who-does-that-server-really-serve.html - en to sq translation catalogue (82 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Who Does That Server Really Serve? - GNU Project - Free Software Foundation
sq: Kujt i Shërben Në të Vërtetë Ai Shërbyes? - Projekti GNU - Free Software Foundation

note: type: Content of: <div><h2>
en: Who Does That Server Really Serve?
sq: Kujt i Shërben Në të Vërtetë Ai Shërbyes?

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
sq: nga Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>On the Internet, proprietary software isn't the only way to lose your computing freedom.  Service as a Software Substitute, or SaaSS, is another way to give someone else power over your computing.</em>
sq: <em>Në Internet, software-i pronësor s’është mënyra e vetme për të humbur lirinë tuaj mbi punimin në kompjuter.  Shërbime si Zëvendësim Software-i, (ose SaaSS), është një tjetër mënyrë për t’i dhënë dikujt pushtet mbi punimin tuaj me kompjuter.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: The basic point is, you can have control over a program someone else wrote (if it's free), but you can never have control over a service someone else runs, so never use a service where in principle running a program would do.
sq: Thelbi është se mund të keni kontroll mbi një program të shkruar nga dikush tjetër (nëse është i lirë), por s’mund të keni kurrë kontroll mbi një shërbim që e xhiron dikush tjetër, ndaj mos përdorni kurrë një shërbim atje ku, në parim, do të mbaronte punë xhirimi i një programi.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS means using a service implemented by someone else as a substitute for running your copy of a program.  The term is ours; articles and ads won't use it, and they won't tell you whether a service is SaaSS.  Instead they will probably use the vague and distracting term &ldquo;cloud,&rdquo; which lumps SaaSS together with various other practices, some abusive and some OK.  And they talk about &ldquo;delivering a program by offering a service to run it.&rdquo; With the explanation and examples in this page, you can tell whether a service is SaaSS.
sq: SaaSS do të thotë të përdorësh një shërbim të sendërtuar nga dikush tjetër, si zëvendësim të xhirimit të kopjes tuaj të një programi.  Termi është i yni; nuk kanë për ta përdorur artikuj dhe reklama dhe nuk do t’ju rrëfejnë nëse një shërbim është apo jo SaaSS.  Në vend të kësaj, ka gjasa të përdorin termin e vagullt dhe çoroditës “cloud” (“re”), me të cilin futen në një thes SaaSS-i tok me praktika të tjera të ndryshme, disa abuzive dhe disa jo.  Dhe flasin për “livrimin e një programi përmes ofrimit të një shërbimi që e xhiron atë.” Me shpjegimin dhe shembujt e kësaj faqeje, mund të kuptoni nëse një shërbim është apo jo SaaSS.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Background: How Proprietary Software Takes Away Your Freedom
sq: Kuadër Më i Përgjithshëm: Si Ju Heq Lirinë Software-i Pronësor

note: type: Content of: <div><p>
en: Digital technology can give you freedom; it can also take your freedom away.  The first threat to our control over our computing came from <em>proprietary software</em>: software that the users cannot control because the owner (a company such as Apple or Microsoft)  controls it.  The owner often takes advantage of this unjust power by inserting malicious features such as spyware, back doors, and <a href="https://www.defectivebydesign.org">Digital Restrictions Management (DRM)</a> (referred to as &ldquo;Digital Rights Management&rdquo; in their propaganda).
sq: Teknologjia dixhitale mund t’ju japë liri; por mundet edhe t’ua heqë lirinë.  Kërcënimi i parë ndaj kontrollit tonë mbi punimin me kompjuter erdhi nga <em>software-i pronësor</em>: <em>software</em> të cilin përdoruesit s’e kontrollojnë dot, ngaqë e kontrollon i zoti (një kompani si Apple, ose Microsoft).  I zoti shpesh përfiton nga ky pushtet jo i drejtë, duke futur veçori dashakeqe, f.v. <em>spyware</em>, deriçka, si dhe <a href="https://defectivebydesign.org">Administrim Dixhital Kufizimesh (DRM)</a> (i quajtur “Administrim Dixhital të Drejtash” në propagandën e tyre).

note: type: Content of: <div><p>
en: Our solution to this problem is developing <em>free software</em> and rejecting proprietary software.  Free software gives you, as a user, four essential freedoms: (0)&nbsp;to run the program as you wish, (1)&nbsp;to study and change the source code so it does what you wish, (2)&nbsp;to redistribute exact copies, and (3)&nbsp;to redistribute copies of your modified versions.  (See the <a href="/philosophy/free-sw.html">free software definition</a>.)
sq: Zgjidhja jonë për këtë problem është zhvillimi i <em>software-it të lirë</em> dhe mospranimi i software-it pronësor.  Software-i i lirë ju jep, juve si përdorues, katër liri themelore: (0)&nbsp;ta xhironi programin si të keni qejf, (1)&nbsp;ta studioni dhe ndryshoni kodin burim që të bëjë atë që keni qejf, (2)&nbsp;të rishpërndani kopje ekzakte dhe (3)&nbsp;të rishpërndani kopje të versioneve tuaj të ndryshuar.  (Shihni <a href="/philosophy/free-sw.html">përkufizimin e software-it të lirë</a>.)

note: type: Content of: <div><p>
en: With free software, we, the users, take back control of our computing.  Proprietary software still exists, but we can exclude it from our lives and many of us have done so.  However, we are now offered another tempting way to cede control over our computing: Service as a Software Substitute (SaaSS).  For our freedom's sake, we have to reject that too.
sq: Me software-in e lirë, ne, përdoruesit, rifitojmë kontrollin mbi punimin me kompjuter.  Software-i pronësor prapë ekziston, por ne mund ta përjashtojmë nga jeta jonë dhe shumë prej nesh e kanë bërë.  Por tani na ofrohet një tjetër rrugë joshëse për të hequr dorë nga kontrolli mbi punimin tonë me kompjuter: Shërbim si Zëvendësim Software-i (SaaSS).  Për hir të lirive tonë, na duhet ta hedhim tej edhe këtë.

note: type: Content of: <div><h3>
en: What Does Service as a Software Substitute Look Like?
sq: Si Duket Shërbimi si Zëvendësim Software-i?

note: type: Content of: <div><p>
en: Service as a Software Substitute (SaaSS) means using a service as a substitute for running your copy of a program.  Concretely, it means that someone sets up a network server that does certain computing activities&mdash;for instance, modifying a photo, translating text into another language, etc.&mdash;then invites users to let that server do <em>their own computing</em> for them.  As a user of the server, you would send your data to the server, which does that computing activity on the data thus provided, then sends the results back to you or else acts directly on your behalf.
sq: Shërbimi si Zëvendësim Software-i (SaaSS) do të thotë përdorimi i një shërbimi si zëvendësim i xhirimit të kopjes tuaj të një programi.  Konkretisht, do të thotë që dikush ujdis një shërbyes rrjeti që kryen një punë që mund të bëhet me kompjuter&mdash;për shembull, ndryshimi i një fotoje, përkthim teksti në një gjuhë tjetër, etj.&mdash;mandej fton përdoruesit ta lënë shërbyesin të bëjë për ta <em>punën që do të bënin në kompjuter</em>.  Një përdorues i shërbyesit do t’i dërgonte të dhënat e veta te shërbyesi, i cili kryen përllogaritjen mbi të dhënat e furnizuara dhe mandej ju dërgon përfundimet ose ndryshe vepron drejtpërsëdrejti si mëkëmbësi juaj.

