/24/nsa-analysts-abused-surveillance-systems\">used U.S. "
"surveillance systems to track their lovers</a>&mdash;past, present, or "
"wished-for&mdash;in a practice called &ldquo;LOVEINT.&rdquo; The NSA says it "
"has caught and punished this a few times; we don't know how many other times "
"it wasn't caught.  But these events shouldn't surprise us, because police "
"have long <a href=\"https://web.archive.org/web/20160401102120/http://www."
"sweetliberty.org/issues/privacy/lein1.htm#.V_mKlYbb69I\">used their access "
"to driver's license records to track down someone attractive</a>, a practice "
"known as &ldquo;running a plate for a date.&rdquo; This practice has "
"expanded with <a href=\"https://web.archive.org/web/20241102174540/https://"
"theyarewatching.org/issues/risks-increase-once-data-shared\">new digital "
"systems</a>.  In 2016, a prosecutor was accused of forging judges' "
"signatures to get authorization to <a href=\"https://gizmodo.com/government-"
"officials-cant-stop-spying-on-their-crushes-1789490933\"> wiretap someone "
"who was the object of a romantic obsession</a>. The AP knows of <a href="
"\"https://apnews.com/699236946e3140659fff8a2362e16f43\">many other instances "
"in the US</a>."
msgstr ""
"Dodatkowo pracownicy państwowej inwigilacji będą wykorzystywać zgromadzone "
"dane dla osobistych celów. Niektórzy funkcjonariusze NSA <a href=\"https://"
"www.theguardian.com/world/2013/aug/24/nsa-analysts-abused-surveillance-"
"systems\">wykorzystywali dane pochodzące z&nbsp;systemów inwigilacyjnych "
"do&nbsp;śledzenia swoich przeszłych, obecnych lub&nbsp;wymarzonych w&nbsp;"
"przyszłości romantycznych partnerów</a>, w&nbsp;praktyce zwanej &bdquo;"
"LOVEINT.&rdquo; NSA mówi, że&nbsp;kilkukrotnie złapało i&nbsp;ukarało "
"za&nbsp;takie praktyki, nie wiemy jednak&nbsp;ile takich sytuacji nie "
"zostało wykrytych. Wydarzenia te nie powinny nas zaskakiwać, ponieważ&nbsp;"
"policja od&nbsp;dawna <a href=\"https://web.archive.org/web/20160401102120/"
"http://www.sweetliberty.org/issues/privacy/lein1.htm#.V_mKlYbb69I\">używa "
"swoich dostępów do&nbsp;rekordów praw jazdy aby&nbsp;namierzać atrakcyjne "
"osoby</a>, a&nbsp;praktyka ta znana jest jako &bdquo;running a&nbsp;plate "
"for a&nbsp;date (pogoń rejestracji za&nbsp;zaproszenie do&nbsp;kolacji)."
"&rdquo; Praktyka ta została rozszerzona za&nbsp;pomocą <a href=\"https://web."
"archive.org/web/20241102174540/https://theyarewatching.org/issues/risks-"
"increase-once-data-shared\">nowych systemów cyfrowych</a>. W&nbsp;2016 roku "
"prokurator został oskarżony o podrabianie podpisów sędziów w&nbsp;celu "
"uzyskania możliwości <a href=\"https://gizmodo.com/government-officials-cant-"
"stop-spying-on-their-crushes-1789490933\">zakładania podsłuchów komuś, kto "
"był obiektem romantycznej obsesji</a>. AP wie o <a href=\"https://apnews."
"com/699236946e3140659fff8a2362e16f43\">wielu innych, podobnych sytuacjach "
"w&nbsp;Stanach Zjednoczonych</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Surveillance data will always be used for other purposes, even if this is "
"prohibited.  Once the data has been accumulated and the state has the "
"possibility of access to it, it can misuse that data in dreadful ways, as "
"shown by examples from <a href=\"https://web.archive.org/web/20220619175619/"
"http://falkvinge.net/2012/03/17/collected-personal-data-will-always-be-used-"
"against-the-citizens/\">Europe</a>, <a href=\"https://en.wikipedia.org/wiki/"
"Japanese_American_internment\">the US</a>, and most recently <a href="
"\"https://www.cbc.ca/news/world/terrifying-how-a-single-line-of-computer-"
"code-put-thousands-of-innocent-turks-in-jail-1.4495021\">Turkey</a>.  "
"(Turkey's confusion about who had really used the Bylock program only "
"exacerbated the basic deliberate injustice of arbitrarily punishing people "
"for having used it.)"
msgstr ""
"Dane pochodzące z&nbsp;inwigilacji będą zawsze wykorzystywane w&nbsp;innych "
"celach, nawet jeśli jest to zabronione. Kiedy tylko dane zostaną zgromadzone "
"a&nbsp;państwo ma możliwość do&nbsp;nich dostępu, może korzystać z&nbsp;tych "
"danych w&nbsp;niecny sposób, jak w&nbsp;przykładach z&nbsp;<a href=\"https://"
"web.archive.org/web/20220619175619/http://falkvinge.net/2012/03/17/collected-"
"personal-data-will-always-be-used-against-the-citizens/\">Europy</a>, <a "
"href=\"https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_American_internment\">Stanów "
"Zjednoczonych</a> i&nbsp;ostatnio z&nbsp;<a href=\"https://www.cbc.ca/news/"
"world/terrifying-how-a-single-line-of-computer-code-put-thousands-of-"
"innocent-turks-in-jail-1.4495021\">Turcji</a>. (Tureckie zamieszanie "
"odnośnie tego kto rzeczywiście użył programu Bylock tylko wzmocniło poczucie "
"niesprawiedliwości jakim jest dowolne karanie ludzi za&nbsp;korzystanie "
"z&nbsp;niego.)"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"You may feel your government won't use your personal data for repression, "
"but you can't rely on that feeling, because governments do change.  As of "
"2021, many ostensibly democratic states are <a href=\"https://www."
"theguardian.com/commentisfree/2021/aug/21/beware-state-surveillance-of-your-"
"lives-governments-can-change-afghanistan\">ruled by people with "
"authoritarian leanings</a>, and the Taliban have taken over Afghanistan's "
"systems of biometric identification that were set up at the instigation of "
"the US.  The UK is working on a law to <a href=\"https://www.theguardian.com/"
"commentisfree/2021/aug/09/police-bill-not-law-order-state-control-erosion-"
"freedom\">repress nonviolent protests that might be described as causing "
"&ldquo;serious disruption.&rdquo;</a> The US could become permanently "
"repressive in 2025, for all we know."
msgstr ""
"Możecie myśleć, że&nbsp;Wasz rząd nie będzie używał Waszych osobistych "
"danych do&nbsp;represji, ale&nbsp;nie powinniście polegać na&nbsp;tych "
"uczuciach, ponieważ&nbsp;rządy się zmieniają. Według stanu na&nbsp;2021 "
"wiele demokratycznych krajów jest <a href=\"https://www.theguardian.com/"
"commentisfree/2021/aug/21/beware-state-surveillance-of-your-lives-"
"governments-can-change-afghanistan\">rządzonych przez ludzi z&nbsp;"
"autorytarnymi ciągotami</a>, a&nbsp;Taliban przejął Afgańskie systemy "
"biometrycznej identyfikacji, które były tworzone z&nbsp;inicjatywy Stanów "
"Zjednoczonych. Wielka Brytania pracuje nad&nbsp;prawem do&nbsp;<a href="
"\"https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/aug/09/police-bill-not-law-"
"order-state-control-erosion-freedom\">represjonowania pokojowych protestów, "
"które mogą być opisane jako wywołujące &bdquo;poważne zakłócenia.&rdquo;</a> "
"Stany Zjednoczone mogą równie dobrze stać się permanentnie represyjne "
"w&nbsp;2025."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Personal data collected by the state is also likely to be obtained by "
"outside crackers that break the security of the servers, even by <a href="
"\"https://www.techdirt.com/2015/06/12/second-opm-hack-revealed-even-worse-"
"than-first/\">crackers working for hostile states</a>."
msgstr ""
"Osobiste dane gromadzone przez państwo mogą również dostać się w&nbsp;ręce "
"zewnętrznych crackerów, którzy łamią zabezpieczenia serwerów, albo&nbsp;"
"nawet przez <a href=\"https://www.techdirt.com/2015/06/12/second-opm-hack-"
"revealed-even-worse-than-first/\">crackerów pracujących dla wrogich państw</"
"a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Governments can easily use massive surveillance capability to <a href="
"\"https://www.nytimes.com/2015/06/22/world/europe/macedonia-government-is-"
"blamed-for-wiretapping-scandal.html\">subvert democracy directly</a>."
msgstr ""
"Rządy mogą łatwo korzystać ze zdolności masowej inwigilacji do&nbsp;<a href="
"\"https://www.nytimes.com/2015/06/22/world/europe/macedonia-government-is-"
"blamed-for-wiretapping-scandal.html\">bezpośredniego podkopywania "
"demokracji</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Total surveillance accessible to the state enables the state to launch a "
"massive fishing expedition against any person.  To make journalism and "
"democracy safe, we must limit the accumulation of data that is easily "
"accessible to the state."
msgstr ""
"Totalna inwigilacja dostępna dla państwa pozwala mu na&nbsp;masowe represje "
"przeciwko komukolwiek. Aby&nbsp;uczynić dziennikarstwo i&nbsp;demokracje "
"bezpiecznymi musimy ograniczyć akumulacje danych, do&nbsp;których dostęp "
"jest dla państwa łatwy."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Robust Protection for Privacy Must Limit Technology for Collecting Data"
msgstr ""
"Solidna ochrona prywatności musi ograniczać technologie do&nbsp;gromadzenia "
"danych"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"The Electronic Frontier Foundation and other organizations propose a set of "
"legal principles designed to <a href=\"https://necessaryandproportionate.org"
"\">prevent the abuses of massive surveillance</a>.  These principles "
"include, crucially, explicit legal protection for whistleblowers; as a "
"consequence, they would be adequate for protecting democratic freedoms&mdash;"
"if adopted completely and enforced without exception forever."
msgstr ""
"Electronic Frontier Foundation oraz&nbsp;inne organizacje proponują kilka "
"prawnych propozycji zaprojektowanych aby&nbsp;<a href=\"https://"
"necessaryandproportionate.org\">ograniczyć nadużycia masowej inwigilacji</"
"a>. Propozycje te zawierają przede wszystkim prawną ochronę demaskatorów. "
"Konsekwencją tego będą one łatwiej chronić demokratyczne wolności&nbsp;"
"&ndash; jeśli będą zaadoptowane całkowicie i&nbsp;egzekwowane bez&nbsp;"
"jakichkolwiek wyjątków na&nbsp;zawsze."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"However, such legal protections are precarious: as recent history shows, "
"they can be repealed (as in the FISA Amendments Act), suspended, or <a href="
"\"https://www.nytimes.com/2009/04/16/us/16nsa.html\">ignored</a>."
msgstr ""
"Jednakże takie ochrony prawne są niepewne: jak pokazuje współczesna historia "
"mogą łatwo być uchylane (jak w&nbsp;ustawie zmieniającej FISA), zawieszane "
"lub&nbsp;<a href=\"https://www.nytimes.com/2009/04/16/us/16nsa.html"
"\">ignorowane</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Meanwhile, demagogues will cite the usual excuses as grounds for total "
"surveillance; any terrorist attack, even one that kills just a handful of "
"people, can be hyped to provide an opportunity."
msgstr ""
"W&nbsp;tym samym czasie demagodzy będą powtarzali te same wymówki za&nbsp;"
"utrzymaniem totalnej inwigilacji: jakikolwiek atak terrorystyczny, nawet "
"taki który zabije tylko kilku ludzi, może być nagłaśniany żeby dostarczyć "
"okazję."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"If limits on access to the data are set aside, it will be as if they had "
"never existed: years worth of dossiers would suddenly become available for "
"misuse by the state and its agents and, if collected by companies, for their "
"private misuse as well.  If, however, we stop the collection of dossiers on "
"everyone, those dossiers won't exist, and there will be no way to compile "
"them retroactively.  A new illiberal regime would have to implement "
"surveillance afresh, and it would only collect data starting at that date.  "
"As for suspending or momentarily ignoring this law, the idea would hardly "
"make sense."
msgstr ""
"Jeżeli&nbsp;limity dostępu do&nbsp;danych będą odsunięte na&nbsp;bok będzie "
"tak, jakby nigdy nie istniały: dokumenty zbierane latami staną się łatwo "
"dostępne do&nbsp;wykorzystywania w&nbsp;złych celach przez państwo i&nbsp;"
"jego agentów, oraz, jeśli będą gromadzone przez firmy to będą także "
"wykorzystywane do&nbsp;ich prywatnych nadużyć. Jeżeli&nbsp;jednak zatrzymamy "
"gromadzenie dokumentacji o wszystkich te dokumentacje nie będą istnieć, "
"oraz&nbsp;nie będzie żadnej możliwości kompilowania ich wstecz. Nowy "
"nieliberalny reżim musiałby wznowić inwigilację, jednak&nbsp;byłby w&nbsp;"
"stanie gromadzić dane tylko od&nbsp;tej daty. W&nbsp;wypadku zawieszania "
"lub&nbsp;chwilowego ignorowania tego prawa ta idea nie miałaby sensu."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "First, Don't Be Foolish"
msgstr "Po&nbsp;pierwsze&nbsp;&ndash; nie bądź&nbsp;naiwny"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"To have privacy, you must not throw it away: the first one who has to "
"protect your privacy is you.  Avoid identifying yourself to web sites, "
"contact them with Tor, and use browsers that block the schemes they use to "
"track visitors.  Use the GNU Privacy Guard to encrypt the contents of your "
"email.  Pay for things with cash."
msgstr ""
"Aby&nbsp;zachować prywatność musicie się jej nie pozbywać: pierwszymi "
"osobami, które muszą chronić Waszą prywatność jesteście Wy. Unikajcie "
"identyfikowania siebie przez strony internetowe, łącząc się z&nbsp;nimi "
"za&nbsp;pośrednictwem Tor'a oraz&nbsp;używajcie przeglądarek, które blokują "
"możliwości stron do&nbsp;śledzenia odwiedzających. Korzystajcie z&nbsp;GNU "
"Privacy Guard do&nbsp;szyfrowania zawartości waszych maili. Płaćcie gotówką."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Keep your own data; don't store your data in a company's &ldquo;"
"convenient&rdquo; &ldquo;cloud&rdquo; server.  It's safe, however, to "
"entrust a data backup to a commercial service, provided you put the files in "
"an archive and encrypt the whole archive, including the names of the files, "
"with free software on your own computer before uploading it."
msgstr ""
"Przetrzymujcie swoje własne dane; nie przechowujcie ich na&nbsp;&bdquo;"
"wygodnych&rdquo;, firmowych, &bdquo;chmurowych&rdquo; serwerach. Jest to "
"bezpieczne, jednakże aby&nbsp;zaufać komercyjnej usłudze przechowywania "
"kopii bezpieczeństwa najpierw umieśćcie wasze dane w&nbsp;archiwum i&nbsp;"
"zaszyfrujcie je w&nbsp;całości, włącznie z&nbsp;nazwami plików używając "
"do&nbsp;tego wolnego oprogramowania na&nbsp;waszym komputerze przed "
"wysłaniem tych danych."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"For privacy's sake, you must avoid nonfree software; if you give control of "
"your computer's operations to companies, they are <a href=\"/malware/"
"proprietary-surveillance.html\">likely to make it spy on you</a>.  Avoid <a "
"href=\"/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html\">service as a "
"software substitute</a>; in addition to giving others control of how your "
"computing is done, it requires you to hand over all the pertinent data to "
"the company's server."
msgstr ""
"Dla Waszej prywatności musicie unikać niewolnego oprogramowania; jeżeli&nbsp;"
"oddacie kontrolę nad&nbsp;swoimi komputerowymi operacjami firmom będą one <a "
"href=\"/malware/proprietary-surveillance.html\">prawdopodobnie Was "
"szpiegować</a>. Unikajcie <a href=\"/philosophy/who-does-that-server-really-"
"serve.html\">usług jako substytutu oprogramowania</a>; jako dodatek do&nbsp;"
"oddawania innym kontroli nad&nbsp;Waszymi obliczeniami wymagają one od&nbsp;"
"was przekazywania wszystkich danych do&nbsp;firmowych serwerów."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Protect your friends' and acquaintances' privacy, too.  <a href=\"https://"
"bits.blogs.nytimes.com/2014/05/21/in-cybersecurity-sometimes-the-weakest-"
"link-is-a-family-member/\">Don't give out their personal information</a> "
"except how to contact them, and never give any web site your list of email "
"or phone contacts.  Don't tell a company such as Facebook anything about "
"your friends that they might not wish to publish in a newspaper.  Better "
"yet, don't be used by Facebook at all.  Reject communication systems that "
"require users to give their real names, even if you are happy to divulge "
"yours, since they pressure other people to surrender their privacy."
msgstr ""
"Chrońcie również prywatność Waszych przyjaciół i&nbsp;znajomych. <a href="
"\"https://bits.blogs.nytimes.com/2014/05/21/in-cybersecurity-sometimes-the-"
"weakest-link-is-a-family-member/\">Nie przekazujcie ich osobistych "
"informacji</a> poza wymaganymi do&nbsp;kontaktu z&nbsp;nimi, oraz&nbsp;nigdy "
"nie przekazujcie stronom internetowym Waszej listy z&nbsp;kontaktami "
"telefonicznymi lub&nbsp;mailowymi. Nie zdradzajcie korporacjom takim jak "
"Facebook niczego o Waszych znajomych poza tym, co sami chętnie "
"opublikowaliby w&nbsp;gazetach na&nbsp;swój temat. Co jeszcze lepsze&nbsp;"
"&ndash; wcale nie korzystajcie z&nbsp;Facebooka. Odrzucajcie systemy "
"komunikacji wymagające od&nbsp;użytkowników udostępnienia im swoich "
"prawdziwych imion lub&nbsp;nazwisk nawet jeśli jesteście gotowi do&nbsp;"
"udostępnienia Waszych danych, ponieważ&nbsp;wywoła to presję na&nbsp;innych "
"aby&nbsp;również oddali swoją prywatność."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Self-protection is essential, but even the most rigorous self-protection is "
"insufficient to protect your privacy on or from systems that don't belong to "
"you.  When we communicate with others or move around the city, our privacy "
"depends on the practices of society.  We can avoid some of the systems that "
"surveil our communications and movements, but not all of them.  Clearly, the "
"better solution is to make all these systems stop surveilling people other "
"than legitimate suspects."
msgstr ""
"Samoobrona jest podstawą, ale&nbsp;nawet najbardziej rygorystyczna jej forma "
"jest niewystarczająca aby&nbsp;chronić Waszą prywatność w&nbsp;lub przed "
"systemami, które do&nbsp;Was nie należą. Kiedy komunikujemy się z&nbsp;"
"innymi lub&nbsp;poruszamy po&nbsp;mieście, nasza prywatność zależy od&nbsp;"
"społecznych praktyk. Możemy unikać niektórych systemów śledzących naszą "
"komunikację i&nbsp;ruch, ale&nbsp;nie wszystkich. Oczywiście najlepszym "
"rozwiązaniem jest sprawienie, aby&nbsp;te systemy przestały inwigilować "
"ludzi poza tymi rzeczywiście podejrzanymi."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "We Must Design Every System for Privacy"
msgstr "Musimy projektować każdy system dla prywatności"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"If we don't want a total surveillance society, we must consider surveillance "
"a kind of social pollution, and limit the surveillance impact of each new "
"digital system just as we limit the environmental impact of physical "
"construction."
msgstr ""
"Jeżeli&nbsp;nie chcemy żyć w&nbsp;społeczeństwie totalnej inwigilacji musimy "
"uznać ją za&nbsp;rodzaj społecznego zanieczyszczenia i&nbsp;ograniczać wpływ "
"inwigilacji wszystkich nowych systemów cyfrowych tak samo jak ograniczamy "
"wpływ fizycznych konstrukcji na&nbsp;środowisko."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"For example: &ldquo;smart&rdquo; meters for electricity are touted for "
"sending the power company moment-by-moment data about each customer's "
"electric usage, including how usage compares with users in general.  This is "
"implemented based on general surveillance, but does not require any "
"surveillance.  It would be easy for the power company to calculate the "
"average usage in a residential neighborhood by dividing the total usage by "
"the number of subscribers, and send that to the meters.  Each customer's "
"meter could compare her usage, over any desired period of time, with the "
"average usage pattern for that period.  The same benefit, with no "
"surveillance!"
msgstr ""
"Przykładowo: &bdquo;inteligentne&rdquo; urządzenia pomiaru zużycia "
"elektryczności są zaprojektowane aby&nbsp;wysyłać firmie energetycznej "
"zużycie prądu każdego klienta w&nbsp;dowolnym przedziale czasu, włączając "
"w&nbsp;to zużycie energii w&nbsp;porównaniu do&nbsp;innych użytkowników. "
"Jest to zaimplementowane bazując na&nbsp;ogólnej inwigilacji, jednakże jej "
"nie wymaga. Łatwym dla firmy energetycznej byłoby obliczanie średniego "
"zużycia na&nbsp;osiedlu mieszkalnym dzieląc całkowite zużycie przez ilość "
"subskrybentów i&nbsp;wysyłać te dane na&nbsp;urządzenia pomiarowe. "
"Urządzenie każdego klienta mogłoby porównywać zużycie w&nbsp;dowolnym "
"przedziale czasu ze średnią z&nbsp;tego okresu. Ta sama zaleta, ale&nbsp;bez "
"inwigilacji!"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"We need to design such privacy into all our digital systems&nbsp;[<a href="
"\"#ambientprivacy\">1</a>]."
msgstr ""
"Musimy projektować takie rozwiązania dla prywatności we wszystkich naszych "
"systemach cyfrowych&nbsp;[<a href=\"#ambientprivacy\">1</a>]."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Remedy for Collecting Data: Leaving It Dispersed"
msgstr "Lekarstwo na&nbsp;zbieranie danych: rozproszenie ich"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"One way to make monitoring safe for privacy is to keep the data dispersed "
"and inconvenient to access.  Old-fashioned security cameras were no threat "
"to privacy(<a href=\"#privatespace\">*</a>).  The recording was stored on "
"the premises, and kept for a few weeks at most.  Because of the "
"inconvenience of accessing these recordings, it was never done massively; "
"they were accessed only in the places where someone reported a crime.  It "
"would not be feasible to physically collect millions of tapes every day and "
"watch them or copy them."
msgstr ""
"Jedną z&nbsp;opcji na&nbsp;uczynienie monitoringu bezpiecznym dla "
"prywatności jest przechowywanie danych w&nbsp;rozproszeniu oraz&nbsp;w "
"sposób niewygodny do&nbsp;uzyskania dostępu. Stare kamery bezpieczeństwa nie "
"były zagrożeniem dla prywatności(<a href=\"#privatespace\">*</a>). Nagrania "
"były przechowywane na&nbsp;miejscu i&nbsp;to najdłużej przez kilka tygodni. "
"Dzięki niewygodzie w&nbsp;dostępie do&nbsp;tych nagrań nie były nigdy masowo "
"nadużywane; dostęp do&nbsp;nich był uzyskiwany tylko w&nbsp;przypadku, "
"w&nbsp;których ktoś zgłosił przestępstwo. Nie byłoby praktyczne codzienne "
"kolekcjonowanie milionów kaset i&nbsp;oglądanie lub&nbsp;kopiowanie ich."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Nowadays, security cameras have become surveillance cameras: they are "
"connected to the Internet so recordings can be collected in a data center "
"and saved forever.  In Detroit, the cops pressure businesses to give them <a "
"href=\"https://eu.detroitnews.com/story/news/local/detroit-city/2018/01/23/"
"detroit-green-light/109524794/\">unlimited access to their surveillance "
"cameras</a> so that they can look through them at any and all times.  This "
"is already dangerous, but it is going to get worse.  Advances in <a href="
"\"#facial-recognition\">facial recognition</a> may bring the day when "
"suspected journalists can be tracked on the street all the time to see who "
"they talk with."
msgstr ""
"Współcześnie systemy monitoringu stały się systemami inwigilacji: są "
"podłączone do&nbsp;Internetu, przez co nagrania mogą być zbierane w&nbsp;"
"centrach danych oraz&nbsp;na zawsze zapisywane. W&nbsp;Detroit policjanci "
"zmuszają biznesy aby&nbsp;zapewnić im <a href=\"https://eu.detroitnews.com/"
"story/news/local/detroit-city/2018/01/23/detroit-green-light/109524794/"
"\">nielimitowany dostęp do&nbsp;swoich systemów monitoringu</a>, aby&nbsp;"
"mogli zaglądać przez nie kiedykolwiek chcą. Samo to jest niebezpieczne, "
"ale&nbsp;stanie się jeszcze gorsze. Postępy w&nbsp;<a href=\"#facial-"
"recongition\">rozpoznawaniu twarzy</a> mogą doprowadzić do&nbsp;czasów, "
"w&nbsp;których podejrzani dziennikarze będą mogli być ciągle śledzeni "
"na&nbsp;ulicach aby&nbsp;było wiadome z&nbsp;kim rozmawiają."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Internet-connected cameras often have lousy digital security themselves, "
"which means <a href=\"https://www.csoonline.com/article/2221934/cia-wants-to-"
"spy-on-you-through-your-appliances.html\">anyone can watch what those "
"cameras see</a>.  This makes internet-connected cameras a major threat to "
"security as well as privacy.  For privacy's sake, we should ban the use of "
"Internet-connected cameras aimed where and when the public is admitted, "
"except when carried by people.  Everyone must be free to post photos and "
"video recordings occasionally, but the systematic accumulation of such data "
"on the Internet must be limited."
msgstr ""
"Kamery podłączone do&nbsp;internetu zwykle mają kiepskie zabezpieczenia, co "
"oznacza że&nbsp;<a href=\"https://www.csoonline.com/article/2221934/cia-"
"wants-to-spy-on-you-through-your-appliances.html\">każdy może oglądać to, co "
"te kamery widzą</a>. To sprawia, że&nbsp;podłączone do&nbsp;internetu "
"systemy monitoringów są poważnym zagrożeniem tak dla bezpieczeństwa, jak "
"i&nbsp;prywatności. Dla zachowania własnej prywatności powinniśmy zakazać "
"stosowania kamer podłączonych do&nbsp;internetu wymierzonych w&nbsp;miejsca "
"publiczne, pomijając kamery noszone przez ludzi. Każdy musi być wolnym "
"do&nbsp;okazjonalnego publikowania zdjęć i&nbsp;nagrań wideo, ale&nbsp;"
"systemowa akumulacja takich danych w&nbsp;internecie musi być limitowana."

#. type: Content of: <div><div><div><p>
msgid ""
"(*) I assume here that the security camera points at the inside of a store, "
"or at the street.  Any camera pointed at someone's private space by someone "
"else violates privacy, but that is another issue."
msgstr ""
"(*) W&nbsp;tym miejscu zakładam, że&nbsp;kamera obejmuje wnętrze sklepu "
"bądź&nbsp;ulicę. Jakakolwiek kamera wycelowana w&nbsp;czyjąś prywatną "
"przestrzeń przez kogoś innego jest atakiem na&nbsp;prywatność, ale&nbsp;to "
"inny problem."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Also consider reading &ldquo;<a href=\"https://www.theguardian.com/"
"commentisfree/2018/apr/03/facebook-abusing-data-law-privacy-big-tech-"
"surveillance\">A radical proposal to keep your personal data safe</a>,"
"&rdquo; published in <cite>The Guardian</cite> in April&nbsp;2018."
msgstr ""
"Rozważcie również przeczytanie &bdquo;<a href=\"https://www.theguardian.com/"
"commentisfree/2018/apr/03/facebook-abusing-data-law-privacy-big-tech-"
"surveillance\">Radykalnej propozycji zadbania o bezpieczeństwo Waszych "
"osobistych danych</a>,&rdquo;opublikowanej w&nbsp;<cite>The Guardian</cite> "
"w&nbsp;kwietniu&nbsp;2018 roku."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Remedy for Internet Commerce Surveillance"
msgstr "Lekarstwo na&nbsp;komercyjną inwigilację internetu"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Most data collection comes from people's own digital activities.  Usually "
"the data is collected first by companies.  But when it comes to the threat "
"to privacy and democracy, it makes no difference whether surveillance is "
"done directly by the state or farmed out to a business, because the data "
"that the companies collect is systematically available to the state."
msgstr ""
"Większość zbieranych danych pochodzi z&nbsp;osobistych cyfrowych aktywności "
"ludzi. Zwykle dane są najpierw zbierane przez firmy. Kiedy jednak&nbsp;"
"chodzi o zagrożenie dla prywatności i&nbsp;demokracji nie ma różnicy między "
"inwigilacją realizowaną przez państwo czy&nbsp;przez biznes, ponieważ&nbsp;"
"dane które gromadzą firmy są systematycznie dostępne dla państwa."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"The NSA, through PRISM, has <a href=\"https://www.commondreams.org/"
"news/2013/08/23/latest-docs-show-financial-ties-between-nsa-and-internet-"
"companies\">gotten into the databases of many large Internet corporations</"
"a>.  AT&amp;T has saved all its phone call records since 1987 and <a href="
"\"https://www.nytimes.com/2013/09/02/us/drug-agents-use-vast-phone-trove-"
"eclipsing-nsas.html?_r=0\">makes them available to the DEA</a> to search on "
"request.  Strictly speaking, the U.S.  government does not possess that "
"data, but in practical terms it may as well possess it.  Some companies are "
"praised for <a href=\"https://www.eff.org/who-has-your-back-government-data-"
"requests-2015\">resisting government data requests to the limited extent "
"they can</a>, but that can only partly compensate for the harm they do to by "
"collecting that data in the first place.  In addition, many of those "
"companies misuse the data directly or provide it to data brokers."
msgstr ""
"NSA za&nbsp;pomocą programu PRISM <a href=\"https://www.commondreams.org/"
"news/2013/08/23/latest-docs-show-financial-ties-between-nsa-and-internet-"
"companies\">dostało się do&nbsp;baz danych wielu wielkich internetowych "
"korporacji</a>. AT&amp;T od&nbsp;1987 roku zapisywało wszystkie rejestry "
"połączeń telefonicznych i&nbsp;<a href=\"https://www.nytimes.com/2013/09/02/"
"us/drug-agents-use-vast-phone-trove-eclipsing-nsas.html?_r=0\">udostępnia je "
"DEA</a> aby&nbsp;przeszukiwać na&nbsp;zlecenie. Mówiąc stricte rząd Stanów "
"Zjednoczonych nie posiada tych danych, ale&nbsp;w praktyce równie dobrze "
"mógłby je posiadać. Niektóre korporacje są chwalone za&nbsp;<a href="
"\"https://www.eff.org/who-has-your-back-government-data-"
"requests-2015\">opieranie się rządowym zarządzeniom uzyskiwania dostępu "
"do&nbsp;danych w&nbsp;możliwym dla nich limitowanym zakresie</a>, ale&nbsp;"
"to może tylko częściowo zadośćuczynić za&nbsp;szkody, które wyrządzają przez "
"sam fakt zbierania danych. Dodatkowo wiele tych firm bezpośrednio nadużywa "
"tych danych, albo&nbsp;dostarcza je brokerom danych."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"The goal of making journalism and democracy safe therefore requires that we "
"reduce the data collected about people by any organization, not just by the "
"state.  We must redesign digital systems so that they do not accumulate data "
"about their users.  If they need digital data about our transactions, they "
"should not be allowed to keep them more than a short time beyond what is "
"inherently necessary for their dealings with us."
msgstr ""
"Cel zapewnienia bezpieczeństwa dziennikarstwu i&nbsp;demokracji zatem&nbsp;"
"wymaga tego, abyśmy ograniczyli zbieranie danych o ludziach przez "
"jakąkolwiek organizację, nie tylko przez państwo. Musimy przeprojektować "
"cyfrowe systemy aby&nbsp;nie zbierały danych o swoich użytkownikach. "
"Jeżeli&nbsp;potrzebują cyfrowych danych o naszych transakcjach nie powinni "
"być upoważnieni do&nbsp;przetrzymywania ich dłużej niż jest to konieczne "
"do&nbsp;ich interakcji z&nbsp;nami."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"One of the motives for the current level of surveillance of the Internet is "
"that sites are financed through advertising based on tracking users' "
"activities and propensities.  This converts a mere annoyance&mdash;"
"advertising that we can learn to ignore&mdash;into a surveillance system "
"that harms us whether we know it or not.  Purchases over the Internet also "
"track their users.  And we are all aware that &ldquo;privacy policies&rdquo; "
"are more excuses to violate privacy than commitments to uphold it."
msgstr ""
"Jednym z&nbsp;motywów aktualnego poziomu inwigilacji internetu jest to, "
"że&nbsp;strony są finansowane przez reklamy opierające się na&nbsp;"
"aktywnościach lub&nbsp;wzorcach zachowań użytkowników. To konwertuje lekko "
"denerwujące reklamy&nbsp;&ndash; które możemy nauczyć się ignorować&nbsp;"
"&ndash; w&nbsp;systemy inwigilacji, które krzywdzą nas niezależnie od&nbsp;"
"tego, czy&nbsp;zdajemy sobie z&nbsp;ich istnienia sprawę. Zakupy dokonywane "
"przez Internet również śledzą swoich użytkowników. I&nbsp;wszyscy jesteśmy "
"doskonale zaznajomieni z&nbsp;tym, że&nbsp;&bdquo;polityki "
"prywatności&rdquo; są tylko wymówkami do&nbsp;naruszania prywatności, "
"zamiast bycia zapewnieniami dla jej zachowania."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"We could correct both problems by adopting a system of anonymous "
"payments&mdash;anonymous for the payer, that is.  (We don't want to help the "
"payee dodge taxes.)  <a href=\"https://web.archive.org/web/20210612221326/"
"https://www.wired.com/2013/05/lets-cut-through-the-bitcoin-hype/\">Bitcoin "
"is not anonymous</a>, though there are efforts to develop ways to pay "
"anonymously with Bitcoin.  However, technology for <a href=\"https://web."
"archive.org/web/20210621113324/https://www.wired.com/1994/12/emoney/"
"\">digital cash was first developed in the 1980s</a>; the GNU software for "
"doing this is called <a href=\"https://taler.net/\">GNU Taler</a>.  Now we "
"need only suitable business arrangements, and for the state not to obstruct "
"them."
msgstr ""
"Moglibyśmy naprawić oba problemy przez adopcję systemu anonimowych "
"płatności&nbsp;&ndash; anonimowych dla płacącego oczywiście. (Nie chcemy "
"pomagać płatnikom unikać podatków.) <a href=\"https://web.archive.org/"
"web/20210612221326/https://www.wired.com/2013/05/lets-cut-through-the-"
"bitcoin-hype/\">Bitcoin nie jest anonimowy</a>, chociaż istnieją próby "
"stworzenia anonimowych płatności Bitcoinem. Jednakże technologia dla <a href="
"\"https://web.archive.org/web/20210621113324/https://www.wired.com/1994/12/"
"emoney/\">cyfrowych pieniędzy została pierwotnie stworzona w&nbsp;latach "
"1980tych</a>; oprogramowanie GNU do&nbsp;tego nazywa się <a href=\"https://"
"taler.net/\">GNU Taler</a>. Teraz potrzebujemy tylko odpowiednich "
"biznesowych ustaleń oraz&nbsp;państwa, które nie będzie ich blokować."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Another possible method for anonymous payments would use <a href=\"/"
"philosophy/phone-anonymous-payment.html\">prepaid phone cards</a>.  It is "
"less convenient, but very easy to implement."
msgstr ""
"Inną możliwą metodą anonimowych płatności jest używanie <a href=\"/"
"philosophy/phone-anonymous-payment.html\">telefonicznych kart prepaid</a>. "
"Jest to mniej wygodne, ale&nbsp;bardzo łatwe do&nbsp;zaimplementowania."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"A further threat from sites' collection of personal data is that security "
"breakers might get in, take it, and misuse it.  This includes customers' "
"credit card details.  An anonymous payment system would end this danger: a "
"security hole in the site can't hurt you if the site knows nothing about you."
msgstr ""
"Odleglejszym zagrożeniem od&nbsp;gromadzenia osobistych danych przez strony "
"internetowe są łamacze zabezpieczeń, którzy mogą dostać się do&nbsp;nich, "
"zdobyć je oraz&nbsp;je nadużywać. Wliczają się w&nbsp;to dane kart "
"kredytowych klientów. Anonimowy system płatności rozwiązałby te zagrożenie: "
"dziura bezpieczeństwa w&nbsp;stronie nie może Was skrzywdzić jeśli ta strona "
"nic o Was nie wie."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Remedy for Travel Surveillance"
msgstr "Lekarstwo na&nbsp;inwigilację podróżną"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"We must convert digital toll collection to anonymous payment (using digital "
"cash, for instance).  License-plate recognition systems <a href=\"https://"
"www.eff.org/deeplinks/2018/11/eff-and-muckrock-release-records-and-data-200-"
"law-enforcement-agencies-automated\"> recognize all cars' license plates</"
"a>, and the <a href=\"http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/"
"whos_watching_you/8064333.stm\">data can be kept indefinitely</a>; they "
"should be required by law to notice and record only those license numbers "
"that are on a list of cars sought by court orders.  A less secure "
"alternative would record all cars locally but only for a few days, and not "
"make the full data available over the Internet; access to the data should be "
"limited to searching for a list of court-ordered license-numbers."
msgstr ""
"Musimy dokonać konwersji pobierania cyfrowych opłat w&nbsp;płatności "
"anonimowe (przykładowo używając cyfrowej gotówki). Systemy rozpoznawania "
"tablic rejestracyjnych <a href=\"https://www.eff.org/deeplinks/2018/11/eff-"
"and-muckrock-release-records-and-data-200-law-enforcement-agencies-automated"
"\">rozpoznają tablice rejestracyjne wszystkich samochodów</a> i&nbsp;<a href="
"\"http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/whos_watching_you/8064333.stm\">dane "
"te mogą być przetrzymywane na&nbsp;zawsze</a>. Prawo powinno wymagać "
"wykrywania i&nbsp;zapisywania tylko tych tablic rejestracyjnych, które są "
"na&nbsp;liście samochodów poszukiwanych przez nakazy sądowe. Mniej "
"bezpieczną alternatywą byłoby zapisywanie wszystkich samochodów lokalnie, "
"ale&nbsp;tylko przez kilka dni oraz&nbsp;aby nie umożliwiać dostępu do&nbsp;"
"tych danych przez Internet&nbsp;&ndash; dostęp do&nbsp;tych danych powinien "
"być limitowany do&nbsp;wyszukiwania tylko samochodów z&nbsp;listy numerów "
"rejestracyjnych dostarczonych przez sąd."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"The U.S. &ldquo;no-fly&rdquo; list must be abolished because it is <a href="
"\"https://www.aclu.org/news/national-security/victory-federal-court-"
"recognizes-constitutional\">punishment without trial</a>."
msgstr ""
"Lista &bdquo;no-fly&rdquo; Stanów Zjednoczonych powinna być zlikwidowana, "
"ponieważ&nbsp;jest <a href=\"https://www.aclu.org/news/national-security/"
"victory-federal-court-recognizes-constitutional\">karaniem bez&nbsp;procesu "
"sądowego</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"It is acceptable to have a list of people whose person and luggage will be "
"searched with extra care, and anonymous passengers on domestic flights could "
"be treated as if they were on this list.  It is also acceptable to bar non-"
"citizens, if they are not permitted to enter the country at all, from "
"boarding flights to the country.  This ought to be enough for all legitimate "
"purposes."
msgstr ""
"Akceptowalnym jest posiadanie listy ludzi, gdzie osoba lub&nbsp;bagaż mogą "
"być przeszukiwane z&nbsp;dodatkową ostrożnością, a&nbsp;anonimowi "
"pasażerowie lotów krajowych mogliby być traktowani jakby znajdowali się "
"na&nbsp;tej liście. Akceptowalnym jest również zatrzymywanie nie-obywateli, "
"którzy nie są uprawnieni do&nbsp;przybywania na&nbsp;teren państwa przed "
"odprawą na&nbsp;lot do&nbsp;tego kraju. To wystarczyłoby do&nbsp;wszystkich "
"uzasadnionych celów."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Many mass transit systems use some kind of smart cards or RFIDs for "
"payment.  These systems accumulate personal data: if you once make the "
"mistake of paying with anything but cash, they associate the card "
"permanently with your name.  Furthermore, they record all travel associated "
"with each card.  Together they amount to massive surveillance.  This data "
"collection must be reduced."
msgstr ""
"Wiele systemów masowego transportu używa pewnego rodzaju kart inteligentnych "
"lub&nbsp;RFID do&nbsp;płatności. Systemy te gromadzą osobiste dane&nbsp;"
"&ndash; jeżeli&nbsp;choć raz popełniliście błąd płatności czymkolwiek innym "
"niż gotówka przypisują na&nbsp;stałe kartę do&nbsp;Was. Dodatkowo zapisują "
"one wszystkie podróże powiązane z&nbsp;każdą kartą. Razem są one masową "
"inwigilacją. Zbieranie tych danych musi być zredukowane."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Navigation services do surveillance: the user's computer tells the map "
"service the user's location and where the user wants to go; then the server "
"determines the route and sends it back to the user's computer, which "
"displays it.  Nowadays, the server probably records the user's locations, "
"since there is nothing to prevent it.  This surveillance is not inherently "
"necessary, and redesign could avoid it: free/libre software in the user's "
"computer could download map data for the pertinent regions (if not "
"downloaded previously), compute the route, and display it, without ever "
"telling anyone where the user is or wants to go."
msgstr ""
"Systemy nawigacji również inwigilują: komputer użytkownika przekazuje "
"usłudze map informację o lokalizacji użytkownika i&nbsp;tego, gdzie chce on "
"dotrzeć. Następnie serwer wylicza trasę i&nbsp;wysyła ją na&nbsp;komputer "
"użytkownika, który ją wyświetla. Współcześnie serwer najpewniej zapisuje "
"lokalizacje użytkowników, ponieważ&nbsp;nic nie jest w&nbsp;stanie temu "
"zapobiec. Inwigilacja ta nie jest konieczna, a&nbsp;przeprojektowanie "
"mogłoby jej unikać: wolne oprogramowanie na&nbsp;komputerze użytkownika "
"mogłoby pobierać dane map wskazanych regionów (jeżeli wcześniej nie zostały "
"pobrane), obliczyć trasę oraz&nbsp;wyświetlić ją bez&nbsp;informowania "
"kogokolwiek gdzie użytkownik się znajduje lub&nbsp;gdzie chce się znaleźć."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Systems for borrowing bicycles, etc., can be designed so that the borrower's "
"identity is known only inside the station where the item was borrowed.  "
"Borrowing would inform all stations that the item is &ldquo;out,&rdquo; so "
"when the user returns it at any station (in general, a different one), that "
"station will know where and when that item was borrowed.  It will inform the "
"other station that the item is no longer &ldquo;out.&rdquo; It will also "
"calculate the user's bill, and send it (after waiting some random number of "
"minutes) to headquarters along a ring of stations, so that headquarters "
"would not find out which station the bill came from.  Once this is done, the "
"return station would forget all about the transaction.  If an item remains "
"&ldquo;out&rdquo; for too long, the station where it was borrowed can inform "
"headquarters; in that case, it could send the borrower's identity "
"immediately."
msgstr ""
"Systemy do&nbsp;wypożyczania rowerów i&nbsp;im podobne mogą być projektowane "
"tak, aby&nbsp;tożsamość najemcy była znana tylko w&nbsp;miejscu, w&nbsp;"
"którym przedmiot był wypożyczony. Wypożyczalnia mogłaby poinformować "
"wszystkie lokale, że&nbsp;przedmiot jest &bdquo;wypożyczony,&rdquo; "
"zatem&nbsp;kiedy użytkownik zwróci przedmiot do&nbsp;dowolnego lokalu "
"(uznajmy że&nbsp;do innego niż ten z&nbsp;którego został wypożyczony) to ten "
"będzie wiedział gdzie i&nbsp;kiedy przedmiot został wypożyczony. Poinformuje "
"oryginalną lokalizację że&nbsp;przedmiot został &bdquo;zwrócony&rdquo;. "
"Dokona również wyceny należnej przez użytkownika opłaty i&nbsp;wyśle ją (po "
"przeczekaniu losowej liczby minut) do&nbsp;siedziby głównej z&nbsp;"
"wykorzystaniem innych stacji tak, aby&nbsp;główna siedziba nie wiedziała "
"z&nbsp;której stacji przyszła wycena. Kiedy ten proces się zakończy stacja "
"w&nbsp;której przedmiot został oddany zapomni wszystko o tej transakcji. "
"Jeżeli&nbsp;przedmiot znajduje się &bdquo;na zewnątrz&rdquo; przez zbyt "
"długo stacja z&nbsp;której został wypożyczony może poinformować siedzibę "
"główną: w&nbsp;takiej sytuacji mogłoby wysłać informacje o wypożyczającym "
"natychmiastowo."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Remedy for Communications Dossiers"
msgstr "Lekarstwo dla dokumentacji komunikacyjnych"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Internet service providers and telephone companies keep extensive data on "
"their users' contacts (browsing, phone calls, etc).  With mobile phones, "
"they also <a href=\"https://web.archive.org/web/20210312235125/http://www."
"zeit.de/digital/datenschutz/2011-03/data-protection-malte-spitz\">record the "
"user's physical location</a>.  They keep these dossiers for a long time: "
"over 30 years, in the case of AT&amp;T.  Soon they will even <a href="
"\"https://web.archive.org/web/20200830094843/https://www.wired.com/"
"opinion/2013/10/the-trojan-horse-of-the-latest-iphone-with-the-m7-"
"coprocessor-we-all-become-qs-activity-trackers/\">record the user's body "
"activities</a>.  It appears that the <a href=\"https://www.aclu.org/news/"
"national-security/it-sure-sounds-nsa-tracking-our-locations\">NSA collects "
"cell phone location data</a> in bulk."
msgstr ""
"Dostawcy usług internetowych oraz&nbsp;firmy telekomunikacyjne gromadzą "
"ogromne ilości danych o kontaktach ich użytkowników (przeglądanie internetu, "
"połączenia telefoniczne itp.). Dzięki telefonom komórkowym mogą również <a "
"href=\"https://web.archive.org/web/20210312235125/http://www.zeit.de/digital/"
"datenschutz/2011-03/data-protection-malte-spitz\">śledzić fizyczne "
"lokalizacje użytkowników</a>. Przechowują te dane przez długi czas, w&nbsp;"
"przypadku AT&amp;T jest to ponad 30 lat. Niedługo również będą <a href="
"\"https://web.archive.org/web/20200830094843/https://www.wired.com/"
"opinion/2013/10/the-trojan-horse-of-the-latest-iphone-with-the-m7-"
"coprocessor-we-all-become-qs-activity-trackers/\">nagrywać aktywności ciał "
"użytkowników</a>. Wygląda na&nbsp;to, że&nbsp;<a href=\"https://www.aclu.org/"
"news/national-security/it-sure-sounds-nsa-tracking-our-locations\">NSA "
"hurtowo kolekcjonuje dane lokalizacyjne telefonów</a>."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Unmonitored communication is impossible where systems create such dossiers.  "
"So it should be illegal to create or keep them.  ISPs and phone companies "
"must not be allowed to keep this information for very long, in the absence "
"of a court order to surveil a certain party."
msgstr ""
"Komunikacja wolna od&nbsp;nasłuchu jest niemożliwa tam, gdzie systemy tworzą "
"takie dokumentacje. Nielegalnym więc&nbsp;powinno być ich tworzenie lub&nbsp;"
"przechowywanie. Dostawcy usług internetowych oraz&nbsp;firmy "
"telekomunikacyjne powinny nie być w&nbsp;stanie przetrzymywać tych "
"informacji przez bardzo długi czas w&nbsp;przypadkach braku sądowych nakazów "
"do&nbsp;inwigilacji pewnych osób."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"This solution is not entirely satisfactory, because it won't physically stop "
"the government from collecting all the information immediately as it is "
"generated&mdash;which is what the <a href=\"https://www.guardian.co.uk/"
"world/2013/jun/06/nsa-phone-records-verizon-court-order\">U.S. does with "
"some or all phone companies</a>.  We would have to rely on prohibiting that "
"by law.  However, that would be better than the current situation, where the "
"relevant law (the PAT RIOT Act) does not clearly prohibit the practice.  In "
"addition, if the government did resume this sort of surveillance, it would "
"not get data about everyone's phone calls made prior to that time."
msgstr ""
"Rozwiązanie te nie jest całkowicie satysfakcjonujące, ponieważ&nbsp;nie "
"powstrzyma fizycznego gromadzenia przez rządy wszystkich informacji wtedy, "
"kiedy są one generowane&nbsp;&ndash; co właśnie <a href=\"https://www."
"guardian.co.uk/world/2013/jun/06/nsa-phone-records-verizon-court-order"
"\">rząd Stanów Zjednoczonych robi z&nbsp;kilkoma lub&nbsp;wszystkimi firmami "
"telekomunikacyjnymi</a>. Powinniśmy polegać na&nbsp;prawnym tego zakazaniu. "
"Byłoby to jednak&nbsp;lepsze od&nbsp;aktualnej sytuacji, gdzie prawo (PAT "
"RIOT Act) jawnie nie zakazuje tych praktyk. Dodatkowo gdyby rząd ponowił tę "
"inwigilację nie otrzymałby danych o wszystkich połączeniach telefonicznych "
"wykonanych przed tym czasem."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"For privacy about who you exchange email with, a simple partial solution is "
"for you and others to use email services in a country that would never "
"cooperate with your own government, and which communicate with each other "
"using encryption.  However, Ladar Levison (owner of the mail service Lavabit "
"that US surveillance sought to corrupt completely) has a more sophisticated "
"idea for an encryption system through which your email service would know "
"only that you sent mail to some user of my email service, and my email "
"service would know only that I received mail from some user of your email "
"service, but it would be hard to determine that you had sent mail to me."
msgstr ""
"Dla prywatności do&nbsp;tego z&nbsp;kim wymieniasz maile prostym częściowym "
"rozwiązaniem dla Was i&nbsp;innych jest korzystanie z&nbsp;usług e-mail "
"w&nbsp;krajach, które nigdy nie współpracowałyby z&nbsp;Waszym rządem, "
"oraz&nbsp;które komunikują się między sobą z&nbsp;wykorzystaniem "
"szyfrowania. Jednakże Ladar Levison (właściciel usługi mailowej Lavabit, "
"którą amerykańska inwigilacja chciała całkowicie skorumpować) ma bardziej "
"wyszukany pomysł na&nbsp;system szyfrowania przez który Wasze usługi "
"emailowe wiedziałyby tylko że&nbsp;wysłaliście maila do&nbsp;jakiegoś "
"użytkownika w&nbsp;mojej usłudze emailowej, a&nbsp;moja usługa emailowa "
"wiedziałaby tylko że&nbsp;otrzymałem maila od&nbsp;jakiegoś użytkownika "
"Waszej usługi email, ale&nbsp;byłoby trudnym dojść do&nbsp;tego że&nbsp;to "
"Wy wysłaliście do&nbsp;mnie maila."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "But Some Surveillance Is Necessary"
msgstr "Trochę inwigilacji jest jednak&nbsp;konieczne"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"For the state to find criminals, it needs to be able to investigate specific "
"crimes, or specific suspected planned crimes, under a court order.  With the "
"Internet, the power to tap phone conversations would naturally extend to the "
"power to tap Internet connections.  This power is easy to abuse for "
"political reasons, but it is also necessary.  Fortunately, this won't make "
"it possible to find whistleblowers after the fact, if (as I recommend) we "
"prevent digital systems from accumulating massive dossiers before the fact."
msgstr ""
"Aby&nbsp;państwo było w&nbsp;stanie znajdywać przestępców musi potrafić "
"rozwiązywać specyficzne przestępstwa lub&nbsp;specyficzne podejrzenia "
"zaplanowanych przestępstw pod&nbsp;wyrokiem sądu. Dzięki Internetowi "
"możliwość podsłuchiwania telefonicznych konwersacji naturalnie rozszerza się "
"w&nbsp;możliwość podglądania połączeń Internetowych. Ta moc jest łatwa "
"do&nbsp;nadużywania dla celów politycznych, ale&nbsp;i jest konieczna. "
"Szczęśliwie nie uczyni to możliwym wykrywania demaskatorów po&nbsp;fakcie "
"jeżeli&nbsp;(jak osobiście polecam) powstrzymamy systemy cyfrowe przed "
"gromadzeniem masywnych dokumentacji przed faktem."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Individuals with special state-granted power, such as police, forfeit their "
"right to privacy and must be monitored.  (In fact, police have their own "
"jargon term for perjury, &ldquo;<a href=\"https://en.wikipedia.org/w/index."
"php?title=Police_perjury&amp;oldid=552608302\">testilying</a>,&rdquo; since "
"they do it so frequently, particularly about protesters and <a href="
"\"https://web.archive.org/web/20131025014556/http://photographyisnotacrime."
"com/2013/10/23/jeff-gray-arrested-recording-cops-days-becoming-pinac-partner/"
"\"> photographers</a>.)  One city in California that required police to wear "
"video cameras all the time found <a href=\"https://www.motherjones.com/kevin-"
"drum/2013/08/ubiquitous-surveillance-police-edition\">their use of force "
"fell by 60%</a>.  The ACLU is in favor of this."
msgstr ""
"Jednostki ze specjalną, gwarantowaną przez państwo siłą takie jak policja "
"poddają swoje prawo do&nbsp;prywatności i&nbsp;muszą być monitorowane. "
"(Właściwie policja ma swój własny żargon na&nbsp;krzywoprzysięstwo, &bdquo;"
"<a href=\"https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Police_perjury&amp;"
"oldid=552608302\">testilying</a>,&rdquo; ponieważ&nbsp;stosują to tak "
"często, zwłaszcza wobec protestujących i&nbsp;<a href=\"https://web.archive."
"org/web/20131025014556/http://photographyisnotacrime.com/2013/10/23/jeff-"
"gray-arrested-recording-cops-days-becoming-pinac-partner/\">fotografów</a>.) "
"Jedno miasto w&nbsp;Kalifornii, które wymagało od&nbsp;policji ciągłego "
"założenia kamer wideo odkryło, że&nbsp;<a href=\"https://www.motherjones.com/"
"kevin-drum/2013/08/ubiquitous-surveillance-police-edition\">ich "
"wykorzystywanie siły spadło o 60%</a>. ACLU jest tego zwolennikiem."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"<a href=\"https://web.archive.org/web/20171019220057/http://action.citizen."
"org/p/dia/action3/common/public/?action_KEY=12266\">Corporations are not "
"people, and not entitled to human rights</a>.  It is legitimate to require "
"businesses to publish the details of processes that might cause chemical, "
"biological, nuclear, fiscal, computational (e.g., <a href=\"https://"
"DefectiveByDesign.org\">DRM</a>) or political (e.g., lobbying) hazards to "
"society, to whatever level is needed for public well-being.  The danger of "
"these operations (consider the BP oil spill, the Fukushima meltdowns, and "
"the 2008 fiscal crisis) dwarfs that of terrorism."
msgstr ""
"<a href=\"https://web.archive.org/web/20171019220057/http://action.citizen."
"org/p/dia/action3/common/public/?action_KEY=12266\">Korporacje nie są ludźmi "
"i&nbsp;nie zasługują na&nbsp;prawa człowieka</a>. Właściwym jest wymaganie "
"od&nbsp;biznesów publikacji szczegółów na&nbsp;temat procesów, które mogą "
"wywoływać chemiczne, biologiczne, nuklearne, fiskalne, komputerowe (np. <a "
"href=\"https://DefectiveByDesign.org\">DRM</a>) lub&nbsp;polityczne (np. "
"lobbing) zagrożenia dla społeczeństwa na&nbsp;poziomie potrzebnym dla "
"zachowania dobra publicznego. Zagrożenia wynikające z&nbsp;tych operacji "
"(przytoczmy wyciek oleju BP, stopienia reaktorów w&nbsp;Fukushimie lub&nbsp;"
"kryzys finansowy roku 2008) są poważniejsze od&nbsp;terroryzmu."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"However, journalism must be protected from surveillance even when it is "
"carried out as part of a business."
msgstr ""
"Jednakże dziennikarstwo powinno być chronione od&nbsp;inwigilacji nawet "
"jeśli odbywa się jako część biznesu."

#. type: Content of: <div><h3>
msgid "Conclusion"
msgstr "Wnioski"

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Digital technology has brought about a tremendous increase in the level of "
"surveillance of our movements, actions, and communications.  It is far more "
"than we experienced in the 1990s, and <a href=\"https://hbr.org/2013/06/your-"
"iphone-works-for-the-secret-police\">far more than people behind the Iron "
"Curtain experienced</a> in the 1980s, and proposed legal limits on state use "
"of the accumulated data would not alter that."
msgstr ""
"Technologie cyfrowe ogromnie zwiększyły poziom inwigilacji naszych ruchów, "
"akcji i&nbsp;komunikacji. Jest tego znacznie więcej niż w&nbsp;latach 90tych "
"i&nbsp;jest tego <a href=\"https://hbr.org/2013/06/your-iphone-works-for-the-"
"secret-police\">dużo więcej niż doświadczali ludzie za&nbsp;Żelazną Kurtyną</"
"a> w&nbsp;latach 80tych, a&nbsp;propozycje prawnych limitów na&nbsp;temat "
"tego ile zgromadzonych danych może wykorzystywać państwo tego nie zredukują."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Companies are designing even more intrusive surveillance.  Some project that "
"pervasive surveillance, hooked to companies such as Facebook, could have "
"deep effects on <a href=\"https://www.theguardian.com/technology/2015/aug/10/"
"internet-of-things-predictable-people\">how people think</a>.  Such "
"possibilities are imponderable; but the threat to democracy is not "
"speculation.  It exists and is visible today."
msgstr ""
"Firmy projektują coraz więcej natrętnej inwigilacji. Niektóre projekty które "
"rozpowszechniają inwigilację połączone z&nbsp;firmami takimi jak Facebook "
"mogą mieć głęboki wpływ na&nbsp;to <a href=\"https://www.theguardian.com/"
"technology/2015/aug/10/internet-of-things-predictable-people\">jak "
"myślą ludzie</a>. Takie możliwości są nieobliczalne, ale&nbsp;zagrożenie dla "
"demokracji nie jest tylko spekulacją. Istnieje i&nbsp;jest dzisiaj widoczne."

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Unless we believe that our free countries previously suffered from a grave "
"surveillance deficit, and ought to be surveilled more than the Soviet Union "
"and East Germany were, we must reverse this increase.  That requires "
"stopping the accumulation of big data about people."
msgstr ""
"Dopóki nie wierzymy, że&nbsp;nasze wolne kraje wcześniej cierpiały z&nbsp;"
"powodu sporego deficytu inwigilacji i&nbsp;powinny być inwigilowane bardziej "
"niż Związek Radziecki oraz&nbsp;NRD musimy odwrócić ten wzrost. Wymaga to "
"zatrzymania masowej akumulacji danych dotyczących ludzi."

#. type: Content of: <div><div><h3>
msgid "End Note"
msgstr "Notka końcowa"

#. type: Content of: <div><div><ol><li>
msgid ""
"The condition of <em>not being monitored</em> has been referred to as <a "
"href=\"https://idlewords.com/2019/06/the_new_wilderness.htm\">ambient "
"privacy</a>."
msgstr ""
"Stan <em>nie bycia monitorowanym</em>był opisywany jako <a href=\"https://"
"idlewords.com/2019/06/the_new_wilderness.htm\">prywatność otoczenia</a>."

#. type: Content of: <div><div><ol><li>
msgid ""
"In the 2020s, facial recognition deepens the danger of surveillance "
"cameras.  China already identifies people by their faces so as to punish "
"them, and <a href=\"https://www.theguardian.com/global-development/2022/"
"sep/05/iran-government-facial-recognition-technology-hijab-law-crackdown"
"\">Iran is planning to use it to punish women who violate religion-imposed "
"dress codes</a>."
msgstr ""
"W&nbsp;latach 2020tych rozpoznawanie twarzy pogłębia zagrożenia kamer "
"monitoringu. Chiny już teraz identyfikują ludzi za&nbsp;pomocą ich twarzy "
"aby&nbsp;ich karać, a&nbsp;<a href=\"https://www.theguardian.com/global-"
"development/2022/sep/05/iran-government-facial-recognition-technology-hijab-"
"law-crackdown\">Iran planuje wykorzystywanie go do&nbsp;karania kobiet, "
"które łamią nakazany przez religię ubiór</a>."

#. type: Content of: <div><div><div><p>
msgid ""
"A version of this article was first published in <cite>Wired</cite> in "
"October&nbsp;2013."
msgstr ""
"Wersja tego artykułu była opublikowana w&nbsp;<cite>Wired</cite> w&nbsp;"
"październiku&nbsp;2013 roku."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't have notes.
#. type: Content of: <div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S NOTES*"
msgstr " "

#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href=\"mailto:gnu@gnu.org"
"\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href=\"/contact/\">other ways "
"to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions "
"can be sent to <a href=\"mailto:webmasters@gnu.org\">&lt;webmasters@gnu."
"org&gt;</a>."
msgstr ""
"Wszelkie pytania dotyczące GNU i&nbsp;FSF prosimy kierować na&nbsp;adres <a "
"href=\"mailto:gnu@gnu.org\">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>. Inne metody kontaktu "
"z&nbsp;FSF można znaleźć na&nbsp;stronie <a href=\"/contact/contact.html"
"\">kontakt</a> <br /> Informacje o niedziałających odnośnikach oraz&nbsp;"
"inne poprawki (lub propozycje) prosimy wysyłać na&nbsp;adres <a href="
"\"mailto:web-translators@gnu.org\">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>."

#.  TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph,
#.         replace it with the translation of these two:
#.         We work hard and do our best to provide accurate, good quality
#.         translations.  However, we are not exempt from imperfection.
#.         Please send your comments and general suggestions in this regard
#.         to <a href="mailto:web-translators@gnu.org">
#.         &lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p>
#.         <p>For information on coordinating and contributing translations of
#.         our web pages, see <a
#.         href="/server/standards/README.translations.html">Translations
#.         README</a>. 
#. type: Content of: <div><div><p>
msgid ""
"Please see the <a href=\"/server/standards/README.translations.html"
"\">Translations README</a> for information on coordinating and contributing "
"translations of this article."
msgstr ""
"Staramy się, aby&nbsp;tłumaczenia były wierne i&nbsp;wysokiej jakości, "
"ale&nbsp;nie jesteśmy zwolnieni z&nbsp;niedoskonałości. Komentarze odnośnie "
"tłumaczenia polskiego oraz&nbsp;zgłoszenia dotyczące chęci współpracy w&nbsp;"
"tłumaczeniu prosimy kierować na&nbsp;adres <a href=\"mailto:www-pl-trans@gnu."
"org\">www-pl-trans@gnu.org</a>. <br /> Więcej informacji na&nbsp;temat "
"koordynacji oraz&nbsp;zgłaszania propozycji tłumaczeń artykułów znajdziecie "
"na&nbsp;<a href=\"/server/standards/README.translations.html\">stronie "
"tłumaczeń</a>."

#. type: Content of: <div><p>
msgid "Copyright &copy; 2013-2019, 2021, 2022, 2023, 2025 Richard Stallman"
msgstr "Copyright &copy; 2013-2019, 2021, 2022, 2023, 2025 Richard Stallman"

#. type: Content of: <div><p>
msgid ""
"This page is licensed under a <a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/\">Creative Commons Attribution-"
"NoDerivatives 4.0 International License</a>."
msgstr ""
"Ta strona jest dostępna na&nbsp;<a rel=\"license\" href=\"http://"
"creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl\">licencji Creative Commons "
"Uznanie autorstwa&nbsp;&ndash; Bez&nbsp;utworów zależnych 4.0 "
"Międzynarodowe</a>."

#. TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits.
#. type: Content of: <div><div>
msgid "*GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*"
msgstr "Tłumaczenie: Marcin Luna 2024; poprawki: Jan Owoc 2024, 2025."

#.  timestamp start 
#. type: Content of: <div><p>
msgid "Updated:"
msgstr "Aktualizowane:"
