who-does-that-server-really-serve.html - en to tr translation catalogue (82 entries)

note: type: Content of: <title>
en: Who Does That Server Really Serve? - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Bu Sunucu Gerçekte Kime Hizmet Ediyor? - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Who Does That Server Really Serve?
tr: Bu Sunucu Gerçekte Kime Hizmet Ediyor?

note: type: Content of: <div><address>
en: by Richard Stallman
tr: yazan Richard Stallman

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <em>On the Internet, proprietary software isn't the only way to lose your computing freedom.  Service as a Software Substitute, or SaaSS, is another way to give someone else power over your computing.</em>
tr: <em>İnternet'te, özel mülk yazılım, bilişim özgürlüğünüzü kaybetmenin tek yolu değildir. Yazılım Yerine Hizmet veya SaaSS, birisine bilişiminiz üzerinde yetki vermenin bir başka yoludur.</em>

note: type: Content of: <div><p>
en: The basic point is, you can have control over a program someone else wrote (if it's free), but you can never have control over a service someone else runs, so never use a service where in principle running a program would do.
tr: Temel nokta şudur: Bir başkasının yazdığı bir program üzerinde (eğer özgürse) denetim sahibi olabilirsiniz, fakat başka birinin çalıştırdığı bir hizmet üzerinde hiçbir zaman denetim sahibi olamazsınız, bu nedenle asla ilkesel olarak bir programı çalıştırarak yapabileceğiniz bir hizmeti kullanmayın.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS means using a service implemented by someone else as a substitute for running your copy of a program.  The term is ours; articles and ads won't use it, and they won't tell you whether a service is SaaSS.  Instead they will probably use the vague and distracting term &ldquo;cloud,&rdquo; which lumps SaaSS together with various other practices, some abusive and some OK.  And they talk about &ldquo;delivering a program by offering a service to run it.&rdquo; With the explanation and examples in this page, you can tell whether a service is SaaSS.
tr: SaaSS, bir programın kopyanızı çalıştırmak için başkası tarafından uygulanan bir hizmeti kullanmak anlamına gelir. Terim bize ait; makaleler ve reklamlar bu terimi kullanmaz ve bir hizmetin SaaSS olup olmadığını size söylemez. Bunun yerine bazıları kötü eğilimli, bazıları kabul edilebilir başka uygulamalarla birlikte SaaSS’yi bir öbek haline getiren, muğlak ve dikkat dağıtıcı bir terim olan &ldquo;bulut&rdquo;u kullanacaklardır. Ve &ldquo;onu çalıştıracak bir hizmet sunarak bir programı teslim etme&rdquo; hakkında konuşacaklardır. Bu sayfadaki açıklama ve örneklerle bir hizmetin SaaSS olup olmadığını anlayabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Background: How Proprietary Software Takes Away Your Freedom
tr: Arka Plan: Özel Mülk Yazılım, Özgürlüğünüzü Nasıl Elinizden Alır

note: type: Content of: <div><p>
en: Digital technology can give you freedom; it can also take your freedom away.  The first threat to our control over our computing came from <em>proprietary software</em>: software that the users cannot control because the owner (a company such as Apple or Microsoft)  controls it.  The owner often takes advantage of this unjust power by inserting malicious features such as spyware, back doors, and <a href="https://www.defectivebydesign.org">Digital Restrictions Management (DRM)</a> (referred to as &ldquo;Digital Rights Management&rdquo; in their propaganda).
tr: Dijital teknoloji size özgürlük verebilir; aynı zamanda özgürlüğünüzü elinizden alabilir. Bilişimimiz üzerindeki denetimimize karşı ilk tehdit özel mülk yazılımdan geldi: Sahipleri (Apple veya Microsoft gibi bir şirket) denetlediği için kullanıcıların denetleyemediği yazılımlar. Sahipler; casus yazılım, arka kapılar ve <a href="https://www.defectivebydesign.org">Dijital Kısıtlamalar Yönetimi (<abbr title="Digital Restrictions Management">DRM</abbr>)</a> (propagandalarında &ldquo;Dijital Haklar Yönetimi [Digital Rights Management]&rdquo; olarak söz edilir) gibi kötücül özellikleri ekleyerek bu haksız güçten yararlanırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Our solution to this problem is developing <em>free software</em> and rejecting proprietary software.  Free software gives you, as a user, four essential freedoms: (0)&nbsp;to run the program as you wish, (1)&nbsp;to study and change the source code so it does what you wish, (2)&nbsp;to redistribute exact copies, and (3)&nbsp;to redistribute copies of your modified versions.  (See the <a href="/philosophy/free-sw.html">free software definition</a>.)
tr: Bu soruna sunduğumuz çözüm; özgür yazılım geliştirmek ve özel mülk yazılımı reddetmektir. Özgür yazılım, bir kullanıcı olarak size dört temel özgürlüğü verir: (0)&nbsp;Programı istediğiniz gibi çalıştırmak, (1)&nbsp;kaynak kodunu incelemek ve istediğiniz şekilde değiştirmek, (2)&nbsp;eksiksiz kopyalarını yeniden dağıtmak ve (3)&nbsp;değiştirilmiş sürümlerin kopyalarını yeniden dağıtmak. (<a href="/philosophy/free-sw.html">Özgür yazılım tanımına</a> bakınız.)

note: type: Content of: <div><p>
en: With free software, we, the users, take back control of our computing.  Proprietary software still exists, but we can exclude it from our lives and many of us have done so.  However, we are now offered another tempting way to cede control over our computing: Service as a Software Substitute (SaaSS).  For our freedom's sake, we have to reject that too.
tr: Özgür yazılımla, biz kullanıcılar, bilişimimizin denetimini geri alırız. Özel mülk yazılım hâlâ var ancak onları hayatımızın dışında tutabiliriz ve çoğumuz bunu zaten yapıyor. Bununla birlikte artık bilişimimizin denetiminden vazgeçmenin başka cazip bir yolu var: Yazılım yerine Hizmet (Service as a Software Substitute [SaaSS]). Özgürlüğümüz uğruna bunu da reddetmeliyiz.

note: type: Content of: <div><h3>
en: What Does Service as a Software Substitute Look Like?
tr: Yazılım Yerine Hizmet Neye Benzer?

note: type: Content of: <div><p>
en: Service as a Software Substitute (SaaSS) means using a service as a substitute for running your copy of a program.  Concretely, it means that someone sets up a network server that does certain computing activities&mdash;for instance, modifying a photo, translating text into another language, etc.&mdash;then invites users to let that server do <em>their own computing</em> for them.  As a user of the server, you would send your data to the server, which does that computing activity on the data thus provided, then sends the results back to you or else acts directly on your behalf.
tr: Yazılım yerine Hizmet (SaaSS); bir hizmetin, bir programın kopyasını çalıştırmak için onun yerine kullanılması anlamına gelir. Somut olarak birisinin belirli bilişim faaliyetlerini yapan bir ağ sunucusu oluşturduğu (örneğin; bir fotoğrafı değiştirmek, metni başka bir dile çevirmek vb.), sonra da bu sunucu üzerinden <em>kendi bilişimlerini</em> yapmak üzere kullanıcıları davet ettiği anlamına gelir. Sunucunun bir kullanıcısı olarak verilerinizi sunucuya gönderirsiniz, böylece sunucu sağlanan veriler üzerinde bilişim faaliyetini yapar ve sonuçları size geri gönderir veya doğrudan sizin adınıza hareket eder.