note: type: Content of: <div><h3>
en: To Which Activities Is the Issue of SaaSS Applicable?
sq: Për Cilat Veprimtari Ka Vend Problemi SaaSS?

note: type: Content of: <div><p>
en: The issue of SaaSS-or-not-SaaSS is meaningful for a computing activity that is <em>your own</em> computing.  What does that mean, precisely? It means that no one else is inherently involved in the activity.  To clarify the meaning of &ldquo;inherently involved,&rdquo; we present a thought experiment in which we focus on one unspecified imaginary computing activity.
sq: Çështja SaaSS-apo-jo-SaaSS ka kuptim për një veprimtari kompjuterike që është punim <em>i juaji</em> në kompjuter.  Ç’do të thotë kjo, saktësisht? Do të thotë se askush tjetër s’është e nevojshme, për nga natyra e veprimtarisë, të përfshihet në të.  Për të qartësuar kuptimin e “përfshirjes për nga natyra” ne paraqesim një eksperiment mendor në të cilin përqendrohemi mbi një veprimtari imagjinare të papërcaktuar kompjuterike.

note: type: Content of: <div><p>
en: Suppose that all parts of the activity are implemented in free software and you have copies, and you have whatever data you might need, as well as computers of whatever speed, functionality and capacity might be required.  Could you (if given those prerequisites)  do this particular computing activity entirely within those computers, not communicating with anyone else's computers?
sq: Le të supozojmë se krejt pjesët e një veprimtaria janë sendërtuar me <em>software</em> të lirë dhe se keni kopje dhe se keni çfarëdo të dhënash që mund t’ju duhen, si dhe kompjutera të çfarëdo shpejtësie, funksionesh dhe kapaciteti që mund të duhet.  A do të mund të bënit (nëse ju plotësohen këto parakushte) këtë veprimtari të caktuar kompjuterike tërësisht brenda këtyre kompjuterave, pa komunikuar me kompjutera të kujtdo tjetër?

note: type: Content of: <div><p>
en: If you could, then the activity is <em>essentially your own</em>.  Therefore, for your freedom's sake, you deserve to control it.  The concept of SaaSS is applicable to such activities and not to other activities.
sq: Nëse mundeni, atëherë veprimtaria është <em>në thelb e juaja</em>.  Ndaj, për hir të lirisë tuaj, e keni hak ta kontrolloni.  Koncepti SaaSS është i zbatueshëm për veprimtari të tilla dhe jo veprimtari të tjera.

note: type: Content of: <div><p>
en: For such an activity, if you carry it out by running your copies of free programs, you do control it.  That protects the freedom you deserve.  However, doing it via someone else's service would give that someone else control over part of your computing activity.  That denies you the control you deserve, so we say it is unjust.  We call that scenario SaaSS.
sq: Për një veprimtari të tillë, nëse e zhvilloni duke xhiruar kopje programesh të lirë, kontrollin e keni ju.  Ky mbron lirinë që keni hak.  Por, zhvillimi i saj përmes shërbimit të dikujt tjetër do t’i jepte kontroll mbi pjesë të veprimtarisë tuaj kompjuterike këtij dikujt tjetër.  Kjo e mohon kontrollin që keni hak, ndaj themi se është e padrejtë.  Këtë skenar ne e quajmë SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: By contrast, if due to the inherent nature of the computing to be done you couldn't possibly do that activity entirely in your own computers, then the activity isn't entirely your own, so the issue of SaaSS is not applicable to that activity.  In general, these activities involve communication with others, so the others must be included in it.  Buying something from a store is a typical example of an activity that needs to include some other party (the store).
sq: Përkundrazi, nëse, për vetën natyrën e punë në kompjuter që duhet kryer, s’do të mund ta bënit atë veprimtari tërësisht në kompjuterat tuaj, atëherë veprimtaria s’është krejtësisht e juaja, ndaj çështja e SaaSS-it nuk ka vend për atë veprimtari.  Në përgjithësi, këto veprimtari kanë të bëjnë me komunikimin me të tjerët, pra në të përfshihen të tjerë.  Blerja e diçkaje në një dyqan është një shembull tipik i një veprimtarie që lyp përfshirjen e një pale të tretë (dyqanin).

note: type: Content of: <div><p>
en: If a certain activity is essentially your own, then maintaining your full control over it requires that you do it using your copies of free programs, running them on computers you control.  Doing it in any other way is SaaSS because it denies you the control you deserve.  This is independent of your reasons for doing it in some other way.  If you choose some other way because of some convenience, it is SaaSS.  If it is because you can't obtain the free programs or the computer you'd need to keep control, that is still SaaSS.
sq: Nëse njëfarë veprimtarie është në thelb e juaja, atëherë pasja e kontrollit të plotë mbi të lyp që ju ta kryeni duke përdorur kopje programesh të lirë, xhirimin e tyre në kompjutera nën kontrollin tuaj.  Kryerja e saj në çfarëdo mënyre tjetër përbën SaaSS, ngaqë ju mohon kontrollin që meritoni.  Krejt kjo pavarësisht arsyeve tuaja për kryerjen e saj në mënyrë tjetër.  Nëse zgjidhni ndonjë mënyrë tjetër për shkak të ndonjë leverdie, përbën SaaSS.  Nëse ndodh ngaqë s’mund të kini programe të lira, apo kompjuterin kontrollin e të cilit do të duhej ta kishit ju, prapë përbën SaaSS.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Using SaaSS Compared with Running Nonfree Software
sq: Përdorimi i SaaSS Krahasuar me Xhirimin e Software-it Jo të Lirë

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS servers wrest control from the users even more inexorably than proprietary software.  With proprietary software, users typically get an executable file but not the source code.  That makes it hard to study the code that is running, so it's hard to determine what the program really does, and hard to change it.
sq: Shërbyesit SaaSS ua rrëmbejnë kontrollin përdoruesve edhe më pakthyeshëm se sa software-i pronësor.  Me software-in pronësor, përdoruesit zakonisht marrin një kartelë të ekzekutueshme programi, por jo kodin burim.  Kjo e bën të vështirë studimin e kodit që xhirohet, ndaj është e vështirë të përcaktohet se ç’bën në të vërtetë programi dhe e vështirë të ndryshohet.

note: type: Content of: <div><p>
en: With SaaSS, the users do not have even the executable file that does their computing: it is on someone else's server, where the users can't see or touch it.  Thus it is impossible for them to ascertain what it really does, and impossible to change it.
sq: Me SaaSS-in, përdoruesit nuk ka as kartelën e ekzekutueshme të programit që bën punën për ta: programi gjendet në shërbyesin e dikujt gjetkë, ku përdoruesit s’mund ta shohin apo të fusin duart.  Ndaj për ta është e pamundur të sigurohen se çfarë bën në të vërtet dhe e pamundur ta ndryshojnë.

note: type: Content of: <div><p>
en: Furthermore, SaaSS automatically leads to consequences equivalent to the malicious features of certain proprietary software.
sq: Për më tepër, SaaSS shpie automatikisht në pasoja të njëvlershme me veçoritë dashakeqe të disa prej software-it pronësor.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, some proprietary programs are &ldquo;spyware&rdquo;: the program <a href="/philosophy/proprietary-surveillance.html"> sends out data about users' computing activities</a>.  Microsoft Windows sends information about users' activities to Microsoft.  Windows Media Player reports what each user watches or listens to.  The Amazon Kindle reports which pages of which books the user looks at, and when.  Angry Birds reports the user's geolocation history.
sq: Për shembull, disa programe pronësorë janë “spyware”: programi <a href="/philosophy/proprietary-surveillance.html"> dërgon të dhëna mbi veprimtari kompjuterike të përdoruesve</a>.  Microsoft Windows dërgon te Microsoft-i të dhëna mbi veprimtaritë e përdoruesve.  Windows Media Player raporton se çfarë sheh apo dëgjon çdo përdorues.  Amazon Kindle raporton se cilat faqe të librave shohin përdoruesit dhe ku.  Angry Birds raporton historik gjeovendndodhjeje të përdoruesit.

note: type: Content of: <div><p>
en: Unlike proprietary software, SaaSS does not require covert code to obtain the user's data.  Instead, its structure requires users to send their data to the server in order to use it.  This has the same effect as spyware: the server operator gets the data&mdash;with no special effort, by the nature of SaaSS.  Amy Webb, who intended never to post any photos of her daughter, made the mistake of using SaaSS (Instagram) to edit photos of her.  Eventually <a href="https://slate.com/technology/2013/09/privacy-facebook-kids-dont-post-photos-of-your-kids-on-social-media.html"> they leaked from there</a>.
sq: Ndryshe nga software-i pronësor, SaaSS-i nuk kërkon kod të maskuar për të përfituar të dhëna të përdoruesit.  Në vend të kësaj, struktura e tij lyp që përdoruesit të dërgojnë të dhëna të tyret te shërbyesi, që të mund ta përdorin.  Kjo ka të njëjtin efekt si spyware-i: operatori i shërbyesit merr të dhënat &mdash; pa mundim të veçantë, nga vetë natyra e SaaSS-it.  Amy Webb, që kurrë nuk kish në mendje të postonte ndonjë foto të së bijës, bëri gabimin e përdorimit të një SaaSS-i (Instagram) për përpunim të fotove të saj. Dhe më pas <a href="https://slate.com/technology//2013/09/privacy_facebook_kids_don_t_post_photos_of_your_kids_on_social_media.html"> fotot rrodhën prej andej</a> në internet.

note: type: Content of: <div><p>
en: Theoretically, homomorphic encryption might some day advance to the point where future SaaSS services might be constructed to be unable to understand some of the data that users send them.  Such services <em>could</em> be set up not to snoop on users; this does not mean they <em>will</em> do no snooping.  Also, snooping is only one among the secondary injustices of SaaSS.
sq: Teorikisht, fshehtëzimi homomorfik një ditë mund të përparojë deri në atë pikë sa shërbime SaaSS të ardhshme të mund të ndërtohen për të qenë të paafta të kuptojnë disa nga të dhënat që përdoruesit dërgojnë në ta.  Shërbime të tilla <em>mundet</em> të ujdisen për të mos futur hundët te përdoruesit; kjo s’do të thotë ama që <em>nuk</em> do të futen hundët.  Gjithashtu, futja e hundëve është vetëm një nga padrejtësitë dytësore të SaaSS-it.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some proprietary operating systems have a universal back door, permitting someone to remotely install software changes.  For instance, Windows has a universal back door with which Microsoft can forcibly change any software on the machine.  Nearly all portable phones have them, too.  Some proprietary applications also have universal back doors; for instance, the Steam client for GNU/Linux allows the developer to remotely install modified versions.
sq: Disa sisteme operative kanë deriçka të pasme universale, që i lejojnë dikujt të instalojë që nga larg ndryshime software-i.  Për shembull, Windows ka një të tillë përmes të cilës Microsoft-i mundet të ndryshojë me detyrim çfarëdo software-i në makinë.  Thuajse krejt telefonat portativë kanë të tilla gjithashtu.  Deriçka universale kanë edhe disa aplikacione pronësore; për shembull, klienti Steam për GNU/Linux i lejon programuesit të instalojë që nga larg versione të ndryshuara.

note: type: Content of: <div><p>
en: With SaaSS, the server operator can change the software in use on the server.  Person ought to be able to do this, since it's per computer; but the result is the same as using a proprietary application program with a universal back door: someone has the power to silently impose changes in how the user's computing gets done.
sq: Me SaaSS-in, operatori i shërbyesit mund të ndryshojë software-in në përdorim te shërbyesi.  Përdoruesit do të duhej të qe në gjendje ta bëjë këtë, ngaqë është kompjuteri i tij; përfundimi ama është i njëjtë si me përdorimin e një programi aplikacioni pronësor me deriçkë universale: dikush ka fuqinë të imponojë heshtazi ndryshime se si përdoruesi kryen punimin me kompjuter.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is common for SaaSS dis-services to charge a monthly fee for use.  Usually one SaaSS site does not substitute for another, so if users become unhappy with one dis-service provider it is no easy matter to switch to another.  When users become dependent on one, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/05/cloud-service-provider-consumer-prices-netflix-microsoft">it can gouge them at will with repeated small price increases that over time add up to a lot</a>.  We view the loss of freedom inherent in SaaSS as worse than the cost in money, but when a dis-service has you over a barrel, the cost can be painful.  Thus, even users who don't see deeper than the bottom line should beware of SaaSS.
sq: Është e zakonshme për çshërbime SaaSS të aplikojnë një tarifë mujore për përdorimin.  Zakonisht një sajt SaaSS nuk zëvendëson një tjetër, kështu që nëse përdoruesit bëhen të pakënaqur me një çshërbim, s’është punë e lehtë të kalohet te një tjetër.  Kur përdoruesit bëhen të varur nga një i tillë, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/05/cloud-service-provider-consumer-prices-netflix-microsoft">mund t’i rrjepë sipas dëshirës me rritje të vogla të përsëritura të çmimeve, që përgjatë kohës shpien te një vlerë e madhe</a>.  Ne e shohim humbjen e lirisë, çka është në natyrën e SaaSS-it, si më të keqe se sa kostoja në para, por kur një çshërbim ju vë koburen në ballë, kostoja mund të jetë e dhimbshme.  Ndaj, edhe përdoruesit që nuk shohin më tutje se sa si del hesapi, duhet të jenë të ndërgjegjshëm për SaaSS-in.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS is equivalent to running proprietary software with spyware and a universal back door.  It gives the server operator unjust power over the user, and unjust power is something we must resist.
sq: SaaSS-i është i barasvlershëm me xhirim software-i pronësor me <em>spyware</em> dhe deriçkë universale.  I jep operatorit të shërbyesit fuqi të padrejtë mbi përdoruesin dhe kjo fuqi e padrejtë është diçka të cilës duhet t’i rezistojmë.

note: type: Content of: <div><h3>
en: SaaSS and SaaS
sq: SaaSS dhe SaaS

note: type: Content of: <div><p>
en: Originally we referred to this problematical practice as &ldquo;SaaS,&rdquo; which stands for &ldquo;Software as a Service.&rdquo; It's a commonly used term for setting up software on a server rather than offering copies of it to users, and we thought it described precisely the cases where this problem occurs.
sq: Fillimisht kësaj praktike problematike iu referuam si “SaaS”, që do të thotë “Software as a Service” - Software si Shërbim.  Është një term i përdorur rëndom për ujdisjen e një software-i në një shërbyes, në vend të ofrimit të kopjeve të tij përdoruesve dhe menduam se përshkruante në mënyrë të përpiktë rastet kur ndodh ky problem.

note: type: Content of: <div><p>
en: Subsequently we became aware that the term SaaS is sometimes used for communication services&mdash;activities for which this issue is not applicable.  In addition, the term &ldquo;Software as a Service&rdquo; doesn't explain <em>why</em> the practice is bad.  So we coined the term &ldquo;Service as a Software Substitute,&rdquo; which defines the bad practice more clearly and says what is bad about it.
sq: Më pas vumë re se termi SaaS ndonjëherë përdoret për shërbime komunikimi &mdash; veprimtari për të cilat kjo çështje nuk ka vend.  Veç kësaj, termi “Software-i si Shërbim” nuk shpjegon <em>pse</em> praktika është e keqe.  Ndaj sajuam termin “Shërbim si Zëvendësim Software-i”, që i përkufizon më qartë praktikat e dëmshme dhe e shpreh se ku qëndron e keqja.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Untangling the SaaSS Issue from the Proprietary Software Issue
sq: Ndarja e Çështjes së SaaSS-it nga Çështja e Software-it Pronësor

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS and proprietary software lead to similar harmful results, but the mechanisms are different.  With proprietary software, the mechanism is that you have and use a copy which is difficult and/or illegal to change.  With SaaSS, the mechanism is that you don't have the copy that's doing your computing.
sq: SaaSS-i dhe software-i pronësor shpien në përfundime të dëmshme të ngjashme, por mekanizmat janë të ndryshëm.  Me software-in pronësor, mekanizmin e përbën pasja dhe përdorimi i një kopje e cila është e vështirë dhe/ose e paligjshme të ndryshohet.  Me SaaSS-in, nuk e keni kopjen që kryen përllogaritjet për ju.

note: type: Content of: <div><p>
en: These two issues are often confused, and not only by accident.  Web developers use the vague term &ldquo;web application&rdquo; to lump the server software together with programs run on your machine in your browser.  Some web pages install nontrivial, even large JavaScript programs into your browser without informing you.  <a href="/philosophy/javascript-trap.html">When these JavaScript programs are nonfree</a>, they cause the same sort of injustice as any other nonfree software.  Here, however, we are concerned with the issue of using the service itself.
sq: Këto dy çështje shpesh ngatërrohen dhe jo vetëm padashur. Zhvilluesit Web përdorin termin e vagullt “aplikacion web” për të vënë në një thes <em>software</em> shërbyesi tok me programe të xhiruar në makinën tuaj përmes shfletuesit tuaj.  Disa faqe web instalojnë në shfletuesin tuaj programe JavaScript jo më triviale, madje të mëdhenj, pa ju informuar fare.  <a href="/philosophy/javascript-trap.html">Kur këto programe JavaScript janë jo të lira</a>, ato shkaktojnë të njëjtën lloj padrejtësie si çfarëdo <em>software</em> tjetër jo i lirë.  Këtu, ama, problemin e kemi me çështjen e përdorimit të shërbimit në vetvete.

note: type: Content of: <div><p>
en: Many free software supporters assume that the problem of SaaSS will be solved by developing free software for servers.  For the server operator's sake, the programs on the server had better be free; if they are proprietary, their developers/owners have power over the server.  That's unfair to the server operator, and doesn't help the server's users at all.  But if the programs on the server are free, that doesn't protect <em>the server's users</em> from the effects of SaaSS.  These programs liberate the server operator, but not the server's users.
sq: Shumë përkrahës të software-it të lirë mendojnë se problemi i SaaSS-it do të zgjidhet duke zhvilluar <em>software</em> të lirë për shërbyesit.  E mira e operatorit të shërbyesit është që programet në shërbyes më mirë të ishin të lirë; nëse janë pronësorë, zhvilluesit/të zotët e tyre kanë pushtet mbi shërbyesin.  Kjo është e padrejtë kundrejt operatorit të shërbyesit dhe nuk i ndihmon fare përdoruesit e shërbyesit.  Por nëse programet në shërbyes janë të lirë, kjo nuk i mbron <em>përdoruesit e shërbyesit</em> nga efektet SaaSS.  Këto programe çlirojnë operatorin e shërbyesit, por jo përdoruesit e shërbyesit.

note: type: Content of: <div><p>
en: Releasing the server software source code does benefit the community: it enables suitably skilled users to set up similar servers, perhaps changing the software.  <a href="/licenses/license-recommendations.html"> We recommend using the GNU Affero GPL</a> as the license for programs often used on servers.
sq: Hedhja në qarkullim e kodit burim të software-it të shërbyesit është me përfitim për bashkësinë: u bën të mundur përdoruesve me aftësitë e duhura të ndërtojnë shërbyes të ngjashëm, ndoshta edhe duke e ndryshuar software-in.  <a href="/licenses/license-recommendations.html"> Rekomandojmë përdorimin e GNU Affero GPL-së</a> si licencën për programe të përdorur shpesh në shërbyes.

note: type: Content of: <div><p>
en: But none of these servers would give you control over computing you do on it, unless it's <em>your</em> server (one whose software load you control, regardless of whether the machine is your property).  It may be OK to trust your friend's server for some jobs, just as you might let your friend maintain the software on your own computer.  Outside of that, all these servers would be SaaSS for you.  SaaSS always subjects you to the power of the server operator, and the only remedy is, <em>Don't use SaaSS!</em> Don't use someone else's server to do your own computing on data provided by you.
sq: Por asnjë prej këtyre shërbyesve nuk do t’ju jepte kontroll mbi përllogaritjet që bëni në të, veç në qoftë shërbyesi <em>juaj</em> (një i tillë për të cilin kontrolloni software-in që xhiron, pavarësisht nëse makina është pronë e juaja apo jo).  Mund të mos ketë problem t’i besoni shërbyesit të një miku për disa punë, ashtu siç mund të lini shokët tuaj të mirëmbajnë software-in në kompjuterin tuaj. Jashtë kësaj shtrirjeje, krejt shërbyesit nga ju duhen konsideruar SaaSS.  SaaSS-i përherë ju nënshtron ndaj pushtetit të operatorit të shërbyesit dhe kura e vetme është: <em>Mos përdorni SaaSS!</em> Mos përdorni shërbyesin e dikujt tjetër për të bërë përllogaritjet tuaja mbi të dhëna që i furnizoni ju vetë.

note: type: Content of: <div><p>
en: This issue demonstrates the depth of the difference between &ldquo;open&rdquo; and &ldquo;free.&rdquo; Source code that is open source <a href="/philosophy/free-open-overlap.html">is, nearly always, free</a>.  However, the idea of an <a href="https://opendefinition.org/ossd/">&ldquo;open software&rdquo; service</a>, meaning one whose server software is open source and/or free, fails to address the issue of SaaSS.
sq: Kjo çështje demonstron thellësinë e dallimit mes “burimit të hapët” dhe “software-it të lirë”.  Kodi burim që është me burim të hapët <a href="/philosophy/free-open-overlap.html">është, thuajse përherë, i lirë</a>.  Megjithatë, ideja e një <a href="https://opendefinition.org/ossd/">shërbimi “software-i me burim të hapët”</a>, duke nënkuptuar një për të cilin software-i i shërbyesit është me burim të hapët dhe/ose i lirë, dështon t’i japë zgjidhje çështjes së SaaSS-it.

note: type: Content of: <div><p>
en: Services are fundamentally different from programs, and the ethical issues that services raise are fundamentally different from the issues that programs raise.  To avoid confusion, we <a href="/philosophy/network-services-arent-free-or-nonfree.html"> avoid describing a service as &ldquo;free&rdquo; or &ldquo;proprietary.&rdquo;</a>
sq: Shërbimet janë në thelb të ndryshme nga programet dhe çështjet etike që shpërfaqin shërbimet janë në thelb të ndryshme nga çështjet që shpërfaqin programet.  Për të shmangur ngatërrimin, <a href="/philosophy/network-services-arent-free-or-nonfree.html"> e shmangim përshkrimin e një shërbimi si “të lirë” ose “pronësor”.</a>

note: type: Content of: <div><h3>
en: Distinguishing SaaSS from Other Network Services
sq: Bërja e Dallimit Mes SaaSS-it dhe Shërbimeve të Tjera Rrjeti

note: type: Content of: <div><p>
en: Which online services are SaaSS? The clearest example is a translation service, which translates (say) English text into Spanish text.  Translating a text for you is computing that is purely yours.  You could do it by running a program on your own computer, if only you had the right program.  (To be ethical, that program should be free.)  The translation service substitutes for that program, so it is Service as a Software Substitute, or SaaSS.  Since it denies you control over your computing, it does you wrong.
sq: Cilat shërbime internetore janë SaaSS? Shembulli më i qartë është një shërbim përkthimi, i cili përkthen tekst (le të themi) Anglisht në tekst Spanjisht.  Përkthimi i një teksti për ju është një akt kompjuterik që ju takon thjesht juve.  Mund ta bënit duke xhiruar një program në kompjuterin tuaj, vetëm të kishit programin e duhur.  (Për të qenë etik, ky program do të duhej të ishte i lirë.)  Shërbimi i përkthimit e zëvendëson këtë program, pra është një Shërbim si Zëvendësim Software-i, ose SaaSS.  Ngaqë ju mohon kontrollin mbi punimin tuaj në kompjuter, ju bën dëm.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another clear example is using a service such as Flickr or Instagram to modify a photo.  Modifying photos is an activity that people have done in their own computers for decades; doing it in a server you don't control, rather than your own computer, is SaaSS.
sq: Një tjetër shembull është përdorimi i një shërbimi si Flickr apo Instagram për të ndryshuar një foto.  Modifikimi i fotove është një veprimtari që njerëzit kanë me dhjetëra vjet që e bëjnë në kompjuterat e tyre; bërja tani në një shërbyes që nuk e kontrolloni, në vend se në kompjuterin tuaj, përbën SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: Rejecting SaaSS does not mean refusing to use any network servers run by anyone other than you.  Most servers are not SaaSS because the jobs they do are some sort of communication with visitors, rather than each visitor's own computing.
sq: Të mos pranosh SaaSS nuk do të thotë të refuzosh të përdorësh çfarëdo shërbyesi rrjeti të xhiruar nga kushdo tjetër veç jush.  Shumica e shërbyesve nuk janë SaaSS, ngaqë punët që bëjnë janë një lloj komunikimi me vizitorët, në vend se punim kompjuterik për secilin vizitor.

note: type: Content of: <div><p>
en: The original idea of web servers wasn't to do computing for you, a visitor; it was to publish information for you to access.  Even today this is what most web sites do, and it doesn't raise the SaaSS issue, because accessing someone's published information on a web site isn't a matter of your own computing.  Neither is use of a blog site to publish your own works, or using a microblogging service such as Mastodon, or StatusNet, or Ex-Twitter.  (These services may or may not have other problems, depending on details.)  The same goes for other communication not meant to be private, such as chat groups.
sq: Ideja origjinale për shërbyesit web nuk qe të bënin punë kompjuterike për ju, një vizitor; qe botimi, për ju, i të dhënave, që të mund t’i përdorni.  Madje edhe sot, kjo është ajo çka bëjnë shumica e sajteve dhe nuk shtrohet problemi SaaSS, ngaqë përdorimi i informacioneve të dikujt, të botuara në një sajt, nuk përbën kryerje pune kompjuterike tuajën.  As përdorimi i një blogu për të botuar vepra tuajat, apo përdorimi i një shërbimi mikroblogimi si Twitter ose StatusNet s’përbën SaaSS.  (Këto shërbime mund të kenë ose jo probleme të tjera, në varësi të hollësive që merren në shqyrtim.)  E njëjta gjë vlen edhe për komunikime të tjera që nuk janë konceptuar për të qenë private, b.f. grupe fjalosjesh.

note: type: Content of: <div><p>
en: In its essence, social networking is a form of communication and publication, not SaaSS.  However, a service whose main facility is social networking can have features or extensions which are SaaSS.
sq: Në thelbin e saj, lidhja përmes rrjetesh shoqërore është një formë botimi dhe komunikimi, jo SaaSS.  Sidoqoftë, një shërbim që përbërëse bazë ka lidhjen mes një rrjeti shoqëror, mund të ketë veçori ose zgjerime që janë SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: If a service is not SaaSS, that does not mean it is OK.  There are other ethical issues about services.  For instance, Facebook requires running nonfree JavaScript code, and it gives users a misleading impression of privacy while luring them into baring their lives to Facebook.  Those are important issues, but distinct from the SaaSS issue.
sq: Nëse një shërbim s’është SaaSS, kjo nuk do të thotë se është në rregull.  Ka çështje të tjera etike rreth shërbimeve.  Për shembull, Facebook-u lyp xhirim kodi JavaScript jo të lirë në kompjuterin tuaj dhe u jep përdoruesve një përshtypje të shtrembër privatësie, ndërkohë që i josh ata t’i shfaqin Facebook-ut lakuriq jetën e tyre.  Këto janë probleme të rëndësishme, por të ndryshme nga problemi SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: Services such as search engines collect data from around the web and let you examine it.  Looking through their collection of data isn't your own computing in the usual sense&mdash;you didn't provide that collection&mdash;so using such a service to search the web is not SaaSS.  However, using someone else's server to implement a search facility for your own site <em>is</em> SaaSS.
sq: Shërbime të tillë si motorët e kërkimeve grumbullojnë të dhëna nga anembanë web-i dhe ju lejojnë t’i merrni në shqyrtim.  Këqyrja e koleksioneve të tyre të të dhënave s’është e njëjtë me përllogaritje që do të bënit ju, në kuptimin e rëndomtë të fjalës &mdash; atë koleksion nuk e furnizuat ju &mdash; ndaj përdorimi i atij shërbimi për të bërë kërkime në internet nuk është SaaSS.  Por, përdorimi i shërbyesit të dikujt tjetër për të sendërtuar funksione kërkimi për sajtin tuaj <em>është</em> SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: Purchasing online is not SaaSS, because the computing isn't <em>your own</em> activity; rather, it is done jointly by and for you and the store.  The real issue in online shopping is whether you trust the other party with your money and other personal information (starting with your name).
sq: Blerjet internetore nuk përbëjnë SaaSS, ngaqë përllogaritjet nuk janë veprimtari e <em>juaja</em>; ato kryhen në bashkëpunim me ju dhe për ju, nga ju dhe dyqani.  Problemi i vërtetë me blerjet internetore është t’ua besoni apo jo palëve të tjera paratë tuaja dhe të tjera të dhëna personale (duke filluar me emrin tuaj).

note: type: Content of: <div><p>
en: Repository sites such as Savannah and SourceForge are not inherently SaaSS, because a repository's job is publication of data supplied to it.
sq: Sajte depozitimesh, të tillë si Savannah dhe SourceForge nuk janë nga natyra SaaSS, ngaqë puna e një depoje është botimi i të dhënave që i furnizohen.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some sites offer multiple services, and if one is not SaaSS, another may be SaaSS.  For instance, the main service of Facebook is social networking, and that is not SaaSS; however, it supports third-party applications, some of which are SaaSS.  Flickr's main service is distributing photos, which is not SaaSS, but it also has features for editing photos, which is SaaSS.  Likewise, using Instagram to post a photo is not SaaSS, but using it to transform the photo is SaaSS.
sq: Disa sajte ofrojnë shumë shërbime njëherësh dhe nëse njëri s’është SaaSS, tjetri mund të jetë.  Për shembull, shërbimi kryesor i Facebook-ut përfaqëson lidhjet përmes një rrjeti shoqëror dhe kjo nuk është SaaSS; megjithatë ai mbulon aplikacione nga palë të treta, disa prej të cilave përbëjnë SaaSS.  Shërbimi kryesor që bën Flickr's është shpërndarja e fotove, që nuk përbën SaaSS, por ai ka edhe veçori për përpunim fotosh, çka është SaaSS.  Po njësoj, përdorimi i Instagramit për postimin e një fotoje, nuk përbën SaaSS, por përdorimi i tij për të transformuar foton është SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: Google Docs shows how complex the evaluation of a single service can become.  It invites people to edit a document by running a large <a href="/philosophy/javascript-trap.html">nonfree JavaScript program</a>, clearly unjust, but not SaaSS.  However, it offers an API for uploading and downloading documents in standard formats.  A free software editor can do so through this API.  (Whether it is possible to get an account for Google Docs without running some nonfree JavaScript code, we don't know.)  Anyway, this usage scenario is not SaaSS, because it uses Google Docs as a mere repository.  Handing your work data to a company is bad, but that is a matter of privacy, not SaaSS; depending on a service for access to your data is bad, but that is a matter of risk, not SaaSS.
sq: Google Docs tregon se sa i ndërlikuar mund të bëhet vlerësimi i një shërbimi të caktuar.  Në të njerëzit ftohen të përpunojnë një dokument përmes xhirimit të një <a href="/philosophy/javascript-trap.html">programi jo të lirë JavaScript</a>, të madh, haptazi të padrejtë, por jo SaaSS.  Megjithatë, ai ofron një API për ngarkim dhe shkarkim dokumentesh në formate standard.  Një përpunues tekstesh që është <em>software</em> i lirë mund ta bëjë këtë përmes kësaj API.  (Nëse mundet a jo të kihet një llogari për Google Docs pa xhiruar kod JavaScript jo të lirë, ne nuk e dimë.)  Sido qoftë, ky  skenar përdorimi nuk përbën SaaSS, ngaqë e përdor Google Docs thjesht si një depo të rëndomtë.  Dhënia një shoqërie e të dhënave me të cilat merreni është gjë e keqe, por është çështje privatësie, jo SaaSS; të qenët i varur nga një shërbim për hyrje në të dhënat tuaja është gjë e keqe, por është çështje rreziqesh, jo SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: On the other hand, using Google Docs for converting document formats <em>is</em> SaaSS, because it's something you could have done by running a suitable program (free, one hopes) in your own computer.
sq: Më anë tjetër, përdorimi i Google Docs për shndërrime formatesh dokumentesh <em>është</em> SaaSS, ngaqë është diçka që do të mund ta bënit duke xhiruar për këtë punë një program (me shpresë, i lirë) në kompjuterin tuaj.

note: type: Content of: <div><p>
en: Using Google Docs through a free editor is rare, of course.  Most often, people edit their Google Docs documents with the nonfree JavaScript program it sends, which is bad like any nonfree program.  This scenario might involve SaaSS, too; that depends on what part of the editing is done in the JavaScript program and what part in the server.  We don't know, but since SaaSS and proprietary software do similar wrong to the user, we can judge the whole scenario morally without knowing which part is which.
sq: Përdorimi i Google Docs përmes një përpunuesi të lirë është i rrallë, sigurisht.  Në shumicën e rasteve, njerëzit i përpunojnë dokumentet e tyre Google Docs përmes programit JavaScript jo të lirë që dërgohet, që është i dëmshëm, si cilido program jo i lirë.  Ky skenar mund të përfshijë SaaSS, gjithashtu; kjo varet se cila pjesë e përpunimit kryhet në programin JavaScript dhe cila pjesë në shërbyes.  Nuk e dimë, por ngaqë SaaSS-i dhe software-i pronësor i bëjnë dëm të ngjashëm përdoruesit, mund të japim gjykim për krejt skenarin pa ditur se cila pjesë është apo s’është.

note: type: Content of: <div><p>
en: Publishing via someone else's repository does not raise privacy issues, but publishing through Google Docs has a special problem: it is impossible even to <em>view the text</em> of a Google Docs document in a browser without running the nonfree JavaScript code.  Thus, you should not use Google Docs to publish anything&mdash;but the reason is not a matter of SaaSS.
sq: Botimi i diçkaje përmes depos së dikujt tjetër nuk sjell në lojë probleme privatësie, por botimi përmes Google Docs ka një problem special: është e pamundur madje të <em>shihet teksti</em> i një dokumenti Google Docs në një shfletues pa xhiruar kod JavaScript jo të lirë.  Ndaj, s’duhet të përdorni Google Docs për të botuar gjë &mdash; por arsyeja nuk hyn te SaaSS-i.

note: type: Content of: <div><p>
en: The IT industry discourages users from making these distinctions.  That's what the buzzword &ldquo;cloud computing&rdquo; is for.  This term is so nebulous that it could refer to almost any use of the Internet.  It includes SaaSS as well as many other network usage practices.  In any given context, an author who writes &ldquo;cloud&rdquo; (if a technical person) probably has a specific meaning in mind, but usually does not explain that in other articles the term has other specific meanings.  The term leads people to generalize about practices they ought to judge separately.
sq: Industria TI i shkurajon përdoruesit të bëjnë këto dallime.  Për këtë shërben fjala në modë “cloud computing”.  Ky term është kaq nebuloz sa që mund t’i referohet thuajse çfarëdo përdorimi të Internetit.  Përfshin SaaSS, si dhe mjaft praktika të tjera përdorimi të rrjeteve.  Në çfarëdo konteksti të dhënë, gjasat janë që, një autor që shkruan “cloud” (në qoftë person teknik), të ketë në mendje një domethënie specifike, por zakonisht nuk shpjegon që në artikuj të tjetër termi ka domethënie të tjera specifike.  Termi i shpie njerëzit të bëjnë përgjithësime mbi praktika të cilat do të duhej t’i shqyrtonin tek e tek.

note: type: Content of: <div><p>
en: If &ldquo;cloud computing&rdquo; has a meaning, it is not a way of doing computing, but rather a way of thinking about computing: a devil-may-care approach which says, &ldquo;Don't ask questions.  Don't worry about who controls your computing or who holds your data.  Don't check for a hook hidden inside our service before you swallow it.  Trust companies without hesitation.&rdquo; In other words, &ldquo;Be a sucker.&rdquo; A cloud in the mind is an obstacle to clear thinking.  For the sake of clear thinking about computing, let's avoid the term &ldquo;cloud.&rdquo;
sq: Nëse “cloud computing” ka një kuptim, ky nuk është ndonjë mënyrë e kryerjes së përllogaritjeve, por një rrugë të menduari rreth përllogaritjeve: një trajtim moskokëçarës që thotë, “Mos pyet.  Mos u bëj merak se kush i kontrollon përllogaritjet tuaja ose kush i mban të dhënat tuaja.  Mos kontrollo për karrem të fshehur brenda shërbimit tonë, përpara se ta përtypësh.  Besoju pa ngurrim kompanive”. Me fjalë të tjera, “Ji leshko”. Mjegulla në mendje është pengesë për të menduarit e qartë.  Për hir të të menduarit të qartë rreth punimit me kompjuter, le ta shmangim termin “cloud”.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Renting a Server Distinguished from SaaSS
sq: Marrja Me Qera e një Shërbyesi Që Ndryshon Nga SaaSS-i

note: type: Content of: <div><p>
en: If you rent a server (real or virtual), whose software load you have control over, that's not SaaSS.  In SaaSS, someone else decides what software runs on the server and therefore controls the computing it does for you.  In the case where you install the software on the server, you control what computing it does for you.  Thus, the rented server is virtually your computer.  For this issue, it counts as yours.
sq: Nëse merrni me qira një shërbyes (real apo virtual), mbi ngarkesën <em>software</em> të të cilit keni kontrollin, këtu nuk kemi SaaSS.  Në SaaSS, dikush tjetër vendos se çfarë software-i xhiron në shërbyes dhe prandaj  kontrollon përllogaritjet që ai bën për ju. Në rastin kur instaloni <em>software</em> në shërbyes, se ç’përllogaritje bën ky për ju, e kontrolloni ju.  Ndaj, shërbyesi i marrë me qira është në fakt kompjuter i juaji.  Për këtë çështje, merret si i juaji.

note: type: Content of: <div><p>
en: The <em>data</em> on the rented remote server is less secure than if you had the server at home, but that is a separate issue from SaaSS.
sq: Të <em>dhënat</em> në shërbyes të largët të marrë me qira janë më pak të sigurta se sa po ta kishit shërbyesin në shtëpi, por kjo është një çështje më vete nga SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: This kind of server rental is sometimes called &ldquo;IaaS,&rdquo; but that term fits into a conceptual structure that downplays the issues that we consider important.
sq: Kjo lloj dhënie me qira e shërbyesit quhet ndonjëherë “IaaS”, por ky term hyn në një strukturë konceptuale që i minimizon problemet të cilat i konsiderojmë të rëndësishme.

note: type: Content of: <div><h3>
en: When the User Is a Collective Activity Or an Organization
sq: Kur Përdoruesi Është një Veprimtari Kolektive Apo një Ent

note: type: Content of: <div><p>
en: So far we have explained how SaaSS applies to an individual's computing.  For those cases, we have clarified the concept of SaaSS pretty thoroughly.  SaaSS is also an issue for computing done by a group activity, which may be informal (such as developing a free program often is), or formal (a charity like the FSF or a business).  It is basically the same concept, but we have not clarified the boundaries for all sorts of situations.
sq: Deri këtu kemi shpjeguar se si hyn SaaSS në punën me kompjuter të një individi.  Për këto raste, kemi sqaruar konceptin SaaSS në mënyrë goxha shteruese.  SaaSS është gjithashtu një problem për punimin në kompjuter të kryer nga një veprimtari grupi, e cila mund të jetë informale (fjala vjen, zhvillimi i programi të lirë shpesh është), ose formale (një shoqatë bamirëse, si FSF-ja, ose një biznes).  Në thelb është i njëjti koncept, por s’kemi sqaruar kufijtë për tërë llojet e rasteve.

note: type: Content of: <div><p>
en: Here are some line we have drawn so far.
sq: Ja disa piketa që kemi vënë deri sot.

note: type: Content of: <div><p>
en: The collective activity is likely to have web pages, which will be hosted on some web server.  That server's treatment of visitors to its pages raises the usual moral issues: if they send nonfree JavaScript code, that is an injustice, and if they offer to do the visitor's computing, that is SaaSS.
sq: Veprimtaria kolektive ka shumë gjasa të përfshijë faqe web, të cilat do të strehohen në ca shërbyes.  Trajtimi prej atij shërbyesi i vizitorëve ngre çështjet e zakonshme morale: nëse dërgojnë kod JavaScript jo të lirë, çka është një padrejtësi dhe nëse ofrojnë të bëjnë punën kompjuterike të vizitorit, bëhet fjalë për SaaSS.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, the web server's own operations can also raise the issue of SaaSS with the collective activity as victim.  A web server often offers visitors a way to search through the web pages; how does it implement that? If the collective activity runs a free program on its own computer to find the matches for the search string, the collective activity has control of this, as it should.  But if it asks Google (or any other search engine) where the matches are and displays what is found, the collective activity is relying on SaaSS and forfeiting its freedom.
sq: Por, veprimet e vetë shërbyesit mundet të ngrenë gjithashtu çështjen e SaaSS-it, me veprimtarinë kolektive si viktimë.  Një shërbyes shpesh u ofron vizitorëve një mënyrë për të kërkuar nëpër faqe web; si sendërtohet kjo? Nëse veprimtaria kolektive zhvillohet me një program të lirë në kompjuterat e tyre për të gjetur përputhje për vargun e kërkimit, veprimtaria kolektive ka kontrollin mbi të, siç do të duhej.  Por nëse pyetet Google (apo çfarëdo tjetër motor kërkimi) se ku gjenden përputhjet dhe shfaqet ç’u gjet, veprimtaria kolektive po bazohet në SaaSS dhe heq dorë nga liria për të.

note: type: Content of: <div><p>
en: Using a joint project's servers to work on that project isn't SaaSS because the computing you do in this way isn't your own&mdash;it is the project's computing.  For instance, if you edit pages on Wikipedia, you are not doing your own computing; rather, you are collaborating in Wikipedia's computing.  Wikipedia controls its own servers, but organizations as well as individuals encounter the problem of SaaSS if they do their computing in someone else's server.
sq: Përdorimi i shërbyesve të një projekti të përbashkët për t’u marrë me atë projekt s’është SaaSS, ngaqë përllogaritjet që bëhen në këtë mënyrë, s’ju përkasin juve - janë të projektit.  Për shembull, nëse përpunoni faqe në Wikipedia, nuk bëni përllogaritje tuajat; në vend të kësaj, po bashkëpunoni në përllogaritje të Wikipedia-s.  Wikipedia ka kontrollin e shërbyesve të vet, por entet dhe po ashtu edhe personat individualë, problemin e SaaSS-it e hasin nëse kryejnë në shërbyesin e dikujt atë që mund ta bënin në kompjuterin e tyre.

note: type: Content of: <div><p>
en: Use of simple software repositories is not SaaSS because most of the actual work (as distinguished from redistribution) is done in the contributors' computers.  However, when the repository starts doing other kinds of computing work for the users, such as running tests, that starts to cross the line.  When the users are contributing to the project, so the work is the project's work rather than the contributor's work, that still is not SaaSS for the users.  But it may be SaaSS for the project.  However, if the testing means running the programs that the project develops, it is not SaaSS because the project does control the crucial software being run.
sq: Përdorimi i depove të thjeshta të software-it s’është SaaSS, ngaqë pjesa dërrmuese e punës faktike (në dallim nga rishpërndarja) bëhet në kompjuterat e kontribuesve.  Por, kur një depo fillon të bëjë për përdoruesit e vet lloje të tjera punimi në kompjuter, bie fjala, xhirim testesh, atëherë zë e shkel vijën ndarëse.  Kur përdoruesit japin ndihmesë te projekti, që puna të jetë punë e projektit, në vend se puna e kontribuesit, këtu ende nuk bëhet fjalë për SaaSS për përdoruesit.  Por mund të jetë SaaSS për projektin.  Por, nëse testimi nënkupton xhirimin e programeve që zhvillon projekti, s’është SaaSS, ngaqë projekti kontrollon software-in kyç që po xhirohet.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Dealing with the SaaSS Problem
sq: Trajtimi i Problemit SaaSS

note: type: Content of: <div><p>
en: Only a small fraction of all web sites do SaaSS; most don't raise the issue.  But what should we do about the ones that raise it?
sq: Vetëm një pjesë e vogël e krejt sajteve realizojnë SaaSS; për shumicën nuk shtrohet problemi.  Por ç’duhet të bëjmë me ata për të cilët shtrohet?

note: type: Content of: <div><p>
en: For the simple case, where you are doing your own computing on data in your own hands, the solution is simple: use your own copy of a free software application.  Do your text editing with your copy of a free text editor such as GNU Emacs or a free word processor.  Do your photo editing with your copy of free software such as GIMP.  What if there is no free program available? A proprietary program or SaaSS would take away your freedom, so you shouldn't use those.  You can contribute your time or your money to development of a free replacement.
sq: Për rastin e thjeshtë, kur bëni përllogaritje mbi të dhëna që i keni vetë në dorë, zgjidhja është e thjeshtë: përdorni kopjen tuaj të një aplikacioni <em>software</em> të lirë.  Bëni përpunim tekstesh me kopjen tuaj të një përpunuesi të lirë tekstesh, të tillë si GNU Emacs ose një fjalëpërpunues i lirë.  Bëni përpunim fotosh tuajat me kopjen tuaj të një <em>software</em> të lirë, të tillë si GIMP.  Po kur s’ka program të lirë? Një program pronësor, ose SaaSS-i do t’ju hiqte lirinë, ndaj s’duhet t’i përdorni.  Mund të kontribuoni me kohë ose me para që të zhvillohet një zëvendësim i lirë i tij.

note: type: Content of: <div><p>
en: What about collaborating with other individuals as a group? It may be hard to do this at present without using a server, and your group may not know how to run its own server.  If you use someone else's server, at least don't trust a server run by a company.  A mere contract as a customer is no protection unless you could detect a breach and could really sue, and the company probably writes its contracts to permit a broad range of abuses.  The state can subpoena your data from the company along with everyone else's, as Obama has done to phone companies, supposing the company doesn't volunteer them like the US phone companies that illegally wiretapped their customers for Bush.  If you must use a server, use a server whose operators give you a basis for trust beyond a mere commercial relationship.
sq: Po për bashkëpunim me individë të tjerë si një grup? Hëpërhë mund të jetë e zorshme të bëhet kjo pa përdorur një shërbyes dhe grupi juaj mund të mos dijë si të xhirojë shërbyesin e vet.  Nëse përdorni shërbyesin e dikujt tjetër, të paktën mos i besoni një shërbyesi të xhiruar nga një kompani.  Një kontratë e thjeshtë klienti nuk është mbrojtje, veç nëse mund të kapni një shkelje dhe vërtet mundeni të paditni dhe gjasat janë që kompania e shkruan kontratën për të lejuar një gamë të gjerë abuzimesh.  Shteti, nën kërcënimin e ndjekjes ligjore, mund t’i kërkojë kompanisë të dhënat tuaja dhe të kujtdo tjetër, ashtu siç ka bërë Obama me kompani telefonike, duke hamendësuar që kompania nuk e bën këtë vullnetarisht, ashtu si kompanitë telefonike të ShBA-ve që përgjuan ilegalisht klientët e tyre për Bush-in.  Nëse duhet të përdorni një shërbyes, përdorni një shërbyes operatori i të cilit ju jep një bazë besueshmërie tej marrëdhënies së thjeshtë komerciale.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, on a longer time scale, we can create alternatives to using servers.  For instance, we can create a peer-to-peer program through which collaborators can share data encrypted.  The free software community should develop distributed peer-to-peer replacements for important &ldquo;web applications.&rdquo; It may be wise to release them under the <a href="/licenses/why-affero-gpl.html"> GNU Affero GPL</a>, since they are likely candidates for being converted into server-based programs by someone else.  The <a href="/">GNU project</a> is looking for volunteers to work on such replacements.  We also invite other free software projects to consider this issue in their design.
sq: Sidoqoftë, në shtrirje më të gjatë kohore, mund të krijojmë alternativa ndaj përdorimit të shërbyesve.  Për shembull, mund të krijojmë një program <em>peer-to-peer</em> përmes të cilit bashkëpunëtorët të mund të shkëmbejnë të dhëna të fshehtëzuara.  Bashkësia e software-it të lirë duhet të zhvillojë zëvendësime <em>peer-to-peer</em> për “aplikacione web” të rëndësishme.  Hedhja e tyre në qarkullim nën licencën <a href="/licenses/why-affero-gpl.html"> GNU Affero GPL</a> mund të ishte veprim i mençur, ngaqë do të ishin kandidatë për shndërrim nga dikush tjetër në programe me bazë shërbyes.  <a href="/">Projekti GNU</a> kërkon vullnetarë për të punuar për zëvendësime të tilla.  Ne i ftojmë edhe projektet e tjera të software-it të lirë ta shohin këtë problem në hartimin e tyre.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the meantime, if a company invites you to use its server to do your own computing tasks, don't yield; don't use SaaSS.  Don't buy or install &ldquo;thin clients,&rdquo; which are simply computers so weak they make you do the real work on a server, unless you're going to use them with <em>your</em> server.  Use a real computer and keep your data there.  Do your own computing with your own copy of a free program, for your freedom's sake.
sq: Ndërkohë, nëse një kompani ju fton të përdorni shërbyesit e saj për të kryer punë tuajat me përllogaritje, mos u dorëzoni; mos përdorni SaaSS.  Mos blini apo instaloni “thin clients”, që janë thjesht kompjutera kaq të dobët, sa ju bëjnë të kryeni punën tuaj reale në një shërbyes, veç në i përdorshi me shërbyesin <em>tuaj</em>.  Përdorni një kompjuter tuajin dhe mbajini të dhënat tuaja aty.  Kryejeni punën me kopjen tuaj të një programi të lirë, për hir të lirisë.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: See also: <a href="/philosophy/bug-nobody-allowed-to-understand.html">The Bug Nobody is Allowed to Understand</a>.
sq: Shihni edhe: <a href="/philosophy/bug-nobody-allowed-to-understand.html">E meta të Cilën Askush S’është Lejuar Ta Kuptojë</a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The first version of this article was published in the <cite><a href="https://www.bostonreview.net/articles/what-does-that-server-really-serve/"> Boston Review</a></cite>.
sq: Versioni i parë i këtij artikulli u botua në <cite><a href="https://www.bostonreview.net/articles/what-does-that-server-really-serve/"> Boston Review</a></cite>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
sq: Ju lutemi, pyetjet dhe kërkesat e përgjithshme rreth FSF-së &amp; GNU-së dërgojini te <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  Ka gjithashtu <a href="/contact/">mënyra të tjera për t’u lidhur me</a> FSF-në.  Njoftimet për lidhje të dëmtuara dhe ndreqje apo këshilla të tjera mund të dërgohen te <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
sq: Përpiqemi fort dhe bëjmë sa mundemi për të ofruar përkthime me cilësi të mirë dhe të përpikta.  Megjithatë, s’jemi të përjashtuar nga papërsosuri. Ju lutemi, komentet dhe këshillat e përgjithshme lidhur me këtë dërgojini te <a href="mailto:web-translators@gnu.org">&lt;web-translators@gnu.org&gt;</a>.</p><p>Për të dhëna mbi bashkërendimin dhe parashtrimin e përkthimeve të faqeve tona web, shihni <a href="/server/standards/README.translations.html">README për përkthimet</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Copyright &copy; 2010, 2013, 2015, 2016, 2018, 2020, 2021, 2023, 2024 Richard Stallman
sq: Të drejta kopjimi &copy; 2010, 2013, 2015, 2016, 2018, 2020, 2021, 2023, 2024 Richard Stallman

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
sq: Kjo faqe mund të përdoret sipas një licence <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
sq: U përditësua më:
