proprietary-addictions.html - en to tr translation catalogue (345 entries)

note: type: Attribute 'title' of: <div><a><img>
en: Section contents
tr: Bölüm içeriği

note: type: Attribute 'alt' of: <div><a><img>
en: &nbsp;[Section contents]&nbsp;
tr: &nbsp;[Bölüm içeriği]&nbsp;

note: type: Attribute 'title' of: <div><p><a><img>
en: GNU Home
tr: GNU Ana Sayfası

note: type: Content of: <div><p>
en: </a>&nbsp;/ <a href="/proprietary/proprietary.html">Malware</a>&nbsp;/ By type&nbsp;/
tr: </a>&nbsp;/ <a href="/proprietary/proprietary.html">Özel mülk kötücül yazılım</a> &nbsp;/ Türe göre&nbsp;/

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Nonfree (proprietary) software is very often malware (designed to mistreat the user). Nonfree software is controlled by its developers, which puts them in a position of power over the users; <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">that is the basic injustice</a>. The developers and manufacturers often exercise that power to the detriment of the users they ought to serve.
tr: Özgür olmayan (özel mülk) yazılım genellikle kötü amaçlı yazılımdır (kullanıcıya kötü davranmak için tasarlanmıştır). Özgür olmayan yazılım, geliştiricileri tarafından kontrol edilir ve bu da onları kullanıcılar üzerinde bir iktidar kurmasına yol açar; temel adaletsizlik budur. Geliştiriciler ve üreticiler genellikle bu iktidarı, hizmet vermeleri gereken kullanıcıların zararına uygularlar.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This typically takes the form of malicious functionalities.
tr: Bu genellikle kötü amaçlı işlevsellikler biçimini alır.

note: type: Content of: <div><div><div><p>
en: If you know of an example that ought to be in this page but isn't here, please write to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> to inform us. Please include the URL of a trustworthy reference or two to serve as specific substantiation.
tr: Bu sayfada olması gereken ancak burada olmayan bir örnek biliyorsanız lütfen bizi bilgilendirmek için <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine yazın.

note: type: Content of: <div><div><h4>
en: Latest additions
tr: Son eklenenler

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Please send general FSF &amp; GNU inquiries to <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a>.  There are also <a href="/contact/">other ways to contact</a> the FSF.  Broken links and other corrections or suggestions can be sent to <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a>.
tr: Lütfen FSF ve GNU ile ilgili sorularınızı <a href="mailto:gnu@gnu.org">&lt;gnu@gnu.org&gt;</a> adresine iletin. FSF ile iletişim kurmanın <a href="/contact/">başka yolları</a> da vardır. Lütfen çalışmayan bağlantıları ve başka düzeltmeleri veya önerilerinizi <a href="mailto:webmasters@gnu.org">&lt;webmasters@gnu.org&gt;</a> adresine gönderin.

note: TRANSLATORS: Ignore the original text in this paragraph, replace it with the translation of these two: We work hard and do our best to provide accurate, good quality translations.  However, we are not exempt from imperfection. Please send your comments and general suggestions in this regard to <a hr
en: Please see the <a href="/server/standards/README.translations.html">Translations README</a> for information on coordinating and contributing translations of this article.
tr: Çevirilerimizde bulmuş olabileceğiniz hataları, aklınızdaki soru ve önerilerinizi lütfen <a href="mailto:web-translators@gnu.org">bize&nbsp;bildirin</a>.</p><p>Bu yazının çeviri düzenlemesi ve sunuşu ile ilgili bilgi için lütfen <a href="/server/standards/README.translations.html">Çeviriler BENİOKU</a> sayfasına bakın. Bu sayfanın ve diğer tüm sayfaların Türkçe çevirileri gönüllüler tarafından yapılmaktadır; Türkçe niteliği yüksek bir <a href="/home.html">www.gnu.org</a> için bize yardımcı olmak istiyorsanız, <a href="https://savannah.gnu.org/projects/www-tr">çalışma&nbsp;sayfamızı</a> ziyaret edebilirsiniz.

note: type: Content of: <div><p>
en: This page is licensed under a <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">Creative Commons Attribution 4.0 International License</a>.
tr: Bu sayfa <a rel="license" href="http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.tr">Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 Uluslararası Lisansı</a> altında lisanslanmıştır.

note: TRANSLATORS: Use space (SPC) as msgstr if you don't want credits. type: Content of: <div><div>
en: *GNUN-SLOT: TRANSLATOR'S CREDITS*
tr: <p><strong>Çeviriye katkıda bulunanlar:</strong></p>
    <ul>
    <li>The FLOSS Information &lt;theflossinformation@gmail.com&gt;, 2020.</li>
    </ul>

note: timestamp start type: Content of: <div><p>
en: Updated:
tr: Son Güncelleme:

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Google is <a href="https://slate.com/technology/2025/01/google-gemini-ai-workspace-default-opt-in.html"> forcing its bullshit generator, Gemini, on many users of Gmail</a> without asking them, and not even offering the users a way to deactivate it.
tr: Google kendilerine sormadan <a href="https://slate.com/technology/2025/01/google-gemini-ai-workspace-default-opt-in.html">saçmalık üreteci Gemini'yi birçok Gmail kullanıcısına dayatıyor</a>, ve hatta kullanıcılara onu devre dışı bırakma imkanı bile sunmuyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Workplace IT managers, whose employees are forced to use Gmail, can get it turned off after a laborious procedure, followed by waiting&mdash;the darkest of dark patterns.
tr: Çalışanları Gmail kullanmaya zorlanmış iş yerlerindeki Bilgi İşlem müdürleri ancak kapkaranlık kalıpları izleyen, yoğun çaba gerektiren bir süreç sonunda kapatabiliyorlar.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft has started to <a href="https://www.cnet.com/tech/who-wants-ads-in-their-windows-11-start-menu-heres-how-to-turn-them-off/"> show ads in the &ldquo;Recommended&rdquo; section of the Windows&nbsp;11 Start menu</a>. Previously, this section only included recently used documents and images. Now it also contains the icons of apps Microsoft wants to advertise, in the hope that the user will click on one of them, and buy the app. So far, the user can disable the ads, but this doesn't make them more legitimate.
tr: Microsoft, Windows&nbsp;11 <a href="https://www.cnet.com/tech/who-wants-ads-in-their-windows-11-start-menu-heres-how-to-turn-them-off/">Başlat menüsünün &ldquo;Önerilenler&rdquo; bölümünde reklam göstermeye başladı</a>. Daha önce bu bölümde sadece son kullanılan belgeler ve resimler yer alıyordu. Şimdi ise Microsoft'un reklamını yapmak istediği uygulamaların simgelerini de içeriyor ve kullanıcının bunlardan birine tıklayarak uygulamayı satın almasını umuyor. Şimdiye kadar, kullanıcı reklamları devre dışı bırakabiliyor, ancak böyle olması bu durumu meşrulaştırmıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theverge.com/2024/3/15/24101887/microsoft-bing-popups-windows-11-google-chrome"> Microsoft is using malware tactics to get users to switch to their web browser</a>, Microsoft Edge, and their search engine, Microsoft Bing. When users launch the Google Chrome browser Microsoft injects a pop up advertisement in the corner of the screen advising users to switch to Bing. Microsoft also imported users Chrome browsing data without their knowledge or consent.
tr: Microsoft <a href="https://www.theverge.com/2024/3/15/24101887/microsoft-bing-popups-windows-11-google-chrome">kullanıcıların web tarayıcılarını Microsoft Edge ve arama motorlarını Microsoft Bing'e değiştirmeleri için kötücül yazılım taktiklerini kullanıyor</a>. Kullanıcılar Google Chrome başlattığında Microsoft ekranın sağ köşesinde kullanıcılara Bing kullanmalarını söyleyen bir açılır pencerede reklam sokuşturuyor. Microsoft ayrıca kullanıcıların bilgisi ve rızası olmadan Chrome tarama verilerini içe aktarıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft has been annoying people who wanted to close the proprietary program OneDrive on their computers, <a href="https://www.theverge.com/2023/11/8/23952878/microsoft-onedrive-windows-close-app-notification"> forcing them to give the reason why they were closing it</a>. This prompt was removed after public pressure.
tr: Microsoft, bilgisayarlarında OneDrive özel mülk programını kapatmak isteyen kişileri rahatsız ediyor, <a href="https://www.theverge.com/2023/11/8/23952878/microsoft-onedrive-windows-close-app-notification">neden kapattıklarına ilişkin bir gerekçe sunmaya zorluyor</a>. Bu soru toplum baskısından sonra kaldırıldı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This is a reminder that angry users still have the power to make developers of proprietary software remove small annoyances. Don't count on public outcry to make them remove more profitable malware, though. Run away from proprietary software!
tr: Bu, öfkeli kullanıcıların özel mülk yazılım geliştiricilerinin küçük sıkıntıları kaldırması yönünde hala bir güce sahip olduğunu gösteren bir uyarı. Yine de kârlı kötücül şeyleri kaldırma konusunda toplumun feryadına bel bağlamayın. Özel mülk yazılımdan kaçın!

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Chamberlain Group <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/11/chamberlain-blocks-smart-garage-door-opener-from-working-with-smart-homes/">blocks users from using third-party software</a> with its garage openers. This is an intentional attack on using free software. The official garage opener proprietary mobile app is now also <a href="https://pluralistic.net/2023/11/09/lead-me-not-into-temptation/#chamberlain">infested with ads, including up-selling its other services and devices.</a>
tr: Chamberlain Group, garaj açıcıları için <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/11/chamberlain-blocks-smart-garage-door-opener-from-working-with-smart-homes/">kullanıcıların üçüncü taraf yazılım kullanmasını engelliyor</a>. Bu özgür yazılım kullanımına karşı kasti bir saldırı. Ayrıca resmi garaj açıcı özel mülk mobil uygulama şimdi <a href="https://pluralistic.net/2023/11/09/lead-me-not-into-temptation/#chamberlain">diğer hizmetleri ve aygıtları satmayı da içeren reklamlarla istila edilmiş durumda.</a>

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Imposing such change is malicious, and the fact that the redirection is from one unjust program (IE) to another unjust program (Edge)  does not excuse it.
tr: Bu gibi bir değişime zorlamak kötücüldür ve yönlendirmenin bir adaletsiz programdan (IE) bir başka adaletsiz programa (Edge) olduğu gerçeği de bir mazeret değildir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.techarp.com/mobile/apple-china-limit-airdrop/"> Obeying a demand by the Chinese government, Apple restricted the use of AirDrop in China</a>. It imposed a ten-minute time limit during which users can receive files from non contacts. This makes it nearly impossible to use AirDrop for its intended purpose, which is to exchange files with strangers between iMonsters in physical proximity. This happened after it became known that dissenters were using the app to distribute digital anti-government fliers anonymously.
tr: <a href="https://www.techarp.com/mobile/apple-china-limit-airdrop/">Çin hükümetinin bir talebine itaat eden Apple, Çin'de AirDrop kullanımını kısıtladı</a>. İnsanların bağlantıları olmayan kişilerden dosya alımı için on dakikalık bir zaman sınırı dayattı. Bu durum, AirDrop'un, yabancı kişiler için fiziksel yakınlıktaki iCanavarlar arasında dosya transferi yapmasını sağlama şeklindeki kullanım amacını neredeyse imkansız kılıyor. Bu değişiklik, muhaliflerin hükümet karşıtı dijital ilanlar dağıttığı öğrenildikten sonra gerçekleşti.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The Norton 360 antivirus <a href="https://www.howtogeek.com/777952/norton-360-antivirus-now-mines-cryptocurrency/">updated its program to install a cryptocurrency miner on users' computers</a> without people's permission. The miner is not turned on by default but there is no way to completely uninstall the crypto mining software, which has upset some users.
tr: Norton 360 antivirüs, insanların izni olmadan, <a href="https://www.howtogeek.com/777952/norton-360-antivirus-now-mines-cryptocurrency/">kullanıcıların bilgisayarlarına kripto para madencisi kuracak şekilde programını güncelledi</a>. Madenci varsayılan olarak açık olmasa da, kripto madenci yazılımını tamamen kaldırmanın hiç bir yolu yok, bu da bazı kullanıcıların canını sıktı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://slate.com/technology/2021/10/facebook-unfollow-everything-cease-desist.html">Facebook's nonfree client forces its useds to look at the newsfeed</a>. A used of Facebook developed a browser add-on to make it easier to unfollow everyone and thus make the newsfeed empty.  Many of the people used by Facebook loved this, because they regard the newsfeed as a burden that Facebook imposes on them.
tr: <a href="https://slate.com/technology/2021/10/facebook-unfollow-everything-cease-desist.html">Facebook'un özgür olmayan istemcisi, kullandığı kişileri haber akışına bakmaya zorluyor</a>. Facebook'un kullandığı bir kişi herkesten takibi kaldırıp haber akışını boşaltmayı kolaylaştıran bir tarayıcı eklentisi geliştirdi. Facebook'un kullandığı birçok kişi bunu çok beğendi, çünkü haber akışına kendilerine Facebook tarafından dayatılan bir yük olarak bakıyorlar.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: If the client software for Facebook were free, useds could probably make the newsfeed disappear by modifying the client not to display it.
tr: Facebook istemci yazılımı özgür olsaydı, Facebook'un kullandıkları, istemciyi onu göstermeyecek şekilde değiştirerek haber akışından kurtulabilirlerdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft is making it harder and harder to <a href="https://www.theverge.com/22630319/microsoft-windows-11-default-browser-changes">replace default apps in its Windows</a> operating system and is pressuring users to use its proprietary programs instead. We believe the best approach to this would be replacing Windows with a free (as in freedom) operating system like GNU. We also maintain a <a href="/distros/free-distros.html">list of fully free distributions of GNU</a>.
tr: Microsoft, <a href="https://www.theverge.com/22630319/microsoft-windows-11-default-browser-changes">Windows işletim sisteminde varsayılan uygulamaların değiştirilmesini</a> oldukça zorlaştırıyor ve kullanıcılara özel mülk programlarını kullanma yönünde baskı yapıyor. Buna karşı en iyi yaklaşımın Windows'u, GNU gibi özgür bir işletim sistemiyle değiştirmek olduğuna inanıyoruz. <a href="/distros/free-distros.html">Tamamen özgür GNU dağıtımları listesi</a> de tutuyoruz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2021/06/even-creepier-covid-tracking-google-silently-pushed-app-to-users-phones/">Google automatically installed an app on many proprietary Android phones</a>. The app might or might not do malicious things but the power Google has over proprietary Android phones is dangerous.
tr: <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2021/06/even-creepier-covid-tracking-google-silently-pushed-app-to-users-phones/">Google, birçok özel mülk Android telefona otomatik olarak bir uygulama kurdu</a>. Uygulama kötücül şeyler yapıyor olabilir veya olmayabilir ancak Google'nin Android telefonlar üzerinde sahip olduğu iktidar tehlikeli.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/may/30/gadgets-have-stopped-working-together-interoperability-apple">Apple is systematically undermining interoperability</a>. At the hardware level, it does this via nonstandard plugs, buses and networks. At the software level, it does this by not letting the user have any data except within one app.
tr: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/may/30/gadgets-have-stopped-working-together-interoperability-apple">Apple sistematik olarak birlikte çalışabilirliğin altını oyuyor</a>. Donanım düzeyinde bunu standart olmayan priz ve fişler, veri yolları ve ağlarla yaparken, yazılım düzeyindeyse bir uygulama dışında veriye sahip olmasına izin vermeden yapıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://gizmodo.com/get-ready-for-in-car-ads-1846888390">Ford is planning to force ads on drivers in cars</a>, with the ability for the owner to pay extra to turn them off. The system probably imposes surveillance on drivers too.
tr: Ford, sahibin kapatmak için ek ödeme yapabileceği şekilde <a href="https://gizmodo.com/get-ready-for-in-car-ads-1846888390">sürücülere zorla reklam göstermeyi planlıyor</a>. Sistem muhtemelen sürücülere bir gözetim dayatıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft is <a href="https://uk.pcmag.com/operating-systems/131798/microsoft-starts-automatically-removing-flash-from-windows">forcibly removing the Flash player from computers running Windows 10</a>, using <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#windows-update">a universal backdoor in Windows</a>.
tr: Microsoft, <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#windows-update">Windows'taki evrensel bir arka kapıyı</a> kullanarak, <a href="https://uk.pcmag.com/operating-systems/131798/microsoft-starts-automatically-removing-flash-from-windows">Windows 10 çalıştıran bilgisayarlardan Flash Oynatıcıyı zorla kaldırıyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The fact that Flash has been <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#M202012020">disabled by Adobe</a> is no excuse for this abuse of power. The nature of proprietary software, such as Microsoft Windows, gives the developers power to impose their decisions on users. Free software on the other hand empowers users to make their own decisions.
tr: Flash'ın, <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#M202012020">Adobe tarafından devre dışı</a> bırakıldığı gerçeği, bu yetkinin kötüye kullanılması için bir bahane değildir. Microsoft Windows gibi özel mülk yazılımın doğası, geliştiricilere kararlarını kullanıcılara dayatma gücü veriyor. Diğer taraftan özgür yazılım kullanıcıların kendi kararlarını almaları için yetkilendiriyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Tesla's cars have a <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#M201709090.1"> universal remote back door</a>.  Tesla used it to <a href="https://www.theverge.com/2020/2/6/21127243/tesla-model-s-autopilot-disabled-remotely-used-car-update"> disable the autopilot features</a> on people's cars to make them pay extra for re-enabling the features.
tr: Tesla'nın arabalarında <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#M201709090.1">evrensel bir uzaktan erişilebilen arka kapı</a> var. Tesla bu arka kapıları, arabalarında bu özellikleri tekrar etkinleştirmek isteyen insanlardan daha fazla ödeme almak üzere <a href="https://www.theverge.com/2020/2/6/21127243/tesla-model-s-autopilot-disabled-remotely-used-car-update">otomatik sürücü özelliklerini devre dışı bırakmak</a> için kullanıyordu.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This kind of malfeature is only possible with proprietary software&mdash;free software is controlled by its users who wouldn't let do such things to them.
tr: Bu tür bir kötücül özellikle ancak özel mülk yazılımlarla mümkündür, özgür yazılım, böyle bir şeyi kendilerine yapmak istemeyecek kendi kullanıcıları tarafından denetlenir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: A pacemaker running proprietary code <a href="https://www.wired.com/2016/02/i-want-to-know-what-code-is-running-inside-my-body/">was misconfigured and could have killed the implanted person</a>. In order to find out what was wrong and get it fixed, the person needed to break into the remote device that sets parameters in the pacemaker (possibly infringing upon manufacturer's rights under the DMCA). If this system had run free software, it could have been fixed much sooner.
tr: Özel mülk yazılım çalıştıran bir kalp pili <a href="https://www.wired.com/2016/02/i-want-to-know-what-code-is-running-inside-my-body/">takılı kişiyi öldürebilecek şekilde yanlış ayarlanmıştı</a>. Hatayı bulmak ve düzeltmek için, insanın (muhtemelen imalatçının DMCA kapsamındaki haklarını ihlal ederek) kalp pilindeki parametreleri ayarlayan uzaktaki aygıta girmesi gerekti. Eğer bu sistem özgür yazılımla çalışıyor olsaydı, çok daha kısa sürede düzeltilebilirdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: In this situation (and many others), switching from iPhony/iBad to a freedom respecting device gives you both convenience and freedom. The assumption that you must sacrifice convenience to get freedom is often wrong. Jails are inconvenient.
tr: Bu durumda (ve birçok başka durumda da), iPhony/iKötü'den özgürlüğe saygılı bir aygıta geçiş size hem kolaylık hem de özgürlük sağlayacaktır. Özgürlük edinmek için kolaylıktan vazgeçmek gerektiği varsayımı hatalıdır. Hapisler zahmetlidir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Apple has made it <a href="https://gizmodo.com/apple-and-google-pull-opposition-app-from-russian-store-1847695238"> impossible to load Navalny's tactical voting app into an iPhone</a> in Russia.
tr: Apple, Rusya'da <a href="https://gizmodo.com/apple-and-google-pull-opposition-app-from-russian-store-1847695238">iPhone'da Navalny'nin taktiksel oy kullanma uygulamasını yüklenmesini imkansız kıldı</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: It is impossible because (1) the iPhone refuses to load apps from anywhere other than Apple, and (2) Apple has obeyed a Russian censorship law.  The first point is enforced by Apple's nonfree software.
tr: İmkansız çünkü (1) iPhone Apple dışından uygulama kurulmasını red ediyor, ve (2) Apple Rusya sansür yasasını itaat etti. İlk nokta, Apple'nin özgür olmayan yazılımınca dayatılıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The Russian communications watchdog <a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/russian-watchdog-tells-google-apple-remove-navalny-app-report-2021-08-20/"> tells Google and Apple to remove Navalny's app</a> from their stores.
tr: Rus iletişim gözlem kuruluşu<a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/russian-watchdog-tells-google-apple-remove-navalny-app-report-2021-08-20/">Google ve Apple'a Navalny'nin uygulamasını</a> mağazalarından kaldırmalarını söylüyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Because Apple controls what a user can install, this is absolute censorship. By contrast, because Android does not do that, users can install apps even if Google does not offer them.
tr: Apple'nin kullanıcının ne kurabileceğini denetleyebilmesi, bu durumu bir sansür kılıyor. Bunun aksine, Android bunu yapmadığı için, kullanıcılar Google sağlamasa bile uygulamaları kurabilirler.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Apple is <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/aug/30/this-isnt-the-1990s-apple-under-pressure-from-app-developers"> putting the squeeze on all business</a> conducted through apps for iMonsters.
tr: Apple, iMonsters için uygulamalar aracılığıyla gerçekleştirilen <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/aug/30/this-isnt-the-1990s-apple-under-pressure-from-app-developers"> tüm iktisadi faaliyetler üzerinde baskı kuruyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This is a symptom of a very big injustice: that Apple has the power to decide what software can be installed on an iMonster.  That it is a jail.
tr: Bu çok büyük bir adaletsizliğin belirtisidir: o da Apple'nin, iMonster üzerinde hangi yazılımların kurulup kurulamayacağına karar verme konusundaki yetkisidir. Bunun bir kafes olmasıdır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Nintendo has devoted a lot of effort to <a href="https://arstechnica.com/gaming/2018/07/nintendo-reportedly-rolling-out-new-more-hack-proof-switch-hardware/"> preventing users from installing third-party software on its Switch consoles</a>. These are now full-blown jails.
tr: Nintendo, <a href="https://arstechnica.com/gaming/2018/07/nintendo-reportedly-rolling-out-new-more-hack-proof-switch-hardware/"> kullanıcıların Switch konsollarına üçüncü taraf yazılımlar yüklemesini engellemek</a> için çok çaba sarf etti. Bunlar artık tam gelişmiş hapishaneler.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: To install and use third-party operating systems and programs on the Xbox console, <a href="https://events.ccc.de/congress/2005/fahrplan/attachments/591-paper_xbox.pdf">people had to break the restrictions imposed by Microsoft</a>.
tr: Xbox konsola başka işletim sistemleri ve programlar kurmak ve kullanmak için, <a href="https://events.ccc.de/congress/2005/fahrplan/attachments/591-paper_xbox.pdf">insanlar Microsoft tarafından dayatılan kısıtlamaları kırmak zorundaydı</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Windows Recall is a feature of Microsoft's Copilot tool that comes preinstalled on AI-specialized computers. <a href="https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/feature/Privacy-and-security-risks-surrounding-Microsoft-Recall"> Recall records everything users do on their computer</a> and allows them to search the recordings, but it has numerous security flaws and poses a risk to privacy. As Recall cannot be completely uninstalled, disabling it doesn't eliminate the risk because it can be reactivated by malware or misconfiguration.
tr: Windows Recall, Microsoft'un yapay zekâ için özelleşmiş bilgisayarlara önceden yüklenmiş olarak gelen Copilot aracının bir özelliğidir. <a href="https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/feature/Privacy-and-security-risks-surrounding-Microsoft-Recall">Recall, kullanıcıların bilgisayarlarında yaptıkları her şeyi kaydeder</a> ve kayıtları aramalarına olanak tanır, ancak çok sayıda güvenlik açığı vardır ve gizlilik için risk oluşturur. Recall tamamen kaldırılamadığı için devre dışı bırakılması riski ortadan kaldırmaz çünkü kötü amaçlı yazılım veya yanlış yapılandırma tarafından yeniden etkinleştirilebilir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/microsoft/zero-click-windows-tcp-ip-rce-impacts-all-systems-with-ipv6-enabled-patch-now/"> A critical vulnerability in Windows systems that support IPv6</a> was discovered in 2024, <a href="https://msrc.microsoft.com/update-guide/vulnerability/CVE-2024-38063"> 16 years after the first affected system</a> was released. Unless the relevant patch is applied, an attacker can remotely execute arbitrary code on these systems. Microsoft considers exploits &ldquo;likely.&rdquo;
tr: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/microsoft/zero-click-windows-tcp-ip-rce-impacts-all-systems-with-ipv6-enabled-patch-now/">IPv6</a> destekleyen Windows sistemlerindeki kritik bir güvenlik açığı, etkilenen ilk sistemin</a> piyasaya sürülmesinden 16 yıl sonra, 2024 yılında keşfedildi. İlgili yama uygulanmadığı sürece, bir saldırgan bu sistemlerde uzaktan rastgele kod çalıştırabilir. Microsoft, açığın kötüye kullanımının &ldquo;muhtemel&rdquo; olduğunu düşünüyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The same sort of vulnerability in a free/libre operating system would probably be discovered sooner, since many more people would be able to look at the source code.
tr: Özgür bir işletim sistemindeki aynı tür bir güvenlik açığı muhtemelen daha erken keşfedilecekti, çünkü çok daha fazla insan kaynak koduna bakabilecekti.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/microsoft-office-365-email-encryption-could-expose-message-content/"> The Microsoft Office encryption is weak</a>, and susceptible to attack.
tr: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/microsoft-office-365-email-encryption-could-expose-message-content/"> Microsoft Office şifrelemesi zayıf</a>, ve saldırılara müsaittir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Encryption is a tricky field, and easy to mess up. It is wise to insist on encryption software that is (1) free software and (2)  studied by experts.
tr: Şifreleme zor bir alan ve batırması kolay. Bu yüzden (1) özgür yazılım ve (2) uzmanlarca incelenmiş bir şifreleme yazılımında ısrar etmek mantıklıdır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: A newly found Microsoft Windows vulnerability <a href="https://edition.cnn.com/2021/07/08/tech/microsoft-windows-10-printnightmare/"> can allow crackers to remotely gain access to the operating system</a> and install programs, view and delete data, or even create new user accounts with full user rights.
tr: Yeni keşfedilen bir Windows açığı <a href="https://edition.cnn.com/2021/07/08/tech/microsoft-windows-10-printnightmare/">kırıcıların işletim sistemine uzaktan erişmesine izin veriyor</a> ve böylece program kurabiliyorlar, veriyi görüp silebiliyorlar veya bütün haklarıyla yeni bir kullanıcı oluşturabiliyorlar.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The security research firm accidentally leaked instructions on how the flaw could be exploited but Windows users should still wait for Microsoft to fix the flaw, if they fix it.
tr: Güvenlik araştırma şirketi, açıktan nasıl yararlanılabileceğini kazara sızdırdı ancak Windows kullanıcıları yine de Microsoft'un (elbette eğer onaracaksa) açığı onarmasını beklemek zorunda.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: At least 30 thousand organizations in the United States are newly &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Hacker">cracked</a>&rdquo; via <a href="https://krebsonsecurity.com/2021/03/at-least-30000-u-s-organizations-newly-hacked-via-holes-in-microsofts-email-software/">holes in Microsoft's proprietary email software, named Microsoft 365</a>. It is unclear whether there are other holes and vulnerabilities in the program or not but history and experience tells us it wouldn't be the last disaster with proprietary programs.
tr: Birleşmiş Devletler	'deki en azından 30 bin kuruluş, <a href="https://krebsonsecurity.com/2021/03/at-least-30000-u-s-organizations-newly-hacked-via-holes-in-microsofts-email-software/">Microsoft'un, Microsoft 365 adlı özel mülk e-posta yazılımındaki açıklar</a> nedeniyle &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Hacker">kırıldılar</a>&rdquo;. Programda başka açıkların veya zaafların olup olmadığı açık değil, ancak tarih ve deneyim bize bunun özel mülk programların son felaketi olmayacağını söylüyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Researchers at the security firm SentinelOne discovered a <a href="https://www.wired.com/story/windows-defender-vulnerability-twelve-years/">security flaw in proprietary program Microsoft Windows Defender that lurked undetected for 12 years</a>. If the program was free (as in freedom), more people would have had a chance to notice the problem, therefore, it could've been fixed a lot sooner.
tr: SentinelOne güvenlik firmasındaki araştırmacılar <a href="https://www.wired.com/story/windows-defender-vulnerability-twelve-years/">Microsoft Windows Defender'da 12 yıl boyunca farkedilmeden gizlenen bir güvenlik açığı</a> keşfettiler. Eğer program özgür olsaydı, daha fazla insanın sorunu fark etme şansı olacaktı, böylece çok daha erken bir şekilde düzeltilebilecekti.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Windows Defender <a href="https://answers.microsoft.com/en-us/windows/forum/all/windows-defender-deleted-my-download-without/0b4211cf-80f7-47c7-8ea0-675785a0003c"> deletes downloaded files that it considers malware</a> as soon as they are saved to disk, without requesting permission to do so. Many angry users have complained about this unacceptable behavior over the last few years, and even suggested fixes, but Microsoft has ignored them. It is high time for Windows users to escape Microsoft's tyranny by migrating to a free/libre system.
tr: Windows Defender <a href="https://answers.microsoft.com/en-us/windows/forum/all/windows-defender-deleted-my-download-without/0b4211cf-80f7-47c7-8ea0-675785a0003c">kötü amaçlı yazılım olarak değerlendirdiği indirilmiş dosyaları diske kaydedilir kaydedilmez izin istemeden siliyor</a>. Birçok öfkeli kullanıcı son birkaç yıldır bu kabul edilemez davranıştan şikayetçi oldu ve hatta düzeltmeler önerdi, ancak Microsoft bunları görmezden geldi. Windows kullanıcılarının özgür bir sisteme geçerek Microsoft'un zulmünden kurtulmalarının tam zamanıdır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft is <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2025/03/new-windows-11-build-makes-mandatory-microsoft-account-sign-in-even-more-mandatory/"> tightening the chains that force Windows useds to sign into their Microsoft account</a>&#8239;[*], thus identifying themselves. We suspect this is an intentional strategy to avoid inspiring a lot of resistance all at once: leave openings to escape identification, then gradually close them.
tr: Microsoft, <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2025/03/new-windows-11-build-makes-mandatory-microsoft-account-sign-in-even-more-mandatory/"> Windows kullandıklarını Microsoft hesaplarında oturum açmaya zorlayan zincirleri sıkılaştırıyor</a>&#8239;[*], böylece kendilerini tanımlıyorlar. Bunun, bir anda çok fazla direniş uyandırmaktan kaçınmak için kasıtlı bir strateji olduğundan şüpheleniyoruz: kimlik tespitinden kaçmak için açıklıklar bırakın, ardından bunları yavaş yavaş kapatın.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Enough is enough!
tr: Artık Yeter!

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: [*] <small>Why &ldquo;useds&rdquo;? Because running Windows is not you using Windows; it is Windows using you.</small>
tr: [*] <small>Neden &ldquo;kullandıkları&rdquo;? Çünkü Windows'u çalıştırmak sizin Windows'u kullanmanız değil, Windows'un sizi kullanmasıdır.</small>

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Edge <a href="https://www.neowin.net/news/edge-sends-images-you-view-online-to-microsoft-here-is-how-to-disable-that/">sends the URLs of images the user views to Microsoft's servers</a> by default, supposedly to &ldquo;enhance&rdquo; them.  And these images <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html#M201405140">may end up on the NSA's servers</a>.
tr: Edge <a href="https://www.neowin.net/news/edge-sends-images-you-view-online-to-microsoft-here-is-how-to-disable-that/">kullanıcıların görüntülediği görsel URL'lerini Microsoft'un sunucularına</a> varsayılan olarak gönderiyor, sözde onları &ldquo;iyileştirmek&rdquo; için. Ve bu görseller <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html#M201405140">NSA'nın sunucularına da ulaşabilirler</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft claims its nonfree browser sends the URLs without identifying you, which cannot be true, since at least your IP address is known to the server if you don't take extra measures.  Either way, such enhancer service is unjust because any image editing <a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">should be done on your own computer using installed free software</a>.
tr: Microsoft, özgür olmayan tarayıcının URL'leri sizin kimlik bilgileriniz olmadan gönderdiğini söylüyor, ama bu doğru olamaz, çünkü eğer ek önlemler almazsanız sunucular en azından IP adresinizi bilecektir. Her halükarda, bu tür bir iyileştirme hizmeti adaletsizdir, çünkü herhangi bir görsel düzenleme <a href="/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html">kendi bilgisayarınızda, kurulu özgür yazılım ile yapılmalıdır</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The article describes how to disable sending the URLs.  That makes a change for the better, but we suggest that you instead switch to a freedom-respecting browser with additional privacy features such as <a href="/software/gnuzilla/">IceCat</a>.
tr: Bu yazı URL gönderimini iptal etmeyi anlatıyor. Bu iyiye doğru bir değişimdir, ama yine de özgürlüğünüze saygılı ve ek gizlilik özelliklerine sahip <a href="/software/gnuzilla/">IceCat</a> gibi bir tarayıcıya geçmenizi öneriyoruz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft <a href="https://betanews.com/2023/01/19/microsoft-is-using-the-kb5021751-update-to-see-if-you-have-an-unsupported-version-of-office-installed/"> released an &ldquo;update&rdquo; that installs a surveillance program</a> on users' computers to gather data on some installed programs for Microsoft's benefit. The update is rolling out automatically, and the program runs &ldquo;one time silently.&rdquo;
tr: Microsoft, kurulu programlardan kendi yararı için veri toplamak üzere kullanıcıların bilgisayarlarına <a href="https://betanews.com/2023/01/19/microsoft-is-using-the-kb5021751-update-to-see-if-you-have-an-unsupported-version-of-office-installed/">bir gözetim programı kuran bir &ldquo;güncelleme&rdquo;kurdu</a>. Güncelleme otomatik olarak sunuluyor ve ilgili programda &ldquo;bir kere sessizce çalışıyor.&rdquo;

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft's Office 365 suite enables employers <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/26/microsoft-productivity-score-feature-criticised-workplace-surveillance">to snoop on each employee</a>. After a public outburst, Microsoft stated that <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/dec/02/microsoft-apologises-productivity-score-critics-derided-workplace-surveillance">it would remove this capability</a>. Let's hope so.
tr: Microsoft'un Office 365 yazılım paketi işverenlerin <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/26/microsoft-productivity-score-feature-criticised-workplace-surveillance">her çalışanlarını gizlice gözetlemesine</a> olanak veriyor. Kamuoyu tepkisinden sonra Microsoft <a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/dec/02/microsoft-apologises-productivity-score-critics-derided-workplace-surveillance">bu özelliği kaldıracağını</a> söyledi. Umalım da öyle olsun.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft is imposing its surveillance on the game of Minecraft by <a href="https://www.theverge.com/2020/10/22/21527647/minecraft-microsoft-account-mojang-java">requiring every player to open an account on Microsoft's network</a>. Microsoft has bought the game and will merge all accounts into its network, which will give them access to people's data.
tr: Microsoft, <a href="https://www.theverge.com/2020/10/22/21527647/minecraft-microsoft-account-mojang-java">her oyuncunun Microsoft ağında hesap açmasını gerektirerek</a> Minecraft oyununda kendi gözetimini dayatıyor. Microsoft oyunu satın aldı ve oyundaki tüm hesapları ağına birleştirecek, böylece kişilerin verisine erişebilecek.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Minecraft players <a href="https://directory.fsf.org/wiki/Minetest">can play Minetest</a> instead. The essential advantage of Minetest is that it is free software, meaning it respects the user's computer freedom. As a bonus, it offers more options.
tr: Minecraft oyuncuları bunun yerine <a href="https://directory.fsf.org/wiki/Minetest">Minetest oynayabilirler</a>. Minetest'in temel yararı özgür yazılım olmasıdır, yani bilgisayar kullanıcılarının özgürlüğüne saygılıdır. Bonus olarak daha fazla seçenek sunuyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Google, Apple, and Microsoft (and probably some other companies)  <a href="https://www.lifewire.com/wifi-positioning-system-1683343">are collecting people's access points and GPS coordinates (which can identify people's precise location) even if their GPS is turned off</a>, without the person's consent, using proprietary software implemented in person's smartphone. Though merely asking for permission would not necessarily legitimize this.
tr: Google, Apple, ve Microsoft (ve muhtemelen başka şirketler de) <a href="https://www.lifewire.com/wifi-positioning-system-1683343">insanların erişim noktası ve GPS koordinatlarını (bu bilgiler insanların kesin konumunu tanımlayabilir), GPS'leri kapalı olsa bile</a>, kişilerin rızası olmadan, insanların akıllı telefonundaki özel mülk yazılımları kullanarak topluyor. Gerçi salt izin istemek de bu durumu meşrulatırmaz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Microsoft is <a href="https://www.howtogeek.com/442609/confirmed-windows-10-setup-now-prevents-local-account-creation/">tricking users to create an account on their network</a> to be able to install and use the Windows operating system, which is malware. The account can be used for surveillance and/or violating people's rights in many ways, such as turning their purchased software to a subscription product.
tr: Microsoft, zaten kendisi kötücül bir yazılım olan Windows işletim sistemini kurabilmeleri ve kullanabilmeleri için <a href="https://www.howtogeek.com/442609/confirmed-windows-10-setup-now-prevents-local-account-creation/">kullanıcıları ağlarında hesap açmaları için kandırıyor</a>. Bu hesap, kişilerin gözetimi ve/veya haklarının çok çeşitli biçimlerde ihlal edilmesi için, örneğin satın aldıkları bir ürünü abone olunmuş bir ürüne dönüştürmek gibi, kullanılabilir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Tesla <a href="https://www.cnn.com/2022/08/22/business/tesla-fsd-price-increase/index.html"> sells an add-on software feature that drivers are not allowed to use</a>.
tr: Tesla <a href="https://www.cnn.com/2022/08/22/business/tesla-fsd-price-increase/index.html"> sürücülerin kullanma izni olmadığı eklenti yazılım özellikleri satıyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This practice depends on a back door, which is unjust in itself. Asking users to buy something years in advance to avoid having to pay an even higher price later is manipulative.
tr: Bu uygulama bir arka kapıya dayanıyor, bu özünde bir adaletsizlik. Kullanıcılardan, daha sonra yüksek bir fiyat ödememeleri için yıllar önce bir şeyi satın almalarını istemek çıkarcılıktır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.howtogeek.com/803598/app-is-damaged-and-cant-be-opened/"> Apple has been labeling various third-party files and programs as &ldquo;damaged&rdquo;</a>, preventing users from opening them, and implying that software from third-party sources is dangerous. While these restrictions can be circumvented, they violate users' freedom to do their computing as they wish. Most of the time, the purpose of warnings such as &ldquo;damaged&rdquo; is to scare users into sticking with Apple's proprietary programs for no good reason.
tr: <a href="https://www.howtogeek.com/803598/app-is-damaged-and-cant-be-opened/"> Apple, çeşitli üçüncü taraf dosya ve programları &ldquo;hasarlı&rdquo;</a> olarak etiketleyerek kullanıcıların bunları açmasını engelliyor ve üçüncü taraf kaynaklardan gelen yazılımların tehlikeli olduğunu ima ediyor. Bu kısıtlamalar aşılabilir olsa da, kullanıcıların bilgisayarlarını diledikleri gibi kullanma özgürlüklerini ihlal etmektedir. Çoğu zaman, &ldquo;hasarlı&rdquo; gibi uyarıların amacı kullanıcıları korkutarak nedensiz yere Apple'ın özel mülk programlarına bağlı kalmalarını sağlamaktır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Honorlock set a network of fake test answer honeypot sites, tempting people to get exam answers, but <a href="https://themarkup.org/machine-learning/2022/02/15/a-network-of-fake-test-answer-sites-is-trying-to-incriminate-students">that is a way to entrap students, so as to identify them and punish them</a>, using nonfree JS code to identify them.
tr: Honorlock, insanların sınav yanıtlarını alabilecekleri, sahte test yanıt tuzak siteleri ağı oluşturdu, ancak <a href="https://themarkup.org/machine-learning/2022/02/15/a-network-of-fake-test-answer-sites-is-trying-to-incriminate-students">bu, öğrencileri tespit etmek ve cezalandırmak için tuzağa düşürmenin bir yolu</a>,  tespit etmek için özgür olmayan JS kodu kullanıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theguardian.com/media/2021/jul/05/advertisers-targeted-dream-incubation"> Advertising companies are experimenting to manipulate people's minds</a>, and impose a new way of advertising by altering their dreams. This &ldquo;targeted dream incubation&rdquo; would trigger &ldquo;refreshing dreams&rdquo; of the product, according to the companies.
tr: <a href="https://www.theguardian.com/media/2021/jul/05/advertisers-targeted-dream-incubation">Reklamveren şirketler insanların zihnine müdahaleye yönelik deneyler yapıyorlar</a> ve insanların rüyasını değiştirerek yeni bir reklam yolu dayatmaya çalışıyorlar. Şirketlere göre bu &ldquo;hedefli rüya tasarlama&rdquo;, ürünün &ldquo;ferahlatıcı rüyalarını&rdquo; tetikleyecek.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Peloton company which produces treadmills recently <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/technology/peloton-tread-owners-now-forced-into-monthly-subscription-after-recall/">locked people out of basic features of people's treadmills by a software update</a>. The company now asks people for a membership/subscription for what people already paid for.
tr: Yürüme bandı üreten Peloton şirketi geçenlerde <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/technology/peloton-tread-owners-now-forced-into-monthly-subscription-after-recall/">bir yazılım güncellemesi ile insanları sahip oldukları bantların temel işlevlerinden yoksun bıraktı</a>. Şirket şimdi insanlardan zaten ücretini ödemiş oldukları bir şeye üye/abone olmalarını istiyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The software used in the treadmill is proprietary and probably includes back doors to force software updates. It teaches the lesson that if a product talks to external networks, you must expect it to take in new malware.
tr: Yürüme bandında kullanılan yazılım özel mülk ve muhtemelen yazılım güncellemelerini zorlayan bir arka kapı içeriyor. Bu bize, bir ürün dışsal ağla iletişim kurduğunda, yeni kötücül özellikler edinebileceğini öğretiyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Please note that the company behind this product said they are working to reverse the changes so people will no longer need subscription to use the locked feature.
tr: Bu ürünü üreten şirketin, insanların erişemedikleri özellik için abone olmasını gerektirmeyecek şekilde değişiklikleri geri almaya çalıştıklarını söylediğini belirtmek isteriz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Apparently public anger made the company back down. If we want that to be our safety, we need to build up the anger against malicious features (and the proprietary software that is their entry path)  to the point that even the most powerful companies don't dare.
tr: Öyle gözüküyor ki, kamusal öfke şirketi geri adım atmaya zorladı. Güvenliğimiz için, kötücül özelliklere (ve tüm yolu döşeyen özel mülk yazılımlara) karşı öfkemizi, en güçlü şirketlerin bile böyle bir şeye cesaret edemeyeceği bir düzeye yükseltmemiz gerekiyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The Prodigy maths game played in schools at no cost entices students to play it at home, where <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/feb/19/maths-app-targeting-uk-schools-is-criticised-over-premium-model"> the company tries to lure them into paying for a premium subscription</a> in exchange for mere cosmetic features that, at school, underline the socioeconomic gap between those who can afford it and those who can't.
tr: Okullarda bedelsiz oynanan Prodigy matematik oyunu, öğrencileri evde de oynamaları için kandırıyor, üstüne şirket, okulda sahip olabilenler ve olamayanlar arasındaki sosyoekonomik uçuruma dikkat çeken, salt kozmetik özellikler için <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/feb/19/maths-app-targeting-uk-schools-is-criticised-over-premium-model">ayrıcalıklı bir abonelik için onları ödeme tuzağına çekmeye çalışıyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The strategy of <a href="/education/edu-schools.html">using schools as a fishing pool for customers</a> is a common practice traditionally adopted by nonfree software companies.
tr: <a href="/education/edu-schools.html">Okulları müşterileri avlama alanı olarak kullanma</a> stratejisi geleneksel olarak özgür olmayan yazılım şirketleri tarafından benimsenen yaygın bir uygulamadır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: BMW is trying to <a href="https://www.theverge.com/2020/7/2/21311332/bmw-in-car-purchase-heated-seats-software-over-the-air-updates">lock certain features of its cars, and force people to pay to use part of the car they already bought</a>. This is done through forced update of the car software via a radio-operated back door.
tr: BMW <a href="https://www.theverge.com/2020/7/2/21311332/bmw-in-car-purchase-heated-seats-software-over-the-air-updates">arabalarındaki bazı özellikleri kilitlemeye ve insanları zaten almış oldukları arabanın bazı kısımlarını kullanmak için ödeme yapmaya zorlamaya</a> çalışıyor. Bu, uzaktan yönetilen bir arka kapı aracılığıyla yazılımın zorla güncellenmesiyle gerçekleştiriliyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Tiny Lab Productions, along with online ad businesses run by Google, Twitter and three other companies are facing a lawsuit <a href="https://www.nytimes.com/interactive/2018/09/12/technology/kids-apps-data-privacy-google-twitter.html">for violating people's privacy by collecting their data from mobile games and handing over these data to other companies/advertisers</a>.
tr: Tiny Lab Productions şirketi Google, Twitter ve diğer üç şirket tarafından yürütülen çevrim içi reklam işletmeleriyle birlikte <a href="https://www.nytimes.com/interactive/2018/09/12/technology/kids-apps-data-privacy-google-twitter.html">mobil oyunlarda verilerini toplayarak ve bu verileri diğer şirketlere/reklamcılara vererek insanların gizliliğini ihlal ettikleri için</a> bir davayla karşı karşıya.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theverge.com/2018/8/13/17684660/google-turn-off-location-history-data">Google will track people even if people turn off location history</a>, using Google Maps, weather updates, and browser searches. Google basically uses any app activity to track people.
tr: Google, Google Maps, hava durumu güncellemeleri ve tarayıcı aramalarını kullanarak, <a href="https://www.theverge.com/2018/8/13/17684660/google-turn-off-location-history-data">konum geçmişi kapalı olsa bile insanları takip edecek</a>. Google esasen herhangi bir uygulama faaliyetini insanları izlemek için kullanıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: In its terms of service, Adobe gives itself permission to <a href="https://www.cnet.com/tech/services-and-software/adobe-defends-changes-in-its-terms-of-service-amid-gen-ai-explosion/"> spy on material that people upload to its servers</a>, supposedly for moderation purposes. In spite of Adobe's denial, we can expect that sooner or later it will use this material to train its so-called &ldquo;artificial intelligence,&rdquo; and will claim that by agreeing to the terms of service users gave it the right to do so.
tr: Adobe, hizmet şartlarında <a href="https://www.cnet.com/tech/services-and-software/adobe-defends-changes-in-its-terms-of-service-amid-gen-ai-explosion/">insanların sunucularına yükledikleri materyaller üzerinde, sözüm ona moderasyon amacıyla kendine casusluk yapma izni veriyor</a>. Adobe'nin inkarına rağmen, er ya da geç bu materyali sözde &ldquo;yapay zekâsını,&rdquo; eğitmek için kullanacağını ve kullanıcıların hizmet şartlarını kabul ederek bunu yapma hakkını kendisine verdiğini iddia etmesini bekleyebiliriz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Canon is <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2025/01/canon-charges-50-per-year-to-use-a-900-camera-as-a-functional-webcam/"> preventing customers from using one of its cameras as a webcam</a> unless they create an account on the company's server, and pay an additional subscription. This unjust practice could be eliminated if the camera firmware were free (as in freedom).
tr: Canon, <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2025/01/canon-charges-50-per-year-to-use-a-900-camera-as-a-functional-webcam/"> şirketin sunucusunda bir hesap oluşturup ek bir abonelik ödemedikleri sürece müşterilerinin kameralarından birini web kamerası olarak kullanmasını engelliyor</a>. Kameranın aygıt yazılımı özgür olsaydı bu adaletsiz uygulama ortadan kaldırılabilirdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2024/nov/03/addicted-to-love-how-dating-apps-exploit-their-users">Dating apps exploit their users</a>; fundamental features require an expensive subscription, and they are designed to be addictive.
tr: <a href="https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2024/nov/03/addicted-to-love-how-dating-apps-exploit-their-users">Flört uygulamaları kullanıcılarını sömürüyor</a>; temel özellikler pahalı abonelik gerektiriyor, ve bağımlılık yaratacak şekilde tasarlanmışlar.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The company making a &ldquo;smart&rdquo; bassinet called Snoo has <a href="https://www.theverge.com/2024/7/20/24202166/snoo-premium-subscription-happiest-baby"> locked the most advanced functionalities of the Snoo behind a paywall</a>. This unexpected change mainly affects users who received the appliance as a gift, or bought it second-hand on the assumption that all these functionalities would be available to them, as they used to be. This is another example of the deceptive behavior of proprietary software developers who take advantage of their power over users to change rules at will.
tr: Snoo adlı &ldquo;akıllı&rdquo; beşik üreten şirket, <a href="https://www.theverge.com/2024/7/20/24202166/snoo-premium-subscription-happiest-baby"> Snoo'nun en gelişmiş işlevlerini bir ödeme duvarının</a> arkasına kilitledi. Bu beklenmedik değişiklik, esas olarak cihazı hediye olarak alan ya da tüm bu işlevlerin eskiden olduğu gibi kendilerine açık olacağı varsayımıyla ikinci el olarak satın alan kullanıcıları etkiliyor. Bu, kullanıcılar üzerindeki güçlerinden yararlanarak kuralları istedikleri gibi değiştiren özel mülk yazılım geliştiricilerinin aldatıcı davranışlarına bir başka örnektir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Another malicious feature of the Snoo is the fact that users need to create an account with the company, which thus has access to personal data, location (SSID), appliance log, etc., as well as manual notes about baby history.
tr: Snoo'nun bir başka kötücül özelliği de kullanıcıların şirkette bir hesap oluşturmaları gerekmesi ve bu sayede şirketin kişisel verilere, konuma (SSID), cihaz günlüğü, vb. yanı sıra bebek geçmişi hakkında elle alınan notlara erişebilmesidir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: BMW has <a href="https://www.forbes.com/sites/alistaircharlton/2023/09/07/bmw-drops-controversial-heated-seats-subscription-to-refocus-on-software-services/"> retreated from making car owners pay for a subscription to the heated seats feature</a>.
tr: BMW <a href="https://www.forbes.com/sites/alistaircharlton/2023/09/07/bmw-drops-controversial-heated-seats-subscription-to-refocus-on-software-services/">ısıtmalı koltuk özelliği için araba sahiplerinin abonelik ödemesi yapmasından vazgeçti</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Customers rejected it. Bravo for them!
tr: Müşteriler bunu reddetti. Hepsine Bravo!

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Instead BMW plans to require subscriptions for digital services and disservices&mdash;things related to the Orwellian tracking done by any &ldquo;connected&rdquo; car.
tr: Bunun yerine BMW dijital hizmetler ve hizmetsizlikler (herhangi bir &ldquo;bağlantılı&rdquo; araba ile yapılan Orwellci izlemeyle ilgili şeyler) için abonelik getirmeyi planlıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Google Nest snooper/surveillance cameras are always tethered to Google servers, record videos 24/7, and are <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/09/google-nest-cameras-get-a-25-33-subscription-price-hike/"> subscription-based, which is an injustice to people who use them</a>. The article discusses the rise in prices for &ldquo;plans&rdquo; you can buy from Google, which include storing videos in the &ldquo;cloud&rdquo;&mdash;another word for someone else's computer.
tr: Google Nest gözetleyici/gözetim kameraları Google sunucularına her zaman bağlılar, 24/7 video kaydediyorlar ve <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/09/google-nest-cameras-get-a-25-33-subscription-price-hike/">abonelik gerektiriyorlar, bu onları kullanan kişilere karşı bir adaletsizliktir</a>. Bu makale Google'den satın alabileceğiniz &ldquo;planlardaki&rdquo; fiyat artışlarını yazıyor, içerisinde videoları &ldquo;bulutta&rdquo;, yani bir başkasının bilgisayarında saklamak da var.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: GM is switching to a new audio/video system in its cars in order to <a href="https://edition.cnn.com/2023/04/01/business/gm-apple-play-evs/index.html"> collect complete information about what people in the car watch or listen to, and also how they drive</a>.
tr: GM, arabalarda yeni bir ses/video sistemine geçiyor, amacı <a href="https://edition.cnn.com/2023/04/01/business/gm-apple-play-evs/index.html">insanların arabada ne dinlediği veya izlediği, ve nasıl sürdükleri hakkında eksiksiz bilgi toplamak</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The new system for navigation and &ldquo;driving assistance&rdquo; will be tethered to various online dis-services, and GM will snoop on everything the users do with them.  But don't feel bad about that, because some of these subscriptions will be gratis for the first 8 years.
tr: Yeni gezinim ve &ldquo;sürüş desteği&rdquo; sistemi çeşitli çevrimiçi hizmetsizliklere bağlanacak ve GM kullanıcıların onlarla yaptığı herşeyi gizlice dinleyecek. Bundan dolayı kötü hissetmeyin, çünkü bu aboneliklerden bazıları ilk 8 yıl için ücretsiz olacak.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Volkswagen <a href="https://pluralistic.net/2023/02/28/kinderwagen/"> tracks the location of every driver, and sells that data to third-parties</a>. However, it refuses to use the data to implement a feature for the benefit of its customers unless they pay extra money for it.
tr: Volkswagen <a href="https://pluralistic.net/2023/02/28/kinderwagen/">her sürücünün konumunu izliyor ve bu veriyi üçüncü şahıslara satıyor</a>. Ancak, veriyi, ek ücret ödemedikleri sürece, müşterilerinin yararına bir özellik geliştirmek için kullanmayı reddediyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This came to attention and brought controversy when Volkswagen refused to locate a car-jacked vehicle with a toddler in it because the owner of the car had not subscribed to the relevant service.
tr: Bu olay, Volkswagen, içerisinde çocuk varken çalınan bir aracın konumunu, aracın sahibi ilgili hizmete abone olmadığı için paylaşmayı reddettiği zaman dikkat çekti.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: We expect that users must pay to use that server, but whether that is the case is a side issue.  Even if use of that server is gratis, the harm comes from the fact that the program doesn't allow people to make and use other servers for that job.
tr: Kullanıcılar bu sunucuyu kullanmak için para ödeyeceğini düşünüyoruz, ama öyle olsa bile bu ikincil bir mesele. Bu sunucunun kullanımı ücretsiz olsa bile, zarar programın insanların aynı iş için başka sunucular üretmesini ve kullanmasını izin vermediği gerçeğinden kaynaklanıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Let's hope game fans in China learn the importance of <a href="https://gnu.org/philosophy/nonfree-games.html">rejecting nonfree games</a>.
tr: Umalım ki Çin'deki oyun severler <a href="https://gnu.org/philosophy/nonfree-games.html">özgür olmayan oyunları reddetmenin</a> önemini anlasınlar.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The nonfree software in a Tesla artificially <a href="https://www.theguardian.com/business/2022/jul/30/will-connected-cars-persuade-drivers-to-pay-for-a-high-spec-ride"> limits the car's driving range</a>, demanding ransom to unlock the battery's full charge.
tr: Tesla'daki özgür olmayan yazılım <a href="https://www.theguardian.com/business/2022/jul/30/will-connected-cars-persuade-drivers-to-pay-for-a-high-spec-ride"> arabanın sürüş menzilini yapay olarak kısıtlıyor</a>, pilin tam dolum özelliğini açmak için fidye talebinde bulunuyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This is one more reason why cars must not be &ldquo;connected.&rdquo;
tr: Bu, arabaların neden &ldquo;bağlantılı&rdquo; olmaması gerektiğine ilişkin birçok nedenden sadece biri.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: BMW is now luring British customers into <a href="https://edition.cnn.com/2022/07/14/business/bmw-subscription/index.html"> paying for the built-in heated-seat feature of their new cars on a subscription basis</a>. People also have the option to buy the feature when they are paying for the car, but those who bought a used car have to pay BMW extra money to remotely enable the heated seats. This is probably done by BMW accessing a back door in the car software.
tr: BMW şimdi Britanyalı müşterilerini <a href="https://edition.cnn.com/2022/07/14/business/bmw-subscription/index.html">yeni araçlarındaki gömülü ısıtmalı koltuk için abonelik temelli bir ödeme</a> tuzağına düşürüyor. İnsanların aracı satın aldıklarında özelliği satın alma seçenekleri var ama kullanılmış bir araç alanların, ısıtmalı koltukları uzaktan etkinleştirmek için BMW'ye fazladan para ödemesi gerekiyor. Bu muhtemelen BMW tarafından araba yazılımındaki bir arka kapıyla yapılıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Apple can remotely <a href="https://www.theguardian.com/games/2020/aug/18/apple-sets-deadline-in-feud-with-fortnite-maker-epic-games"> cut off any developer's access to the tools for developing software</a> for iOS or MacOS.
tr: Apple uzaktan erişimle iOS veya MacOS için <a href="https://www.theguardian.com/games/2020/aug/18/apple-sets-deadline-in-feud-with-fortnite-maker-epic-games"> yazılım geliştirme araçlarına herhangi bir geliştiricinin erişimini durdurabiliyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Epic (Apple's target in this example)  makes nonfree games which have their own <a href="https://ekgaming.com/2019/03/17/is-the-epic-games-store-spying-on-your-computer/"> malicious features</a>, but that doesn't make it acceptable for Apple to have this sort of power.
tr: (Bu durumda Apple'ın hedefi olan) Epic , <a href="https://ekgaming.com/2019/03/17/is-the-epic-games-store-spying-on-your-computer/"> kötücül özelliklere</a> sahip özgür olmayan oyunlar geliştiriyor olsa da, Apple'nin böyle bir güce sahip olması kabul edilemez.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The company behind Zoom does not only deny users' computer freedom by developing this piece of nonfree software, it also violates users' civil rights by <a href="https://www.theverge.com/2020/6/12/21288995/zoom-blocking-feature-chinese-government-censorship">banning events and censoring users</a> to serve the agenda of governments.
tr: Zoom'u geliştiren şirket bu özgür olmayan yazılımı geliştirip kullanıcıların bilgisayar özgürlüklüklerini engellemenin yanında, hükümetlerin gündemlerine hizmet etmek için <a href="https://www.theverge.com/2020/6/12/21288995/zoom-blocking-feature-chinese-government-censorship">etkinlikleri yasaklama ve kullanıcıları sansürleme</a> aracılığıyla kullanıcıların sivil haklarını da ihlal ediyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: As of 2021, <a href="https://www.rferl.org/a/russia-40-apps-preinstalled-electronic-devices/32532513.html"> preinstallation of Russian-made proprietary software has been mandatory</a> on new computers and &ldquo;smart&rdquo; devices sold in Russia, under threat of a fine for the retailer, and <a href="https://tadviser.com/index.php/Article:Pre-installation_of_Russian_software_on_smartphones_and_computers"> the list of mandatory applications keeps growing</a>. This gives the government a convenient way to <a href="https://www.article19.org/resources/russia-pre-installation-of-apps-matters-for-free-speech/"> censor information, spy on people's online activity, and restrict free speech</a>.
tr: 2021 itibarıyla, Rusya'da satılan yeni bilgisayarlarda ve &ldquo;akıllı&rdquo; cihazlarda <a href="https://www.rferl.org/a/russia-40-apps-preinstalled-electronic-devices/32532513.html">Rus yapımı özel mülk yazılımların önceden yüklenmesi zorunlu hale getirildi</a>, perakendeciye para cezası tehdidi getirildi. <a href="https://tadviser.com/index.php/Article:Pre-installation_of_Russian_software_on_smartphones_and_computers">Zorunlu uygulamaların listesi büyümeye devam ediyor</a>. Bu, hükümete <a href="https://www.article19.org/resources/russia-pre-installation-of-apps-matters-for-free-speech/"> bilgileri sansürlemek, insanların çevrimiçi etkinliklerini gözetlemek ve ifade özgürlüğünü kısıtlamak</a> için elverişli bir yol sağlıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: New Amazon worker chat app <a href="https://theintercept.com/2022/04/04/amazon-union-living-wage-restrooms-chat-app/">would ban specific words Amazon doesn't like</a>, such as &ldquo;union&rdquo;, &ldquo;restrooms&rdquo;, and &ldquo;pay raise&rdquo;. If the app was free, workers could modify the program so it acts as they wish, not how Amazon wants it.
tr: Yeni Amazon işçi sohbet uygulaması, &ldquo;sendika&rdquo;, &ldquo;tuvalet&rdquo;, ve &ldquo;maaş artışı&rdquo; gibi <a href="https://theintercept.com/2022/04/04/amazon-union-living-wage-restrooms-chat-app/">Amazon'un beğenmediği belirli kelimeleri yasaklayacak</a>. Eğer uygulama özgür olsaydı, işçiler programı, Amazon'un istediği gibi değil de kendi istedikleri şekilde çalışmak üzere değiştirebilirdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This is the natural result of having nonfree software in a device that can communicate with the company that made it.
tr: Bu, onu üreten şirketler iletişim kurabilen bir aygıtta özgür olmayan yazılım olmasının doğal bir sonucudur.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The addictive Genshin Impact relentlessly <a href="https://www.theguardian.com/games/2020/oct/22/genshin-impact-video-game-slowly-taking-over-the-world">coerces players to spend money by overwhelming the game play with loot boxes</a>.
tr: Bağımlılık yapan Genshin Impact amansız bir şekilde <a href="https://www.theguardian.com/games/2020/oct/22/genshin-impact-video-game-slowly-taking-over-the-world">oyunu hazine sandıklarına boğarak oyuncuları para harcamaya zorluyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Roblox (among many other games)  created anti-features which sucker children into <a href="https://www.theguardian.com/money/2020/mar/11/my-kids-spent-600-on-their-ipads-without-my-knowledge"> utilizing third-party payment services without authorization.</a>
tr: Roblox (diğer birçok oyundan biri) çocukları <a href="https://www.theguardian.com/money/2020/mar/11/my-kids-spent-600-on-their-ipads-without-my-knowledge"> yetkilendirme olmadan üçüncü taraf ödeme hizmetlerini kullanmak üzere</a> aldatan anti-özellikler oluşturdu.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Resourceful children figured out how to <a href="https://www.bbc.co.uk/news/technology-48908766"> empty their parents' bank account</a> buying packs of special players for an Electronic Arts soccer game.
tr: Becerikli çocuklar, bir Electronic Arts futbol oyunu için özel oyuncu paketleri satın alarak ebeveynlerinin<a href="https://www.bbc.co.uk/news/technology-48908766"> banka hesabını nasıl boşalttıklarını</a> keşfetmişler.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The only good reason to have a copy of such a proprietary game is to study it for free software development.
tr: Böyle bir özel mülk oyunun bir kopyasına sahip olmanın tek iyi nedeni, özgür yazılım geliştirmek için üzerinde çalışmaktır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Clash of Clans is a good example of a gratis mobile game that its developers <a href="https://gamerant.com/clash-of-clans-addiction/"> made very addictive</a> for a large proportion of its users&mdash;and turned into a cash machine for themselves&mdash;by using <a href="/proprietary/proprietary-addictions.html#addictiveness"> psychological manipulation techniques</a>.
tr: Clash of Clans; geliştiricilerinin, kullanıcılarını büyük bir oranda bağımlı kılan, ve psikolojik yönlendirme teknikleri kullanarak kendileri için bir onları para makinesine dönüştüren, iyi bir bedava mobil oyunu örneğidir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <small>(The article uses &ldquo;free&rdquo; to mean &ldquo;zero price,&rdquo; which is a usage we should avoid. We recommend saying &ldquo;gratis&rdquo; instead.)</small>
tr: <small>(Yazı, &ldquo;sıfır fiyat&rdquo; demek için &ldquo;free&rdquo;yi kullanır, bu da kaçınmamız gereken bir kullanımdır. Bunun yerine &ldquo;gratis&rdquo; demenizi öneriyoruz.)</small>

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: In the game Fruit Pop, the player buys boosts with coins to get a high score. The player gets coins at the end of each game, and can buy more coins with real money.
tr: Fruit Pop oyununda oyuncu yüksek bir puan almak için sikke ile destekler satın alır. Oyuncu her oyunun sonunda sikke edinir ve gerçek para ile daha fazla sikke satın alabilir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Electronic Arts <a href="https://techraptor.net/gaming/news/darkspore-servers-shut-down">made one of its games permanently unplayable</a> by shutting down its servers. This game was heavily reliant on the company's servers, and because the software is proprietary, users can't modify it to make it connect to some other server. If the game were free, people could still play what they purchased.
tr: Electronic Arts, sunucularını kapatarak <a href="https://techraptor.net/gaming/news/darkspore-servers-shut-down">oyunlarından birini kalıcı olarak tamamen oynanılmaz hale getirdi</a>. Bu oyun yoğun bir şekilde şirketin sunucularına bağımlıydı ve yazılım özel mülk olduğu için de, kullanıcılar başka sunuculara bağlanabilecek şekilde onu değiştiremiyorlar. Eğer oyun özgür olsaydı, insanlar satın almış oldukları oyunu hala oynayabileceklerdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Xiaomi provides a tool to <a href="https://www.guidetoroot.com/unlock-bootloader-on-any-xiaomi-phones/"> unlock the bootloader of Xiaomi smartphones and tablets</a>, but this requires creating an account on the company's servers, i.e. providing your phone number. This is the price you have to pay for &ldquo;legally&rdquo; running a free software operating system on Xiaomi devices. But the manufacturer retains control of the unlocked device through a backdoor in the bootloader&mdash;the same backdoor that was remotely used to unlock it.
tr: Xiaomi, <a href="https://www.guidetoroot.com/unlock-bootloader-on-any-xiaomi-phones/">Xiaomi akıllı telefon ve tabletlerin başlatma yükleyicinin kilidini açan</a> bir araç sunuyor, ancak aracı edinmek için şirketin sunucularında hesap oluşturmak gerekiyor, yani telefon numaranızı vermeniz gerekiyor. Bu, Xiaomi aygıtlarında özgür bir işletim sistemini &ldquo;yasal olarak&rdquo; çalıştırmak için ödemeniz gereken bedel. Ancak üretici kilidi açılmış aygıtın denetimini, başlatma yükleyicideki bir arka kapıyla kendisinde tutuyor, uzaktan kilidi açmakta bu arka kapıyla sağlanıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Adobe <a href="https://web.archive.org/web/20211014123717/https://pluralistic.net/2021/10/13/theres-an-app-for-that/#gnash">has licensed its Flash Player to China's Zhong Cheng Network</a> who is offering the program bundled with spyware and a back door that can remotely deactivate it.
tr: Adobe <a href="https://web.archive.org/web/20211014123717/https://pluralistic.net/2021/10/13/theres-an-app-for-that/#gnash">Flash Oynatıcısını Çin'in Zhong Cheng Network</a>'üne lisansladı, bu şirket programı casus yazılımla birlikte ve uzaktan etkisiz kılabilecek bir arka kapıyla sunuyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Adobe is responsible for this since they gave Zhong Cheng Network permission to do this.  This injustice involves &ldquo;misuse&rdquo; of the DMCA, but &ldquo;proper,&rdquo; intended use of the DMCA is a much bigger injustice.  There is <a href="/philosophy/right-to-read.html">a series of errors related to DMCA</a>.
tr: Adobe, bunu yapma iznini Zhong Cheng Network şirketine verdiği için sorumludur. Bu adaletsizlik, DMCA'nın &ldquo;suistimalidir&rdquo;, ancak DMCA'nın &ldquo;uygun&rdquo; kullanım amacı çok daha büyük bir adaletsizliktir. <a href="/philosophy/right-to-read.html">DMCA'yla ilgili  bir dizi yanlışlık var</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Recent Samsung TVs have a back door with which Samsung can <a href="https://www.pcmag.com/news/samsung-can-remotely-disable-any-of-its-tvs-worldwide"> brick them remotely</a>.
tr: Yeni Samsung TV'leri Samsung'un <a href="https://www.pcmag.com/news/samsung-can-remotely-disable-any-of-its-tvs-worldwide">uzaktan onları durdurabileceği</a> bir arka kapısı var.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Adobe Flash Player <a href="https://www.adobe.com/products/flashplayer/end-of-life.html"> has a universal back door</a> which lets Adobe control the software and, for example, disable it whenever it wants. Adobe will block Flash content from running in Flash Player beginning January 12, 2021, which indicates that they have access to every Flash Player through a back door.
tr: Adobe Flash Oynatıcı <a href="https://www.adobe.com/products/flashplayer/end-of-life.html"> evrensel bir arka kapıya sahip</a>, bu arka kapı Adobe'nin yazılımı denetlemesini, örneğin istediği zaman onu etkisiz kılmasını sağlar. Adobe 12 Ocak 2021'den itibaren Flask içeriklerinin Flash Oynatıcıda çalışmasını engelleyecek, bu da her Flash Oynatıcıya bir arka kapı aracılığıyla erişimi var demektir.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The back door won't be dangerous in the future, as it'll disable a proprietary program and make users delete the software, but it was an injustice for many years. Users should have deleted Flash Player even before its end of life.
tr: Arka kapı gelecekte tehlike yaratmayacak, çünkü özel mülk programı etkisiz kılacak ve kullanıcının yazılımı kaldırmasına yol açacak, her şeye rağmen bir çok yıl için bir adaletsizlikti. Kullanıcılar Flash Oynatıcıyı ömrünü tamamlamadan önce kaldırmalıydı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: HP delivers printers with a universal back door, and recently used it to <a href="https://www.theguardian.com/money/2023/may/10/how-can-hp-block-me-from-using-a-cheaper-printer-cartridge"> sabotage them by remotely installing malware</a>. The malware makes the printer refuse to function with non-HP ink cartrides, and even with old HP cartridges which HP now declares to have &ldquo;expired.&rdquo; HP calls the back door &ldquo;dynamic security,&rdquo; and has the gall to claim that this &ldquo;security&rdquo; protects users from malware.
tr: HP yazıcılarını bir evrensel arka kapıyla teslim ediyor ve yakın zamanda <a href="https://www.theguardian.com/money/2023/may/10/how-can-hp-block-me-from-using-a-cheaper-printer-cartridge">uzaktan bir kötücül yazılım kurarak yazıcılarını sabote etti</a>. Kötücül yazılım yazıcıları HP ürünü olmayan mürekkep kartuşlarıyla çalışmayı reddetmesini sağlıyor ve artık HP tarafından &ldquo;süresi geçmiş&rdquo; ilan edilen eski HP kartuşlarına bile izin vermiyor. HP arka kapıyı &ldquo;dinamik güvenlik&rdquo; olarak adlandırıyor, ve bu &ldquo;güvenliğin&rdquo; kullanıcıları kötücül yazılımdan koruduğu iddiasında bulunma küstahlığı gösteriyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: If you own an HP printer that can still use non-HP cartridges, we urge you to disconnect it from the internet. This will ensure that HP doesn't sabotage it by &ldquo;updating&rdquo; its software.
tr: Eğer halen HP olmayan kartuşlar kullanan bir HP yazıcınız varsa, onun İnternet bağlantısını koparmanızı öneriyoruz. Böylece HP'nin yazılımını &ldquo;güncelleyerek&rdquo; onu sabote etmesini engellemiş olursunuz.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <small>Note how the author of the Guardian article credulously repeats HP's assertion that the &ldquo;dynamic security&rdquo; feature protects users against malware, not recognizing that the article demonstrates it does the opposite.</small>
tr: <small>Guardian yazısının yazarının, HP'nin &ldquo;dinamik güvenlik&rdquo; özelliğinin kullanıcıları kötücül yazılıma karşı koruduğu iddiasını nasıl da saf bir şekilde tekrarladığına bakın, yazının tam da aksini yaptığını gösterdiğini fark edemiyor.</small>

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: NordicTrack, a company that sells exercise machines with ability to show videos <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2021/11/locked-out-of-god-mode-runners-are-hacking-their-treadmills/">limits what people can watch, and recently disabled a feature</a> that was originally functional. This happened through automatic update and probably involved a universal back door.
tr: Video gösterebilen idman makineleri satan bir şirket olan NordicTrack, aslında işlevsel olan <a href="https://arstechnica.com/information-technology/2021/11/locked-out-of-god-mode-runners-are-hacking-their-treadmills/">bir özelliği etkisizleştirdi ve insanların ne izleyebileceğini sınırlandırdı</a>. Bu değişiklik, muhtemelen evrensel bir arka kapı ile, otomatik bir güncellemeyle gerçekleşti.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: A new app published by Google <a href="https://www.xda-developers.com/google-device-lock-controller-banks-payments/">lets banks and creditors deactivate people's Android devices</a> if they fail to make payments. If someone's device gets deactivated, it will be limited to basic functionality, such as emergency calling and access to settings.
tr: Google tarafından yayınlanan yeni bir uygulama, ödeme yapmadıkları durumda <a href="https://www.xda-developers.com/google-device-lock-controller-banks-payments/">insanların Android aygıtlarını bankaların ve kredi verenlerin devre dışı bırakmasına izin veriyor</a>. Kişilerin aygıtı devre dışı kaldığında, acil arama ve ayarlara ulaşma gibi temel işlevler dışında başka bir şey için kullanılamıyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: BMW will remotely <a href="https://www.cnet.com/roadshow/news/bmw-vehicle-as-a-platform/"> enable and disable functionality in cars</a> through a universal back door.
tr: BMW <a href="https://www.cnet.com/roadshow/news/bmw-vehicle-as-a-platform/"> arabalardaki işlevleri evrensel bir arka kapı aracılığıyla</a> uzaktan etkinleştirecek ve etkisiz kılacak.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: This does not tell us whether any of Google's apps currently contains a universal back door, but that is a secondary question.  In moral terms, demanding that people accept in advance certain bad treatment is equivalent to actually doing it.  Whatever condemnation the latter deserves, the former deserves the same.
tr: Bu bize herhangi bir Google uygulamasının halihazırda evrensel bir arka kapı içerip içermediğini belirtmez, ancak bu durum ikincil bir sorundur. Ahlaki açıdan, peşinen insanların belirli kötü muameleleri kabul etmelerini talep etmek, kötü muamele etmekle eşdeğerdir. İkinci durumun hak ettiği kınamanın aynısını ilk durum da hak eder.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Many people will be outraged at that security bug, but this was presumably an accident. The fact that Kia had such control over cars after selling them to customers is what outrages us, and that must have been intentional on Kia's part.
tr: Birçok insan bu güvenlik hatasına öfkelendi, ancak bu muhtemelen bir kazaydı. Asıl öfkelenmemiz gereken şey Kia'nın arabaları müşterilerine sattıktan sonra üzerlerinde böyle bir denetime sahip, ve bunun Kia'nın kasıtlı olarak yaptığı bir şey olması.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://arstechnica.com/security/2023/12/exploit-used-in-mass-iphone-infection-campaign-targeted-secret-hardware-feature/"> A back door in Apple devices</a>, present and abused from at least 2019 until 2023, allowed crackers to have full control over them by sending iMessage texts that installed malware without any action on the user's part.  Infections, among other things, gave the intruders access to owners' microphone recordings, photos, location and other personal data.
tr: <a href="https://arstechnica.com/security/2023/12/exploit-used-in-mass-iphone-infection-campaign-targeted-secret-hardware-feature/">Apple aygıtlarındaki bir arka kapı</a>, 2019'dan 2023'e kadar mevcuttu ve kötüye kullanıldı, kullanıcının herhangi bir şey yapmasına gerek kalmadan kırıcıların iMessage iletileri gönderip kurduğu kötücül yazılımla tam denetime sahip olmalarına izin verdi. Bulaşmalar, diğer şeylerin yanında sızan kişilere aygıtların sahiplerinin mikrofon kayıtlarına, fotoğraflarına, konum ve diğer kişisel verilerine erişmesine yol açtı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: <a href="https://badcyber.com/dieselgate-but-for-trains-some-heavyweight-hardware-hacking/">Newag, a Polish railway manufacturer, puts DRM inside trains to prevent third-party repairs</a>.
tr: <a href="https://badcyber.com/dieselgate-but-for-trains-some-heavyweight-hardware-hacking/">Polonyalı demiryolu imalatçısı Newag, üçüncü taraf onarımları engellemek için trenlerin içine DRM koyuyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><ul><li><p>
en: The train's software contains code to detect if the GPS coordinates are near some third party repairers, or the train has not been running for some time. If yes, the train will be &ldquo;locked up&rdquo; (i.e. bricked). It was also possible to unlock it by pressing a secret combination of buttons in the cockpit, but this ability was removed by a manufacturer's software update.
tr: Trenin yazılımı, trenin GPS koordinatları üçünü taraf bir tamirciye yakın olduğunu veya trenin bir süredir çalışmadığını tespit edecek kodu içeriyor. Eğer bunlar söz konusuysa tren &ldquo;kilitleniyor&rdquo; (yani bozuluyor). Sürücü yerindeki düğmelere gizli bir bileşimle basıldığında kilidi çözmek mümkündü ama imalatçının bir yazılım güncellemesi bunu kaldırdı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><ul><li><p>
en: The train will also lock up after a certain date, which is hardcoded in the software.
tr: Tren ayrıca belirli bir tarihten sonra da kilitleniyor, bu tarih yazılıma doğrudan gömülmüş.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><ul><li><p>
en: The company pushes a software update that detects if the DRM code has been bypassed, i.e. the lock should have been engaged but the train is still operational. If yes, the controller cabin screen will display a scary message warning about &ldquo;copyright violation&rdquo;.
tr: Şirket DRM kodunun atlatıldığını tespit edecek bir yazılım güncellemesi sürüyor, yani kilit hala olacak ama tren çalışmaya devam edecek. Ancak kilit varken kumanda kabini ekranı &ldquo;telif hakkı ihlali&rdquo; hakkında ürkütücü bir uyarı mesajı gösterecek.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: In Australia, people assume that &ldquo;smart&rdquo; means &ldquo;tethered.&rdquo; When people's ISP goes down, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/10/optus-went-down-and-the-smart-lights-came-on-and-then-marayke-was-stranded-in-bed"> all the tethered devices become useless</a>.
tr: Avustralya'da, insanlar &ldquo;akıllı&rdquo;nın anlamının &ldquo;tasmalı&rdquo; olduğunu düşünüyor. İnsanların İnternet Servis Sağlayıcısı çöktüğü zaman, <a href="https://www.theguardian.com/business/2023/nov/10/optus-went-down-and-the-smart-lights-came-on-and-then-marayke-was-stranded-in-bed">tüm tasmalı aygıtlar kullanışsızlaşıyor</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: That's in addition to the nasty things tethered devices do when they are &ldquo;functioning&rdquo; normally&mdash;such as snoop on the commands sent to the device and the results they report.
tr: Bu tasmalı aygıtların normal olarak &ldquo;işlerken&rdquo; yaptığı, aygıta gönderilen komutları ve bildirdikleri sonuçları gizlice dinlemek gibi kötü şeylere bir ek.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Smart <em>users</em> know better than to accept tethered devices.
tr: Akıllı <em>kullanıcılar</em> tasmalı aygıtları kabul etmek yerine daha iyisini yapmayı bilirler.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Philips Hue, the most ubiquitous home automation product in the US, is planning to soon <a href="https://boingboing.net/2023/09/27/philips-hue-to-make-you-create-an-account-and-log-in-to-adjust-your-lightbulbs.html"> force users to log in to the app server</a> in order to be able to adjust a lightbulb, or use other functionalities, in what amounts to a massive user-tracking data grab.
tr: ABD'deki aynı anda birden fazla yerde olan ev otomasyon ürünü Philips Hue yakında kullanıcıları, bir ampülü ayarlamak veya diğer işlevleri kullanmak amacıyla <a href="https://boingboing.net/2023/09/27/philips-hue-to-make-you-create-an-account-and-log-in-to-adjust-your-lightbulbs.html">uygulama sunucusunda oturum açmaya zorlamayı</a> planlıyor, bu da muazzam bir kullanıcı izleme veri toplamasına işaret ediyor.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Some Bambu Lab 3D printers were reported to <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/08/3d-printers-print-break-on-their-own-due-to-cloud-outage/"> start printing without user's consent</a>, as a result of a malfunction of the servers to which they were tethered. This caused significant damage.
tr: Bazı Bambu Lab 3B yazıcıların,  tasmalandıkları sunuculardaki bir arızanın sonucunda <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2023/08/3d-printers-print-break-on-their-own-due-to-cloud-outage/">kullanıcının rızası olmadan baskıya</a> başladığı söyleniyor. Bu kayda değer bir zarara yol açtı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: The legacy company that made Blackberry phones is about to kill them off <a href="https://edition.cnn.com/2022/01/01/tech/blackberry-end-of-life/index.html">by shutting down the server they are tethered to</a>.
tr: Blackberry telefon üreten eski şirket, <a href="https://edition.cnn.com/2022/01/01/tech/blackberry-end-of-life/index.html">bağlandıkları sunucuları kapatarak</a> telefonları işlevsizleştirmek üzere.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: If the software on those phones were free (as in freedom), people could modify their software so they could talk to some other server.
tr: Eğer bu telefonlardaki yazılım özgür olsaydı, insanlar bu yazılımı değiştirerek başka sunucularla haberleşmelerini sağlayabilirdi.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: It may be a good thing to wipe out this product&mdash;for &ldquo;smart,&rdquo; read &ldquo;snoop&rdquo;&mdash;but Google didn't do that for the sake of privacy.  Rather, it was eliminating competition for its own snooping product.
tr: Bu ürünü ortadan kaldırmak iyi bir şey olabilir (&ldquo;akıllı&rdquo;yı &ldquo;gizlice dinleme&rdquo; olarak okuyun), ancak Google bunu mahremiyet uğruna yaptı. Daha ziyade kendi gizlice dinleyen ürününün rakibini ortadan kaldırmak için yaptı.

note: type: Content of: <div><div><ul><li><p>
en: Best Buy made controllable appliances and <a href="https://www.theverge.com/2019/9/6/20853671/best-buy-connect-insignia-smart-plug-wifi-freezer-mobile-app-shutdown-november-6"> shut down the service to control them through</a>.
tr: Best Buy kontrol edilebilir gereçler yapıyor ve <a href="https://www.theverge.com/2019/9/6/20853671/best-buy-connect-insignia-smart-plug-wifi-freezer-mobile-app-shutdown-november-6"> onları denetlediği hizmeti kapattı</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Apple <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/apple-pulls-icloud-end-to-end-encryption-feature-in-the-uk/"> stopped offering iCloud end-to-end encryption in the UK</a> after the UK government demanded <a href="https://www.washingtonpost.com/technology/2025/02/07/apple-encryption-backdoor-uk/"> worldwide access to encrypted user data</a>. This is one more proof that storing your own data &ldquo;in the cloud&rdquo; puts it at risk.
tr: Apple <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/apple-pulls-icloud-end-to-end-encryption-feature-in-the-uk/"> İngiltere hükümetinin <a href="https://www.washingtonpost.com/technology/2025/02/07/apple-encryption-backdoor-uk/"> şifrelenmiş kullanıcı verilerine dünya çapında erişim</a> talep etmesinin ardından İngiltere</a>'de iCloud uçtan uca şifreleme sunmayı durdurdu. Bu, kendi verilerinizi &ldquo;bulutta&rdquo; depolamanın verilerinizi riske attığının bir başka kanıtıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2024/05/pleas-for-open-sourcing-refunds-as-spotify-plans-to-brick-car-thing-devices/">Spotify sold a music streaming device but they no longer support it</a>. Due to its proprietary nature, it can no longer be updated or even used. Users requested Spotify to make the software that runs on the device libre, and Spotify refused, so these devices are now e-waste. Spotify is now offering refunds to save the purchasers from losing money on these products, but this wouldn't prevent the products from being e-waste, and wouldn't save users from being jerked around by Spotify. This is an example of how software that is not free controls the user instead of the user controlling the software. It is also an important lesson for us to insist the software in a device be libre before we buy it.
tr: <a href="https://arstechnica.com/gadgets/2024/05/pleas-for-open-sourcing-refunds-as-spotify-plans-to-brick-car-thing-devices/">Spotify bir müzik akış aygıtı sattı ama artık desteklemiyor</a>. Özel mülk doğasından ötürü, aygıt artık güncellenemiyor ve hatta kullanılamıyor. Kullanıcılar Spotify'dan aygıtta çalışan yazılımı özgürleştirmesini istedi ancak Spotify bunu redetti, bu yüzden bu aygıtlar şimdi e-atık. Spotify, satın alanları bu ürünlere para kaybetmelerinden korumak için geri ödeme teklif ediyor, ancak bu teklif ürünlerin e-atık olmasını engellemediği gibi, kullanıcılar Spotify tarafından kandırılmış olduğunu da değiştirmiyor. Bu, özgür olmayan bir yazılımın nasıl da kullanıcılarca denetlenmediğini, aksine yazılımın kullanıcıları denetlediğini gösteren bir örnek. Ayrıca bizim için bir aygıt almadan içindeki yazılımın özgür olmasında ısrarcı olmamız gerektiğini gösteren önemli bir ders.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://web.archive.org/web/20240311120515/https://www.nytimes.com/2024/03/11/technology/carmakers-driver-tracking-insurance.html"> GM is spying on drivers</a> who own or rent their cars, and give away detailed driving data to insurance companies through data brokers. These companies then analyze the data, and hike up insurance prices if they think the data denotes &ldquo;risky driving.&rdquo; For the car to make this data available to anyone but the owner or renter of the car should be a crime.  If the car is owned by a rental company, that company should not have access to it either.
tr: GM, arabalarına sahip olan veya kiralayan <a href="https://web.archive.org/web/20240311120515/https://www.nytimes.com/2024/03/11/technology/carmakers-driver-tracking-insurance.html">sürücülere casusluk yapıyor</a> ve ayrıntılı sürüş verisini veri komisyoncuları aracılığıyla sigorta şirketlerine veriyor. Bu şirketler daha sonra veriyi analiz ediyor ve eğer veri &ldquo;riskli sürüş&rdquo;e işaret ediyorsa sigorta fiyatlarını yükseltiyorlar. Arabanın bu veriyi sahibi veya kiralayanı dışındakilere sağlaması bir suç olmalıdır. Eğer arabanın sahibi bir kiralama şirketiyse, bu şirketin bile erişememesi gerekiyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Surveillance cameras put in by government A to surveil for it may be surveilling for government B as well.  That's because A put in a product <a href="https://www.rferl.org/a/ukraine-cctv-moscow-spying-schemes-investigation/32747767.html"> made by B with nonfree software</a>.
tr: A hükümeti tarafından gözetim yapmak üzere konulan gözetim kameraları, B hükümeti için de gözetim yapabilirler. Bunun nedeni A'nın <a href="https://www.rferl.org/a/ukraine-cctv-moscow-spying-schemes-investigation/32747767.html">B tarafından özgür olmayan yazılımla yapılmış</a> bir ürün kullanması.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/logofail-attack-can-install-uefi-bootkits-through-bootup-logos/">x86 and ARM based computers shipped with UEFI are potentially vulnerable to a design omission called LogoFAIL</a>. A cracker can replace the BIOS logo with a fake one that contains malicious code. Users can't fix this omission because it is in the nonfree UEFI firmware that users can't replace.
tr: <a href="https://www.bleepingcomputer.com/news/security/logofail-attack-can-install-uefi-bootkits-through-bootup-logos/">UEFI içeren x86 ve ARM tabanlı bilgisayarlar potansiyel oalrak LogoFAIL adlı tasarım ihmaline karşı savunmasızdır. Bir sistem kırıcı BIOS logosunu, kötücül kod içeren bir sahtesiyle değiştirebilir. Kullanıcılar bu ihmali düzeltemiyorlar çünkü sorun kullanıcıların değiştiremediği özgür olmayan UEFI aygıt yazılımlarında  yer alıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Recent autos offer a feature by which the drivers can connect their snoop-phones to the car.  That feature <a href="https://therecord.media/class-action-lawsuit-cars-text-messages-privacy"> snoops on the calls and texts</a> and gives the data to the car manufacturer, and to the state.
tr: Yeni arabalar sürücülerin gözetleyen telefonlarını arabalarına bağlayabilecekleri yeni bir özellik sunuyorlar. Bu özellik <a href="https://therecord.media/class-action-lawsuit-cars-text-messages-privacy">aramaları ve mesajları gözetliyor</a> ve veriyi araba üreticisine ve devlete veriyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A good privacy law would prohibit cars recording this data about the users' activities.  But not just <em>this</em> data&mdash;lots of other data too.
tr: İyi bir mahremiyet yasası arabaların kullanıcı faaliyetleri hakkındaki bu bilgiyi kaydetmesini engeller. Ama sadece <em>bu</em> veriyi diğer, diğer bir çok veriyi de.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Yandex company has started to <a href="https://meduza.io/en/feature/2023/08/08/user-x-with-driver-y-traveled-from-point-a-to-point-b"> give away Yango taxi ride data to Russia's Federal Security Service (FSB)</a>. The Russian government (and whoever else receives the the data) thus has access to a wealth of personal information, including who traveled where, when, and with which driver. Yandex <a href="https://yandex.ru/legal/confidential/?lang=en"> claims that it complies with European regulations</a> for data collected in the European Economic Area, Switzerland or Israel.  But what about the rest of the world?
tr: Yandex şirketi <a href="https://meduza.io/en/feature/2023/08/08/user-x-with-driver-y-traveled-from-point-a-to-point-b">Yango taksi sürüş verisini Rusya'nın Federal Güvenlik Servisi'ne (FSB) vermeye</a> başladı. Rusya hükümeti (ve bu veriyi her kim alıyorsa) böylece, nereye, ne zaman ve hangi sürücüyle seyahat edildiğini de içeren zengin bir kişisel bilgiye erişime sahip oluyor. Yandex Avrupa Ekonomik Bölgesi, İsviçre veya İsrail'de toplanan veri için <a href="https://yandex.ru/legal/confidential/?lang=en">Avrupa düzenlemelerine uyduğunu öne sürüyor</a>.  Ya peki dünyanın geri kalanı?

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: As tech companies add microphones to a wide range of products, including refrigerators and motor vehicles, they also set up transcription farms where human employees <a href="https://getpocket.com/explore/item/silicon-valley-got-millions-to-let-siri-and-alexa-listen-in"> listen to what people say</a> and tweak the recognition algorithms.
tr: Teknoloji şirketleri, buzdolapları ve motorlu araçları da içeren geniş yelpazedeki ürüne mikrofon eklediği için, insan işçilerin <a href="https://getpocket.com/explore/item/silicon-valley-got-millions-to-let-siri-and-alexa-listen-in">insanların ne söylediğini dinlediği</a> ve tanıma algoritmalarına ince ayar çektiği yazıya dökme tarlaları da kurdular.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2023/jul/04/smile-youre-on-camera-self-driving-cars-are-here-and-theyre-watching-you"> Driverless cars in San Francisco collect videos constantly</a>, using cameras inside and outside, and governments have already collected those videos secretly.
tr: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2023/jul/04/smile-youre-on-camera-self-driving-cars-are-here-and-theyre-watching-you">San Francisco'daki sürücüsüz arabalar sürekli olarak video topluyor</a>, hem içerdeki hem de dışarıdaki kameraları kullanıyorlar, ve hükümetler bu videoları zaten gizlice topladılar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: As the Surveillance Technology Oversight Project says, they are &ldquo;driving us straight into authoritarianism.&rdquo; We must <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">regulate <em>all</em> cameras that collect images that can be used to track people</a>, to make sure they are not used for that.
tr: Gözetim Teknolojileri İnceleme Projesinin dediğine göre, bizi &ldquo;doğrudan otoriter bir rejime sürüklüyorlar.&rdquo; <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">İnsanları takip etmek için kullanılabilecek resimler toplayan <em>tüm</em> kameralar için düzenlemeler  gerekiyor</a>, böylece bu amaçla kullanılmadığından emin olabiliriz.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Some employers are <a href="https://www.theguardian.com/money/2023/may/30/i-feel-constantly-watched-employees-working-under-surveillance-monitorig-software-productivity"> forcing employees to run &ldquo;monitoring software&rdquo;</a> on their computers. These extremely intrusive proprietary programs can take screenshots at regular intervals, log keystrokes, record audio and video, etc. Such practices have been shown to <a href="https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2020/employee-monitoring-and-surveillance-the-challenges-of-digitalisation"> deteriorate employees' well-being</a>, and trade unions in the European union have voiced their concerns about them. The requirement for employee's consent, which exists in some countries, is a sham because most often the employee is not free to refuse. In short, these practices should be abolished.
tr: Bazı işverenler <a href="https://www.theguardian.com/money/2023/may/30/i-feel-constantly-watched-employees-working-under-surveillance-monitorig-software-productivity">çalışanlarını bilgisayarlarına &ldquo;izleme yazılımı&rdquo; kurmaya zorluyorlar</a>. Bu aşırı derecede müdahaleci özel mülk programlar belirli aralıklarla ekran görüntüsü alabiliyorlar, klavye tuşunun günlüğünü tutabiliyorlar, ses ve video kaydedebiliyorlar, vb. Bu gibi uygulamaların <a href="https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2020/employee-monitoring-and-surveillance-the-challenges-of-digitalisation">çalışanların sağlığını bozduğu</a> gösterilmiş, ve Avrupa'daki sendikalar da bu uygulamalar hakkındaki kaygılarını dillendirmiş durumdalar. Bazı ülkelerdeki çalışanın rızasının gerekliliği bir göz boyamadır, çünkü çoğu çalışan bu talebi reddetmekte özgür değildir. Özetle bu uygulamalar yürürlükten kalkmalıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A bug in Tesla cars software <a href="https://www.tweaktown.com/news/86780/new-app-allows-hackers-to-steal-teslas-by-making-their-own-keys/index.html"> lets crackers install new car keys</a>, unlock cars, start engines, and even prevent real owners from accessing their cars.
tr: Tesla arabalarındaki bir yazılım hatası <a href="https://www.tweaktown.com/news/86780/new-app-allows-hackers-to-steal-teslas-by-making-their-own-keys/index.html">güvenlik kırıcılarının yeni araba anahtarları kurmasına</a>, arabaların kilitini açmalarına, motor başlatmalarına ve hatta araçların asıl sahiplerinin arabalarına erişmelerine engel olmalarına izin veriyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A cracker even reported that he was able to <a href="https://fortune.com/2022/01/12/teen-hacker-david-colombo-took-control-25-tesla-ev/"> disable security systems and take control of 25 cars</a>.
tr: Hatta bir güvenlik kırıcısı <a href="https://fortune.com/2022/01/12/teen-hacker-david-colombo-took-control-25-tesla-ev/">25 arabanın güvenlik sistemlerini devre dışı bırakabildiğini ve kontrollerini ele geçirebildiğini</a> bildirdi.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Tesla cars record videos of activity inside the car, and <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2023/04/tesla-workers-shared-images-from-car-cameras-including-scenes-of-intimacy/"> company staff can watch those recordings and copy them</a>. Or at least they were able to do so until last year.
tr: Tesla arabaları, arabanın içindeki faaliyetleri video olarak kaydediyor ve <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2023/04/tesla-workers-shared-images-from-car-cameras-including-scenes-of-intimacy/">şirket çalışanları bu kayıtları izleyebiliyor ve kopyalayabiliyor</a>. Veya en azından geçtiğimiz yıla kadar bunu yapabiliyorlardı.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Tesla may have changed some security functions so that this is harder to do.  But if Tesla can get those recordings, that is because it is planning for some people to use them in some situation, and that is unjust already.  It should be illegal to make a car that takes photos or videos of the people in the car&mdash;or of people outside the car.
tr: Tesla bazı güvenlik işlevlerini değiştirdiği için şimdi yapması daha zor. Ancak eğer Tesla bu kayıtları alabiliyorsa, bunun nedeni bazı insanların bu kayıtları kimi durumlarda kullanması içindir, ve bu da zaten adaletsizdir. Bir arabanın, arabanın içindeki kişilerin veya dışındaki kişilerin fotoğraf veya video kaydını alması yasadışı olmalıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Pinduoduo app <a href="https://edition.cnn.com/2023/04/02/tech/china-pinduoduo-malware-cybersecurity-analysis-intl-hnk/index.html"> snoops on other apps, and takes control of them</a>.  It also installs additional malware that is hard to remove.
tr: Pinduoduo uygulaması <a href="https://edition.cnn.com/2023/04/02/tech/china-pinduoduo-malware-cybersecurity-analysis-intl-hnk/index.html">diğer uygulamarı gizlice dinliyor ve yönetimlerini ele geçiriyor</a>.  Ayrıca kaldırması zor olan kötücül yazılım kuruyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Hackers discovered <a href="https://samcurry.net/web-hackers-vs-the-auto-industry/"> dozens of flaws in the security (in the usual narrow sense) of many brands of automobiles</a>.
tr: Kırıcılar <a href="https://samcurry.net/web-hackers-vs-the-auto-industry/"> birçok otomobil markasında (alışılmış dar anlamıyla) güvenliğinde düzinelerce açık buldu</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Security in the usual narrow sense means security against unknown third parties. We are more concerned with security in the broader sense&mdash;against the manufacturer as well as against unknown third parties. It is clear that each of these vulnerabilities can be exploited by the manufacturer too, and by any government that can threaten the manufacturer enough to compel the manufacturer's cooperation.
tr: Alışılmış dar anlamda güvenlik, bilinmeyen üçüncü taraflara karşı güvenlik anlamına geliyor. Biz daha geniş anlamla, hem imalatçı hem de bilinmeyen üçüncü taraflara karşı güvenlikle ilgiliyiz. Açıktır ki bu açıklardan her biri imalatçılar ve imalatçının işbirliğini zorlayabilecek kadar tehdit edebilecek herhangi bir hükümet tarafından da kullanılabilir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theregister.com/2022/11/14/apple_data_collection_lawsuit/"> Apple is being sued</a> for that.
tr: Bu nedenle <a href="https://www.theregister.com/2022/11/14/apple_data_collection_lawsuit/"> Apple'ye bir dava açılıyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><ul><li>
en: It can force messages to the user's TV screen, and the user can't turn them off.
tr: Kullanıcıların TV ekranında iletileri zorlayabilir ve kullanıcıları onları kapatamaz.

note: type: Content of: <div><ul><li><ul><li>
en: Each card has an ID, which enables broadcasters to force customer-specific updates via the back door normally used to update the decryption key. Thus pay-TV broadcasters can disable decryption of the broadcast wave if subscription fees are not paid on time.  This feature could also be used by any broadcaster (possibly instructed by the government) to stop certain persons from watching TV.
tr: Her bir kartın bir kimliği var, bu da yayıncıların normalde çözme anahtarını güncellemek için kullanılan arka kapıdan müşteriye özgü güncellemeleri dayatmalarını sağlıyor. Böylece ödemeli TV yayıncıları, abonelik ücreti zamanında ödenmediğinde yayının çözülmesini devre dışı bırakabilirler. Bu özellik ayrıca herhangi bir yayıncı tarafından (muhtemelen hükümet talimatıyla) belirli insanların TV izlemesini engellemesi için de kullanılabilir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: These unacceptable restrictions led to a sort of cat-and-mouse game, with some users doing their best to bypass the system, and broadcasters trying to stop them without much success: cryptographic keys were retrieved through the back door of the B-CAS card, illegal cards were made and sold on the black market, as well as a tuner for PC that disables the copy control signal.
tr: Bu kabul edilemez kısıtlamalar bir kedi fare oyununa yol açıyor, bazı kullanıcılar sistemi aşmak için ellerinden geleni yapıyorlar ve yayıncılar onları başarısız bir şekilde durdurmaya çalışıyor: kriptografik anahtarlar B-CAS kartının arka kapısı aracılığıyla alınıyor, yasadışı kartlar oluşturularak ve denetim sinyalinin kopyalanmasını devre dışı bırakan PC alıcıları şeklinde karaborsada satılıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: While B-CAS cards are still in use with older equipment, modern high definition TVs have an even nastier version of this DRM (called ACAS) in a special chip that is built into the receiver. The chip can update its own software from the company's servers, even when the receiver is turned off (but still plugged into an outlet). This feature could be abused to disable stored TV programs that the power in place doesn't agree with, thus interfering with free speech.
tr: B-CAS kartları eski ekipmanda hala kullanımda olsa da, çağdaş yüksek çözünürlüklü TV'ler, alıcıya eklenmiş özel bir yongada bu DRM'nin (ACAS adı verilen) daha kötü bir sürümüne sahipler. Bu yonga kendi yazılımını, alıcı kapalı (ama prize bağlı) olsa bile şirketin sunucularından güncelleyebiliyor. Bu özellik, yetkililerin katılmadığı kaydedilmiş TV programlarını devre dışı bırakma şeklinde kötüye kullanılabilir, yani ifade özgürlüğüne müdahale edebilir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Being part of the receiver, the ACAS chip is supposed to be tamper-resistant. Time will tell&hellip;
tr: Alıcının bir parçası olarak ACAS yongasının kurcalamaya karşı korumalı olduğu zannediliyor. Zaman gösterecek&hellip;

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <small>[1] We thank the free software supporter who translated this article from Japanese, and shared his experience of B-CAS with us. (Unfortunately, the article presents DRM as a good thing.)</small>
tr: <small>[1] Bu yazıyı Japoncadan çeviren ve B-CAS ile deneyimini bizimle paylaşan özgür yazılım destekçisine teşekkür ediyoruz. (Maalesef yazı DRM'yi iyi bir şeymiş gibi sunuyor.)</small>

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The researcher didn't study the Android versions of in-app browsers, but we have no reason to assume they are safer than the iOS versions.
tr: Araştırmacı uygulama için tarayıcıların Android sürümlerini incelememiş, ancak iOS sürümlerinden daha güvenli olduklarını varsaymamız için bir neden yok.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Some Epson printers are programmed to <a href="https://hardware.slashdot.org/story/22/08/07/0350244/epson-programs-some-printers-to-stop-operating-claiming-danger-of-ink-spills"> stop working after they have printed a predetermined number of pages</a>, on the pretext that ink pads become saturated with ink. This constitutes an unacceptable infringement on users' freedom to use their printers as they wish, and on their <a href="https://fighttorepair.substack.com/p/citing-danger-of-ink-spills-epson"> right to repair them</a>.
tr: Bazı Epson yazıcıları <a href="https://hardware.slashdot.org/story/22/08/07/0350244/epson-programs-some-printers-to-stop-operating-claiming-danger-of-ink-spills"> önceden belirlenmiş sayıda sayfa yazdıktan sonra duracak şekilde</a> programlanmışlar, ıstampaların mürekkep dolu olacağını bahane ediyorlar. Bu kullanıcıların yazıcılarını dilediği gibi kullanma özgürlüklerinin ve <a href="https://fighttorepair.substack.com/p/citing-danger-of-ink-spills-epson"> onları onarma hakları</a>nın kabul edilemez bir ihlalidir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Today's &ldquo;smart&rdquo; TVs <a href="https://www.techdirt.com/2022/04/14/its-still-stupidly-ridiculously-difficult-to-buy-a-dumb-tv/"> push people to surrender to tracking via internet</a>. Some won't work unless they have a chance to download nonfree software. And they are designed for programmed obsolescence.
tr: Günümüzün &ldquo;akıllı&rdquo; TV'leri <a href="https://www.techdirt.com/2022/04/14/its-still-stupidly-ridiculously-difficult-to-buy-a-dumb-tv/"> insanları İnternet aracılığıyla takibe teslim olmaya zorluyor</a>. Bazıları özgür olmayan yazılım indirme şansları olmadığında çalışmıyor. Ve programlı eskime için tasarlanmışlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: US states that ban abortion talk about making it a crime to go to another state to get an abortion.  They could <a href="https://www.cnn.com/2022/08/29/tech/wireless-carriers-locations-fcc/index.html"> use various forms of location tracking, including the network, to prosecute abortion-seekers</a>.  The state could subpoena the data, so that the network's &ldquo;privacy&rdquo; policy would be irrelevant.
tr: Bebek aldırmayı yasaklayan ABD eyaletleri bebek aldırmak için başka eyalete gitmeyi suç saymayı konuşuyorlar. <a href="https://www.cnn.com/2022/08/29/tech/wireless-carriers-locations-fcc/index.html">Bebek aldırmak isteyenleri yargılamak için ağ üzerinden olanı da dahil olmak üzere çeşitli konum takibi biçimlerini kullanabilirler</a>. Eyalet veriyi mahkemeye isteyebilir, böylece ağın &ldquo;gizlilik&rdquo; politikası anlamsızlaşır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: That article explains why wireless networks collect location data, one unavoidable reason and one avoidable (emergency calls).  It also explains some of the many ways the location data are used.
tr: Bu yazı kablosuz ağların, biri kaçınılmaz biri de kaçınılabilir (acil durum aramaları) gerekçeyle birlikte neden konum verisi topladığını açıklıyor. Ayrıca konum verisinin kullanıldığı birçok farklı durumu da anlatıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Networks should never do localization for emergency calls except when you make an emergency call, or when there is a court order to do so. It should be illegal for a network to do precise localization (the kind needed for emergency calls) except to handle an emergency call, and if a network does so illegally, it should be required to inform the owner of the phone in writing on paper, with an apology.
tr: Ağlar aramalar sırasında, acil durum çağrıları veya mahkeme kararı olması durumları dışında hiç bir zaman yer belirleme yapmamalıdır. Bir ağın (acil çağrılar için gereken gibi) hassas yer belirleme yapması, bir acil çağrıyı idare etmek dışında yasa dışı olmalıdır ve eğer bir ağ bunu yasa dışı bir şekilde yaparsa telefonun sahibini yazılı olarak bir özürle bilgilendirmesi zorunlu olmalıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Those companies know that snoop-phone usage trains people to say yes to almost any snooping.
tr: Bu şirketler, gözetleyen telefon kullanımının insanları neredeyse tüm gözetlemeye evet diyecek şekilde eğittiğini biliyorlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Network location tracking is used, among other techniques, for <a href="https://www.linkedin.com/pulse/location-based-advertising-has-starbucks-coupon-finally-john-craig"> targeted advertising</a>.
tr: <a href="https://www.linkedin.com/pulse/location-based-advertising-has-starbucks-coupon-finally-john-craig">Hedefli reklamcılık</a> için diğer bazı yöntemlerle birlikte ağ konum takibi kullanılıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: ATMs and vending machines in Russia run nonfree software&mdash;The machines' owners <a href="https://www.themoscowtimes.com/2022/07/01/russian-atms-reject-new-100-ruble-bill-kommersant-a78175"> cannot fix them</a>.
tr: Rusya'daki ATM'ler ve otomatlar özgür olmayan yazılım kullanıyor, makinelerin sahipleri <a href="https://www.themoscowtimes.com/2022/07/01/russian-atms-reject-new-100-ruble-bill-kommersant-a78175"> onları onaramaz</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Markup investigated 80,000 popular web sites and <a href="https://themarkup.org/blacklight/2020/09/22/blacklight-tracking-advertisers-digital-privacy-sensitive-websites"> reports on how much they snoop on users</a>.  Almost 70,000 had third-party trackers. 5,000 fingerprinted the browser to identify users.  12,000 recorded the user's mouse clicks and movements.
tr: The Markup 80,000 popüler web sitesini inceledi ve <a href="https://themarkup.org/blacklight/2020/09/22/blacklight-tracking-advertisers-digital-privacy-sensitive-websites"> kullanıcılarını ne kadar gözetlediklerini raporladı</a>.  Neredeyse 70,000'inde üçüncü parti takipçiler vardı. 5,000 tanesi kullanıcıları tanımlamak için tarayıcıların parmak izini kullandı. 12,000 tanesi kullanıcıların fare tıklamalarını ve hareketlerini kaydetti.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Canada has fined the company Tim Hortons for making <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2022/06/tim-hortons-coffee-app-broke-law-by-constantly-recording-users-movements/"> an app that tracks people's movements</a> to learn things such as where they live, where they work, and when they visit competitors' stores.
tr: Kanada, Tim Hortons şirketine, insanların nerede yaşadıkları, nerede çalıştıkları ve rakiplerinin dükkanlarını ne zaman ziyaret ettiklerini öğrenmek üzere <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2022/06/tim-hortons-coffee-app-broke-law-by-constantly-recording-users-movements/"> hareketlerini takip eden bir uygulama</a> yaptığı için para cezası verdi.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A worldwide investigation found that most of the applications that school districts recommended for remote education during the COVID-19 pandemic <a href="https://web.archive.org/web/20220525011540/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/05/24/remote-school-app-tracking-privacy/">track and collect personal data from children as young as below the age of five</a>. These applications, and their websites, send the collected information to ad giants such as Facebook and Google, and they are still being used in the classrooms even after some of the schools reopened.
tr: Dünya çapında bir inceleme, bölge okullarının COVID-19 pandemisi sırasında uzaktan eğitim için önerdiği çoğu uygulamanın <a href="https://web.archive.org/web/20220525011540/https://www.washingtonpost.com/technology/2022/05/24/remote-school-app-tracking-privacy/">beş yaşın altındaki küçük çocuklara kadar kişisel verileri izlediğini ve topladığını</a> buldu. Bu uygulamalar ve web siteleri, toplanan enformasyonu Facebook ve Google gibi devlere gönderiyor ve bazı okullar tekrar açıldıktan sonra bile kullanılmaya devam ediyorlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The US government <a href="https://themarkup.org/pixel-hunt/2022/04/28/applied-for-student-aid-online-facebook-saw-you">sent personal data to Facebook</a> for every college student that applied for US government student aid. It justified this as being for a &ldquo;campaign.&rdquo;
tr: ABD hükümeti, ABD hükümetinin öğrenci yardımına başvuran her kolej öğrencisinin <a href="https://themarkup.org/pixel-hunt/2022/04/28/applied-for-student-aid-online-facebook-saw-you">kişisel verisini Facebook'a gönderdi</a>. Bunun gerekçesini bir &ldquo;kampanya&rdquo; için die açıkladı.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The data included name, phone number and email address.  This shows the agency didn't even make a handwaving attempt to anonymize the student.  Not that anonymization usually does much good&mdash;but the failure to even try shows that the agency was completely blind to the issue of respecting students' privacy.
tr: Veride isim, telefon numarası ve telefon numarası var. Bu da kuruluşun öğrencileri anonimleştirmek için vaatte bile bulunmadığını gösteriyor. Anonimleştirme genellikle yararlı olmasa bile, denemekten bile kaçınmış olmaları kuruluşun öğrencilerin mahremiyetine saygılı olmak konusunda tamamen kör olduğunu gösteriyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Apple prevents people from upgrading their Mac hardware <a href="https://www.theverge.com/2022/3/21/22989226/apple-mac-studios-removable-ssd-blocked-software-replacement">by imposing DRM on its removable SSD storage</a>.
tr: Apple, insanları, <a href="https://www.theverge.com/2022/3/21/22989226/apple-mac-studios-removable-ssd-blocked-software-replacement">çıkarılabilir SSD depolamaya DRM dayatarak</a> Mac donanımlarını yükseltmesini engelliyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Some researchers at Google <a href="https://www.vice.com/en/article/93bw8y/google-caught-hackers-using-a-mac-zero-day-against-hong-kong-users">found a zero-day vulnerability on MacOS, which crackers used to target people visiting the websites</a> of a media outlet and a pro-democracy labor and political group in Hong Kong.
tr: Google'deki bazı araştırmacılar <a href="https://www.vice.com/en/article/93bw8y/google-caught-hackers-using-a-mac-zero-day-against-hong-kong-users">MacOS'ta sıfır gün açığı buldular</a>, kırıcılar açığı Hong Kong'taki bir demokrasi emek yanlısı ve politik grubun ve bir basın kuruluşunun web sitelerini ziyaret eden kişileri hedef göstermek için kullandılar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A building in LA, with a supermarket in it, <a href="https://www.latimes.com/business/story/2021-11-09/column-trader-joes-parking-app">demands customers load a particular app to pay for parking in the parking lot</a>, and accept pervasive surveillance. They also have the option of entering their license plate numbers in a kiosk. That is an injustice, too.
tr: LA'da içerisinde süpermarket olan bir bina <a href="https://www.latimes.com/business/story/2021-11-09/column-trader-joes-parking-app">müşterilerden, park yeri ödemesini yapmaları için belirli bir uygulamayı yüklemelerini</a> ve yaygın gözetimi kabul etmelerini talep ediyor. Plaka numaralarını bir kioska girme seçenekleri olsa da, bu da bir adaletsizliktir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Apple's new tactic to restrict users from repairing their own device and impose DRM on people is to <a href="https://www.ifixit.com/News/54829/apples-new-screen-repair-trap-could-change-the-repair-industry-forever">completely disable its Face ID functionality</a> when you replace its screen.
tr: Apple'nin kullanıcıların kendi aygıtlarını tamir etmesini kısıtlamaya ve insanlara DRM'yi dayatmaya yönelik yeni taktiği, ekranı değiştirdiğinizde <a href="https://www.ifixit.com/News/54829/apples-new-screen-repair-trap-could-change-the-repair-industry-forever">Face ID işlevini tamamen etkisizleştirmek</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Spotify app <a href="https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1639920/000119312518063434/d494294df1.htm">harvests users' data to personally identify and know people</a> through music, their mood, mindset, activities, and tastes. There are over 150 billion events logged daily on the program which contains users' data and personal information.
tr: Spotify uygulaması, müzik, hal, zihniyet, faaliyetler ve zevkler aracılığıyla <a href="https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1639920/000119312518063434/d494294df1.htm">insanları tanımlamak ve bilmek için kullanıcıların verisini saklıyor</a>. Uygulama günde 150 milyardan fazla, kullanıcıların verisini ve kişisel bilgi içeren etkinliği günlüğe saklıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.elsalvador.com/eldiariodehoy/app-chivo-bitcoin-pone-en-riesgo-datos-personales-de-usuarios/852310/2021/">El Salvador Dictatorship's Chivo wallet is spyware</a>, it's a proprietary program that breaks users' freedom and spies on people; demands personal data such as the national ID number and does face recognition, and it is bad security for its data. It also asks for almost every malware permission in people's smartphones.
tr: <a href="https://www.elsalvador.com/eldiariodehoy/app-chivo-bitcoin-pone-en-riesgo-datos-personales-de-usuarios/852310/2021/">El Salvador Diktatörlüğünün Chivo cüzdanı bir casus yazılım</a>, kullanıcıların özgürlüğünü bozan ve insanları gizlice izleyen özel mülk bir program; ulusal kimlik numarası gibi kişisel veri talep ediyor ve yüz tanıma yapıyor, ve veri güvenliği kötü.Üstelik insanların akıllı telefonundaki tüm kötücül izinleri de talep ediyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The article criticizes it for faults in &ldquo;data protection&rdquo;, though <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">&ldquo;data protection&rdquo; is the wrong approach to privacy anyway</a>.
tr: Makale onu, &ldquo;veri koruma&rdquo;daki hataları için eleştiriyor, halbuki <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">&ldquo;veri koruma&rdquo; gizlilik için hatalı bir yaklaşım</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Google's proprietary Chrome web browser <a href="https://www.techrepublic.com/article/new-chrome-feature-can-tell-sites-and-webapps-when-youre-idle/"> added a surveillance API (idle detection API)</a> which lets websites ask Chrome to report when a user with a web page open is idle.
tr: Google'nin özel mülk Chrome web tarayıcısı, web sitelerinin Chrome'dan, o web sayfası açıkken boş duran kullanıcıları bildirmesini isteyebildikleri <a href="https://www.techrepublic.com/article/new-chrome-feature-can-tell-sites-and-webapps-when-youre-idle/"> bir gözetim API'si (boş durma tespiti API'si) ekledi</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/jun/17/nine-out-of-10-health-apps-harvest-user-data-global-study-shows">Almost all proprietary health apps harvest users' data</a>, including sensitive health information, tracking identifiers, and cookies to track user activities. Some of these applications are tracking users across different platforms.
tr: <a href="https://www.theguardian.com/technology/2021/jun/17/nine-out-of-10-health-apps-harvest-user-data-global-study-shows">Neredeyse tüm özel mülk sağlık uygulamaları kullanıcıların verisini topluyor</a>, bu veri içerisinde hassas sağlık bilgisi, izleme kimlikleri ve kullanıcı faaliyetlerini izleyen çerezler de var. Bu uygulamaların bazıları kullanıcıları farklı platformlar boyunca takip ediyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://techcrunch.com/2021/06/03/tiktok-just-gave-itself-permission-to-collect-biometric-data-on-u-s-users-including-faceprints-and-voiceprints/">TikTok apps collect biometric identifiers and biometric information from users' smartphones</a>. The company behind it does whatever it wants and collects whatever data it can.
tr: <a href="https://techcrunch.com/2021/06/03/tiktok-just-gave-itself-permission-to-collect-biometric-data-on-u-s-users-including-faceprints-and-voiceprints/">TikTok uygulamaları, kullanıcıların akıllı telefonlarından biyometrik kimlik ve biyometrik bilgi topluyor</a>. Arkasındaki şirket ne isterse onu yapıyor, toplayabildiği veriyi topluyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="https://www.cpomagazine.com/data-privacy/icloud-data-turned-over-to-chinese-government-conflicts-with-apples-privacy-first-focus/">Apple is moving its Chinese customers' iCloud data to a datacenter controlled by the Chinese government</a>. Apple is already storing the encryption keys on these servers, obeying Chinese authority, making all Chinese user data available to the government.
tr: <a href="https://www.cpomagazine.com/data-privacy/icloud-data-turned-over-to-chinese-government-conflicts-with-apples-privacy-first-focus/">Apple, Çinli müşterilerinin iCloud verisini Çin hükümeti tarafından denetlenen bir veri merkezine taşıyor</a>. Apple, halihazırda, Çin yetkili makamlarına itaat ederek, şifreleme anahtarlarını bu sunucularda tutuyor, böylece tüm Çinli kullanıcı verilerini hükümete sağlamış oluyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A motorcycle company named Klim is selling airbag vests with different payment methods, one of them is through a <a href="https://www.vice.com/en/article/93yyyd/this-motorcycle-airbag-vest-will-stop-working-if-you-miss-a-payment">proprietary subscription-based option that will block the vest from inflating if the payments don't go through</a>.
tr: Klim adlı bir motorsiklet şirketi, hava yastığı yeleklerini farklı ödeme yöntemleriyle satıyor, birini de <a href="https://www.vice.com/en/article/93yyyd/this-motorcycle-airbag-vest-will-stop-working-if-you-miss-a-payment">ödemenin onaylanmaması durumunda yeleğin şişmesini engelleyecek özel mülk abonelik tabanlı bir seçenek</a> aracılığıyla satıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: They say there is a 30-days grace period if you miss a payment but the grace period is no excuse to the insecurity.
tr: Ödemenin gecikmesi durumunda 30 günlük bir mühlet olduğunu söylüyorlar ama bu mühlet güvensizlik için bir mazeret değildir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <small>Please note that whether students consent to this or not, doesn't justify the surveillance they're imposed to.</small>
tr: <small>Lütfen unutmayın ki öğrencilerin buna rızası olup olmadığı, kendilerine dayatılan gözetimi haklı kılmaz.</small>

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The United States' government is reportedly considering <a href="https://www.infosecurity-magazine.com/news/private-companies-may-spy-on/">teaming up with private companies to monitor American citizens' private online activity and digital communications</a>.
tr: Birleşik Devletler hükümeti söylentiye göre <a href="https://www.infosecurity-magazine.com/news/private-companies-may-spy-on/">Amerikan vatandaşlarının özel çevrimiçi faaliyetlerini ve dijital iletişimlerini gözlemek için özel şirketlerle birlikte çalışıyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: What creates the opportunity to try this is the fact that these companies are already snooping on users' private activities. That in turn is due to people's use of nonfree software which snoops, and online dis-services which snoop.
tr: Buna olanak sağlayan, bu şirketlerin zaten kullanıcıların özel faaliyetlerini gizlice izliyor oldukları gerçeğidir. Bu da insanların gizlice gözetleyen özgür olmayan yazılımlar ve gizlice gözetleyen çevrimiçi hizmetsizlikler kullanmasından kaynaklanıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The article is written in a way that endorses DRM in general, which is unacceptable. <a href="/proprietary/proprietary-drm.html">DRM is an injustice to people</a>.
tr: Yazı genel olarak DRM'yi destekleyen bir biçimde yazılmış, bu kabul edilemez. <a href="/proprietary/proprietary-drm.html">DRM insanlara karşı bir haksızlıktır</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">It is injustice to the public</a> for gyms, stores, hospitals, jails, and schools to hand &ldquo;security&rdquo; footage to a company from which the government can collect it at any time, without even telling them.
tr: Spor salonlarının, mağazaların, hastanelerin, hapishanelerin ve okulların, &ldquo;güvenlik&rdquo; görüntü kayıtlarını, hükümetin istediği zaman toplayabileceği şekilde, ve hatta onlara hiç bir şey söylemeden, bir şirkete teslim edilmesi <a href="/philosophy/surveillance-vs-democracy.html">halka yönelik bir haksızlıktır</a> .

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: TV manufacturers are turning to produce only &ldquo;Smart&rdquo; TV sets (which include spyware) that <a href="https://frame.work/blog/in-defense-of-dumb-tvs">it's now very hard to find a TV that doesn't spy on you</a>.
tr: TV imalatçıları &ldquo;Akıllı&rdquo; (casus yazılım içeren) TV takımları üretmeye yöneliyor ve <a href="https://frame.work/blog/in-defense-of-dumb-tvs">artık şimdi sizi gizlice gözetlemeyen bir TV bulmak oldukça zor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: It appears that those manufacturers business model is not to produce TV and sell them for money, but to collect your personal data and (possibly) hand over them to others for benefit.
tr: Öyle görünüyor ki bu imalatçıların işletme modeli TV üretip para karşılığında satmaktan ziyade kişisel verinizi toplamak ve (muhtemelen) çıkar sağlamak için onu başkalarına vermek.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The proprietary program Clubhouse is malware and a privacy disaster. Clubhouse <a href="https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/20/why-hot-new-social-app-clubhouse-spells-nothing-but-trouble">collects people's personal data such as recordings of people's conversations</a>, and, as a secondary problem, does not encrypt them, which shows a bad security part of the issue.
tr: Özel mülk program Clubhouse kötücül bir yazılım ve gizlilik felaketidir. Clubhouse <a href="https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/feb/20/why-hot-new-social-app-clubhouse-spells-nothing-but-trouble">insanların, başkalarıyla sohbetlerinin kayıtları gibi kişisel bilgisini topluyor</a>, ve, ikincil bir sorun olarak, onları şifrelemiyor, bu sorunun kötü bir güvenliğe sahip olduğunu gösteriyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Even with good security of data transmission, collecting personal data of people is wrong and a violation of people's privacy rights.
tr: Veri iletimine yönelik iyi bir güvenlik sağlansa bile, insanların kişisel verisinin toplanması hatalıdır ve insanların gizlilik hakkının ihlalidir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The HonorLock online exam proctoring program is a surveillance tool that <a href="https://www.eff.org/deeplinks/2020/09/students-are-pushing-back-against-proctoring-surveillance-apps">tracks students and collects data</a> such as face, driving license, and network information, among others, in blatant violation of students' privacy.
tr: HonorLock çevrim içi sınav gözetmeni programı, açıkça öğrencilerin gizliliğini ihlal eden, diğer birçok veriyle birlikte yüz, sürücü belgesi ve ağ bilgisi gibi <a href="https://www.eff.org/deeplinks/2020/09/students-are-pushing-back-against-proctoring-surveillance-apps">verileri toplayan ve öğrencileri izleyen</a> bir gözetim aracıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Preventing students from cheating should not be an excuse for running malware/spyware on their computers, and it's good that students are protesting. But their petitions overlook a crucial issue, namely, the injustice of being forced to run nonfree software in order to get an education.
tr: Öğrencilerin kopya çekmesini önlemek, bilgisayarlarında kötücül/casus yazılım çalıştırmanın bahanesi olmamalıdır, öğrencilerin bunu protesto etmesi de çok iyi. Ancak kampanyaları çok önemli bir hususu, eğitim almak için özgür olmayan yazılım kullanmaya zorlanmaları şeklindeki adaletsizliği gözden kaçırıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Many cr&hellip;apps, developed by various companies for various organizations, do <a href="https://www.expressvpn.com/digital-security-lab/investigation-xoth"> location tracking unknown to those companies and those organizations</a>.  It's actually some widely used libraries that do the tracking.
tr: Çeşitli şirketler tarafından, çeşitli kuruluşlar için geliştirilen birçok bo&hellip;kuygulama, <a href="https://www.expressvpn.com/digital-security-lab/investigation-xoth">bu şirketlerin ve kuruluşların bilgisi dışında konum takibi yapıyor</a>. Bu takibi yapan aslında bazı yaygın bir şekilde kullanılan kütüphaneler.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: What's unusual here is that proprietary software developer A tricks proprietary software developers B1 &hellip; B50 into making platforms for A to mistreat the end user.
tr: Burada alışılmadık olan özel mülk yazılım geliştiricisi A'nın, özel mülk yazılım geliştiricileri B1 &hellip; B50'yi, son kullanıcıya kötü davranacak şekilde A'ya platform oluşturması.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The authorities in Venice track the <a href="https://edition.cnn.com/travel/article/venice-control-room-tourism/index.html"> movements of all tourists</a> using their portable phones.  The article says that <em>at present</em> the system is configured to report only aggregated information.  But that could be changed.  What will that system do 10 years from now? What will a similar system in another country do? Those are the questions this raises.
tr: Venedik'te resmi merciler taşınabilir telefonlarını kullanarak <a href="https://edition.cnn.com/travel/article/venice-control-room-tourism/index.html">tüm turistlerin hareketlerini</a> izliyor. Makale, sistemin <em>şu an</em> sadece birleştirilmiş bilgiyi bildirmek üzere yapılandırılmış olduğunu söylüyor. Ancak bu değişebilir. Sistem 10 yıl sonra ne yapacak? Benzer bir sistem başka bir ülkede ne yapacak? Bunlar, bu durumun ortaya çıkardığı sorular.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: A cracker <a href="https://www.vice.com/en/article/m7apnn/your-cock-is-mine-now-hacker-locks-internet-connected-chastity-cage-demands-ransom">took control of people's internet-connected chastity cages and demanded ransom</a>. The chastity cages are being controlled by a proprietary app (mobile program).
tr: Bir güvenlik kırıcı <a href="https://www.vice.com/en/article/m7apnn/your-cock-is-mine-now-hacker-locks-internet-connected-chastity-cage-demands-ransom">insanların internet bağlantılı bekaret kafeslerinin denetimini ele geçirdi ve fidye istedi</a>. Bekaret kafesleri özel mülk mobil bir uygulama tarafından denetleniyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: As of 2021, WhatsApp (one of Facebook's subsidiaries) is <a href="https://www.forbes.com/sites/carlypage/2021/01/08/whatsapp-tells-users-share-your-data-with-facebook-or-well-deactivate-your-account/">forcing its users to hand over sensitive personal data</a> to its parent company. This increases Facebook's power over users, and further jeopardizes people's privacy and security.
tr: 2021 itibariyle WhatsApp (Facebook'un iştiraklerinden biri), kullanıcılarını ana kuruluşa <a href="https://www.forbes.com/sites/carlypage/2021/01/08/whatsapp-tells-users-share-your-data-with-facebook-or-well-deactivate-your-account/">hassas kişisel verilerini teslim etmeye zorluyor</a>. Bu Facebook'un kullanıcılar üzerindeki iktidarını arttırdığı gibi kullanıcıların gizlilik ve güvenliğini tehlikeye sokar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The reports are even unencrypted and they've been leaking this data for two years already. This malware is reporting to Apple what user opens what program at what time. It also gives Apple power to sabotage users' computing.
tr: Hatta bildirimler şifresiz ve zaten bu verileri iki yıldır da sızdırıyorlar. Bu kötücül yazılım kullanıcıların hangi programı ne zaman açtığını Apple'a bildiriyor. Ayrıca Apple'a kullanıcıların bilişim faaliyetlerini baltalama gücü de veriyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: According to FTC, the company behind the Zoom conferencing software <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2020/11/zoom-lied-to-users-about-end-to-end-encryption-for-years-ftc-says/">has lied to users about its end-to-end encryption</a> for years, at least since 2016.
tr: <abbr title="Federal Ticaret Komisyonu">FTC</abbr>'ye göre Zoom konferans yazılımının ardındaki şirket, uzun yıllardır, en azından 2016'dan beri <a href="https://arstechnica.com/tech-policy/2020/11/zoom-lied-to-users-about-end-to-end-encryption-for-years-ftc-says/">kullanıcılarına uçtan uça şifreleme hakkında yalan söylüyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Apple iOS version of Zoom <a href="https://www.vice.com/en/article/k7e599/zoom-ios-app-sends-data-to-facebook-even-if-you-dont-have-a-facebook-account">is sending users' data to Facebook</a> even if the user doesn't have a Facebook account. According to the article, Zoom and Facebook don't even mention this surveillance on their privacy policy page, making this an obvious violation of people's privacy even in their own terms.
tr: Zoom'un Apple iOS sürümü, Facebook hesapları olmasa bile <a href="https://www.vice.com/en/article/k7e599/zoom-ios-app-sends-data-to-facebook-even-if-you-dont-have-a-facebook-account">kullanıcıların verilerini Facebook'a gönderiyor</a>. Makaleye göre Zoom ve Facebook gizlilik politikaları sayfalarında bu gözetimden söz bile etmiyorlar, bu durum kendi şartlarıyla bile insanların gizliliğine yönelik açık bir ihlal olmuş oluyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Internet-enabled watches with proprietary software are malware, violating people (specially children's)  privacy. In addition, they have a lot of security flaws. They <a href="https://www.wired.com/story/kid-smartwatch-security-vulnerabilities/"> permit security breakers (and unauthorized people) to access</a> the watch.
tr: Özel mülk yazılım içeren İnternet erişimli saatler kötücüldür, insanların (özellikle de çocukların) gizliliğini ihlal ederler. Üstelik bir çok güvenlik açığı da içerirler. Bunlar saate <a href="https://www.wired.com/story/kid-smartwatch-security-vulnerabilities/"> güvenlik kırıcıların (ve yetkisiz kişilerin) erişimine olanak verir</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Thus, ill-intentioned unauthorized people can intercept communications between parent and child and spoof messages to and from the watch, possibly endangering the child.
tr: Böylece, kötü niyetli yetkisiz kişiler ebeveyn ve çocuk arasındaki iletişime dahil olup, muhtemelen çocuğu tehlikeye atacak şekilde saate gelen ve giden mesajları ele geçirebilirler.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <small>(Note that this article misuses the word &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Hacker">hackers</a>&rdquo; to mean &ldquo;crackers.&rdquo;)</small>
tr: <small>(Bu yazının &ldquo;<a href="/philosophy/words-to-avoid.html#Hacker">üstât (hacker)</a>&rdquo; kelimesini &ldquo;güvenlik kırıcı&rdquo; anlamında yanlış kullandığını belirtmek isteriz)</small>

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Many employers are using nonfree software, including videoconference software, to <a href="https://www.theguardian.com/world/2020/sep/27/shirking-from-home-staff-feel-the-heat-as-bosses-ramp-up-remote-surveillance"> surveil and monitor staff working at home</a>. If the program reports whether you are &ldquo;active,&rdquo; that is in effect a malicious surveillance feature.
tr: Çoğu çalışan özgür olmayan yazılım kullanıyor, bunların içerisinde <a href="https://www.theguardian.com/world/2020/sep/27/shirking-from-home-staff-feel-the-heat-as-bosses-ramp-up-remote-surveillance"> evde çalışan personeli gözetleyen ve izleyen</a> telekonferans yazılımları da var. Eğer program &ldquo;etkin&rdquo; olup olmadığınızı bildiriyorsa, bu aslında kötücül bir gözetim özelliğidir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Facebook <a href="https://www.dailymail.co.uk/news/article-8747541/Facebook-accused-watching-Instagram-users-mobile-cameras.html">snoops on Instagram</a> users by surreptitously turning on the device's camera.
tr: Facebook, aygıtın kamerasını gizlice açarak Instagram kullanıcılarını <a href="https://www.dailymail.co.uk/news/article-8747541/Facebook-accused-watching-Instagram-users-mobile-cameras.html">gizlice gözetliyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: New Toyotas will <a href="https://www.theregister.com/2020/08/18/aws_toyota_alliance/"> upload data to AWS to help create custom insurance premiums</a> based on driver behaviour.
tr: Yeni Toyotalar, sürücü davranışına dayanan <a href="https://www.theregister.com/2020/08/18/aws_toyota_alliance/"> özel sigorta primleri oluşturmaya yardımcı olması için AWS'ye veri yükleyecekler</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Before you buy a &ldquo;connected&rdquo; car, make sure you can disconnect its cellular antenna and its GPS antenna.  If you want GPS navigation, get a separate navigator which runs free software and works with Open Street Map.
tr: "Bağlantılı" bir araba almadan önce, hücresel anteninin ve GPS anteninin bağlantısını kesebildiğinizden emin olun. GPS yön bulmayı istiyorsanız, özgür yazılım çalıştıran ve Open Street Map ile çalışan ayrı bir kılavuz edinin.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: TikTok <a href="https://boingboing.net/2020/08/11/tiktok-exploited-android-secur.html"> exploited an Android vulnerability</a> to obtain user MAC addresses.
tr: TikTok kullanıcı MAC adreslerini ele geçirmek için <a href="https://boingboing.net/2020/08/11/tiktok-exploited-android-secur.html"> bir Android açığını kullanıyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Apple whistleblower Thomas Le Bonniec reports that Apple made a practice of surreptitiously activating the Siri software to <a href="https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2020/05/Public-Statement-Siri-recordings-TLB.pdf"> record users' conversations when they had not activated Siri</a>.  This was not just occasional, it was systematic practice.
tr: Apple ifşacısı Thomas Le Bonniec Apple'nin <a href="https://www.politico.eu/wp-content/uploads/2020/05/Public-Statement-Siri-recordings-TLB.pdf"> Siri'yi etkinleştirmedikleri halde kullanıcıların konuşmalarını kaydetmek</a> için Siri yazılımını gizlice etkinleştirdiğini bildiriyor. Bu arada sırada tesadüfen olmaktan öte sistemli bir uygulama.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: His job was to listen to these recordings, in a group that made transcripts of them. He does not believes that Apple has ceased this practice.
tr: İşi, çözümlerini oluşturan bir grupta bu kayıtları dinlemekti. Apple'nin bu uygulamaya son verdiğine inanmıyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The only reliable way to prevent this is, for the program that controls access to the microphone to decide when the user has &ldquo;activated&rdquo; any service, to be free software, and the operating system under it free as well. This way, users could make sure Apple can't listen to them.
tr: Bunu güvenilir bir şekilde engellemenin tek yolu, kullanıcı herhangi bir hizmeti &ldquo;etkinleştirdiğinde&rdquo; karar veren mikrofona erişimi denetleyen programın ve içerisinde çalıştığı işletim sisteminin özgür yazılım olmasıdır. Bu şekilde kullanıcılar Apple'nin kendilerini dinlemediğinden emin olabilir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: &ldquo;Bossware&rdquo; is malware that bosses <a href="https://www.eff.org/deeplinks/2020/06/inside-invasive-secretive-bossware-tracking-workers"> coerce workers into installing in their own computers</a>, so the bosses can spy on them.
tr: &ldquo;Patronyazılım&rdquo;, patronların <a href="https://www.eff.org/deeplinks/2020/06/inside-invasive-secretive-bossware-tracking-workers"> işçileri kendi bilgisayarlarına kurmaları için zorladığı</a> kötücül yazılımdır, böylece patronlar işçileri gözetleyebilir.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: This shows why requiring the user's &ldquo;consent&rdquo; is not an adequate basis for protecting digital privacy.  The boss can coerce most workers into consenting to almost anything, even probable exposure to contagious disease that can be fatal.  Software like this should be illegal and bosses that demand it should be prosecuted for it.
tr: Bu durum kullanıcının &ldquo;rıza&rdquo;sını gerektirmenin dijital gizliliği korumak için yeterli bir ilke olmadığını gösteriyor. Patron çoğu işçiyi her şeyi, ölümcül olabilecek bulaşıcı bir hastalığa maruz kalma olasılığını bile kabul etmeye zorlayabilirler. Bunun gibi yazılımlar yasadışı olmalı ve bu yazılımları emreden patronlar bu nedenle yargılanmalıdır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The article says that Biden's app has a less manipulative overall approach, but that does not tell us whether it has functionalities we consider malicious, such as sending data the user has not explicitly asked to send.
tr: Yazı Biden'in uygulamasının genel yaklaşım açısından daha az hileli olduğunu söylüyor ama kullanıcıya açıkça sorulmadan veri gönderip göndermediği gibi kötücül olarak kabul ettiğimiz işlevselliklerinin olup olmadığından söz etmiyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: TV manufacturers are able to <a href="https://www.zdnet.com/article/fbi-warns-about-snoopy-smart-tvs-spying-on-you/">snoop every second of what the user is watching</a>. This is illegal due to the Video Privacy Protection Act of 1988, but they're circumventing it through EULAs.
tr: TV Üreticileri <a href="https://www.zdnet.com/article/fbi-warns-about-snoopy-smart-tvs-spying-on-you/">kullanıcının izlediğinin her saniyesini merakla gözetlebiliyorlar</a>. Bu 1988 tarihli Video Mahremiyet Koruma Yasası'na göre yasadışı, fakat son kullanıcı lisans anlaşmaları (EULA) aracılığıyla bu yasayı geçiştiriyorlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: As a result, anyone can sting the user, not only the manufacturer.
tr: Sonuç olarak, salt üretici değil herhangi bir kimse kullanıcıyı sokabiliyor.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Xiaomi phones <a href="https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2020/04/30/exclusive-warning-over-chinese-mobile-giant-xiaomi-recording-millions-of-peoples-private-web-and-phone-use/">report many actions the user takes</a>: starting an app, looking at a folder, visiting a website, listening to a song.  They send device identifying information too.
tr: Xiaomi telefonlar <a href="https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2020/04/30/exclusive-warning-over-chinese-mobile-giant-xiaomi-recording-millions-of-peoples-private-web-and-phone-use/">kullanıcının gerçekleştirdiği bir çok eylemi raporluyor</a>: bir uygulama başlatma, bir dizine bakma, bir websitesini ziyaret etme, bir şarkı dinleme. Aygıt tanımlama bilgisini de gönderiyorlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Other nonfree programs snoop too. For instance, Spotify and other streaming dis-services make a dossier about each user, and <a href="/malware/proprietary-surveillance.html#M201508210"> they make users identify themselves to pay</a>.  Out, out, damned Spotify!
tr: Diğer özgür olmayan programlar da gizlice gözetliyor. Örneğin Spotify ve diğer akış hizmet-sizlik-leri her kullanıcı hakkında bir sicil tutuyor ve <a href="/malware/proprietary-surveillance.html#M201508210">kullanıcıları ödeme yapmak için kendilerini tanıtmak zorunda bırakıyor</a>. Yok ol, lanet Spotify!

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Forbes exonerates the same wrongs when the culprits are not Chinese, but we condemn this no matter who does it.
tr: Forbes, sorumluların Çinli olmadığı durumlarda aynı hataları aklıyor, ancak biz kimin yaptığından bağımsız hepsini kınıyoruz.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Alipay Health Code app estimates whether the user has Covid-19 and <a href="https://www.nytimes.com/2020/03/01/business/china-coronavirus-surveillance.html"> tells the cops directly</a>.
tr: Alipay Health Code uygulaması kullanıcının Covid-19 olup olmadığını tahminliyor ve <a href="https://www.nytimes.com/2020/03/01/business/china-coronavirus-surveillance.html"> sonucu doğrudan polislere bildiriyor</a>.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Internet-tethered Amazon Ring had a security vulnerability that enabled attackers to <a href="https://www.commondreams.org/newswire/2019/11/07/amazons-ring-doorbells-leaks-customers-wi-fi-username-and-password"> access the user's wifi password</a>, and snoop on the household through connected surveillance devices.
tr: İnternet tasmalı Amazon Ring; saldırganların, <a href="https://www.commondreams.org/newswire/2019/11/07/amazons-ring-doorbells-leaks-customers-wi-fi-username-and-password">kullanıcının wifi parolasına erişmesini</a> ve bağlı gözetim aygıtları aracılığıyla hane halkını gözetlemesini sağlayan bir güvenlik açığına sahipti.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Knowledge of the wifi password would not be sufficient to carry out any significant surveillance if the devices implemented proper security, including encryption. But many devices with proprietary software lack this. Of course, they are also used by their manufacturers for snooping.
tr: Wifi parolası bilgisi; aygıtlar, şifreleme de dâhil olmak üzere uygun güvenlik uygularsa önemli bir gözetim gerçekleştirmek için yeterli olmaz. Ancak özel mülk yazılıma sahip birçok aygıtta bu yoktur. Tabii ki aynı zamanda üreticileri tarafından gözetleme için de kullanılıyorlar.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The ToToc messaging app seems to be a <a href="https://www.nytimes.com/2019/12/22/us/politics/totok-app-uae.html"> spying tool for the government of the United Arab Emirates</a>.  Any nonfree program could be doing this, and that is a good reason to use free software instead.
tr: ToToc mesajlaşma uygulaması, <a href="https://www.nytimes.com/2019/12/22/us/politics/totok-app-uae.html"> Birleşik Arap Emirlikleri hükûmeti için bir casusluk aracı</a> gibi görünüyor. Herhangi bir özgür olmayan program bunu yapıyor olabilir ve bu durum bunun gibi yazılımlar yerine özgür yazılım kullanmak için iyi bir neden.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: <small>Note: this article uses the word &ldquo;free&rdquo; in the sense of &ldquo;gratis.&rdquo;</small>
tr: <small>Not: Bu yazı &ldquo;free&rdquo; sözcüğünü &ldquo;bedava&rdquo; anlamında kullanmaktadır.</small>

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Some Avast and AVG extensions for Firefox and Chrome were found to <a href="https://www.itpro.co.uk/security/internet-security/354417/avast-and-avg-extensions-pulled-from-chrome"> snoop on users' detailed browsing habits</a>. Mozilla and Google removed the problematic extensions from their stores, but this shows once more how unsafe nonfree software can be. Tools that are supposed to protect a proprietary system are, instead, infecting it with additional malware (the system itself being the original malware).
tr: Firefox ve Chrome için bazı Avast ve AVG uzantılarının, <a href="https://www.itpro.co.uk/security/internet-security/354417/avast-and-avg-extensions-pulled-from-chrome"> kullanıcıların ayrıntılı tarama alışkanlıklarını gizlice araştırdığı</a> bulundu. Mozilla ve Google sorunlu uzantıları mağazalarından kaldırdı ancak bu durum, bir kez daha, güvenli olmayan özgür yazılımın nasıl olabileceğini gösteriyor. Özel mülk bir sistemi koruması beklenilen araçlar, bunun yerine, ek kötü amaçlı yazılımlar (sistemin kendisi özgün kötü amaçlı yazılımdır) bulaştırır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Many Android apps fool their users by asking them to decide what permissions to give the program, and then <a href="https://nakedsecurity.sophos.com/2019/07/10/android-apps-sidestepping-permissions-to-access-sensitive-data/"> bypassing these permissions</a>.
tr: Birçok Android uygulaması; programa hangi izinleri vermek istediklerini kullanıcılara sorar ve ardından <a href="https://nakedsecurity.sophos.com/2019/07/10/android-apps-sidestepping-permissions-to-access-sensitive-data/">bu izinleri atlayarak</a> kullanıcılarını kandırır.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: The Android system is supposed to prevent data leaks by running apps in isolated sandboxes, but developers have found ways to access the data by other means, and there is nothing the user can do to stop them from doing so, since both the system and the apps are nonfree.
tr: Android sisteminin, uygulamaları yalıtılmış sanal alanlarda çalıştırarak veri sızıntılarını önlemesi gerekiyor ama geliştiriciler verilere başka yollarla erişmenin yollarını buldular ve hem sistem hem de uygulamalar özgür olmadığı için kullanıcının bunları yapmasını durdurmak için yapabileceği hiçbir şey yok.

note: type: Content of: <div><ul><li><p>
en: Most modern cars now <a href="https://boingboing.net/2019/12/17/cars-now-run-on-the-new-oil.html"> record and send various kinds of data to the manufacturer</a>. For the user, access to the data is nearly impossible, as it involves cracking the car's computer, which is always hidden and running with proprietary software.
tr: Modern arabaların çoğu şimdi <a href="https://boingboing.net/2019/12/17/cars-now-run-on-the-new-oil.html">üreticiye çeşitli veri türlerini kaydedip gönderiyor</a>. Kullanıcı için verilere erişim neredeyse olanaksızdır, çünkü her zaman gizli ve özel mülk yazılımla çalışan arabanın bilgisayarını kırmayı gerektiriyor.

note: type: Content of: <title>
en: Proprietary Addictions - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Özel Mülk Bağımlılıklar - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Proprietary Addictions
tr: Özel Mülk Bağımlılıklar

note: type: Content of: <div><div><p>
en: This page deals with malicious functionalities that are added to some programs for the sole purpose of luring users into more and more frequent and intensive use of the program, with the risk of getting addicted.
tr: Bu sayfa; yalnızca kullanıcılarda bağımlılık yapma riskiyle birlikte kullanıcıları, programı daha sık ve yoğun bir şekilde kullanmaya yönlendirmek amacıyla bazı programlara eklenen kötü amaçlı işlevlerle ilgilidir.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: How software is made addictive
tr: Yazılım nasıl bağımlılık yapar

note: type: Content of: <div><div><h4>
en: Games
tr: Oyunlar

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: The Skinner Box
tr: Skinner Kutusu

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: Virtual food pellets
tr: Sanal yemek hapları

note: type: Content of: <div><div><dl><dd>
en: Items that have nothing to do with the game itself, but are valuable to gamers because of the work required to obtain them (e.g., EverQuest); some people will end up collecting them for the sake of collecting.
tr: Oyunun kendisi ile ilgisi olmayan ancak bunları elde etmek için gereken çalışmalar nedeniyle oyuncular için değerli olan öğeler (örn. EverQuest); bazı insanlar salt toplamak için onları toplarlar.

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: Random rewards
tr: Rastgele ödüller

note: type: Content of: <div><div><dl><dd>
en: They turn the game into the equivalent of a slot machine (e.g., World of Warcraft, ZT Online).
tr: Oyunu bir kumar makinesinin eş değerine dönüştürüyorlar (örn. World of Warcraft, ZT Online).

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: Elaborate cycles
tr: Ayrıntılı döngüler

note: type: Content of: <div><div><dl><dd>
en: Gamers' behavior can be &ldquo;shaped&rdquo; by making cycles (progress from one level to the next) slower and slower, designing complex tasks that are difficult to get out of (e.g. World of Warcraft), or conversely dividing them up in small chunks to avoid frustration (e.g., New Super Mario Bros.Wii).
tr: Oyuncuların davranışları; döngüleri (bir seviyeden diğerine ilerleme) gittikçe daha yavaş hâle getirerek, çıkması zor karmaşık görevleri tasarlayarak (örn. World of Warcraft) veya hayal kırıklığını önlemek için bunları küçük parçalara bölerek (örn. New Super Mario Bros.Wii) &ldquo;şekillendirilebilir&rdquo;.

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: Decay of game assets
tr: Oyun varlıklarının eksilmesi

note: type: Content of: <div><div><dl><dd>
en: This makes it necessary for a gamer to keep playing, without vacations, simply to avoid losing what they have earned so far (e.g., Farmville, Ultima Online, Animal Crossing).
tr: Bu, bir oyuncunun şimdiye kadar kazandıklarını kaybetmekten kaçınmak için ara vermeden oynamaya devam etmesini gerekli kılar (örn. Farmville, Ultima Online, Animal Crossing).

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Games such as World of Warcraft, which are considered very addictive, use several of these techniques.
tr: Çok bağımlılık yapıcı kabul edilen World of Warcraft gibi oyunlar bu tekniklerin birkaçını kullanır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: There are even more elaborate ways to get users addicted to a game.
tr: Kullanıcıları bir oyuna bağımlı hâle getirmenin daha özenle hazırlanmış yolları da vardır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: &ldquo;Loot boxes&rdquo; are a direct application of the random reward mechanism, and their addictiveness is enhanced by seductive animation. They are <a href="https://www.pcgamer.com/behind-the-addictive-psychology-and-seductive-art-of-loot-boxes/"> akin to gambling</a>.
tr: &ldquo;Yağma sandıkları&rdquo;, rastgele ödül mekanizmasının doğrudan bir uygulamasıdır ve bağımlılık yapıcılıkları baştan çıkarıcı animasyon ile güçlendirilmiştir. <a href="https://www.pcgamer.com/behind-the-addictive-psychology-and-seductive-art-of-loot-boxes/"> Kumar oynamaya benziyorlar</a>.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: <a href="https://wikipedia.org/wiki/Gacha_game"><i>Gacha</i></a> systems, widely used by Japanese games since 2010, may be considered the ancestors of loot boxes. A <i>gacha</i> is the virtual equivalent of a capsule-toy vending machine. Its addictiveness is based on random rewards, and also on the basic instinct of people to collect items.
tr: 2010'dan beri Japon oyunları tarafından yaygın bir şekilde kullanılan <a href="https://wikipedia.org/wiki/Gacha_game"><i>Gacha</i></a> sistemleri hazine kutularının atası sayılabilir. Bir <i>gacha</i> süpriz yumurta veren otomatların sanal dengidir. Bağımlılığı rassal ödüllere ve ayrıca insanların bir şeyleri toplamaya dönük temel içgüdüsüne dayanır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: <a href="https://keepthescore.com/blog/posts/leaderboards-in-gaming/"> Leader boards</a> can increase addictiveness, because some people are so eager to see their name at the top of the board that they will spend an unreasonable amount of time playing.
tr: <a href="https://keepthescore.com/blog/posts/leaderboards-in-gaming/"> Lider tahtası</a> bağımlılığı arttırabilir, çünkü bazı insanlar tahtanın en üstünde isimlerinin yer almasını çok istiyorlar, bu nedenle oyunda anlamsız miktarda bir zaman harcayabilirler.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: However, the addictiveness of a game is only one of the determinants of addiction. Equally important are the psychological make-up and life circumstances of the gamer. Gaming addiction, like other addictions, is a form of mental escape from an unrewarding life. The sad truth is that, in the long run, it leads to an even worse life.
tr: Bununla birlikte bir oyunun bağımlılık yapıcılığı, bağımlılığın belirleyici etkenlerinden yalnızca biridir. Aynı derecede önemli olan; oyuncunun psikolojik bünyesi ve yaşam koşullarıdır. Oyun bağımlılığı, diğer bağımlılıklar gibi, memnuniyetsiz bir yaşamdan zihinsel bir kaçış şeklidir. Üzücü gerçek şu ki, uzun vadede, daha da kötü bir yaşama yol açıyor.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <small><em>Note:</em>&nbsp; We are not gamers. If you think we have misunderstood some point, or have suggestions for making this text clearer or more correct, please send them to &lt;<a href="mailto:webmasters@gnu.org">webmasters@gnu.org</a>&gt;.</small>
tr: <small><em>Not:</em>&nbsp; Biz oyuncu değiliz. Bir noktayı yanlış anladığımızı veya bu metni daha net veya daha doğru yapmak için önerileriniz olduğunu düşünüyorsanız lütfen bunları &lt;<a href="mailto:webmasters@gnu.org">webmasters@gnu.org</a>&gt; adresine gönderin.</small>

note: type: Content of: <div><div><h4>
en: Online gambling
tr: Çevrim içi kumar

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Online gambling services (and their nonfree client programs) are <a href="https://www.theguardian.com/society/2019/feb/22/gambling-apps-more-dangerous-than-fobts-study-finds"> designed to be addictive</a>, much like on-line games. They achieve this with various different malfunctionalities, often in combination.
tr: Çevrim içi kumar hizmetleri (ve onların özgür olmayan istemci programları), çevrim içi oyunlar gibi, <a href="https://www.theguardian.com/society/2019/feb/22/gambling-apps-more-dangerous-than-fobts-study-finds"> bağımlılık yapacak şekilde tasarlanmıştır</a>. Bunu genellikle çeşitli, farklı kötü işlevlerle, sıklıkla bunları birlikte kullanarak başarırlar.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Many of these malfunctionalities are implemented by the server and the client program together. In some cases, there is no honest way that the client program could counteract the nastiness&mdash;for instance, when the server manipulates amounts won in order to get the user addicted, the only way the client program could block that is to pretend the win did not happen. But users would not want that modification.
tr: Bu kötü işlevlerin birçoğu sunucu ve istemci programı tarafından birlikte uygulanır. Bazı durumlarda istemci programının berbatlığa karşı koyabileceği güvenilir bir yolu yoktur, örneğin; sunucu kullanıcıyı bağımlı hâle getirmek için kazanılan miktarları manipüle ettiğinde istemci programının bunu engelleyebilmesinin tek yolu kazanmanın gerçekleşmediğini iddia etmektir. Ancak kullanıcılar bu değişikliği istemez.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: However, modification of the client program could cover up some addictive behaviors without losing the user anything.
tr: Bununla birlikte istemci programının değiştirilmesi, kullanıcı hiçbir şey kaybetmeden bazı bağımlılık yapan davranışlarını örtbas edebilir.

note: type: Content of: <div><div><h4>
en: Social networks
tr: Sosyal ağlar

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The major social networks are continuously optimizing their design to <a href="https://medium.com/thrive-global/how-technology-hijacks-peoples-minds-from-a-magician-and-google-s-design-ethicist-56d62ef5edf3"> grab users' attention</a> by taking advantage of the psychological vulnerabilities described above, eventually leading some to addiction.  For these people, a phone becomes the equivalent of a slot machine.  Many of the addictive features (menu, &ldquo;likes,&rdquo; photo tagging, autoplay, etc.) are built into the client software, and can't be removed because the software is proprietary.
tr: Başlıca sosyal ağlar, yukarıda açıklanan psikolojik zaaflardan, nihayetinde bir tür bağımlılığa yol açacak şekilde yararlanarak <a href="https://medium.com/thrive-global/how-technology-hijacks-peoples-minds-from-a-magician-and-google-s-design-ethicist-56d62ef5edf3"> kullanıcıların dikkatini çekme</a> tasarımlarını sürekli olarak iyileştiriyorlar. Bu insanlar için telefon kumar makinesinin dengine dönüşüyor. Çoğu bağımlılık yapıcı özellik (menü, &ldquo;beğeniler,&rdquo; fotoğraf etiketleme, otomatik oynatma, vb.) istemci yazılımına yerleşik durumda ve kaldırılamıyor, çünkü yazılımlar özel mülk yazılım.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: By default, notifications are sent every time a new item comes in, instead of, say, once a day. They are associated with sounds or vibrations which make them even more compelling. (Remember Pavlov's experiments with rats.) These triggers are often opt-out, and many users don't try to turn them off. They are most effective when the app is installed on a mobile device which is always on and never leaves the user. As a side effect, they may contribute to the <a href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/reading-between-the-headlines/201307/smartphone-addiction"> addictiveness of &ldquo;smart&rdquo; phones</a>.
tr: Varsayılan olarak günde bir kez yerine yeni bir öge her olduğunda bildirimler gönderilir. Sesleri veya titreşimleriyle ilişkilendirerek onları daha da çekici hâle getirirler. (Pavlov'un sıçanlarla ilgili deneylerini anımsayın.) Uygulama her zaman açık olan ve kullanıcıyı hiç bırakmayan bir mobil aygıta kurulduğunda en etkilidirler. Bir yan etki olarak <a href="https://www.psychologytoday.com/us/blog/reading-between-the-headlines/201307/smartphone-addiction"> &ldquo;akıllı&rdquo; telefonların bağımlılık yapıcılığına</a> katkıda bulunabilirler.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: Users are served selected material that is likely to interest them, based on <a href="https://theconversation.com/facebook-is-killing-democracy-with-its-personality-profiling-data-93611"> profiling</a>. (This paves the way to <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html">manipulation</a>, by the way.)
tr: Kullanıcılara <a href="https://theconversation.com/facebook-is-killing-democracy-with-its-personality-profiling-data-93611"> profil çıkarmaya</a> dayalı olarak ilgilerini çekmesi muhtemel, seçilmiş malzemeler sunulur. (Bu arada <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html">manipülasyona</a> yol açar.)

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: The app interface is designed to make users stay on the site as long as possible, using <a href="https://uxplanet.org/ux-infinite-scrolling-vs-pagination-1030d29376f1"> infinite scrolling</a> for example.
tr: Uygulama arayüzü, örneğin; <a href="https://uxplanet.org/ux-infinite-scrolling-vs-pagination-1030d29376f1"> sonsuz kaydırmayı</a> kullanarak kullanıcıların mümkün olduğunca uzun süre sitede kalmasını sağlamak için tasarlanmıştır.

note: type: Content of: <div><div><ul><li>
en: The company that owns the social network tries to cover users' needs as extensively as possible, by <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_mergers_and_acquisitions_by_Facebook"> acquiring other companies</a> if needed. Once users have concentrated most of their online activities and a lot of their personal data on a single platform (or a set of platforms that belong to the same group), they find it <a href="https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/jan/01/antisocial-media-why-decided-cut-back-facebook-instagram"> almost impossible to leave</a>. And even if they wanted to, they would have a hard time digging out the relevant options, and the app would aggressively nag them to stay.
tr: Sosyal ağın sahibi olan şirket, gerektiğinde <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_mergers_and_acquisitions_by_Facebook"> diğer şirketleri edinerek</a> kullanıcıların gereksinimlerini olabildiğince kapsamlı bir şekilde karşılamaya çalışır. Kullanıcılar çevrim içi etkinliklerinin çoğunu ve kişisel verilerinin çoğunu tek bir platformda (veya aynı gruba ait bir dizi platformda) yoğunlaştırdıktan sonra <a href="https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2018/jan/01/antisocial-media-why-decided-cut-back-facebook-instagram"> ayrılmayı neredeyse olanaksız</a> buluyorlar. Ve isteseler bile ilgili seçenekleri arayarak bulmakta zorlanacaklar ve uygulama agresif bir şekilde kalmaları için onlara yakınacaktır.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: A good way to minimize the risk of addiction, short of avoiding social media altogether, is to turn off notifications and leave as little as possible of your own data on the platform.
tr: Bağımlılık riskini en aza indirmenin, sosyal medyadan tamamen kaçınmanın iyi bir yolu; bildirimleri kapatmak ve platformdaki verilerinizi mümkün olduğunca az miktarda tutmaktır.

note: type: Content of: <div><div><h4>
en: Nonfree smartphone software
tr: Özgür olmayan akıllı telefon yazılımı

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Parents are very concerned about the <a href="https://www.freerangekids.com/worried-your-child-is-already-a-screen-addict-theres-hope/"> intentional addictiveness of the software that their children use on snoop-phones</a>.
tr: Ebeveynler <a href="https://www.freerangekids.com/worried-your-child-is-already-a-screen-addict-theres-hope/">çocuklarının kullandığı hafiye telefonların yazılımlarındaki kasıtlı bağımlılık</a> konusunda çok kaygılılar.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: The &ldquo;<a href="https://www.nysun.com/article/how-manipulative-tech-a-mashup-of-psychology-and-technology-keeps-children-glued-to-screens">manipulative tech</a>,&rdquo; which underpins addictive features that the article naively attributes to &ldquo;screens,&rdquo; is in fact implemented by software: partly in the operating system and partly in some apps.  These features can be designed to do nasty things because they are <a href="https://fsf.org/tedx">nonfree software</a>: their code is controlled by some &ldquo;owner,&rdquo; in this case a powerful company, rather than by the users.  If they were free programs, the user community could reprogram them so as to be less addictive.
tr: Yazının safça &ldquo;ekranlara&rdquo; mal ettiği bağımlılık yapan özellikleri destekleyen &ldquo;<a href="https://www.nysun.com/article/how-manipulative-tech-a-mashup-of-psychology-and-technology-keeps-children-glued-to-screens">manipülatif teknoloji</a>&rdquo;, gerçekte yazılım tarafından gerçekleştiriliyor: kısmen işletim sisteminde kısmen de uygulamalarda. Bu özellikler kötü şeyler yapmak üzere tasarlanmış çünkü <a href="https://fsf.org/tedx">özgür olmayan yazılımlardır</a>: kodları bir &ldquo;sahip&rdquo; tarafından denetleniyor, bu örnekte güçlü bir şirket tarafından, kullanıcıları tarafından değil. Özgür program olsalardı, kullanıcı topluluğu daha az bağımlılık yapacak şekilde onları tekrar programlayabilirdi.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: By freeing ourselves from these companies' power to require use of software they control for accessing their &ldquo;services,&rdquo; we will also reduce the harm that online dis-services can do.
tr: Bu şirketlerin, &ldquo;hizmetlerine&rdquo; erişmek için denetledikleri yazılımı kullanmayı zorlayan iktidarlarından kendimizi özgürleştirerek, hizmetsizliklerin yapabileceği zararları da azaltacağız.

note: type: Content of: <div><div><h3>
en: Examples of addictive software
tr: Bağımlılık yapan yazılım örnekleri

note: type: Content of: <title>
en: Proprietary Software - GNU Project - Free Software Foundation
tr: Özel Mülk Yazılım - GNU Projesi - Özgür Yazılım Vakfı

note: type: Content of: <div><h2>
en: Proprietary Software Is Often Malware
tr: Özel Mülk Yazılım Genellikle Kötü Amaçlı Yazılımdır

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="#TOC">Table of contents</a>
tr: <a href="#TOC">İçindekiler listesi</a>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: <a href="#latest">Latest additions</a>
tr: <a href="#latest">Son eklenenler</a>

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Proprietary software, also called nonfree software, means software that doesn't <a href="/philosophy/free-sw.html">respect users' freedom and community</a>.  A proprietary program puts its developer or owner <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html"> in a position of power over its users.</a> This power is in itself an injustice.
tr: Özgür olmayan yazılım olarak da adlandırılan özel mülk yazılım; <a href="/philosophy/free-sw.html">kullanıcıların özgürlüğüne ve topluluğa saygı</a> duymayan yazılımlar anlamına gelir. Özel mülk bir program, geliştiricisinin veya sahibinin <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html"> kullanıcıları üzerinde bir iktidar kurmasına</a> yol açar. Bu iktidar özünde bir adaletsizliktir.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: Online services are not released software, but in regard to all the bad aspects, using a service is equivalent to using a copy of released software.  In particular, a service can be designed to mistreat the user, and many services do that.  However, we do not list instances of malicious dis-services here, for two reasons.  First, a service (whether malicious or not) is not a program that one could install a copy of, and there is no way at all for users to change it.  Second, it is so obvious that a service can mistreat users if the owner wishes that we hardly need to prove it.
tr: Çevrimiçi hizmetler yazılım şeklinde yayınlanmıyor, ama kötü yönleri açısından, bir hizmeti kullanmak, yayınlanmış bir yazılım kopyası kullanmakla eşdeğerdir. Özellikle bir hizmet kullanıcıya kötü davranacak şekilde tasarlanabilir ve çoğu hizmet zaten böyle. Ama bununla birlikte kötücül hizmetleri iki nedenden dolayı burada listelemiyoruz. İlk olarak, bir hizmet (kötücül olsun veya olmasın) insanların bir şekilde değiştirebileceği veya kopyasını kurabileceği bir program değil. İkincisi, sahibi istediği için kullanıcılara kötü davranan bir hizmet oldukça açıktır, ayrıca bu durumu kanıtlamamızı gerektirmez.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: However, most online services require the user to run a nonfree app.  The app <em>is</em> released software, so we do list malicious functionalities of these apps.  Mistreatment by the service itself is imposed by use of the app, so sometimes we mention those mistreatments too&mdash;but we try to state explicitly what is done by the app and what is done by the dis-service.
tr: Yine de tüm çevrimiçi hizmetler kullanıcıların özgür olmayan bir uygulama kullanmasını gerektirir. Bu uygulama yayınlanmış bir <em>yazılımdır</em>, bu nedenle bu uygulamaların kötücül işlevlerini listeliyoruz. Hizmetin kötü davranışı, uygulamanın kullanımıyla dayatılıyor, bu yüzden kimi durumlarda bu kötü davranışlardan da söz ediyoruz, ancak uygulama tarafından ne yapıldığını, kötü hizmet tarafından ne yapıldığını açıkça belirtmeye çalışıyoruz.

note: type: Content of: <div><div><p>
en: When a web site provides access to a service, it very likely sends nonfree JavaScript software to execute in the user's browser.  Such JavaScript code is released software, and it's morally equivalent to other nonfree apps.  If it does malicious things, we want to mention them here.
tr: Bir web sitesi bir hizmete erişimi sağladığında, büyük ihtimalle kullanıcının tarayıcısında çalıştırılmak üzere özgür olmayan JavaScript yazılımı gönderiyordur. Bu gibi JavaScript kodları yayınlanmış yazılımlardır ve ahlaki olarak diğer özgür olmayan uygulamalara eşdeğerdir. Eğer kötü şeyler yapıyorlarda, burada onlardan da söz etmek istiyoruz.

note: type: Content of: <div><p>
en: Ideally we would list every instance.  If you come across an instance which we do not list, please write to webmasters@gnu.org to tell us about it.  Please include a reference to a reputable article that describes the malicious behavior clearly; we won't list an item without documentation to point to.
tr: Tercihen her örneği listelemek isteriz. Eğer listelemediğimiz bir örneğe denk gelirseniz, lütfen bize onu bildirmek için webmasters@gnu.org adresine yazın. Lütfen kötücül davranışı açıkça tanımlayan güvenilir bir yazıya referansı da gönderin; gösterebileceğimiz belgesi olmayan bir öğeyi listelemeyiz.

note: type: Content of: <div><p>
en: If you want to be notified when we add new items or make other changes, subscribe to the <a href="https://lists.gnu.org/mailman/listinfo/www-malware-commits">mailing list &lt;www-malware-commits@gnu.org&gt;</a>.
tr: Eğer yeni bir örnek eklediğimizde veya değişiklik yaptığımızda haberdar olmak istiyorsanız, <a href="https://lists.gnu.org/mailman/listinfo/www-malware-commits">&lt;www-malware-commits@gnu.org&gt; e-posta listesine</a> abone olabilirsiniz.

note: type: Content of: <div><table><tr><th>
en: Injustices or techniques
tr: Adaletsizlikler veya teknikler

note: type: Content of: <div><table><tr><th>
en: Products or companies
tr: Ürünler veya şirketler

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-addictions.html">Addictions</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-addictions.html">Bağımlılıklar</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html">Back doors</a>&nbsp;(<a href="#f1">1</a>)
tr: <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html">Arka kapılar</a>&nbsp;(<a href="#f1">1</a>)

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-censorship.html">Censorship</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-censorship.html">Sansür</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-coverups.html">Coverups</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-coverups.html">Örtbas</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-deception.html">Deception</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-deception.html">Aldatma</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-fraud.html">Fraud</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-fraud.html">Dolandırıcılık</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-incompatibility.html">Incompatibility</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-incompatibility.html">Uyumsuzluk</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-insecurity.html">Insecurity</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-insecurity.html">Güvensizlik</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-interference.html">Interference</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-interference.html">Müdahale</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-jails.html">Jails</a>&nbsp;(<a href="#f3">3</a>)
tr: <a href="/proprietary/proprietary-jails.html">Kafesler</a>&nbsp;(<a href="#f3">3</a>)

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html">Manipulation</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html">Manipülasyon</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-obsolescence.html">Obsolescence</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-obsolescence.html">Eskitme</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-sabotage.html">Sabotage</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-sabotage.html">Sabotaj</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-subscriptions.html">Subscriptions</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-subscriptions.html">Abonelikler</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html">Surveillance</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html">Gözetim</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-tethers.html">Tethers</a>&nbsp;(<a href="#f4">4</a>)
tr: <a href="/proprietary/proprietary-tethers.html">Tasmalar</a>&nbsp;(<a href="#f4">4</a>)

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-tyrants.html">Tyrants</a>&nbsp;(<a href="#f5">5</a>)
tr: <a href="/proprietary/proprietary-tyrants.html">Zalimler</a>&nbsp;(<a href="#f5">5</a>)

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/potential-malware.html">In the pipe</a>
tr: <a href="/proprietary/potential-malware.html">Olabilecek(ler)</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-appliances.html">Appliances</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-appliances.html">Aletler</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-cars.html">Cars</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-cars.html">Arabalar</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-games.html">Games</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-games.html">Oyunlar</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-mobiles.html">Mobiles</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-mobiles.html">Mobil aygıtlar</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-webpages.html">Webpages</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-webpages.html">Web sayfaları</a>

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ol><li>
en: <em>Back door:</em>&nbsp; any feature of a program that enables someone who is not supposed to be in control of the computer where it is installed to send it commands.
tr: <em>Arka kapı:</em>&nbsp; Bir programın, komut göndermek için kurulu olduğu bilgisayarı denetlememesi gereken birine erişim sağlayan herhangi bir özelliği.

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ol><li>
en: <em>Digital restrictions management, or &ldquo;DRM&rdquo;:</em>&nbsp; functionalities designed to restrict what users can do with the data in their computers.
tr: <em>Dijital kısıtlamalar yönetimi veya &ldquo;<abbr title="Digital Restrictions Management">DRM</abbr>&rdquo;:</em>&nbsp; Kullanıcıların bilgisayarlarındaki verilerle yapabileceklerini kısıtlamak için tasarlanmış işlevler.

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ol><li>
en: <em>Jail:</em>&nbsp; system that imposes censorship on application programs.
tr: <em>Kafes:</em>&nbsp; Uygulama programlarına sansür uygulayan sistem.

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ol><li>
en: <em>Tether:</em>&nbsp; functionality that requires permanent (or very frequent) connection to a server.
tr: <em>Tasma:</em>&nbsp; Bir sunucuya kalıcı (veya çok sık) bağlantı gerektiren işlevsellik.

note: type: Content of: <div><table><tr><td><ol><li>
en: <em>Tyrant:</em>&nbsp; system that rejects any operating system not &ldquo;authorized&rdquo; by the manufacturer.
tr: <em>Zalim:</em>&nbsp; Üretici tarafından &ldquo;izin&rdquo; verilmeyen herhangi bir işletim sistemini reddeden sistem.

note: type: Content of: <div><p>
en: Users of proprietary software are defenseless against these forms of mistreatment.  The way to avoid them is by insisting on <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">free (freedom-respecting) software</a>.  Since free software is controlled by its users, they have a pretty good defense against malicious software functionality.
tr: Özel mülk yazılım kullanıcıları, bu tür kötü muamelelere karşı savunmasızdır. Onlardan kaçınmanın yolu, <a href="/philosophy/free-software-even-more-important.html">özgür (özgürlüğe saygı duyan) yazılımda</a> ısrar etmektir. Özgür yazılım kullanıcıları tarafından kontrol edildiğinden kötü amaçlı yazılım işlevselliklerine karşı oldukça iyi bir savunmaya sahiptirler.

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: By type
tr: Türe göre

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-addictions.html#content">Addictions</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-addictions.html#content">Bağımlılıklar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#content">Back doors</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-back-doors.html#content">Arka kapılar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-censorship.html#content">Censorship</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-censorship.html#content">Sansür</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-coverups.html#content">Coverups</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-coverups.html#content">Örtbaslar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-deception.html#content">Deception</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-deception.html#content">Aldatma</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-fraud.html#content">Fraud</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-fraud.html#content">Dolandırıcılık</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-incompatibility.html#content">Incompatibility</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-incompatibility.html#content">Uyumsuzluk</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-insecurity.html#content">Insecurity</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-insecurity.html#content">Güvensizlik</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-interference.html#content">Interference</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-interference.html#content">Müdahale</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-jails.html#content">Jails</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-jails.html#content">Kafesler</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html#content">Manipulation</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-manipulation.html#content">Manipülasyon</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-obsolescence.html#content">Obsolescence</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-obsolescence.html#content">Eskitme</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-sabotage.html#content">Sabotage</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-sabotage.html#content">Sabotaj</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-subscriptions.html#content">Subscriptions</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-subscriptions.html#content">Abonelikler</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html#content">Surveillance</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-surveillance.html#content">Gözetim</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-tethers.html#content">Tethers</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-tethers.html#content">Tasmalar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/proprietary-tyrants.html#content">Tyrants</a>
tr: <a href="/proprietary/proprietary-tyrants.html#content">Zalimler</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/potential-malware.html#content">In the pipe</a>
tr: <a href="/proprietary/potential-malware.html#content">Olabilecek(ler)</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: By product
tr: Ürüne göre

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-appliances.html#content">Appliances</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-appliances.html#content">Aletler</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-cars.html#content">Cars</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-cars.html#content">Arabalar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-games.html#content">Games</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-games.html#content">Oyunlar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-mobiles.html#content">Mobiles</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-mobiles.html#content">Mobil aygıtlar</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/malware-webpages.html#content">Webpages</a>
tr: <a href="/proprietary/malware-webpages.html#content">Web sayfaları</a>

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: By company
tr: Şirkete göre

note: type: Content of: <div><div><dl><dt>
en: Articles
tr: Yazılar

note: type: Content of: <div><div><dl><dd><ul><li>
en: <a href="/proprietary/articles/uhd-bluray-denies-your-freedom">UHD Blu-ray Denies Your Freedom</a>
tr: <a href="/proprietary/articles/uhd-bluray-denies-your-freedom">UHD Blu-ray UHD Sizi Özgürlüğünüzden Mahrum Bırakır</a>