note: type: Content of: <div><h3>
en: To Which Activities Is the Issue of SaaSS Applicable?
tr: SaaSS Konusu Hangi Faaliyetler için Uygundur?

note: type: Content of: <div><p>
en: The issue of SaaSS-or-not-SaaSS is meaningful for a computing activity that is <em>your own</em> computing.  What does that mean, precisely? It means that no one else is inherently involved in the activity.  To clarify the meaning of &ldquo;inherently involved,&rdquo; we present a thought experiment in which we focus on one unspecified imaginary computing activity.
tr: SaaSS veya SaaSS değil konusu <em>kendi</em> bilişim faaliyetiniz olan bir bilişim faaliyeti için anlamlıdır.  Bu tam olarak ne demek? Başka hiç kimsenin faaliyete özü itibariyle dahil olmadığı anlamına geliyor. &ldquo;Özü itibariyle dahil olmadığı&rdquo;nı açıklamak için, belirli bir tanımlanmamış hayali bilişim faaliyetine odaklandığımız bir düşünce deneyi sunuyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Suppose that all parts of the activity are implemented in free software and you have copies, and you have whatever data you might need, as well as computers of whatever speed, functionality and capacity might be required.  Could you (if given those prerequisites)  do this particular computing activity entirely within those computers, not communicating with anyone else's computers?
tr: Elinizdeki görev için ihtiyaç duyabileceğiniz herhangi bir yazılım görevi özgür yazılım olarak gerçekleştirilmiş olsun ve kopyalara sahipsiniz ve ihtiyaç duyabileceğiniz tüm verinin ve hangi hız, işlevsellik ve kapasiteye ihtiyaç duyuyorsanız o düzeyde bilgisayarların kullanımınıza açık olduğunu varsayalım. Bu belirli bilişim faaliyetini bu bilgisayarlar içerisinde, başkasının bilgisayarlarıyla iletişim kurmadan yapabilir miydiniz?

note: type: Content of: <div><p>
en: If you could, then the activity is <em>essentially your own</em>.  Therefore, for your freedom's sake, you deserve to control it.  The concept of SaaSS is applicable to such activities and not to other activities.
tr: Eğer bunu yapabiliyorsanız, faaliyet<em>özünde size aittir</em>. Bu nedenle, özgürlüğünüz adına, onu denetlemek hakkınız. SaaSS kavramı bu gibi faaliyetleri için söz konusudur, diğerleri için değil.

note: type: Content of: <div><p>
en: For such an activity, if you carry it out by running your copies of free programs, you do control it.  That protects the freedom you deserve.  However, doing it via someone else's service would give that someone else control over part of your computing activity.  That denies you the control you deserve, so we say it is unjust.  We call that scenario SaaSS.
tr: Bu tür bir faaliyet için, özgür programların kopyalarını çalıştırarak gerçekleştirirseniz, onu denetlersiniz. Bu hakkınız olan özgürlüğü korur. Ancak başkasının hizmetini kullanarak yaptığınızda kendi bilişim faaliyetinizin denetimini başkasına vermiş olursunuz. Bu hakkınız olan denetimi engelliyor, bu nedenle adaletsizdir. Bu senaryoya SaaSS adını veriyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: By contrast, if due to the inherent nature of the computing to be done you couldn't possibly do that activity entirely in your own computers, then the activity isn't entirely your own, so the issue of SaaSS is not applicable to that activity.  In general, these activities involve communication with others, so the others must be included in it.  Buying something from a store is a typical example of an activity that needs to include some other party (the store).
tr: Buna karşın temel nedenlerle bu faaliyeti kendi bilgisayarlarınızla yapamıyorsanız o zaman faaliyet tamamen sizin olmuyor, böylece SaaSS sorunu bu faaliyet açısından uygun olmuyor. Genel olarak, bu faaliyetler başkalarıyla iletişimi barındırıyor, bu nedenle başkaları da içerisinde yer almalıdır. Bir dükkandan bir şey satın almak, başka birini (dükkanı) katmamız gereken tipik bir faaliyet örneğidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If a certain activity is essentially your own, then maintaining your full control over it requires that you do it using your copies of free programs, running them on computers you control.  Doing it in any other way is SaaSS because it denies you the control you deserve.  This is independent of your reasons for doing it in some other way.  If you choose some other way because of some convenience, it is SaaSS.  If it is because you can't obtain the free programs or the computer you'd need to keep control, that is still SaaSS.
tr: Eğer belirli bir faaliyet özünde size aitse, onun üzerinden tam bir denetim sağlamanız için onu özgür program kopyalarıyla, onları sahip olduğunuz bilgisayarlarda çalıştırarak, yapmanız gerekir. Bundan başka şekilde yaptığınızda SaaSS olur çünkü hakkınız olan denetimden sizi mahrum kılar. Bu durum onu başka şekillerde yapma gerekçelerinizden bağımsızdır. Kolaylık açısından başka şekilde yapmayı seçiyorsanız, bu SaaSS'tır. Eğer ihtiyaç duyduğunuz özgür programları veya bilgisayarı elde edemediğiniz için yapıyorsanız, bu da SaaSS'tır.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Using SaaSS Compared with Running Nonfree Software
tr: SaaSS Kullanımının Özgür Olmayan Yazılım Çalıştırmakla Karşılaştırılması

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS servers wrest control from the users even more inexorably than proprietary software.  With proprietary software, users typically get an executable file but not the source code.  That makes it hard to study the code that is running, so it's hard to determine what the program really does, and hard to change it.
tr: SaaSS sunucular, kullanıcıların sahip oldukları yazılımlardan çok daha kaçınılmaz biçimde denetimi ele alıyorlar. Özel mülk yazılımla kullanıcılar genellikle kaynak kodunu değil, yürütülebilir bir dosya alırlar. Bu; çalışmakta olan kodu incelemeyi zorlaştırır, bu nedenle programın gerçekte ne yaptığını belirlemek ve değiştirmek zordur.

note: type: Content of: <div><p>
en: With SaaSS, the users do not have even the executable file that does their computing: it is on someone else's server, where the users can't see or touch it.  Thus it is impossible for them to ascertain what it really does, and impossible to change it.
tr: SaaSS ile kullanıcılar bilişimlerini yapan yürütülebilir bir dosyaya bile sahip değillerdir: kullanıcıların göremediği veya dokunamadığı başka birinin sunucusundadır. Bu nedenle gerçekte ne yaptığını saptamaları imkânsızdır ve onu değiştirmek de imkânsızdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Furthermore, SaaSS automatically leads to consequences equivalent to the malicious features of certain proprietary software.
tr: Ayrıca SaaSS otomatik olarak belirli özel mülk yazılımların kötücül özelliklerine eş değer sonuçlara yol açar.

note: type: Content of: <div><p>
en: For instance, some proprietary programs are &ldquo;spyware&rdquo;: the program <a href="/philosophy/proprietary-surveillance.html"> sends out data about users' computing activities</a>.  Microsoft Windows sends information about users' activities to Microsoft.  Windows Media Player reports what each user watches or listens to.  The Amazon Kindle reports which pages of which books the user looks at, and when.  Angry Birds reports the user's geolocation history.
tr: Örneğin; bazı özel mülk programlar casus yazılımdır: Program, <a href="/philosophy/proprietary-surveillance.html">kullanıcıların bilişim etkinlikleri hakkında veri gönderir</a>. Microsoft Windows, kullanıcıların etkinlikleriyle ilgili bilgileri Microsoft'a gönderir. Windows Media Player, her kullanıcının izlediklerini veya dinlediklerini bildirir. Amazon Kindle; kullanıcının hangi kitaplarda, hangi sayfalara baktığını ve ne zaman olduğunu bildirir. Angry Birds kullanıcının coğrafi konum geçmişini bildirir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Unlike proprietary software, SaaSS does not require covert code to obtain the user's data.  Instead, its structure requires users to send their data to the server in order to use it.  This has the same effect as spyware: the server operator gets the data&mdash;with no special effort, by the nature of SaaSS.  Amy Webb, who intended never to post any photos of her daughter, made the mistake of using SaaSS (Instagram) to edit photos of her.  Eventually <a href="https://slate.com/technology/2013/09/privacy-facebook-kids-dont-post-photos-of-your-kids-on-social-media.html"> they leaked from there</a>.
tr: Özel mülk yazılımların aksine SaaSS, kullanıcının verilerini elde etmek için gizli kod gerektirmez. Bunun yerine yapısı kullanıcıların kullanabilmeleri için verilerini sunucuya göndermesini gerektirir. Bu, casus yazılımlarla aynı etkiye sahiptir: Sunucu operatörü verileri alır&mdash;SaaSS'nin doğası gereği hiç bir özel çaba göstermeden. Örneğin, kızının herhangi bir fotoğrafını hiç yayımlamayı düşünmeyen Amy Webb, fotoğraflarını düzenlemek için SaaSS (Instagram) kullanarak hata yaptı. Sonunda <a href="https://slate.com/technology/2013/09/privacy-facebook-kids-dont-post-photos-of-your-kids-on-social-media.html">oradan sızdılar</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: Theoretically, homomorphic encryption might some day advance to the point where future SaaSS services might be constructed to be unable to understand some of the data that users send them.  Such services <em>could</em> be set up not to snoop on users; this does not mean they <em>will</em> do no snooping.  Also, snooping is only one among the secondary injustices of SaaSS.
tr: Teorik olarak benzer biçimli şifreleme (homomorphic encryption), bir gün gelecekteki SaaSS hizmetlerinin kullanıcıların gönderdiği verilerin bir kısmını anlayamayacak şekilde yapılandırılabileceği noktaya gelebilir. Bu tür hizmetler, kullanıcıların merakla gözetlenmemesi için <em>kurulabilir</em>; bu, onların gizlice gözetlemeyeceği anlamına gelmez.  Üstelik gizlice gözetleme SaaSS'ın ikincil adaletsizliklerinden sadece birisidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some proprietary operating systems have a universal back door, permitting someone to remotely install software changes.  For instance, Windows has a universal back door with which Microsoft can forcibly change any software on the machine.  Nearly all portable phones have them, too.  Some proprietary applications also have universal back doors; for instance, the Steam client for GNU/Linux allows the developer to remotely install modified versions.
tr: Bazı özel mülk işletim sistemlerinde, bazı kişilerin yazılım değişikliklerini uzaktan yüklemesine izin veren evrensel bir arka kapı bulunur. Örneğin; Windows, Microsoft'un makinedeki herhangi bir yazılımı zorla değiştirebileceği evrensel bir arka kapıya sahiptir. Neredeyse tüm taşınabilir telefonlarda da var. Bazı sahipli uygulamaların evrensel arka kapıları da vardır; mesela GNU/Linux için Steam istemcisi, geliştiricinin değiştirilmiş sürümleri uzaktan yüklemesine izin verir.

note: type: Content of: <div><p>
en: With SaaSS, the server operator can change the software in use on the server.  Person ought to be able to do this, since it's per computer; but the result is the same as using a proprietary application program with a universal back door: someone has the power to silently impose changes in how the user's computing gets done.
tr: SaaSS ile sunucu operatörü, sunucuda kullanılan yazılımı değiştirebilir. Kendi bilgisayarı olduğu için bunu yapabilmelidir; ancak sonuç, evrensel bir arka kapıya sahip özel mülk bir uygulama programı kullanmakla aynıdır: Birisi, kullanıcının bilişiminin nasıl yapıldığına dair sessizce değişiklikler dayatma gücüne sahiptir.

note: type: Content of: <div><p>
en: It is common for SaaSS dis-services to charge a monthly fee for use.  Usually one SaaSS site does not substitute for another, so if users become unhappy with one dis-service provider it is no easy matter to switch to another.  When users become dependent on one, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/05/cloud-service-provider-consumer-prices-netflix-microsoft">it can gouge them at will with repeated small price increases that over time add up to a lot</a>.  We view the loss of freedom inherent in SaaSS as worse than the cost in money, but when a dis-service has you over a barrel, the cost can be painful.  Thus, even users who don't see deeper than the bottom line should beware of SaaSS.
tr: SaaSS hizmetsizliğinin kullanım için aylık bir ücret talep etmesi yaygındır. Genellikle bir SaaSS sitesi başkasının yerine geçemez, eğer kullanıcılar hizmetsizlik sağlayıcıdan mutlu değilse başka birine geçmek kolay bir iş değildir. Kullanıcılar birine bağımlı hale geldiğinde, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/05/cloud-service-provider-consumer-prices-netflix-microsoft">onları, zamanla oldukça birikecek şekilde tekrarlayan küçük fiyat artışlarıyla kazıklayabilir</a>. SaaSS'ın doğasında olan özgürlük yitimini, parasal maliyetten daha kötü görüyoruz, ancak bir hizmetsizlik sizi köşeye sıkıştırdığında maliyeti de can sıkıcı olabilir. Bu yüzden, en dibi görmeyen kullanıcılar bile SaaSS'tan kaçınmalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS is equivalent to running proprietary software with spyware and a universal back door.  It gives the server operator unjust power over the user, and unjust power is something we must resist.
tr: Dolayısıyla SaaSS, özel mülk yazılımın casus yazılım ve evrensel bir arka kapı ile çalışmasına eş değerdir. Sunucu operatörüne kullanıcının haksız bir yetki vermesini sağlar ve bu haksız yetki karşı koymamız gereken bir şeydir.

note: type: Content of: <div><h3>
en: SaaSS and SaaS
tr: SaaSS ve SaaS

note: type: Content of: <div><p>
en: Originally we referred to this problematical practice as &ldquo;SaaS,&rdquo; which stands for &ldquo;Software as a Service.&rdquo; It's a commonly used term for setting up software on a server rather than offering copies of it to users, and we thought it described precisely the cases where this problem occurs.
tr: Başlangıçta bu sorunlu uygulamaya &ldquo;Hizmet Olarak Yazılım&rdquo; anlamına gelen &ldquo;SaaS&rdquo; adını verdik. Bu, kullanıcılara kopyalarını sunmak yerine bir sunucuda yazılım oluşturmak için yaygın olarak kullanılan bir terimdi ve bu sorunun ortaya çıktığı durumları tam olarak tanımladığını düşündük.

note: type: Content of: <div><p>
en: Subsequently we became aware that the term SaaS is sometimes used for communication services&mdash;activities for which this issue is not applicable.  In addition, the term &ldquo;Software as a Service&rdquo; doesn't explain <em>why</em> the practice is bad.  So we coined the term &ldquo;Service as a Software Substitute,&rdquo; which defines the bad practice more clearly and says what is bad about it.
tr: Daha sonra SaaS teriminin bazen iletişim hizmetleri, bu sorunun uygulanamadığı etkinlikler, için kullanıldığının farkına vardık. Buna ek olarak &ldquo;Hizmet Olarak Yazılım&rdquo; terimi, uygulamanın <em>neden</em> kötü olduğunu açıklamıyor. Bu yüzden kötü uygulamayı daha net bir şekilde tanımlayan ve bu konuda neyin kötü olduğunu söyleyen &ldquo;Yazılım Yerine Hizmet&rdquo; terimini kullandık.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Untangling the SaaSS Issue from the Proprietary Software Issue
tr: SaaSS Sorununu Özel Mülk Yazılım Sorunundan Ayırt Etmek

note: type: Content of: <div><p>
en: SaaSS and proprietary software lead to similar harmful results, but the mechanisms are different.  With proprietary software, the mechanism is that you have and use a copy which is difficult and/or illegal to change.  With SaaSS, the mechanism is that you don't have the copy that's doing your computing.
tr: SaaSS ve özel yazılımlar benzer zararlı sonuçlara yol açar ancak yöntemleri farklıdır. Özel mülk bir yazılımda yöntem; değiştirilmesi zor ve/veya yasa dışı olan bir kopyaya sahip olmanız ve kullanmanızdır. SaaSS ile yöntem, bilişiminizi yapan kopyaya sahip olmamanızdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: These two issues are often confused, and not only by accident.  Web developers use the vague term &ldquo;web application&rdquo; to lump the server software together with programs run on your machine in your browser.  Some web pages install nontrivial, even large JavaScript programs into your browser without informing you.  <a href="/philosophy/javascript-trap.html">When these JavaScript programs are nonfree</a>, they cause the same sort of injustice as any other nonfree software.  Here, however, we are concerned with the issue of using the service itself.
tr: Bu iki mesele çoğu zaman karışıktır ve bunun böyle olması şans ederi değil. Web geliştiricileri; sunucu yazılımını tarayıcınızda, makinenizde çalışan programlarla birlikte kümelemek için belirsiz &ldquo;web uygulaması&rdquo; terimini kullanır. Bazı web sayfaları sizi bilgilendirmeden tarayıcınıza önemsiz, hatta büyük JavaScript programları yükler. <a href="/philosophy/javascript-trap.html">Bu JavaScript programları özgür olmadığında</a> diğer tüm özgür olmayan yazılımlarla aynı türde bir adaletsizliğe neden olurlar. Bununla birlikte burada hizmetin kendisinin kullanılması ile ilgileniyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Many free software supporters assume that the problem of SaaSS will be solved by developing free software for servers.  For the server operator's sake, the programs on the server had better be free; if they are proprietary, their developers/owners have power over the server.  That's unfair to the server operator, and doesn't help the server's users at all.  But if the programs on the server are free, that doesn't protect <em>the server's users</em> from the effects of SaaSS.  These programs liberate the server operator, but not the server's users.
tr: Birçok özgür yazılım destekçisi, SaaSS sorununun sunucular için özgür yazılım geliştirerek çözüleceğini varsaymaktadır. Sunucu operatörü hatırına sunucudaki programlar özgür olmalı; özel mülk olmaları durumunda programların geliştiricilerinin/sahiplerinin sunucu üzerinde bir gücü olur. Bu sunucu operatörüne haksızlıktır ve sunucunun kullanıcılarına hiçbir şekilde yardımı dokunmaz. Ancak sunucudaki programlar özgür olursa bile, <em>sunucunun kullanıcılarını</em> SaaSS'nin etkilerinden korumaz. Bu programlar sunucu operatörünü özgürleştirir, sunucunun kullanıcılarını değil.

note: type: Content of: <div><p>
en: Releasing the server software source code does benefit the community: it enables suitably skilled users to set up similar servers, perhaps changing the software.  <a href="/licenses/license-recommendations.html"> We recommend using the GNU Affero GPL</a> as the license for programs often used on servers.
tr: Sunucu yazılımı kaynak kodunu yayımlamak topluluğa yarar sağlar: Uygun şekilde yetenekli kullanıcıların benzer sunucuları kurmalarını, belki de yazılımı değiştirmelerini sağlar. <a href="/licenses/license-recommendations.html">GNU Affero GPL'yi sunucularda sıkça kullanılan programların lisansı olarak kullanmanızı öneririz</a>.

note: type: Content of: <div><p>
en: But none of these servers would give you control over computing you do on it, unless it's <em>your</em> server (one whose software load you control, regardless of whether the machine is your property).  It may be OK to trust your friend's server for some jobs, just as you might let your friend maintain the software on your own computer.  Outside of that, all these servers would be SaaSS for you.  SaaSS always subjects you to the power of the server operator, and the only remedy is, <em>Don't use SaaSS!</em> Don't use someone else's server to do your own computing on data provided by you.
tr: Ancak bu sunuculardan hiçbiri, <em>sizin</em> sunucunuz olmadıkça (makinenin mülkünüz olup olmadığına bakılmaksızın yazılımı denetlemeniz anlamında), üzerinde yaptığınız bilişim üzerinde denetiminiz yoktur. Arkadaşınızın yazılıma kendi bilgisayarınızda bakmasına izin vermiş olmanız gibi bazı işler için arkadaşınızın sunucusuna güvenmeniz sorun değildir. Bunun dışında kalan bütün sunucular sizin için SaaSS olacaktır. SaaSS sizi daima sunucu operatörünün yetkisine tabi kılar ve tek çaresi <em>SaaSS kullanmamaktır!</em> Sizin tarafınızdan sağlanan verilerle, kendi bilişim işleriniz için başkasının sunucusunu kullanmayın.

note: type: Content of: <div><p>
en: This issue demonstrates the depth of the difference between &ldquo;open&rdquo; and &ldquo;free.&rdquo; Source code that is open source <a href="/philosophy/free-open-overlap.html">is, nearly always, free</a>.  However, the idea of an <a href="https://opendefinition.org/ossd/">&ldquo;open software&rdquo; service</a>, meaning one whose server software is open source and/or free, fails to address the issue of SaaSS.
tr: Bu konu; &ldquo;açık&rdquo; ve &ldquo;özgür&rdquo; arasındaki farkın derinliğini göstermektedir. Açık kaynak olan kaynak kodu <a href="/philosophy/free-open-overlap.html">neredeyse her zaman özgürdür</a>. Bununla birlikte sunucu yazılımı açık kaynak ve / veya özgür olan bir <a href="https://opendefinition.org/ossd/">&ldquo;açık yazılım&rdquo; hizmeti</a> fikri, SaaSS sorununu çözemez.

note: type: Content of: <div><p>
en: Services are fundamentally different from programs, and the ethical issues that services raise are fundamentally different from the issues that programs raise.  To avoid confusion, we <a href="/philosophy/network-services-arent-free-or-nonfree.html"> avoid describing a service as &ldquo;free&rdquo; or &ldquo;proprietary.&rdquo;</a>
tr: Hizmetler temelde programlardan farklıdır ve hizmetlerin ortaya çıkardığı etik sorunlar, programların ortaya çıkardığı sorunlardan temel olarak farklıdır. Karışıklığı önlemek için <a href="/philosophy/network-services-arent-free-or-nonfree.html">bir hizmeti &ldquo;özgür&rdquo; veya &ldquo;özel mülk&rdquo; olarak tanımlamaktan kaçınıyoruz.</a>

note: type: Content of: <div><h3>
en: Distinguishing SaaSS from Other Network Services
tr: SaaSS'yi Diğer Ağ Hizmetlerinden Ayırt Etme

note: type: Content of: <div><p>
en: Which online services are SaaSS? The clearest example is a translation service, which translates (say) English text into Spanish text.  Translating a text for you is computing that is purely yours.  You could do it by running a program on your own computer, if only you had the right program.  (To be ethical, that program should be free.)  The translation service substitutes for that program, so it is Service as a Software Substitute, or SaaSS.  Since it denies you control over your computing, it does you wrong.
tr: Hangi çevrim içi hizmetler SaaSS'dir? En açık örnek, diyelim ki İngilizce metni İspanyolca metne çeviren, bir çeviri hizmetidir. Sizin için bir metni çevirmek tamamen size ait bir bilişimdir. Elinizde doğru program olduğunda, kendi bilgisayarınızda bu programı çalıştırarak bunu yapabilirdiniz. (Etik olmak için bu program özgür olmalıdır.) Çeviri hizmeti bu programın yerine geçmektedir, bu nedenle bir Yazılım yerine Hizmet veya SaaSS'dir. Bilişiminiz üzerindeki denetiminizi engellediğinden size karşı hatalıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Another clear example is using a service such as Flickr or Instagram to modify a photo.  Modifying photos is an activity that people have done in their own computers for decades; doing it in a server you don't control, rather than your own computer, is SaaSS.
tr: Bir başka açık örnek, bir fotoğrafı değiştirmek için Flickr veya Instagram gibi bir hizmeti kullanmaktır. Fotoğrafları değiştirmek, insanların kendi bilgisayarlarında yıllarca yaptıkları bir işlemdir; bu işlemi kendi bilgisayarınız yerine denetlemediğiniz bir sunucuda yapmanız, SaaSS'dir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Rejecting SaaSS does not mean refusing to use any network servers run by anyone other than you.  Most servers are not SaaSS because the jobs they do are some sort of communication with visitors, rather than each visitor's own computing.
tr: SaaSS'yi reddetmek, sizden başkası tarafından çalıştırılan herhangi bir ağ sunucusunu kullanmayı reddetmek anlamına gelmez. Çoğu sunucu SaaSS değildir çünkü yaptıkları işler, her ziyaretçinin bilişimi değil, bir tür ziyaretçilerle iletişimdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The original idea of web servers wasn't to do computing for you, a visitor; it was to publish information for you to access.  Even today this is what most web sites do, and it doesn't raise the SaaSS issue, because accessing someone's published information on a web site isn't a matter of your own computing.  Neither is use of a blog site to publish your own works, or using a microblogging service such as Mastodon, or StatusNet, or Ex-Twitter.  (These services may or may not have other problems, depending on details.)  The same goes for other communication not meant to be private, such as chat groups.
tr: Özgün web sunucuları fikri sizin için, bir ziyaretçi için bilişim yapmak değildi, erişmeniz için bilgi yayımlamaktı. Bugün bile çoğu web sitesinin yaptığı budur ve SaaSS sorunu içermezler. Çünkü birinin bir web sitesinde yayımlanmış bilgilerine erişmek kendi bilişiminiz konusu değildir. Ne de kendi çalışmalarınızı yayımlamak için blog sitesi kullanmak ya da Mastodon, veya StatusNet, veya eski-Twitter gibi bir mikroblog hizmeti kullanmak da değildir. (Bu hizmetler, ayrıntılara bağlı olarak başka sorunlara sahip olabilir veya olmayabilir.) Aynı durum, sohbet grupları gibi özel olmayan diğer iletişim türleri için de geçerlidir.

note: type: Content of: <div><p>
en: In its essence, social networking is a form of communication and publication, not SaaSS.  However, a service whose main facility is social networking can have features or extensions which are SaaSS.
tr: Özünde sosyal ağ SaaSS değil, bir iletişim ve yayın şeklidir. Ancak ana becerisi sosyal ağ olan bir hizmette SaaSS olan özellikler veya uzantılar bulunabilir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If a service is not SaaSS, that does not mean it is OK.  There are other ethical issues about services.  For instance, Facebook requires running nonfree JavaScript code, and it gives users a misleading impression of privacy while luring them into baring their lives to Facebook.  Those are important issues, but distinct from the SaaSS issue.
tr: Bir hizmet SaaSS değilse bu onun makbul olduğu anlamına gelmez. Hizmetlerle ilgili başka etik hususlar var. Örneğin; Facebook, özgür olmayan JavaScript kodunu çalıştırmayı gerektirir; ve kullanıcılara hayatlarını Facebook'a teslim etmeleri için onları cezbederken yanıltıcı bir gizlilik izlenimi verir. Bunlar önemli ama SaaSS sorunundan ayrı konulardır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Services such as search engines collect data from around the web and let you examine it.  Looking through their collection of data isn't your own computing in the usual sense&mdash;you didn't provide that collection&mdash;so using such a service to search the web is not SaaSS.  However, using someone else's server to implement a search facility for your own site <em>is</em> SaaSS.
tr: Arama motorları gibi hizmetler; web'den veri toplar ve incelemenizi sağlar. Veri derlemelerine bakmak, her zamanki anlamda kendi bilişiminiz değildir, bu derlemeyi siz sağlamadınız, yani web'de arama yapmak için böyle bir hizmeti kullanmak SaaSS değildir. Ancak kendi siteniz için bir arama aracı kurmak için başkasının sunucusunu kullanmak,<em>SaaSS</em>'dir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Purchasing online is not SaaSS, because the computing isn't <em>your own</em> activity; rather, it is done jointly by and for you and the store.  The real issue in online shopping is whether you trust the other party with your money and other personal information (starting with your name).
tr: Çevrim içi satın alma SaaSS değildir çünkü alım sırasındaki bilişim sizin faaliyetiniz değildir; aksine siz ve mağaza için ortaklaşa yapılır. Çevrim içi alışverişlerde asıl sorun; karşı tarafa paranızla ve diğer kişisel bilgilerinizle (adınızla başlayarak) güvenip güvenmediğinizdir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Repository sites such as Savannah and SourceForge are not inherently SaaSS, because a repository's job is publication of data supplied to it.
tr: Savannah ve SourceForge gibi depo siteleri doğal olarak SaaSS değildir, çünkü bir deponun görevi kendisine verilen verileri yayımlanmasıdır.

note: type: Content of: <div><p>
en: Some sites offer multiple services, and if one is not SaaSS, another may be SaaSS.  For instance, the main service of Facebook is social networking, and that is not SaaSS; however, it supports third-party applications, some of which are SaaSS.  Flickr's main service is distributing photos, which is not SaaSS, but it also has features for editing photos, which is SaaSS.  Likewise, using Instagram to post a photo is not SaaSS, but using it to transform the photo is SaaSS.
tr: Bazı siteler birden fazla hizmet sunar ve bu hizmetlerden biri SaaSS değilse bile bir başkası SaaSS olabilir. Örneğin; Facebook'un ana hizmeti sosyal ağdır ve bu SaaSS değildir; ancak bazıları SaaSS olan üçüncü parti uygulamaları destekler. Flickr'in ana hizmeti, SaaSS olmayan fotoğrafları dağıtmaktır ancak SaaSS olan fotoğrafları düzenleme özelliklerine de sahiptir. Aynı şekilde Instagram'ı bir fotoğraf göndermek için kullanmak SaaSS değil; fotoğrafı dönüştürmek için kullanmak SaaSS'dir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Google Docs shows how complex the evaluation of a single service can become.  It invites people to edit a document by running a large <a href="/philosophy/javascript-trap.html">nonfree JavaScript program</a>, clearly unjust, but not SaaSS.  However, it offers an API for uploading and downloading documents in standard formats.  A free software editor can do so through this API.  (Whether it is possible to get an account for Google Docs without running some nonfree JavaScript code, we don't know.)  Anyway, this usage scenario is not SaaSS, because it uses Google Docs as a mere repository.  Handing your work data to a company is bad, but that is a matter of privacy, not SaaSS; depending on a service for access to your data is bad, but that is a matter of risk, not SaaSS.
tr: Google Dokümanlar, tek bir hizmetin değerlendirilmesinin ne kadar karmaşık olabileceğini gösterir. İnsanları bir belgeyi düzenlemeye davet ediyor, açıkça yanlış bir şekilde büyük <a href="/philosophy/javascript-trap.html">özgür olmayan JavaScript programı</a> çalıştırıyor, açıkça adaletsiz ama SaaSS değil. Ancak belgeleri standart biçimlerde yüklemek ve indirmek için bir API sunuyor. Özgür bir yazılım düzenleyicisi bu API üzerinden çalışabilir. (Google Docs'ta özgür olmayan JavaScript kodu kullanmadan hesap açmanın mümkün olup olmadığını bilmiyoruz). Bu kullanım senaryosu SaaSS değildir çünkü Google Dokümanlar'ı yalnızca bir depo olarak kullanır. Tüm verilerinizi bir şirkete teslim etmek kötüdür ancak bu bir SaaSS değil gizlilik meselesidir; verilerinize erişmek için bir hizmete bağlı olmak kötü olsa da, bu bir SaaSS değil, risk meselesidir. Öte yandan belge biçimlerini birbirine dönüştürme hizmetini kullanmak SaaSS'dir çünkü bu kendi bilgisayarınızda uygun (tercihen özgür) bir program çalıştırarak yapabileceğiniz bir şeydir.

note: type: Content of: <div><p>
en: On the other hand, using Google Docs for converting document formats <em>is</em> SaaSS, because it's something you could have done by running a suitable program (free, one hopes) in your own computer.
tr: Diğer taraftan, belge biçimlerini dönüştürmek SaaSS'<em>tır</em>, çünkü bu uygun (umuyorum ki özgür) bir programı bilgisayarınızda çalıştırarak yapabileceğiniz bir şeydir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Using Google Docs through a free editor is rare, of course.  Most often, people edit their Google Docs documents with the nonfree JavaScript program it sends, which is bad like any nonfree program.  This scenario might involve SaaSS, too; that depends on what part of the editing is done in the JavaScript program and what part in the server.  We don't know, but since SaaSS and proprietary software do similar wrong to the user, we can judge the whole scenario morally without knowing which part is which.
tr: Google Dokümanlar'ı özgür bir editör ile kullanmak elbette nadirdir. Çoğu zaman insanlar, Google Docs belgelerini, özgür olmayan herhangi bir program gibi kötü olan, özgür olmayan JavaScript programı aracılığıyla kullanırlar. Bu senaryo SaaSS'yi de içerebilir; bu, JavaScript programında düzenlemenin hangi kısmının yapıldığına ve sunucuda hangi kısmın yapıldığına bağlıdır. Bunu bilmiyoruz, ancak SaaSS ve özel mülk yazılım kullanıcıları için benzer şekilde hatalı olduklarından dolayı hangi kısım nedir bilmeden tüm senaryoyu ahlaki olarak yargılayabiliriz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Publishing via someone else's repository does not raise privacy issues, but publishing through Google Docs has a special problem: it is impossible even to <em>view the text</em> of a Google Docs document in a browser without running the nonfree JavaScript code.  Thus, you should not use Google Docs to publish anything&mdash;but the reason is not a matter of SaaSS.
tr: Başka birinin deposu aracılığıyla yayımlamak gizlilik sorunlarını gündeme getirmez ancak Google Dokümanlar aracılığıyla yayınlamanın özel bir sorunu vardır: Google Dokümanlar belgesinin metnini bir tarayıcıda özgür olmayan JavaScript kodunu çalıştırmadan görüntülemek bile imkânsızdır. Bu nedenle bir şey yayımlamak için Google Dokümanlar'ı kullanmamalısınız, ancak bunun nedeni SaaSS sorunu değildir.

note: type: Content of: <div><p>
en: The IT industry discourages users from making these distinctions.  That's what the buzzword &ldquo;cloud computing&rdquo; is for.  This term is so nebulous that it could refer to almost any use of the Internet.  It includes SaaSS as well as many other network usage practices.  In any given context, an author who writes &ldquo;cloud&rdquo; (if a technical person) probably has a specific meaning in mind, but usually does not explain that in other articles the term has other specific meanings.  The term leads people to generalize about practices they ought to judge separately.
tr: BT endüstrisi, kullanıcıları bu ayrımları yapmaktan caydırır. Moda söz, &ldquo;bulut bilişim&rdquo; bunun için var. Bu terim o kadar bulutlu ki, İnternet'in hemen hemen her kullanımına atıfta bulunabilir. SaaSS'nin yanı sıra diğer birçok ağ kullanım uygulamasını da içerir. Herhangi bir bağlamda &ldquo;bulut&rdquo; yazan bir yazar (eğer teknik bir kişiyse) muhtemelen aklında belirli bir anlama sahiptir ancak genellikle diğer makalelerde terimin başka özel anlamları olduğunu açıklamaz. Bu terim, insanları, ayrı ayrı yargılamaları gereken uygulamalar hakkında genelleme yapmaya yönlendirir.

note: type: Content of: <div><p>
en: If &ldquo;cloud computing&rdquo; has a meaning, it is not a way of doing computing, but rather a way of thinking about computing: a devil-may-care approach which says, &ldquo;Don't ask questions.  Don't worry about who controls your computing or who holds your data.  Don't check for a hook hidden inside our service before you swallow it.  Trust companies without hesitation.&rdquo; In other words, &ldquo;Be a sucker.&rdquo; A cloud in the mind is an obstacle to clear thinking.  For the sake of clear thinking about computing, let's avoid the term &ldquo;cloud.&rdquo;
tr: Eğer &ldquo;bulut bilişim&rdquo;in bir anlamı varsa bilişim yapmanın bir yolu değil, bilişim hakkında bir düşünme biçimidir: &ldquo;Soru sormayın. Bilişiminizi kimin kontrol ettiği veya verilerinizi kimin sakladığı konusunda endişelenmeyin. Hizmetinize gizlenmiş bir kancayı kontrol etmeden yutun. Tereddüt etmeden şirketlere güvenin.&rdquo; diyen bir vurdumduymaz yaklaşımı. Başka bir deyişle &ldquo;Budala olun.&rdquo;. Zihindeki bir bulut, berrak düşünmenin önünde bir engeldir. Bilişim hakkında berrak bir şekilde düşünmek için &ldquo;bulut&rdquo; teriminden kaçınalım.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Renting a Server Distinguished from SaaSS
tr: Sunucu Kiralamayı SaaSS'den Ayırt Ayırt Etme

note: type: Content of: <div><p>
en: If you rent a server (real or virtual), whose software load you have control over, that's not SaaSS.  In SaaSS, someone else decides what software runs on the server and therefore controls the computing it does for you.  In the case where you install the software on the server, you control what computing it does for you.  Thus, the rented server is virtually your computer.  For this issue, it counts as yours.
tr: Yazılım yüklemesinde denetiminiz olan bir (gerçek veya sanal) sunucu kiralarsanız, bu SaaSS değildir. SaaSS'de başka biri sunucuda hangi yazılımın çalıştığına karar verir ve bu nedenle sunucunun sizin için yaptığı bilişimi denetler. Yazılımı sunucuya sizin kurmanız durumunda, onun sizin için ne yapması gerektiğini denetlersiniz. Böylece kiralanan sunucu neredeyse sizin bilgisayarınızdır. Bu hususta, sizin sayılır.

note: type: Content of: <div><p>
en: The <em>data</em> on the rented remote server is less secure than if you had the server at home, but that is a separate issue from SaaSS.
tr: Kiralanan uzak sunucudaki <em>veriler</em>, sunucunuzu evde bulundurmanızdan daha az güvenlidir ancak bu SaaSS'den farklı bir husustur.

note: type: Content of: <div><p>
en: This kind of server rental is sometimes called &ldquo;IaaS,&rdquo; but that term fits into a conceptual structure that downplays the issues that we consider important.
tr: Bu tür sunucu kiralamaya bazen &ldquo;IaaS&rdquo; denir ancak bu terim önemli olduğunu düşündüğümüz hususları önemsizleştiren kavramsal bir yapıda yer alır.

note: type: Content of: <div><h3>
en: When the User Is a Collective Activity Or an Organization
tr: Kullanıcı Kolektif Bir Faaliyet veya Organizasyon İse

note: type: Content of: <div><p>
en: So far we have explained how SaaSS applies to an individual's computing.  For those cases, we have clarified the concept of SaaSS pretty thoroughly.  SaaSS is also an issue for computing done by a group activity, which may be informal (such as developing a free program often is), or formal (a charity like the FSF or a business).  It is basically the same concept, but we have not clarified the boundaries for all sorts of situations.
tr: Şimdiye kadar SaaSS'ın bireysel bilişime nasıl uygulandığını açıkladık. Bu durumlar için SaaSS kavramını etraflıca aydınlattık. SaaSS ayrıca bilişim bir grup faaliyeti olarak yapıldığında da bir husustur, bu faaliyet gayrıresmi (mesela özgür bir program geliştirmek) veya resmi (FSF bir vakıf veya bir işletme gibi) bir faaliyet olabilir. Temelde aynı kavramdır bu tüm bu durumlar için sınırları açıklığa kavuşturmadık.

note: type: Content of: <div><p>
en: Here are some line we have drawn so far.
tr: Şimdiye kadar belirlediğimiz şeyler şunlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: The collective activity is likely to have web pages, which will be hosted on some web server.  That server's treatment of visitors to its pages raises the usual moral issues: if they send nonfree JavaScript code, that is an injustice, and if they offer to do the visitor's computing, that is SaaSS.
tr: Kolektif bir faaliyet muhtemelen aynı web sunucusunda barındırılan web sayfalarına sahip olacaktır. Bu sunucunun sayfalarını ziyaret edenlere davranışı kimi ahlaki konuları ortaya çıkarır: özgür olmayan JavaScript kodu gönderiyorlarsa, bu adaletsizdir, eğer ziyaretçinin bilişimini gerçekleştiriyorlarsa bu SaaSS'tır.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, the web server's own operations can also raise the issue of SaaSS with the collective activity as victim.  A web server often offers visitors a way to search through the web pages; how does it implement that? If the collective activity runs a free program on its own computer to find the matches for the search string, the collective activity has control of this, as it should.  But if it asks Google (or any other search engine) where the matches are and displays what is found, the collective activity is relying on SaaSS and forfeiting its freedom.
tr: Bununla birlikte, web sunucusunun kendi işlemleri de, kolektif faaliyeti kurban eden bir SaaSS sorununu ortaya çıkarır: Bir web sunucusu ziyaretçilere sayfaları arasında arama yapmak imkanı sunar; bu nasıl gerçekleştirilmelidir? Eğer kolektif faaliyet kendi bilgisayarında arama ifadesine eşleşenleri bulmak için özgür bir program kullanıyorsa, kolektif faaliyetin bunda bir denetimi vardır, olması gerektiği gibi.Ancak eğer Google (veya başka bir arama motoruna) soruyor ve eşleşenleri görüntülüyorsa, kolektif faaliyet SaaSS'a dayanmakta ve özgürlüğünden feragat etmektedir.

note: type: Content of: <div><p>
en: Using a joint project's servers to work on that project isn't SaaSS because the computing you do in this way isn't your own&mdash;it is the project's computing.  For instance, if you edit pages on Wikipedia, you are not doing your own computing; rather, you are collaborating in Wikipedia's computing.  Wikipedia controls its own servers, but organizations as well as individuals encounter the problem of SaaSS if they do their computing in someone else's server.
tr: Ortak bir projenin sunucularını kullanmak SaaSS değildir, çünkü bu şekilde yaptığınız bilişim size ait değildir. Örneğin, Vikipedi'deki sayfaları düzenlerseniz kendi bilişiminizi yapmazsınız; bunun yerine Vikipedi'nin bilişiminde iş birliği yapmış olursunuz. Vikipedi kendi sunucularını denetler ancak kurumların yanı sıra bireyler de bilişimlerini başka birinin sunucusunda yaparlarsa SaaSS sorunuyla karşılaşırlar.

note: type: Content of: <div><p>
en: Use of simple software repositories is not SaaSS because most of the actual work (as distinguished from redistribution) is done in the contributors' computers.  However, when the repository starts doing other kinds of computing work for the users, such as running tests, that starts to cross the line.  When the users are contributing to the project, so the work is the project's work rather than the contributor's work, that still is not SaaSS for the users.  But it may be SaaSS for the project.  However, if the testing means running the programs that the project develops, it is not SaaSS because the project does control the crucial software being run.
tr: Basit yazılım depolarının kullanımı SaaSS değildir, çünkü çoğu asıl iş (yeniden dağıtımdan farklı olarak) katkı sağlayanın bilgisayarında gerçekleştiriliyor. Ancak, depo kullanıcılar için başka türlü bilişim faaliyetleri yapmaya başlarsa, örneğin testleri çalıştırmak gibi, bu sınırı aşmaya başlar. Kullanıcılar projeye katkı sağlarken, yani iş katkı sağlayanın değil de projenin çalışmasıysa, bu kullanıcılar için hala SaaSS değildir. Ancak proje için SaaSS olabilir. Bununla birlikte, test projenin geliştirdiği programları çalıştırmak anlamına geliyorsa, SaaSS değildir çünkü proje çalıştırılan çok önemli yazılımı denetliyor.

note: type: Content of: <div><h3>
en: Dealing with the SaaSS Problem
tr: SaaSS Sorunuyla Başa Çıkma

note: type: Content of: <div><p>
en: Only a small fraction of all web sites do SaaSS; most don't raise the issue.  But what should we do about the ones that raise it?
tr: Tüm web sitelerinin yalnızca küçük bir bölümü SaaSS yapar; çoğu sorunu ortaya çıkarmıyor. Ama sorunu ortaya çıkaranlar hakkında ne yapmalıyız?

note: type: Content of: <div><p>
en: For the simple case, where you are doing your own computing on data in your own hands, the solution is simple: use your own copy of a free software application.  Do your text editing with your copy of a free text editor such as GNU Emacs or a free word processor.  Do your photo editing with your copy of free software such as GIMP.  What if there is no free program available? A proprietary program or SaaSS would take away your freedom, so you shouldn't use those.  You can contribute your time or your money to development of a free replacement.
tr: Elinizdeki veriler üzerinde kendi bilişiminizi yaptığınız basit durum için çözüm çok basittir: Özgür bir yazılım uygulamasının kendi kopyasını kullanın. Metin düzenlemenizi GNU Emacs veya özgür bir kelime işlemci gibi özgür bir metin düzenleyicisinin kopyası ile yapın. Fotoğraf düzenlemenizi GIMP gibi özgür yazılım kopyalarınızla yapın. Özgür bir program yoksa ne olur? Özel mülk bir program veya SaaSS özgürlüğünüzü elinizden alır, bu yüzden bunları kullanmamalısınız. Zamanınız veya paranız ile özgür bir alternatifin geliştirilmesine katkıda bulunabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: What about collaborating with other individuals as a group? It may be hard to do this at present without using a server, and your group may not know how to run its own server.  If you use someone else's server, at least don't trust a server run by a company.  A mere contract as a customer is no protection unless you could detect a breach and could really sue, and the company probably writes its contracts to permit a broad range of abuses.  The state can subpoena your data from the company along with everyone else's, as Obama has done to phone companies, supposing the company doesn't volunteer them like the US phone companies that illegally wiretapped their customers for Bush.  If you must use a server, use a server whose operators give you a basis for trust beyond a mere commercial relationship.
tr: Grup olarak diğer bireylerle iş birliği yapmaya ne dersiniz? Bunu şu anda bir sunucu kullanmadan yapmak zor olabilir ve grubunuz kendi sunucusunu nasıl çalıştıracağını bilmiyor olabilir. Başkasının sunucusunu kullanıyorsanız en azından bir şirket tarafından işletilen bir sunucuya güvenmeyin. Bir müşteri olarak sadece bir sözleşme ihlali tespit edemediğiniz ve gerçekten dava açamadığınız sürece koruma sağlanmaz ve şirket muhtemelen çok çeşitli suistimallere izin verecek şekilde sözleşmelerini yazar. Devlet, mahkeme kararıyla verilerinizi başkalarınınkiyle birlikte şirketten isteyebilir; Obama'nın telefon şirketlerine yaptığı gibi, şirketin müşterilerini yasa dışı yollarla Bush'a bağlayan ABD telefon şirketleri gibi gönüllü olmadıklarını varsayalım. Bir sunucu kullanmanız gerekiyorsa, operatörleri size salt ticari bir ilişkinin ötesinde güven için bir temel sağlayan bir sunucu kullanın.

note: type: Content of: <div><p>
en: However, on a longer time scale, we can create alternatives to using servers.  For instance, we can create a peer-to-peer program through which collaborators can share data encrypted.  The free software community should develop distributed peer-to-peer replacements for important &ldquo;web applications.&rdquo; It may be wise to release them under the <a href="/licenses/why-affero-gpl.html"> GNU Affero GPL</a>, since they are likely candidates for being converted into server-based programs by someone else.  The <a href="/">GNU project</a> is looking for volunteers to work on such replacements.  We also invite other free software projects to consider this issue in their design.
tr: Ancak, daha uzun bir ölçekte, sunucuları kullanmak için alternatifler oluşturabiliriz. Örneğin; ortak çalışanların şifrelenmiş verileri paylaşabileceği bir eşler arası bir program oluşturabiliriz. Özgür yazılım topluluğu, önemli &ldquo;web uygulamaları&rdquo; için dağıtık eşler arası alternatifler geliştirmelidir. Bunları <a href="/licenses/why-affero-gpl.html">GNU Affero GPL</a> altında yayımlamak akıllıca olabilir çünkü muhtemelen başkaları tarafından sunucu tabanlı programlara dönüştürülmeye adaylar. <a href="/">GNU projesi</a>, bu tür değişiklikler üzerinde çalışmak için gönüllü arıyor. Diğer özgür yazılım projelerinin tasarımlarında da bu konuyu dikkate almaya davet ediyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: In the meantime, if a company invites you to use its server to do your own computing tasks, don't yield; don't use SaaSS.  Don't buy or install &ldquo;thin clients,&rdquo; which are simply computers so weak they make you do the real work on a server, unless you're going to use them with <em>your</em> server.  Use a real computer and keep your data there.  Do your own computing with your own copy of a free program, for your freedom's sake.
tr: Bu arada bir şirket sizi kendi bilişim işlemlerinizi yapmak için sunucusunu kullanmaya davet ederse kabul etmeyin; SaaSS kullanmayın. <em>Kendi</em> sunucularınızla kullanmadığınız sürece, sadece zayıf bir bilgisayar olan &ldquo;zayıf istemciler&rdquo;i satın almayın veya kurmayın. Gerçek bir bilgisayar kullanın ve verilerinizi orada saklayın. Özgürlüğünüz için kendi bilişim işlerinizi özgür bir programın size ait olan bir kopyası ile yapın.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: See also: <a href="/philosophy/bug-nobody-allowed-to-understand.html">The Bug Nobody is Allowed to Understand</a>.
tr: Ayrıca bakınız: <a href="/philosophy/bug-nobody-allowed-to-understand.html">Kimsenin Anlamasına İzin Verilmeyen Hata</a>.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The first version of this article was published in the <cite><a href="https://www.bostonreview.net/articles/what-does-that-server-really-serve/"> Boston Review</a></cite>.
tr: Bu yazının ilk sürümü <cite><a href="https://www.bostonreview.net/articles/what-does-that-server-really-serve/"> Boston Review</a></cite>'de yayımlandı.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Alıntı-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>The FLOSS Information <a href="mailto:theflossinformation@gmail.com">&lt;theflossinformation@gmail.com&gt;</a>, 2019, 2020.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:
